Επταήμερος Μιχάλης, Ψυχολόγος - Ψυχοθεραπευτής

03/04/2026

Γιατί πόλεμος;

Κάθε φορά που ξεσπά ένας πόλεμος, μας πιάνει η ίδια απορία:
«Πώς γίνεται; Δεν έχουμε προχωρήσει ως ανθρωπότητα;»

Κι όμως… ίσως αυτό που μας σοκάρει δεν είναι ο πόλεμος.
Ίσως είναι ότι μας θυμίζει κάτι που δεν θέλουμε να ξέρουμε για τον εαυτό μας.

Ο Sigmund Freud, γράφοντας μέσα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, μίλησε για μια μεγάλη απογοήτευση:
ότι ο «πολιτισμένος άνθρωπος» δεν είναι τόσο διαφορετικός από τον βάρβαρο όσο θα θέλαμε να πιστεύουμε.

Και ίσως το πιο δύσκολο σημείο είναι αυτό:
η σχέση μας με τον θάνατο.

Σαν να ζούμε με μια σιωπηλή συμφωνία μέσα μας:
ότι ο θάνατος αφορά τους άλλους.

Όχι εμάς.

Μέχρι που ο πόλεμος έρχεται να σπάσει αυτή την ψευδαίσθηση.
Και τότε, ξαφνικά, ο θάνατος συμβαίνει παντού.

Και μαζί του, έρχεται και κάτι άλλο — η επιθετικότητα που κουβαλάμε, αλλά συνήθως κρατάμε καλά κρυμμένη.

Σε μια πολύ ιδιαίτερη αλληλογραφία με τον Albert Einstein το 1932, ο Φρόυντ προσπάθησε να δώσει μια απάντηση σε ένα σχεδόν παιδικά απλό, αλλά βαθιά ανθρώπινο ερώτημα:
«Μπορούμε να απαλλαγούμε από τον πόλεμο;»

Η απάντησή του δεν ήταν αισιόδοξη — αλλά ήταν ειλικρινής.
Ο άνθρωπος δεν είναι φτιαγμένος μόνο για να αγαπά και να δημιουργεί.
Μέσα του υπάρχει και η τάση να καταστρέφει.

Κι όμως, δεν σταματά εκεί.

Ο Φρόυντ δεν μας αφήνει χωρίς κατεύθυνση.
Λέει κάτι πιο ήσυχο, αλλά βαθιά ελπιδοφόρο:
ό,τι μας συνδέει, μπορεί να σταθεί απέναντι σε αυτό που μας διαλύει.

Η ανάπτυξη του πολιτισμού — όχι ως επίφαση, αλλά ως εσωτερική καλλιέργεια —
η παιδεία, η σκέψη, η ικανότητα να αντέχουμε την ένταση χωρίς να περνάμε στην πράξη,
είναι μικρά αλλά ουσιαστικά αντίβαρα.

Η αγάπη — όχι ως ρομαντική ιδέα, αλλά ως δύναμη σύνδεσης,
ως δυνατότητα να βλέπουμε τον άλλον όχι σαν απειλή, αλλά σαν «όμοιο» —
μαλακώνει την ανάγκη για σύγκρουση.

Και η ενσυναίσθηση…
εκείνη η στιγμή που αναγνωρίζω τον πόνο του άλλου σαν κάτι που θα μπορούσε να είναι και δικό μου,
είναι ίσως το πιο ανθρώπινο φρένο στην καταστροφικότητα.

Όχι, δεν εξαφανίζουμε την επιθετικότητα.
Αλλά μπορούμε να τη μετασχηματίσουμε.

Να της δώσουμε χώρο χωρίς να την αφήσουμε να καταστρέψει.

Ίσως, λοιπόν, το ερώτημα δεν είναι πώς θα υπάρξει ένας κόσμος χωρίς σκοτάδι.
Αλλά πώς θα δυναμώσουμε αρκετά το φως ώστε να μην μας καταπιεί.

Γιατί καμιά φορά, αυτό που μας τρομάζει περισσότερο στον πόλεμο…
είναι ότι μας μοιάζει περισσότερο απ’ όσο θα θέλαμε.

