17/05/2026
Πολύ πέραση οι αρχαίοι μας τελευταίως
Όταν η Κίνα πιάνει στο στόμα της τον Θουκυδίδη, δεν τον πιάνει για στολίδι.
Τον πιάνει σαν καυτό σίδερο. Γιατί μέσα σε εκείνη τη φράση, την «παγίδα του Θουκυδίδη», δεν υπάρχει ένα μάθημα ιστορίας.
Υπάρχει ένα σκοτεινό ζώο. Η δύναμη που ανεβαίνει.
Η δύναμη που φοβάται.
Και ανάμεσά τους ο κόσμος, όπως το μικρό καράβι ανάμεσα στις Συμπληγάδες.
Η Αθήνα ανέβαινε. Η Σπάρτη τρόμαξε. Και από τον τρόμο της γεννήθηκε ο πόλεμος. Όχι από τη λογική.
Όχι από τη δικαιοσύνη. Από τον φόβο.
Αυτό διαβάζει σήμερα η Κίνα στον έλληνα ιστορικό: πως οι αυτοκρατορίες δεν καταστρέφονται μόνο όταν τις χτυπήσει ο εχθρός.
Κυρίως καταστρέφονται όταν αρχίζουν να βλέπουν στο πρόσωπο του άλλου το τέλος του εαυτού τους.
Η Κίνα λοιπόν δεν θυμάται τον Θουκυδίδη για να τιμήσει την Ελλάδα. Τον θυμάται για να κοιτάξει την Αμερική κατάματα και να της πει: πρόσεχε.
Μη με κάνεις δικό σου φόβο.
Μη με μετατρέψεις σε καθρέφτη της παρακμής σου.
Γιατί τότε δεν θα έχουμε πια πολιτική. Θα έχουμε μοίρα.
Και η μοίρα, όταν μπει ανάμεσα στις μεγάλες δυνάμεις, δεν φοράει χιτώνα τραγωδίας. Φοράει στόλους, μικροτσίπ, δορυφόρους, βάσεις, θάλασσες, νομίσματα, πυρηνικά.
Ο παλιός πόλεμος των ελληνικών πόλεων επιστρέφει τώρα όχι με τριήρεις, αλλά με αόρατα νεύρα που ζώνουν τη γη. Και ο Θουκυδίδης, νεκρός τόσους αιώνες, στέκεται πάλι εκεί.
Όχι σαν άγαλμα. Σαν ακτινογραφία του φόβου.
Και εμείς;
Εμείς ακούμε το όνομα του Θουκυδίδη να περνά από το Πεκίνο στην Ουάσιγκτον και στεκόμαστε αμήχανοι, σαν παιδιά που ξέχασαν τη φωνή του πατέρα τους.
Άλλοι παίρνουν τα δικά μας «νεκρά κείμενα» και τα κάνουν όργανα για να μετρήσουν αν ο κόσμος θα ζήσει ή θα καεί. Κι εμείς τα κρατάμε συχνά σαν σχολική σκόνη, σαν παλιά κορνίζα, σαν οικογενειακό πένθος χωρίς πρόσωπο.
Εδώ είναι η μεγάλη ντροπή.
Δεν είναι ότι χάσαμε τη δύναμη. Είναι ότι χάσαμε την επαφή με το ίδιο το νόημα που γέννησε η γλώσσα μας.
Γιατί ο Θουκυδίδης δεν λέει απλώς τι έγινε τότε.
Λέει τι γίνεται πάντα: όταν η δύναμη χάσει το μέτρο της, γεννά φόβο, όταν ο φόβος γίνει νόμος, γεννά πόλεμο κι όταν ο πόλεμος αρχίσει, η ιστορία δεν ζητά εξηγήσεις. Μετράει σώματα.
Manos thanks
Έπισης
Πώς ήταν πραγματικά η Ωραία Ελένη: Οταν ο καθηγητής Λιαντίνης εξηγούσε τι έλεγε ο Όμηρος
Το ερώτημα ήρθε στην επιφάνεια μετά την επίθεση του Έλον Μασκ στον Κρίστοφερ Νόλαν για το καστ της πολυαναμενόμενης ταινίας του, «Οδύσσεια», που θα κυκλοφορήσει το καλοκαίρι στις κινηματογραφικές αίθουσες
Η ταινία «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμα και ήδη έχει προκαλέσει πολλά σχόλια, με το πιο πρόσφατο να αφορά την Ωραία Ελένη και πώς ήταν τελικά. Ο Έλον Μασκ άσκησε δριμεία κριτική, πριν από μερικές ημέρες, στον βραβευμένο με Όσκαρ σκηνοθέτη, υποστηρίζοντας ότι έχει χάσει την «ακεραιότητά» του λόγω των πρόσφατων επιλογών στο καστ της Οδύσσειας.
Η ταινία βρίσκεται σε φάση μεταπαραγωγής και διαθέτει ένα all-star καστ, με τους Ματ Ντέιμον, Τομ Χόλαντ, Τζον Μπερνθαλ, Ρόμπερτ Πάτινσον, Ζεντάγια, Σαρλίζ Θέρον, Αν Χάθαγουεϊ, Μία Γκοθ και Μπένεϊ Σάφντι.
Πώς ήταν πραγματικά η Ωραία Ελένη
Η είδηση προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις στην πλαφόρμα X, καθώς ένας χρήστης σχολίασε ότι η Οδύσσεια είναι μύθος και ότι δεν υπάρχει ιστορικό στοιχείο για την ύπαρξη της Ελένης της Τροίας, οπότε η επιλογή μιας όμορφης μαύρης ηθοποιού δεν παραβιάζει με κανέναν τρόπο το έργο του Ομήρου.
