Παπαλεξοπούλου Π. Κωνσταντίνα

11/04/2026

🐇🌻✨

21/03/2026

👇Στον παρακάτω σύνδεσμο, μπορείτε να βρείτε και να διαβάσετε το άρθρο με τίτλο "Χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας από τους εφήβους: οφέλη, κίνδυνοι και τρόποι λειτουργικής οριοθέτησης"

👉Ακολουθήστε το InScience.gr -το διαδικτυακό περιοδικό για την επιστήμη και την τεχνολογία- προκειμένου να ενημερώνεστε σχετικά με ομιλίες και αρθρογραφία.

Χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας από τους εφήβους: οφέλη, κίνδυνοι και τρόποι λειτουργικής οριοθέτησηςΚωνσταντίνα ΠαπαλεξοπούλουΗ ανάπτυξη της τεχνολογίας πληροφ....

18/03/2026

Το πρόγραμμα απευθύνεται σε φοιτητές/τριες του Πανεπιστημίου Πατρών οι οποίοι επιθυμούν να διερευνήσουν την σχέση τους με τα τεχνολογικά μέσα, να αναγνωρίσουν πιθανές συμπεριφορές προβληματικής χρήσης των ΜΚΔ και τον αντίκτυπο στην ακαδημαϊκή επίδοση, καθώς και να αναζητήσουν τρόπους λειτουργικής διαχείρισης και οριοθέτησης της χρήσης.

Συντονισμός εργαστηρίου: Παπαλεξοπούλου Κωνσταντίνα

Περισσότερες πληροφορίες: https://mentalcare.upatras.gr/2026/03/13/biomatiko-ergastirio-psifiaki-technolo/

Το Κέντρο Ψυχολογικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης του Πανεπιστημίου Πατρών (ΚΕΨΥΣΥΠ), στο πλαίσιο υλοποίησης του ΥΕ2 με τίτλο: «Υπηρεσίες Κέντρου Ψυχολογικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης Πανεπιστημίου Πατρών», Φ.Κ. 83955 της Πράξης με τίτλο: «Δράσεις ενδυνάμωσης και προώθησης της ισότητας στα ΑΕΙ και υποστήριξη Κέντρου Ψυχολογικής και Συμβουλευτικής Υποστήριξης Πανεπιστημίου Πατρών» με Κωδικό ΟΠΣ 6018935, που συγχρηματοδοτείται από Ευρωπαϊκούς (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και Εθνικούς Πόρους μέσω του Ε.Π. «Ανθρώπινο Δυναμικό και Κοινωνική Συνοχή 2021–2027», με Επιστημονική Υπεύθυνη την Αντιπρύτανι Φοιτητικής Μέριμνας και Πολιτισμού, Ελένη Αλμπάνη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, διοργανώνει βιωματικό εργαστήριο κατά τη διάρκεια του εαρινού εξαμήνου με τίτλο «Ψηφιακή τεχνολογία-Μέσα Κοινωνικής δικτύωσης και ακαδημαϊκή επίδοση».
Το πρόγραμμα απευθύνεται σε φοιτητές/τριες του Πανεπιστημίου Πατρών οι οποίοι επιθυμούν να διερευνήσουν την σχέση τους με τα τεχνολογικά μέσα, να αναγνωρίσουν πιθανές συμπεριφορές προβληματικής χρήσης των ΜΚΔ και τον αντίκτυπο στην ακαδημαϊκή επίδοση, καθώς και να αναζητήσουν τρόπους λειτουργικής διαχείρισης και οριοθέτησης της χρήσης.
Περισσότερες πληροφορίες: https://mentalcare.upatras.gr/2026/03/13/biomatiko-ergastirio-psifiaki-technolo/

17/01/2026

Έφηβοι και τεχνολογία (διαδίκτυο, μέσα κοινωνικής δικτύωσης/social media, videogames)

Η χρήση των τεχνολογικών μέσων και συσκευών (διαδίκτυο, social media, ηλεκτρονικά παιχνίδια) από νεαρής ηλικίας άτομα, όπως οι έφηβοι, απασχολεί τόσο τον δημόσιο διάλογο, όσο και την επιστημονική μελέτη και έρευνα. Είναι η χρήση της τεχνολογίας καθαυτή αρνητική; Πώς προσδιορίζεται η προβληματική χρήση και ποιες είναι οι επιπτώσεις της για τους εφήβους; Πότε μιλάμε για εθισμό και με ποιο τρόπο μπορούν τα νεαρής ηλικίας άτομα να αποκτήσουν μια λειτουργική σχέση με την τεχνολογία; Το παρόν κείμενο, αποσκοπεί να «φωτίσει» ορισμένα από αυτά τα ζητήματα.