27/03/2026

Συχνά οι γονείς φοβούνται μήπως πουν κάτι “λάθος”, αλλά τα παιδιά έχουν ανάγκη περισσότερο την αλήθεια και τη συναισθηματική παρουσία, παρά την “τέλεια” απάντηση.

Πώς μιλάς σε ένα παιδί για την απώλεια;
Ίσως… δεν είναι τα λόγια που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία. Είναι η παρουσία σου.
Είναι το να καθίσεις δίπλα του, να αντέξεις τη σιωπή, να κρατήσεις το χέρι του όταν οι λέξεις δεν φτάνουν.
Να του πεις την αλήθεια με απλότητα και αγάπη. Να του δείξεις ότι όλα τα συναισθήματα χωράνε: η λύπη, ο θυμός, η σύγχυση… ακόμα και το γέλιο που μπορεί να έρθει ξαφνικά.
Γιατί το παιδί δεν χρειάζεται να «ξεπεράσει» την απώλεια. Χρειάζεται να μάθει ότι δεν είναι μόνο του μέσα σε αυτή.
Και ότι, ακόμα κι όταν κάτι ή κάποιος λείπει, η αγάπη μένει. Και βρίσκει πάντα τρόπο να συνεχίζει.

Η απώλεια είναι μια δύσκολη εμπειρία, αλλά με τη σωστή στήριξη μπορεί να γίνει κομμάτι της ιστορίας των παιδιών χωρίς να τα καθορίζει, αλλά βοηθώντας τα να δυναμώσουν.

💛 Δίπλα σε κάθε παιδί που πενθεί, υπάρχει χώρος για φροντίδα, κατανόηση και ελπίδα.

#Μέριμνα #Πένθος #Παιδί #Απώλεια #Στήριξη #ΨυχικήΥγεία

16/03/2026

Γονείς,

παρακάτω θα σας μιλήσω για κάτι που δύσκολα ομολογείται.
Όχι γιατί είναι κακό. Αλλά γιατί είναι ανθρώπινο.

Τον φόβο να αφήσουμε το παιδί μας να μεγαλώσει.

Συνήθως ο φόβος αυτός μεταμφιέζεται.
Γίνεται υπερπροστασία.
Γίνεται έλεγχος.
Γίνεται “ξέρω εγώ καλύτερα”.
Γίνεται άγχος όταν το παιδί απομακρύνεται, διαφωνεί, κλείνεται στο δωμάτιό του ή επιλέγει κάτι διαφορετικό από αυτό που θα θέλαμε.

Σε ένα βαθύτερο, ψυχικό επίπεδο, κάθε γονιός ζει μια μικρή απώλεια κάθε φορά που το παιδί κάνει ένα βήμα προς την αυτονομία.
Το παιδί που μας είχε απόλυτη ανάγκη, αρχίζει να μας χρειάζεται λιγότερο.

Και αυτό πονάει.

Η ανάπτυξη του παιδιού προϋποθέτει δύο πράγματα:
• σύνδεση
• και αποχωρισμό

Το παιδί χρειάζεται να δεθεί. Αλλά χρειάζεται και να αποχωριστεί.
Αν ο αποχωρισμός δυσκολεύει υπερβολικά, συχνά δεν αφορά μόνο το παιδί. Αφορά και τον γονιό.

Μερικές φορές, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, το παιδί γίνεται:
• η βασική μας πηγή νοήματος
• η απόδειξη ότι είμαστε απαραίτητοι και σημαντικοί
• η σχέση που δεν μας απογοητεύει όσο οι ενήλικες σχέσεις

Όταν λοιπόν το παιδί μεγαλώνει, δεν αλλάζει μόνο εκείνο.
Ανακινείται και το δικό μας άγχος εγκατάλειψης.
Η δική μας αίσθηση κενού.
Η δική μας δυσκολία να εμπιστευτούμε τον κόσμο.