Στη συνέχεια, σε απάντηση στην είδηση, ένας άλλος χρήστης έγραψε: «Η Ελένη της Τροίας είχε ανοιχτό δέρμα, ξανθά μαλλιά και ήταν τόσο όμορφη που οι άντρες ξεκίνησαν έναν πόλεμο για εκείνη. Οι επιλογές στο καστ καθιστούν την υπόθεση ασύνδετη και αποτελούν παραδοχή ότι η ιστορία ποτέ δεν ήταν το ζητούμενο, και προσβολή για τον συγγραφέα».
Τότε ο Έλον Μασκ του απάντησε πως «ο Κρις Νόλαν έχει χάσει την ακεραιότητά του».
Ωστόσο, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από την παραγωγή για τον ακριβή ρόλο που θα ερμηνεύσει η Λουπίτα Νιόνγκο, σύμφωνα με πληροφορίες της LiFΟ, η ηθοποιός υποδύεται την Κλυταιμνήστρα, σύζυγο του Αγαμέμνονα, βασιλιά των Μυκηνών και εμβληματική φιγούρα της ελληνικής μυθολογίας.
Όπως έγραψε ένας άλλος χρήστης, «η "Οδύσσεια" είναι μύθος. Δεν υπάρχουν ιστορικές αποδείξεις ότι η Ελένη της Τροίας υπήρξε πραγματικά, άρα μπορεί να είναι όμορφη σε οποιοδήποτε χρώμα. Το να επιλέγεις μια όμορφη μαύρη γυναίκα ΔΕΝ αντιβαίνει με κανέναν τρόπο, σχήμα ή μορφή σε αυτά που γράφτηκαν πριν από χιλιάδες χρόνια. Ρωτήστε τον ίδιο τον Όμηρο».
Είναι γνωστό πως τα ίχνη της προ-ομηρικής Ελένης, δεν είναι εύκολα αναγνωρίσιμα, επειδή ακριβώς δεν έχουν διασωθεί γραμματειακά στοιχεία της περιόδου αυτής. Μπορούν όμως ν' ανιχνευθούν, κατ' ανάγκη, στα ομηρικά έπη, που είναι και τα αρχαιότερα σωζόμενα κείμενα, όπου η περί της Ελένης γενικότερη αντίληψη και στοιχεία αυτής (εμφάνιση, καταγωγή, χαρακτήρας κ.λ.π.) αποτυπώνονται περισσότερο ως υπαινιγμοί, θεωρούμενα πολύ γνωστά στους ακροατές των Επών, καθώς επίσης από αρχαιολογικά ευρήματα (ναοί, ιερά, αναθήματα κ.λ.π.), ή και από σωζόμενα αρχαία έργα τέχνης (ανάγλυφες παραστάσεις, αγγειογραφίες κ.λ.π.).
Ωραία Ελένη: Οταν ο καθηγητής Λιαντίνης εξηγούσε τι έλεγε ο Όμηρος
Μάλιστα, στα social έχει έρθει στην επιφάνεια ένα βίντεο με τον καθηγητή Δημήτρη Λιαντίνη. Το βίντεο υπάρχει στο YouTube εδώ και 15 τουλάχιστον χρόνια, και αφορά το πώς ήταν η Ωραία Ελένη και τι είχε γράψει ο Όμηρος.
Η ομιλία Λιαντίνη είναι από μάθημα προς τους μετεκπαιδευόμενους δασκάλους του Μαράσλειου Διδασκαλείου. Όπως ακούγεται στο βίντεο, ο Όμηρος δεν θέλει να φυλακίσει στα στενά όρια της δικής του περιγραφής μια μορφή που η ομορφιά της δεν γνωρίζει όρια. «Πώς ήταν αυτή η Ελένη; Ηταν ψηλή; Ήταν λιγνή; Ήταν καμαροφρύδα; Είχε ψηλό λαιμό; Είχε ωραίες κνήμες; Ηταν πλούσιο το στήθος της; Τα μάτια της, πώς ήταν; Γαλανά; Μαύρα; Κανένα από αυτά τα στοιχεία. Δεν μας δίνει κανένα φυσιογνωμικό χαρακτηριστικό. Τι σημαίνει αυτό;» αναρωτιέται ο καθηγητής.
Και απαντά: «Εδώ είναι η εφεύρεση του Ομήρου: Την άφησε την Ελένη να την πλάσει ο καθένας μας όπως θέλει και όπου μπορεί και φτάνει με τη φαντασία του. Διότι αν μου έλεγε ότι είχε μεγάλα στήθη, θα έλεγα "μου αρέσουν οι μικροβύζες". Αν μου έλεγε ότι είναι ξανθιά σαν την Μέριλιν Μονρόε, θα έλεγα "εμένα μου αρέσει η Ρόμι Σνάιντερ που είναι καστανή". Αν έλεγε τούτο και εκείνο, θα περιόριζε την ομορφιά και της αφαιρούσε το στοιχείο του απείρου. Τώρα έτσι όπως την έδωσε, η Ελένη είναι το σύμβουλο που έχουμε, η ιδέα που έχουμε, η αισθητική καλλιέργεια που έχει ο καθένας μας που τον οδηγεί για την ομορφιά».
Χαμουλης γενικότερα από πολιτική μέχρι πολιτισμός