Ας δούμε κάποια γενικά στοιχεία:

H χρήση του κινητού τηλεφώνου (smartphone) είναι ευρέως διαδεδομένη τις τελευταίες δεκαετίες, με τους ανήλικους χρήστες να πληθαίνουν συστηματικά και, με την πάροδο του χρόνου, πιθανώς σε όλο και μικρότερη ηλικία. Οι κινητές συσκευές μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανά πάσα στιγμή και για ποικίλες δραστηριότητες, γεγονός που τις καθιστά προέκταση του ανθρώπινου οργανισμού. Το γεγονός αυτό, δημιουργεί «εύφορο έδαφος» για την διερεύνηση των συνηθειών χρήσης από ανήλικους και νεαρούς ενήλικες, στο πλαίσιο της διαρκώς μεταβαλλόμενης σύμπλοκης τεχνο-κοινωνικής πραγματικότητας (Papalexopoulou & Psiachou, 2018).

Οι έφηβοι καταναλώνουν χρόνο στην χρήση των τεχνολογικών μέσων με σκοπό την επικοινωνία με συνομηλίκους μέσω του διαδικτύου, την χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ) και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Η προβληματική χρήση συνίσταται στην παρουσία «ενός προτύπου συμπεριφοράς που χαρακτηρίζεται από συμπτώματα που μοιάζουν με εθισμό. Αυτά περιλαμβάνουν την αδυναμία ελέγχου της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, την αίσθηση στέρησης όταν δεν τα χρησιμοποιεί το άτομο, την παραμέληση άλλων δραστηριοτήτων υπέρ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την αντιμετώπιση αρνητικών συνεπειών στην καθημερινή ζωή λόγω υπερβολικής χρήσης» (WHO, 2024).

Τα κορίτσια φαίνεται να παρουσιάζουν υψηλότερα επίπεδα προβληματικής χρήσης ως προς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (Navarro-Martinez & Peña-Acuña, 2022), συγκριτικά με τα αγόρια, τα οποία εμφανίζουν κίνδυνο προβληματικής ενασχόλησης με τα βιντεοπαιχνίδια. Η προβληματική χρήση επιφέρει μια σειρά από επιδράσεις στην ψυχική ευεξία των εφήβων, όπως καταθλιπτικά συμπτώματα, άγχος, ευερεθιστότητα και νευρικότητα, δυσαρέσκεια με την εικόνα του σώματος και χαμηλότερη αυτοεκτίμηση (Boniel-Nissim, van den Eijnden, Furstova, Marino, Lahti, Inchley et al., 2022). Από την άλλη πλευρά, οι επιπτώσεις από την προβληματική χρήση βιντεοπαιχνιδιών περιλαμβάνουν χαμηλότερη ικανοποίηση από τη ζωή, συχνότερα ψυχοσωματικά παράπονα και χαμηλότερη υποστήριξη από συνομηλίκους.

Ειδικότερη αναφορά, θα πρέπει να γίνει στις επιπτώσεις της τεχνολογικής χρήσης που σχετίζονται με την ακαδημαϊκή επίδοση των εφήβων. Αρκετές μελέτες έχουν διερευνήσει αυτή την σχέση με τα αποτελέσματα να δείχνουν ότι οι έφηβοι δυσκολεύονται να ανταποκριθούν αποτελεσματικά στις σχολικές απαιτήσεις λόγω της αυξημένης χρήσης τεχνολογικών μέσων όπως τα ΜΚΔ και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια (Jiang,2014). Μάλιστα, οι Ramírez, Gana, Garcés, Zúñiga, Araya & Gaete (2021), βρήκαν ότι στην μειωμένη ακαδημαϊκή επίδοση που οφείλεται στην ευρεία χρήση συσκευών τεχνολογίας λειτουργεί διαμεσολαβητικά η διαταραχή στις συνήθειες ύπνου (έλλειμα/στέρηση ύπνου).

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να παραλείπονται οι θετικές επιδράσεις της τεχνολογίας σε προσωπικό και κοινωνικό επίπεδο. Η ελεγχόμενη χρήση των τεχνολογικών μέσων μπορεί να συμβάλλει θετικά, τόσο στην σχολική επίδοση όσο και στην ευεξία των εφήβων. Σύμφωνα με τον παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (2024), στα οφέλη της υπεύθυνης χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης («συχνή αλλά μη προβληματική χρήση»), συμπεριλαμβάνονται η ισχυρότερη υποστήριξη από συνομηλίκους και η κοινωνική διασύνδεση.