Ο φόβος τότε μπορεί να ντυθεί με σκέψεις όπως:
“Κι αν πληγωθεί;”
“Κι αν αποτύχει;”
“Κι αν κάνει λάθος επιλογές;”

Όμως πίσω από αυτές τις σκέψεις συχνά υπάρχει και μια άλλη, πιο σιωπηλή:
“Κι αν δεν με χρειάζεται πια;”

Το παιδί για να ωριμάσει χρειάζεται έναν γονιό που να αντέχει:
• το λάθος του
• τη διαφωνία του
• την απόσταση
• ακόμα και την προσωρινή απόρριψη

Αυτό δεν σημαίνει αδιαφορία.
Σημαίνει ψυχικό χώρο.

Αναφέρομαι λοιπόν στον “αρκετά καλό γονιό” – όχι τον τέλειο.
Τον γονιό που σταδιακά αποσύρεται λίγο, ώστε το παιδί να χτίσει τον δικό του εσωτερικό κόσμο.

Κάθε φορά που κρατάμε υπερβολικά σφιχτά, το μήνυμα που άθελά μας δίνουμε είναι:
“Δεν πιστεύω ότι μπορείς μόνος σου.”
Κάθε φορά που αντέχουμε να κάνουμε λίγο πίσω, το μήνυμα γίνεται:
“Εμπιστεύομαι ότι μπορείς.”

Το να αφήσουμε το παιδί να μεγαλώσει δεν σημαίνει ότι χάνουμε τη θέση μας.
Σημαίνει ότι αλλάζουμε ρόλο.

Από το “σε κρατάω για να μη πέσεις”
πηγαίνουμε στο
“είμαι εδώ αν πέσεις”.

Αν αναγνωρίζετε μέσα σας αυτόν τον φόβο, δεν σημαίνει ότι κάνετε κάτι λάθος.
Σημαίνει ότι αγαπάτε.

Το ζητούμενο δεν είναι να μην φοβόμαστε.
Το ζητούμενο είναι να μη μεγαλώνουμε το παιδί μέσα από τον φόβο μας.

Γιατί τελικά, η πιο βαθιά πράξη αγάπης είναι να αντέξουμε να μην μας ανήκει.

03/03/2026

Η σχέση μας με το φαγητό δεν αρχίζει στην κουζίνα.

Αρχίζει πολύ πιο πίσω.
Αρχίζει σε μια αγκαλιά.
Σε έναν ρυθμό.

Σε κάποιον που μας τάιζε, αλλά ταυτόχρονα μας κοιτούσε.
Το φαγητό δεν ήταν μόνο τροφή. Ήταν σχέση.
Γι’ αυτό και όταν σήμερα η σχέση μας με το φαγητό μπερδεύεται, συνήθως δεν αφορά μόνο το φαγητό.

Η διαταραγμένη σχέση με το φαγητό (disordered eating) δεν είναι απαραίτητα μια κλινική διατροφική διαταραχή. Δεν μιλάμε μόνο για ανορεξία ή βουλιμία. Μιλάμε για κάτι πιο διαδεδομένο, πιο “ήσυχο”, αλλά συχνά πιο ύπουλο:

– Τρώω όταν αγχώνομαι.
– Στερούμαι όλη μέρα και το βράδυ χάνω τον έλεγχο.
– Νιώθω ενοχές μετά από ένα κανονικό γεύμα.
– Η διάθεσή μου εξαρτάται από το τι έφαγα.
– Το σώμα μου είναι συνεχώς υπό κριτική.

Σε ψυχολογικό επίπεδο, το φαγητό συχνά γίνεται τρόπος ρύθμισης συναισθήματος.

Μπορεί να γίνει παρηγοριά όταν νιώθω μόνος/η.
Μπορεί να γίνει τιμωρία όταν νιώθω “ανεπαρκής”.
Μπορεί να γίνει έλεγχος όταν όλα γύρω μου μοιάζουν ασταθή.

Κάποιες φορές δεν πεινάμε στο σώμα. Πεινάμε στη σχέση.
Πεινάμε για ξεκούραση.
Για αποδοχή.
Για επιβεβαίωση.
Για ένα “είσαι αρκετός/ή”.
Και άλλες φορές, αυτό που περιορίζουμε στο πιάτο, είναι αυτό που δυσκολευόμαστε να επιτρέψουμε γενικότερα:
την επιθυμία.

