My Family Doctor

09/01/2026

«Σήμερα σηματοδοτεί την αρχή του τέλους μιας εποχής ιατρικών δογμάτων γύρω από τη διατροφή.

Για δεκαετίες, μας επέβαλαν μια στρεβλή διατροφική πυραμίδα, που επικεντρώθηκε στη δαιμονοποίηση των φυσικών, υγιών κορεσμένων λιπαρών, μας έλεγε να αποφεύγουμε τα αυγά και τη μπριζόλα και αγνοούσε ένα τεράστιο διατροφικό τυφλό σημείο. Επεξεργασμένοι υδατάνθρακες, πρόσθετη ζάχαρη, υψηλά-επεξεργασμένα τρόφιμα.

Αυτή η μελέτη στο Journal of the American Medical Association δείχνει πλέον ότι το 60% έως 70% των θερμίδων που λαμβάνουν τα παιδιά προέρχεται από υψηλά επεξεργασμένα τρόφιμα.Πρόκεται για επιδημία. Πλέον έχουμε μια γενιά παιδιών εθισμένων στους επεξεργασμένους υδατάνθρακες, με χαμηλή πρόσληψη πρωτεΐνης. Αυτό συνέβη επειδή βασιστήκαμε σε παλιές, λανθασμένες μελέτες που χρησιμοποιούσαν ξεπερασμένους τρόπους μέτρησης του μεταβολισμού και οδήγησαν σε λανθασμένα συμπεράσματα.

Οι νέες συστάσεις αυξάνουν την πρόσληψη πρωτεΐνης κατά 50-100%. Στο μεταξύ τα παιδιά μαράζωναν από έλλειψη πρωτεΐνης. Οι νέες διατροφικές συστάσεις είναι σχεδιασμένες ώστε τα παιδιά να αναπτύσσονται υγιώς και βασίζονται σε επιστημονικά στοιχεία και όχι σε κάποιο δόγμα.

Αντιμετωπίζουμε επιτέλους τα βασικά αίτια του δυσλειτουργικού συστήματος υγείας που έχουμε. Η αντίσταση στην ινσουλίνη και η χρόνια φλεγμονή προέκυψαν εξαιτίας μιας διατροφής φτωχής σε πρωτεΐνη και μικροθρεπτικά συστατικά, με πολλούς επεξεργασμένους υδατάνθρακες που έχουν προκαλέσει εθισμό στα παιδιά.»

Dr. Marty Makary, MD
Επικεφαλής του FDA
7 Ιανουαρίου 2026

08/01/2026

Φάρμακα Αδυνατίσματος

Η «Παγίδα» της Διακοπής και η Ταχεία Επανάκτηση Βάρους

Η έλευση των νέων φαρμακευτικών αγωγών για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας (αγωνιστές GLP-1) χαιρετίστηκε ως μια επανάσταση στην ιατρική. Ωστόσο, πρόσφατα δεδομένα από κλινικές μελέτες παρακολούθησης (follow-up) φέρνουν στο φως μια ανησυχητική πραγματικότητα: δύο χρόνια μετά τη διακοπή της θεραπείας, η πλειονότητα των ασθενών έρχεται αντιμέτωπη με την πλήρη επιστροφή των κιλών, αλλά και των συνοδών προβλημάτων υγείας.

Το Φαινόμενο του «Rebound»: Γιατί τα Κιλά Επιστρέφουν Ταχύτερα;

Οι έρευνες δείχνουν ότι η επανάκτηση βάρους μετά τη διακοπή φαρμάκων όπως η σεμαγλουτίδη ή η τιρζεπατίδη είναι ταχύτερη σε σύγκριση με τα παραδοσιακά προγράμματα συμπεριφορικής τροποποίησης. Αυτό οφείλεται σε τρεις βασικούς πυλώνες:

* Η «Βιολογική Άνοιξη» της Πείνας: Τα φάρμακα αυτά λειτουργούν καταστέλλοντας το κέντρο της όρεξης στον εγκέφαλο. Μόλις η ουσία απομακρυνθεί από τον οργανισμό, οι ορμόνες της πείνας (όπως η γκρελίνη) επανέρχονται δριμύτερες, ωθώντας το άτομο σε υπερφαγία.
* Μεταβολική Προσαρμογή: Κατά τη διάρκεια της ταχείας απώλειας βάρους, ο οργανισμός μειώνει τις ενεργειακές του δαπάνες. Χωρίς το φάρμακο, ο μεταβολισμός παραμένει «χαμηλωμένος», με αποτέλεσμα η πρόσληψη ακόμη και φυσιολογικών θερμίδων να οδηγεί σε αποθήκευση λίπους.
* Απώλεια Μυϊκής Μάζας: Ένα σημαντικό ποσοστό του βάρους που χάνεται με τα φάρμακα προέρχεται από μυϊκό ιστό. Κατά την επανάκτηση, το σώμα αποθηκεύει κυρίως λίπος, επιδεινώνοντας τη σύσταση σώματος.

Η Επιστροφή των Συνοδών Νοσημάτων
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο αισθητικό. Η μελέτη δείχνει ότι μαζί με το βάρος επανέρχονται και οι μεταβολικοί κίνδυνοι που είχαν βελτιωθεί κατά τη θεραπεία:
* Άνοδος της αρτηριακής πίεσης.
* Επιδείνωση της γλυκαιμικής εικόνας (σάκχαρο).
* Αύξηση της «κακής» χοληστερόλης (LDL).
Φάρμακα vs. Συμπεριφορική Διαχείριση
Η διαφορά-κλειδί έγκειται στην εκπαίδευση. Ενώ τα συμπεριφορικά προγράμματα εστιάζουν στην αργή υιοθέτηση νέων συνηθειών και στη διαχείριση των συναισθηματικών ερεθισμάτων, η φαρμακευτική αγωγή συχνά παρακάμπτει αυτή τη διαδικασία. Έτσι, ο ασθενής μένει «ανοχύρωτος» όταν η χημική υποστήριξη σταματήσει.

> Συμπέρασμα: Η παχυσαρκία είναι μια χρόνια νόσος. Τα νέα φάρμακα είναι πανίσχυρα εργαλεία, αλλά δεν αποτελούν οριστική ίαση. Η χρήση τους πρέπει να συνοδεύεται από αυστηρό πλάνο διατροφικής επανεκπαίδευσης και άσκησης, ενώ η ιατρική κοινότητα εξετάζει πλέον το ενδεχόμενο η χορήγησή τους να είναι μακροχρόνια, παρόμοια με τη θεραπεία για την υπέρταση.

08/01/2026

Ανακοινώθηκε επίσημα η νέα διατροφική πυραμίδα 2025-2030. Μία ιστορική αλλαγή προς τη σωστή κατεύθυνση.
Κύρια σημεία:
- Έμφαση στις πλήρεις, πραγματικές τροφές με υψηλή θρεπτική αξία.
- Εξάλειψη των υψηλά επεξεργασμένων τροφών από τις διατροφικές συστάσεις.
- Έμφαση στις πρωτεΐνες
- Έμφαση στα καλά λιπαρά από πλήρεις φυσικές τροφές όπως αυγά, θαλασσινά, κρέας, πλήρη γαλακτοκομικά, ξηρούς καρπούς, ελιές και αβοκάντο.
- Έμφαση στα φρέσκα φρούτα και λαχανικά.
- Ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι τελείωσε ο πόλεμος εναντίον των κορεσμένων λιπαρών και δήλωσε την έναρξη του πολέμου εναντίον της πρόσθετης ζάχαρης.
- Παραμένει η σύσταση για πλήρη δημητριακά σε μικρότερες ποσότητες, ενώ εξαλείφονται από τις συστάσεις τα επεξεργασμένα δημητριακά.

Οι συγκεκριμένες συστάσεις αναμένεται να επιφέρουν σημαντική αλλαγή στην υγεία του πληθυσμού των ΗΠΑ καθώς θα διαμορφώσουν 45 εκατομμύρια σχολικά γεύματα ημερησίως, τη διατροφή 1.5 εκατ. στρατιωτικού προσωπικού και πάνω από 9 εκατ. γευμάτων στα νοσοκομεία, τα προγράμματα παροχής τροφής και άλλα.

Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα επηρεάσουν και άλλες χώρες, καθώς η Ευρώπη και πολλές άλλες ανεπτυγμένες χώρες ακολουθούν παρόμοια διατροφικά πρότυπα με αυτά των ΗΠΑ, στα οποία το 40–60% των ημερήσιων θερμίδων, ιδιαίτερα στις νεαρές ηλικίες, προέρχεται από υψηλά επεξεργασμένες τροφές.

Αυτό αποτελεί μια σημαντική νίκη για τις πλήρεις, φυσικές τροφές, επιβεβαιώνοντας τις κριτικές ότι οι παλαιότερες διατροφικές οδηγίες αγνόησαν τις βλάβες από τις υψηλά επεξεργασμένες, χαμηλές σε πρωτεΐνη και πλούσιες σε επεξεργασμένους υδατάνθρακες διατροφές.

Η έμφαση μετατοπίστηκε από το «μείωσε τα κορεσμένα λιπαρά με κάθε κόστος» στο «μείωσε το πρόχειρο φαγητό και κατανάλωσε πραγματικές, θρεπτικές τροφές, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που περιέχουν φυσικά κορεσμένα λιπαρά, όπως το κρέας, τα αυγά και τα πλήρη γαλακτοκομικά».

07/01/2026

Η Αλληλεπίδραση Μεταξύ Φυσικής Δραστηριότητας και Πολυγονιδιακού Κινδύνου στην Πρόληψη του Διαβήτη Τύπου 2 (T2D)

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης Τύπου 2 (T2D) αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της δημόσιας υγείας παγκοσμίως. Ενώ η αξία της φυσικής δραστηριότητας είναι αδιαμφισβήτητη, η σύγχρονη έρευνα στρέφεται πλέον στην Ιατρική Ακριβείας (Precision Medicine). Πρόσφατα δεδομένα από μεγάλες κοόρτες (όπως το πρόγραμμα "All of Us") καταδεικνύουν ότι ο απαιτούμενος αριθμός βημάτων για την πρόληψη της νόσου δεν είναι ενιαίος, αλλά εξαρτάται άμεσα από το γενετικό υπόβαθρο του ατόμου.

Η χρήση των Πολυγονιδιακών Σκορ Κινδύνου (Polygenic Risk Scores - PRS) επιτρέπει την ποσοτικοποίηση της γενετικής προδιάθεσης ενός ατόμου, αναλύοντας εκατομμύρια γενετικές παραλλαγές. Όταν τα δεδομένα αυτά συνδυάζονται με δεδομένα από wearable συσκευές (καταγραφή βημάτων σε πραγματικές συνθήκες), προκύπτει μια σαφέστερη εικόνα της αλληλεπίδρασης γονιδιώματος και τρόπου ζωής.

Η ανάλυση των δεδομένων οδηγεί σε τρία βασικά συμπεράσματα:

* Διαφοροποίηση Κατωφλίου Βημάτων:
* Άτομα με χαμηλό PRS παρουσιάζουν σημαντική μείωση του κινδύνου T2D με περίπου 5.800 βήματα ημερησίως.
* Αντιθέτως, άτομα με υψηλό PRS (υψηλή γενετική προδιάθεση) απαιτούν τουλάχιστον 8.000 - 8.200 βήματα για να επιτύχουν παρόμοια επίπεδα προστασίας.
* Γραμμική Συσχέτιση: Για κάθε αύξηση της δραστηριότητας κατά 1.000 βήματα, ο κίνδυνος εμφάνισης T2D μειώνεται κατά μέσο όρο κατά 17%, ανεξαρτήτως γενετικής ομάδας.

Η ενσωμάτωση του ημερήσιου αριθμού βημάτων στα παραδοσιακά μοντέλα κινδύνου (που βασίζονται στον ΔΜΣ, την ηλικία και το οικογενειακό ιστορικό) αυξάνει κατακόρυφα τη διαγνωστική ακρίβεια των μοντέλων πρόβλεψης.