Φαίνεται πως το «μυστικό» βρίσκεται στην ελεγχόμενη χρήση των ΜΚΔ και της τεχνολογίας, γενικότερα. Σύμφωνα με την ψηφιακή υπόθεση Goldilocks («της Χρυσομαλλούσας- digital Goldilocks hypothesis»), ο κατάλληλος βαθμός χρήσης επιφέρει θετικά οφέλη για το άτομο, συγκριτικά με την υπερβολική ή καθόλου χρήση (Przybylski & Weinstein, 2017):

"Η «πολύ μικρή» χρήση της τεχνολογίας μπορεί να στερεί από τους νέους σημαντικές κοινωνικές πληροφορίες και δραστηριότητες με συνομηλίκους, ενώ η «υπερβολική» χρήση μπορεί να εκτοπίσει άλλες ουσιαστικές δραστηριότητες. Η υπόθεση Goldilocks αξιώνει ότι υπάρχουν εμπειρικά παραγόμενα σημεία ισορροπίας, μέτρια επίπεδα, που είναι «ακριβώς τα κατάλληλα» για τους βέλτιστα συνδεδεμένους νέους."

Το ερώτημα στο οποίο καταλήγουμε, είναι: πώς μπορεί να επιτευχθεί η λειτουργική χρήση της τεχνολογίας και των ΜΚΔ από τους εφήβους με σκοπό την αύξηση των ωφέλιμων αποτελεσμάτων και τον περιορισμό της προβληματικής χρήσης; Μερικές καλές πρακτικές που μπορούν να εφαρμόσουν τόσο οι γονείς όσο και οι εκπαιδευτικοί, είναι η υποστήριξη των νέων στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ψηφιακού γραμματισμού, η προώθηση υγιών διαδικτυακών συμπεριφορών, η παροχή υποστήριξης σε όσους διατρέχουν κίνδυνο προβληματικής χρήσης, η ύπαρξη βελτιωμένων ψηφιακών περιβαλλόντων και η εκπαίδευση με στόχο την ενδυνάμωση των νέων να πλοηγούνται με ασφάλεια σε διαδικτυακούς χώρους (WHO, 2024).

Αν βρήκες ενδιαφέρον το παρόν κείμενο ή αν έχεις κάποιο προβληματισμό σε σχέση με το θέμα, μπορείς να αφήσεις ένα σχόλιο για τον εμπλουτισμό της συζήτησης.

Βιβλιογραφία

Boniel-Nissim, M., van den Eijnden, R. J., Furstova, J., Marino, C., Lahti, H., Inchley, J., et al. (2022). International perspectives on social media use among adolescents: Implications for mental and social well-being and substance use. Computers in Human Behavior, 129, 107144.

Jiang, Q. (2014). Internet addiction among young people in China: Internet connectedness, online gaming, and academic performance decrement. Internet Research, 24(1), 2-20.

Navarro-Martinez, O., & Peña-Acuña, B. (2022). Technology usage and academic performance in the Pisa 2018 report. Journal of New Approaches in Educational Research, 11(1), 130-145.

Papalexopoulou, K., & Psiachou, K. (2018). Smartphones and their use by teenagers and young adults-differences and similarities: A case study. Homo Virtualis, 1(1), 53-68.

Przybylski, A. K., & Weinstein, N. (2017). A large-scale test of the goldilocks hypothesis: quantifying the relations between digital-screen use and the mental well-being of adolescents. Psychological science, 28(2), 204-215.

Ramírez, S., Gana, S., Garcés, S., Zúñiga, T., Araya, R., & Gaete, J. (2021). Use of technology and its association with academic performance and life satisfaction among children and adolescents. Frontiers in psychiatry, 12, 764054.

World Health Organization (WHO). (2024). Teens, screens and mental health.