Η διαταραγμένη σχέση με το φαγητό συχνά κινείται ανάμεσα σε δύο πόλους:

έλεγχο και απώλεια ελέγχου.
στέρηση και υπερκατανάλωση.
αυστηρότητα και ενοχή.

Δεν είναι θέμα πειθαρχίας.
Είναι θέμα σχέσης με τον εαυτό.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο “τι τρώω;”
Αλλά:
Τι νιώθω όταν τρώω;
Τι προσπαθώ να μην νιώσω;
Πότε το φαγητό γίνεται ο πιο εύκολος τρόπος να ρυθμίσω κάτι που μέσα μου δεν έχει ακόμα λόγια;

Ίσως η αλλαγή να μην ξεκινά από ένα καλύτερο πρόγραμμα διατροφής.
Ίσως ξεκινά από μια πιο μαλακή σχέση με τον εαυτό.

Λιγότερη τιμωρία.
Λιγότερη ντροπή.
Περισσότερη κατανόηση.

Γιατί τελικά πίσω από κάθε “υπερβολή” ή “στέρηση” υπάρχει ένα κομμάτι που προσπαθεί να προστατευτεί.
Και τα κομμάτια μας δεν αλλάζουν με πίεση.
Αλλάζουν όταν νιώσουν ασφαλή.

11/02/2026

Όταν το “όχι” του παιδιού μας ακυρώνει..

Πολλοί γονείς λένε:

«Το παιδί μου είναι ανυπάκουο, μιλάει άσχημα, δεν σέβεται».

Και πράγματι, εκεί χρειάζεται όριο.

Όμως κάποιες φορές, τη στιγμή που το παιδί αντιμιλά ή λέει «όχι»,
ο γονιός δεν βιώνει μόνο μια δυσκολία συμπεριφοράς,
αλλά και κάτι βαθύτερο:

μια αίσθηση ακύρωσης.

Σαν το παιδί, με τον λόγο του ή τον θυμό του,
να μην αναγνωρίζει τη θέση του γονέα,
να μην τον «έχει ανάγκη»,
να μη φοβάται να τον χάσει.

Σε αυτά τα σημεία μπορεί να εμφανιστεί και μια ασυνείδητη ζήλια:

ζήλια απέναντι σε ένα παιδί που τολμά να πει «όχι»,
να εκφράσει θυμό, να μιλήσει χωρίς φόβο,
εκεί όπου ο ίδιος ο γονέας έμαθε να σωπαίνει, να συμμορφώνεται, να «σέβεται».

Όταν αυτό το βίωμα δεν αναγνωρίζεται,
η συμπεριφορά του παιδιού βιώνεται ως προσωπική προσβολή
και όχι μόνο ως ανάγκη για όριο.

Και τότε το παιδί γίνεται «αγενές», «ασεβές», «δύσκολο».

Το όριο είναι απαραίτητο.

Αλλά, άλλο πράγμα το όριο και άλλο η τιμωρία ενός κομματιού ελευθερίας που δεν μας επιτράπηκε ποτέ.

Ίσως λοιπόν το ερώτημα δεν είναι μόνο:
«Πώς θα βάλω όρια στο παιδί μου;»

αλλά και:

«Τι είναι αυτό που με θυμώνει τόσο πολύ όταν το παιδί τολμά να μιλήσει;»

19/01/2026

Όταν όλα “πάνε καλά” αλλά δεν νιώθουμε καλά

Υπάρχουν περίοδοι που, αντικειμενικά, τα πράγματα πηγαίνουν καλά.
Οι συνθήκες βελτιώνονται,
οι σχέσεις είναι πιο σταθερές,
η ζωή φαίνεται να μπαίνει σε τάξη.

Κι όμως, μέσα μας κάτι δεν ησυχάζει, σα να «τρωγόμαστε» με κάτι.

Αυτό συχνά συνδέεται με βαθιά εσωτερικευμένη υποτίμηση.

Όταν μεγαλώνουμε σε σχέσεις όπου
οι ανάγκες μας δεν αναγνωρίστηκαν,
ή η αξία μας τέθηκε υπό αμφισβήτηση,
ο ψυχισμός μαθαίνει να λειτουργεί σε έλλειμμα.