Κλινική Σημασία και Συμπεράσματα

Η μελέτη αυτή υπογραμμίζει ότι η γενετική προδιάθεση δεν είναι "πεπρωμένο", αλλά μπορεί να αντισταθμιστεί μέσω της φυσικής δραστηριότητας. Ωστόσο, η κλινική σύσταση πρέπει να είναι εξατομικευμένη:
> Σύσταση: Οι ασθενείς με επιβαρυμένο γενετικό προφίλ πρέπει να στοχεύουν σε υψηλότερα επίπεδα ημερήσιας δραστηριότητας για να εξουδετερώσουν τον αυξημένο κίνδυνο.
>
Η χρήση δεδομένων από wearables σε συνδυασμό με γενετικές εξετάσεις ανοίγει τον δρόμο για μια νέα εποχή στην προληπτική διαβητολογία, όπου οι στόχοι υγείας θα ορίζονται με βάση το μοριακό προφίλ του κάθε ασθενούς.

22/12/2025

Μια Ιστορική Αναστροφή: Για Πρώτη Φορά Παγκοσμίως, τα Παιδιά με Παχυσαρκία είναι Περισσότερα από τα Παιδιά με Χαμηλό Βάρος.

Σύμφωνα με νέα έκθεση της UNICEF, η παιδική παχυσαρκία αυξάνεται με ανησυχητικό ρυθμό και αποτελεί πλέον μία από τις σοβαρότερες απειλές για την υγεία των παιδιών.

ΠΟΛΛΕΣ ΘΕΡΜΙΔΕΣ ΧΩΡΙΣ ΘΡΕΠΤΙΚΑ ΣΥΣΤΑΤΙΚΑ
Η κατανάλωση τροφών με πολλές θερμίδες και χαμηλή θρεπτική αξία οδηγεί σε υποσιτισμό. Η υποθρεψία αυτή αποτελεί βασικό παράγοντα για την ανάπτυξη παχυσαρκίας και νοσημάτων όπως ο διαβήτης, οι διαταραχές του θυρεοειδούς, τα αυτοάνοσα και άλλα χρόνια νοσήματα.

Η νέα έκθεση της UNICEF για τη διατροφή των παιδιών, καταλήγει ότι:
"Τα ανθυγιεινά τρόφιμα και ποτά, συμπεριλαμβανομένων των υψηλά επεξεργασμένων, είναι ευρέως διαθέσιμα, φθηνά και επιθετικά προωθούμενα στους χώρους όπου τα παιδιά ζουν, μαθαίνουν και παίζουν. Παράλληλα, οι αθέμιτες πρακτικές της βιομηχανίας υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και ποτών υπονομεύουν τις προσπάθειες θέσπισης νόμων και πολιτικών που θα μπορούσαν να προστατεύσουν τα παιδιά από ανθυγιεινά διατροφικά περιβάλλοντα. Ωστόσο, με αποφασιστική δράση, τα κράτη μπορούν να υιοθετήσουν ολοκληρωμένα και υποχρεωτικά μέτρα ώστε να αναμορφώσουν τα διατροφικά περιβάλλοντα και να διασφαλίσουν το δικαίωμα των παιδιών στην τροφή και στη σωστή διατροφή."

Όπως τόνισε η εκτελεστική διευθύντρια της UNICEF, Catherine Russell, ο υποσιτισμός δεν αφορά πλέον μόνο την έλλειψη τροφής. Η παχυσαρκία εξελίσσεται σε μια ολοένα και μεγαλύτερη απειλή για την υγεία και την ανάπτυξη των παιδιών, καθώς τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αντικαθιστούν φρούτα, λαχανικά και ποιοτικές πηγές πρωτεΐνης σε μια περίοδο κρίσιμη για τη σωματική, πνευματική και ψυχική τους ανάπτυξη.

Η νέα πραγματικότητα δείχνει ότι η μάχη κατά του υποσιτισμού έχει αλλάξει χαρακτήρα. Δεν αφορά μόνο την επάρκεια τροφής, αλλά κυρίως τη διαμόρφωση ενός υγιούς διατροφικού περιβάλλοντος.

«Η πρόσβαση σε τροφή που διασφαλίζει την υγεία αποτελεί θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα»
Άρθρο 25, Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

--

The 2025 Child Nutrition Report, ‘Feeding Profit: How food environments are failing children’. UNICEF 2025.