Έτσι, όταν αργότερα εμφανίζεται κάτι καλό,
ο οργανισμός δεν μπορεί να το «χωρέσει».
Όχι γιατί δεν το θέλει,
αλλά γιατί δεν το αναγνωρίζει ως επιτρεπτό.

Το καλό γίνεται ξένο, τρομάζει.
Η σταθερότητα μοιάζει άβολη.
Και τότε, ασυνείδητα,
ενεργοποιείται ξανά η επανάληψη:
αμφιβολία, υποτίμηση, απόσυρση.

Δεν πρόκειται για αυτοσαμποτάζ από επιλογή.
Πρόκειται για πίστη
σε έναν παλιό τρόπο σχέσης με τον εαυτό μας..

23/12/2025

🎄 Οι γιορτές φέρνουν στην επιφάνεια περισσότερα απ’ όσα περιμένουμε..

Για πολλούς οι γιορτές δεν είναι μόνο χαρά.

Μπορεί να φέρνουν μαζί τους αναμνήσεις, συγκρίσεις, μια αίσθηση κενού ή μια ανεξήγητη κούραση.

Σαν κάτι μέσα μας να χαίρεται και κάτι άλλο να βαραίνει.

Αυτό συμβαίνει γιατί τις γιορτές συναντιούνται δύο πλευρές μας:
ο ενήλικας που είμαστε σήμερα
και το παιδί που κάποτε υπήρξαμε.

Γι’ αυτό και η αμφιθυμία είναι τόσο συχνή.

Θέλουμε επαφή, αλλά και απόσταση.
Θέλουμε ζεστασιά, αλλά δεν αντέχουμε πάντα την ένταση των σχέσεων.

✨ Για τους ενήλικες:

▪️ Δεν χρειάζεται να νιώθετε όπως «πρέπει». Τα συναισθήματα δεν υπακούν στο ημερολόγιο.
▪️ Αν οι γιορτές σας βαραίνουν, αυτό δεν σημαίνει ότι κάτι πάει λάθος με εσάς.
▪️ Είναι εντάξει να βάλετε όρια σε συναντήσεις ή υποχρεώσεις που σας εξαντλούν.
▪️ Μερικές φορές η φροντίδα του εαυτού σημαίνει λιγότερο θόρυβο και περισσότερη εσωτερική ησυχία.

Άλλωστε, μεγαλώνοντας πιο πολύ μας ενδιαφέρει να έχουμε ηρεμία, παρά δίκιο!

Και κάπου εκεί είμαστε και γονείς.
Με την επιθυμία να είναι τα παιδιά μας χαρούμενα — ακόμα κι όταν εμείς παλεύουμε με τα δικά μας.

Οι γιορτές δεν ακυρώνουν τις δυσκολίες μας — συχνά τις φωτίζουν.
Και αυτό δεν είναι αδυναμία, είναι ψυχική λειτουργία.

✨ Και όταν είμαστε γονείς:

Μαζί με τα παιδιά μας,
έρχονται στην επιφάνεια και τα δικά μας παιδικά κομμάτια.
Όσα πήραμε, αλλά και όσα μας έλειψαν.

✨ Μερικές απλές σκέψεις για τις γιορτές με τα παιδιά:

▪️ Τα παιδιά χρειάζονται γονείς παρόντες, όχι τέλειους.
▪️ Δεν πειράζει αν δεν είμαστε πάντα χαρούμενοι — η σχέση αντέχει.
▪️ Μικρές στιγμές μετράνε περισσότερο από μεγάλα πλάνα: ένα παιχνίδι στο πάτωμα, μια αγκαλιά, ένα παραμύθι πριν τον ύπνο.
▪️ Όταν αντέχουμε τα συναισθήματά μας, μαθαίνουμε στα παιδιά ότι και τα δικά τους έχουν χώρο.

Οι γιορτές δεν είναι υποχρέωση ευτυχίας.
Είναι μια περίοδος που μας καλεί να σταθούμε λίγο πιο κοντά στον εαυτό μας και στους άλλους.

💛 Εύχομαι Καλά Χριστούγεννα και Καλή Πρωτοχρονιά με λιγότερα «πρέπει» και περισσότερη ανθρώπινη επαφή..

11/12/2025

Δυσκολεύεστε να Κοιμηθείτε; 🌙💭

Αν το μυαλό σας αρχίζει να "τρέχει" μόλις ξαπλώσετε, δεν είστε μόνος/η.

Το άγχος και η ανησυχία είναι από τις πιο συχνές αιτίες της αϋπνίας και των διαταραχών ύπνου. Είτε πρόκειται για πίεση στη δουλειά, προσωπικές ανησυχίες ή απλώς ένα μυαλό που δεν σταματά, το στρες μπορεί να σας κρατάει ξύπνιο/α τη νύχτα και να σας εξαντλεί μέσα στη μέρα.

Ποσότητες εντάσεων που κατακλύζουν τον οργανισμό, δεν μπορούν να βρουν διέξοδο με άλλους τρόπους, να εκτονωθούν ή να μετουσιωθούν και έτσι «λιμνάζουν» στον ψυχισμό. Ο οργανισμός δεν μπορεί να αμβλύνει αυτές τις εντάσεις και έτσι καταρρέει το σύστημα ύπνου, το αμυντικό μας σύστημα, ή το ψυχικό μας ανοσοποιητικό, αυτό δηλαδή που θα τον βοηθούσε να χαλαρώσει και να κοιμηθεί εύκολα. Οι εντάσεις μπορεί να προέρχονται από τη δουλειά, τις σχέσεις ή ακόμα και από αναμνήσεις/σκέψεις/ερεθίσματα της καθημερινότητας.

Ένας άλλος λόγος της αυπνίας, μπορεί να είναι, διότι, σε αθέατο επίπεδο, μπορεί να μην θέλουμε να δούμε όνειρα-εφιάλτες που θα μας αναστατώσουν ή θα μας φοβίσουν. Έτσι, αντί το όνειρο να γίνεται ο φύλακας του ύπνου, γινόμαστε εμείς οι φύλακες του ύπνου. Συχνά, οι άνθρωποι που δεν μπορούν να κοιμηθούν, μπορεί όταν τελικά κοιμούνται να ξυπνάνε ενίοτε από εφιάλτες..

Τέλος, είναι επίσης συχνό η αυπνία να συνδέεται με μία τάση των ανθρώπων να είναι συνεχώς σε κίνηση, μία υπερδραστηριότητα δηλαδή. Αυτό μπορεί να το έχετε ακούσει ως «δεν κάθομαι ποτέ στα αυγά μου», «όλο ασχολούμαι και καταπιάνομαι με κάτι» «δεν έχω ησυχία», «δεν μπορώ να κάτσω σε έναν καναπέ και απλά να τεμπελιάσω». Είναι γνωστό ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή που όλα πάνε γρήγορα και οι έννοιες της στάσης, της υπομονής, της ανάπαυλας, έχουν γίνει ταμπού. Ακόμα και ο ίδιος ο ύπνος έχει ποινικοποιηθεί..

Σκοπός λοιπόν της ψυχοθεραπείας είναι να καταλάβουμε ποιες εντάσεις κατακλύζουν τον οργανισμό, από που προέρχονται και πως μπορούν να αμβλυνθούν. Να μπορέσουμε να δώσουμε χώρο και χρόνο στον εαυτό μας, να στεκόμαστε, και να δημιουργήσουμε αντίβαρα στην βιασύνη και την ανυπομονησία που μαστίζουν την σύγχρονη εποχή, διότι ως γνωστόν, όποιος βιάζεται, σκοντάφτει…

Να μπορέσουν οι εφιάλτες να γίνουν όνειρα και τα όνειρα να μας βοηθούν να κοιμόμαστε και όχι να ξυπνάμε από αυτά…Η παραγωγή ονείρων είναι δημιουργία και τέχνη, καθώς ας μην ξεχνάμε ότι αυτός που ονειρεύεται είναι ο παραγωγός, ο σεναριογράφος και ο σκηνοθέτης του ονείρου. Μάλιστα, μπορεί άλλοτε να είναι ο πρωταγωνιστής ή και ο θεατής..