Obesity exceeds underweight for the first time among school-age children and adolescents globally – UNICEF, press release 9 Sept 2025

19/12/2025

Διαβήτης και Κυκλοφορικό: Πώς να Προστατεύσετε τα Πόδια σας από τις Επιπλοκές

Ο Σακχαρώδης Διαβήτης είναι μια πάθηση που απαιτεί συνεχή προσοχή, όχι μόνο για τη ρύθμιση του σακχάρου, αλλά και για την πρόληψη επιπλοκών που μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα ζωής μας. Δύο από τις πιο σοβαρές επιπλοκές είναι η διαβητική νευροπάθεια και η διαβητική αγγειοπάθεια, οι οποίες αποτελούν τις κύριες αιτίες για την εμφάνιση αυτού που ονομάζουμε «Διαβητικό Πόδι».
Τι συμβαίνει στο σώμα;
* Διαβητική Νευροπάθεια: Η χρόνια υπεργλυκαιμία προκαλεί φθορές στα νεύρα, με αποτέλεσμα την απώλεια της αισθητικότητας στα κάτω άκρα. Ο ασθενής μπορεί να μην αντιληφθεί έναν τραυματισμό, ένα στενό παπούτσι ή ένα κάψιμο, καθώς το «σύστημα συναγερμού» του σώματος (ο πόνος) υπολειτουργεί.
* Διαβητική Αγγειοπάθεια: Ο διαβήτης επηρεάζει τα αγγεία, μειώνοντας τη ροή του αίματος προς τα πόδια. Χωρίς καλή κυκλοφορία, το οξυγόνο και τα θρεπτικά συστατικά δεν φτάνουν στους ιστούς, με αποτέλεσμα ακόμα και μια μικρή αμυχή να δυσκολεύεται να επουλωθεί.
Το «Διαβητικό Πόδι» και οι κίνδυνοι
Όταν η μειωμένη αίσθηση συνδυάζεται με την κακή κυκλοφορία, δημιουργούνται οι συνθήκες για το διαβητικό πόδι. Μια μικρή πληγή μπορεί γρήγορα να εξελιχθεί σε έλκος (ανοιχτή πληγή) και, αν μολυνθεί, ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών αυξάνεται κατακόρυφα.
Οδηγός Πρόληψης: Η καθημερινή σας φροντίδα
Η πρόληψη είναι το πολυτιμότερο εργαλείο που έχουμε στα χέρια μας. Ακολουθώντας μερικά απλά βήματα, μπορούμε να εκμηδενίσουμε τον κίνδυνο:
* Καθημερινός έλεγχος: Εξετάζετε τα πόδια σας κάθε βράδυ για κοκκινίλες, φουσκάλες, εκδορές ή αλλαγή στο χρώμα. Χρησιμοποιήστε έναν καθρέφτη για να βλέπετε το πέλμα.
* Σωστή υγιεινή: Πλένετε τα πόδια σας καθημερινά με χλιαρό νερό (ελέγξτε τη θερμοκρασία με τον αγκώνα) και στεγνώνετε τα πολύ καλά, ειδικά ανάμεσα στα δάχτυλα.
* Ενυδάτωση: Χρησιμοποιήστε μια ειδική κρέμα για να αποφύγετε τις σκασμένες πτέρνες, αλλά αποφύγετε την περιοχή ανάμεσα στα δάχτυλα.
* Ποτέ ξυπόλητοι: Ακόμα και μέσα στο σπίτι, φοράτε πάντα κάλτσες και άνετα παπούτσια για να αποφύγετε τυχαίους τραυματισμούς.
* Σωστά παπούτσια: Επιλέξτε παπούτσια μαλακά, χωρίς εσωτερικές ραφές, και αγοράζετε τα αργά το απόγευμα όταν τα πόδια είναι ελαφρώς πρησμένα.
* Προσοχή στα νύχια: Κόβετε τα νύχια σας σε ευθεία γραμμή και ποτέ πολύ κοντά. Αν δυσκολεύεστε, απευθυνθείτε σε ειδικό ποδολόγο.