Η παραγωγή ονείρων και ο καλός ύπνος είναι δείκτες καλής ψυχικής υγείας. Η δυσκολία στον ύπνο μας δείχνει ότι κάπου ο οργανισμός βραχυκυκλώνει..

26/11/2025

Ο φθόνος στις σχέσεις: όταν δυσκολεύομαι να αντέξω το καλό του άλλου..

Ο φθόνος δεν είναι «κακία». Είναι η δυσκολία να αντέξω ότι ο άλλος έχει κάτι που λείπει από εμένα: χαρά, επιτυχία, ελευθερία, αγάπη.

Και αντί να εμπνευστώ, πονάω.

O φθόνος γεννιέται όταν το «μέσα μου» δεν έχει αρκετή χωρητικότητα για να δεχτεί το καλό χωρίς να το φοβηθεί.
Κάθε τι όμορφο στον άλλον μοιάζει σαν υπενθύμιση ενός ελλείμματος σε εμένα.

Γι’ αυτό και στις σχέσεις ο φθόνος μπορεί να φέρει μικρές, αθέατες επιθέσεις: υποτίμηση, ειρωνεία, πείσμα, σιωπή, απομάκρυνση.

Δεν επιτιθόμαστε πραγματικά στον άλλον — επιτιθόμαστε σ’ αυτό που νιώθουμε ότι μας λείπει.

Η θεραπεία του φθόνου δεν είναι να μην τον νιώθω.
Είναι να μάθω να χωράω το καλό: να αντέχω τη χαρά του άλλου χωρίς να τη βάζω απέναντί μου.

Να παίρνω συμμετοχή στο καλό του άλλου και να το κάνω και εγώ, να μην συγκρίνομαι, να μάθω να λέω το «ευχαριστώ» και το «αγαπώ»..

Γιατί εκεί που υπάρχει χώρος, ο φθόνος μετατρέπεται σε επιθυμία — και η επιθυμία είναι δημιουργική.

11/11/2025

Να είναι κανείς μόνος ή σε σχέση;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στο καθεστώς της σχέσης, αλλά στην εσωτερική σχέση που έχει κανείς με τον εαυτό του.

Η σχέση είναι συμπόρευση στη ζωή, είναι μοίρασμα. Δεν μπορούμε να μοιραστούμε πραγματικά κάτι που δεν έχουμε.

Αν μέσα μας επικρατεί άγχος, κενό, φόβος εγκατάλειψης, αν νιώθουμε ότι δεν είμαστε αρκετοί, τότε η σχέση συχνά γίνεται μια προσπάθεια να “γεμίσει” αυτό που λείπει. Και τότε κουράζει. Φθείρει. Πνίγει.

Δεν είναι η δουλειά του άλλου να καλύπτει τις εσωτερικές μας ανάγκες. Όλοι ζητάνε από τον άλλον να αλλάξει, να γίνει πιο ώριμος. Αυτό οδηγεί όμως σε αδιέξοδο.

Το ερώτημα είναι: Μπορώ εγώ να αλλάξω; Μπορώ να έχω μια πιο ώριμη στάση στη σχέση;

Αν λοιπόν μπορούμε να είμαστε καλά και μόνοι — όχι από άμυνα, αλλά από επαφή με τις ανάγκες, τις επιθυμίες και τα όριά μας — τότε η σχέση γίνεται επέκταση και όχι “μπάλωμα”.

Γίνεται τόπος συνάντησης δύο ανθρώπων που έχουν ήδη έναν εσωτερικό τόπο να κατοικήσουν.

Η πραγματική ερώτηση λοιπόν δεν είναι «μόνος ή σε σχέση;»
Αλλά: «Μπορώ να είμαι με τον άλλον χωρίς να χάνω εμένα;»

29/10/2025

Η βιασύνη μοιάζει με σύμβολο της εποχής μας. Τι είναι η βιασύνη;

Η βιασύνη δεν είναι απλώς θέμα ρυθμού ή ταχύτητας. Είναι συχνά τρόπος να ξεφύγουμε από κάτι.

Όταν βιαζόμαστε να τελειώσουμε, να απαντήσουμε, να προλάβουμε, να «προχωρήσουμε παρακάτω», δεν σημαίνει πάντα ότι έχουμε πολλές υποχρεώσεις — μπορεί να σημαίνει ότι δεν αντέχουμε αυτό που ήδη έχουμε τώρα.

Είναι ένα θηρίο μέσα μας, αχόρταγο, το οποίο το μόνο που ζητάει είναι η άμεση και επιτόπια ανακούφιση. Καμία ανοχή στην ματαίωση, καμία υπομονή. Ένα αίσθημα ανικανοποίητου.

Είναι ένας τρόπος άμυνας απέναντι σε κάτι εσωτερικό: στην αναμονή, στην έλλειψη, στην αβεβαιότητα.

Η βιασύνη μπορεί να κρύβει άγχος: το άγχος ότι θα χάσουμε κάτι, ότι δεν θα τα καταφέρουμε, ότι ο άλλος θα μας ξεχάσει ή θα φύγει.

Μπορεί όμως να είναι και μια άρνηση του κενού, της σιωπής, της στιγμής όπου δεν υπάρχει τίποτα να κάνουμε παρά μόνο να αντέξουμε το “μη-γνωστό”.

Όπως αναφέρει ο Κούντερα στο βιβλίο «Βραδύτητα»: «υπάρχει κρυφός σύνδεσμος μεταξύ βραδύτητας και μνήμης, μεταξύ ταχύτητας και λήθης. Ας πάρουμε μία όσο το δυνατόν πιο κοινότοπη κατάσταση: κάποιος περπατάει στο δρόμο. Ξαφνικά θέλει να θυμηθεί κάτι, αλλά του διαφεύγει η ανάμνηση. Εκείνη τη στιγμή, μηχανικά, επιβραδύνει το βήμα του. Αντιθέτως, κάποιος που προσπαθεί να ξεχάσει ένα δυσάρεστο περιστατικό που έζησε πριν από λίγο, επιταχύνει εν αγνοία του το βάδισμα του, σα να θέλει να απομακρυνθεί γρήγορα από κάτι που, χρονικά, βρίσκεται ακόμα πολύ κοντά του. Στα υπαρξιακά μαθηματικά αυτή η εμπειρία παίρνει τη μορφή δύο στοιχειωδών εξισώσεων: ο βαθμός της βραδύτητας είναι ευθέως ανάλογος με την ένταση της μνήμης‧ ο βαθμός της ταχύτητας είναι ευθέως ανάλογος με την ένταση της λήθης».

16/10/2025

💤Όταν δεν έχουμε ενέργεια…💤

Υπάρχουν μέρες που δεν θέλουμε να κάνουμε τίποτα. Δεν είναι τεμπελιά, ούτε έλλειψη κινήτρου.

Είναι το σώμα που λέει «φτάνει», όταν η ψυχή δεν τολμά να το πει. Συχνά η κόπωση δεν είναι σωματική — είναι ψυχική.

Όταν έχουμε μέσα μας θέματα ανοικτά, δυσεπίλυτα, που ακόμα δεν έχουν τακτοποιηθεί και ακόμα γυρεύουμε να βρούμε απαντήσεις, τότε ο οργανισμός μας φθείρεται πάρα πολύ και ξοδεύεται στο να κατανοήσει και να βρει λύσεις, οπότε το παραμικρό φαίνεται κουραστικό...

Η ψυχοσωματική εξάντληση είναι ένα μήνυμα: «Χρειάζομαι χώρο, χρόνο, ανάσα».

Είναι ένα μήνυμα ότι πρέπει να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να κάτσει, να σταθεί, να σταματήσει για λίγο, να πάψει να βιάζεται, να μπορεί να “χωνεύει” τα πράγματα αντί να τα “καταπίνει”, να μπορεί να τα επεξεργάζεται αντί να τα αδειάζει και να τα εκτονώνει, να μπορεί να στέκεται, αντί να κινείται συνεχώς.

Αν το ακούσουμε, η ενέργεια επιστρέφει σιγά σιγά — όχι γιατί ξεκουραστήκαμε, αλλά γιατί επιτέλους ακούσαμε τον εαυτό μας.