Το διαβητικό πόδι δεν είναι μια αναπόφευκτη μοίρα του διαβήτη. Με τη σωστή ρύθμιση του σακχάρου, την τακτική παρακολούθηση από τον γιατρό σας και την καθημερινή αυτοεξέταση, μπορείτε να διατηρήσετε τα πόδια σας υγιή και να παραμείνετε δραστήριοι.
Η πρόληψη ξεκινά από το σπίτι, αλλά ολοκληρώνεται στο ιατρείο. Μην αγνοείτε κανένα σημάδι, όσο μικρό κι αν φαίνεται.

www.kzahariadis.gr
210.9314800

18/12/2025

Η Αυξημένη Πρόσληψη Τυριών Υψηλών Λιπαρών Συνδέεται με Μειωμένο Κίνδυνο Άνοιας & Νόσο Alzheimer

Μελέτη που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Neurology εξέτασε αν η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων σχετίζεται με τον κίνδυνο άνοιας και αν παίζει ρόλο το αν είναι υψηλών ή χαμηλών λιπαρών. Οι ερευνητές παρακολούθησαν 27.000 άτομα μέσης ηλικίας για 25 χρόνια.

Οι βασικές διαπιστώσεις ήταν οι εξής:

• Άτομα που κατανάλωναν περισσότερα τυριά υψηλών λιπαρών είχαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας συνολικά, νόσου Alzheimer αλλά και αγγειακής άνοιας, σε σύγκριση με όσους έτρωγαν λιγότερα.

• Η κατανάλωση κρέμας γάλακτος και γαλακτοκομικών με πλήρη λιπαρά σχετίστηκε επίσης με μικρότερο κίνδυνο άνοιας, τόσο συνολικά όσο και για Αλτσχάιμερ και αγγειακή άνοια.

• Αντίθετα, γαλακτοκομικά χαμηλών λιπαρών, όπως άπαχο τυρί, άπαχη κρέμα, γάλα, γιαούρτι ή βούτυρο, δεν έδειξαν καμία σαφή σχέση με τον κίνδυνο άνοιας.

Καθώς πρόκειται για μια μελέτη παρατήρησης, δεν μπορεί να καθοριστεί αιτιότητα. Ωστόσο, αυτή και πληθώρα άλλων μελετών επιβεβαιώνουν ότι η αυξημένη πρόσληψη ζωικών λιπαρών όχι μόνο δεν επιβαρύνει την υγεία, αλλά συνδέεται με θετικά αποτελέσματα.

Τα τυριά είναι τροφές με υψηλή θρεπτική αξία και πλούσια σε βιταμίνες, όπως η Κ2, βιταμίνες του συμπλέγματος Β, μεταλλικά στοιχεία, προβιοτικά και πεπτίδια που έχουν αντιυπερτασική και αντιφλεγμονώδη δράση που ενισχύουν τη συνολική και καρδιαγγειακή υγεία.

Οι ερευνητές αναφέρουν, ότι τα άτομα που κατανάλωναν περισσότερα τυριά υψηλών λιπαρών είχαν καλύτερη υγεία, υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο, χαμηλότερο σωματικό βάρος και εμφάνιζαν λιγότερο συχνά διαβήτη, υπέρταση, καρδιαγγειακή νόσο ή εγκεφαλικό, ενώ ήταν λιγότερο πιθανό να λαμβάνουν φάρμακα για τη χοληστερόλη.

High- and Low-Fat Dairy Consumption and Long-Term Risk of Dementia. Evidence From a 25-Year Prospective Cohort Study.
Yufeng Du, Yan Borné, Emily Sonestedt et al. Neurology, 17 December 2025.

16/12/2025

Εποχιακή Διακύμανση της Αρτηριακής Πίεσης: Η Πρόκληση της Χειμερινής Απορρύθμισης

Η αρτηριακή υπέρταση (ΑΥ) αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά συμβάντα παγκοσμίως. Παρά την πρόοδο στη φαρμακολογία, η εποχιακή διακύμανση της αρτηριακής πίεσης (ΑΠ) παραμένει μια κλινική πρόκληση, με τις τιμές της συστολικής (ΣΑΠ) και διαστολικής πίεσης (ΔΑΠ) να παρουσιάζουν σαφή αύξηση κατά τους χειμερινούς μήνες.

Παθοφυσιολογικοί Μηχανισμοί

Η άνοδος της ΑΠ στο ψυχρό περιβάλλον δεν είναι τυχαία, αλλά αποτέλεσμα σύνθετων ομοιοστατικών μηχανισμών:
* Ενεργοποίηση του Συμπαθητικού Νευρικού Συστήματος (ΣΝΣ): Η έκθεση στο ψύχος διεγείρει τους δερματικούς θερμοϋποδοχείς, προκαλώντας αντανακλαστική αύξηση των κατεχολαμινών. Αυτό οδηγεί σε περιφερική αγγειοσύσπαση για τη διατήρηση της κεντρικής θερμοκρασίας του σώματος.
* Σύστημα Ρενίνης-Αγγειοτενσίνης-Αλδοστερόνης (ΣΡΑΑ): Το ψύχος φαίνεται να ενεργοποιεί το ΣΡΑΑ, ενισχύοντας την κατακράτηση νατρίου και την περαιτέρω αύξηση των περιφερικών αντιστάσεων.
* Μεταβολές στη Βιταμίνη D και την UV Ακτινοβολία: Η μειωμένη έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία το χειμώνα οδηγεί σε πτώση των επιπέδων της 25-υδροξυβιταμίνης D. Η υποβιταμίνωση D έχει συσχετιστεί με αυξημένη δραστηριότητα του ΣΡΑΑ και δυσλειτουργία του ενδοθηλίου.
* Αιμοσυμπύκνωση: Η έκθεση στο κρύο προκαλεί μετατόπιση υγρών από τον ενδαγγειακό στον διάμεσο χώρο, αυξάνοντας το ιξώδες του αίματος.

Κλινικές Προεκτάσεις και Επιδημιολογία

Μελέτες μεγάλης κλίμακας έχουν δείξει ότι η μέση ΣΑΠ μπορεί να είναι έως και 5-7 \text{ mmHg} υψηλότερη το χειμώνα σε σχέση με το καλοκαίρι. Αυτή η "εποχιακή υπέρταση" μεταφράζεται σε αυξημένη συχνότητα οξέων στεφανιαίων συνδρόμων και αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων κατά τους ψυχρούς μήνες. Ιδιαίτερα ευάλωτοι είναι οι ηλικιωμένοι, καθώς παρουσιάζουν μειωμένη ικανότητα θερμορύθμισης και αυξημένη αρτηριακή σκληρία.

Θεραπευτική Στρατηγική και Διαχείριση

Για τον κλινικό ιατρό, η χειμερινή περίοδος απαιτεί εγρήγορση και, συχνά, αναθεώρηση του θεραπευτικού πλάνου:
* Εντατικοποίηση της Παρακολούθησης: Συνιστάται η τακτική οικιακή καταγραφή της ΑΠ (HBPM) για την έγκαιρη ανίχνευση της απορρύθμισης.
* Τιτλοποίηση Φαρμακευτικής Αγωγής: Πολλοί ασθενείς που είναι ρυθμισμένοι το καλοκαίρι ενδέχεται να χρειαστούν προσωρινή αύξηση της δόσης ή προσθήκη ενός επιπλέον αντιυπερτασικού παράγοντα (π.χ. αποκλειστή διαύλων ασβεστίου ή διουρητικού) το χειμώνα.
* Τροποποίηση Τρόπου Ζωής: Η μείωση της πρόσληψης αλατιού (που τείνει να αυξάνεται λόγω των χειμερινών διατροφικών συνηθειών) και η αποφυγή της απότομης έκθεσης σε χαμηλές θερμοκρασίες είναι θεμελιώδους σημασίας.
* Συμμόρφωση: Η ενημέρωση του ασθενούς για το φαινόμενο της εποχιακής διακύμανσης βελτιώνει τη συμμόρφωση στη θεραπεία.
Συμπέρασμα
Η χειμερινή απορρύθμιση της αρτηριακής πίεσης είναι ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο με σοβαρές κλινικές επιπτώσεις. Η εξατομικευμένη προσέγγιση, με προσαρμογή της αγωγής ανάλογα με τις εποχιακές ανάγκες, είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της καρδιαγγειακής προστασίας των ασθενών μας.

15/12/2025

Ο ΕΟΔΥ συνιστά άμεσο εμβολιασμό, ιδίως για ηλικιωμένους και άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες. Παράλληλα, προτρέπει σε έγκαιρη επικοινωνία με γιατρό σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων και στην αυστηρή τήρηση των βασικών μέτρων προστασίας.

Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ, Χρήστος Χατζηχριστοδούλου, προειδοποιεί στα ΝΕΑ για ραγδαία αύξηση κρουσμάτων γρίπης και στην Ελλάδα