Πηγή εικόνας: Pinterest

24/12/2025

Καλές γιορτές με υγεία, αγάπη, εσωτερική γαλήνη και αισιοδοξία!
Χρόνια πολλά! ✨✨✨

14/12/2025

Η θεωρία του «διπλού δεσμού» (Double Bind Theory) του Gregory Bateson και η εφαρμογή της στην προσέγγιση της σχιζοφρένειας

Το 1956, στο άρθρο “Toward a theory of Schizophrenia”, ο Bateson και οι συνεργάτες του εισήγαγαν την θεωρία του διπλού δεσμού, σε μια προσπάθεια να προσεγγίσουν τους πιθανούς παράγοντες πρόκλησης σχιζοφρένειας και την δυνατότητα θεραπείας σχιζοφρενών ασθενών. Ορμώμενοι από την ενασχόληση με τομείς όπως η ανθρωπολογία, η επικοινωνιακή ανάλυση, η ψυχιατρική και η ψυχοθεραπεία/ψυχανάλυση, οδηγήθηκαν σε υποθέσεις σύμφωνα με τις οποίες το άτομο μπορεί να παγιδευτεί σε έναν «διπλό δεσμό». Πρόκειται για την συνθήκη στην οποία καλείται να επιλέξει ανάμεσα σε δύο διαφορετικούς Λογικούς Τύπους, όπου κάθε επιλογή δεν είναι αποδεκτή από το περιβάλλον. Έτσι, οποιαδήποτε συμπεριφορά κι αν αναπτύξει το άτομο, αυτή κρίνεται αποτυχημένη (“No matter what a person does, he can’t win”).

Παρότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να εκδηλωθεί σε κάθε ανθρώπινη αλληλεπίδραση, η παρατήρησή του εντός του οικογενειακού περιβάλλοντος μπορεί να οδηγήσει στην εμφάνιση συμπτωμάτων σχιζοφρένειας. Οι συγγραφείς ανέπτυξαν την υπόθεση ότι, όταν ανάμεσα στην μητέρα και στο παιδί δημιουργείται ένα πρότυπο επικοινωνίας που χαρακτηρίζεται από αντιφάσεις, μπορεί να προκύψει ψυχοπαθολογία. Τα χαρακτηριστικά αυτής της σχέσης αφορούν τόσο στο άμεσο επίπεδο επικοινωνίας όσο και στα έξω-λεκτικά επικοινωνιακά στοιχεία και σε αυτή μπορούν να συμμετέχουν και τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας, όπως ο πατέρας και τα αδέρφια.

Οι προϋποθέσεις για την δημιουργία μια τέτοιας συνθήκης παρουσιάζονται ως εξής:

• Το άτομο βρίσκεται σε μια σημαντική σχέση όπου είναι ζωτικής σημασίας να αντιληφθεί αποτελεσματικά τα μηνύματα που επικοινωνούνται από την άλλη πλευρά.
• Τα μηνύματα που δέχεται το άτομο είναι αντιφατικά και αμοιβαία αποκλειόμενα.
• Ακόμα, στερείται την δυνατότητα να σχολιάσει την αντιφατική συνθήκη στην οποία έχει βρεθεί (μεταεπικοινωνιακή δήλωση).

Τα παραπάνω έχουν ως αποτέλεσμα το άτομο που βρίσκεται «στο στόχαστρο» να αναπτύσσει αμυντική συμπεριφορά, προκειμένου να αντιμετωπίσει την παράδοξη συνθήκη στην οποία έχει βρεθεί. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι απαντά κυριολεκτικά όταν το επικοινωνιακό επίπεδο είναι μεταφορικό ή καταφεύγει σε εκτεταμένη χρήση μεταφορών στην προσπάθειά του να διαχειριστεί μια αμήχανη κατάσταση. Σύμφωνα με τον άρθρο, το δυσλειτουργικό στοιχείο στην σχιζοφρένεια, δεν είναι η χρήση μεταφορών καθαυτή, αλλά η αναντιστοιχία του μεταφορικού λόγου με το μήνυμα που επικοινωνείται (“unlabeled metaphors”).

Μέσα από την κλινική πράξη και την εκτενή μελέτη περιπτώσεων σχιζοφρένειας, ο Bateson και οι συνεργάτες του καταλήγουν στην υπόθεση ότι η χρήση μεθόδων και τεχνικών εντός της ψυχοθεραπευτικής διαδικασίας θα μπορούσε να θεραπεύσει τη σχιζοφρενική συμπτωματολογία μέσω της μετατόπισης των Λογικών Τύπων, «απεγκλωβίζοντας» τον/την ασθενή από τις συνθήκες διπλού δεσμού. Το σημαντικό στοιχείο στην σχέση μητέρας και παιδιού είναι ότι τα μηνύματα που μεταδίδει η μητέρα δηλώνουν ταυτόχρονα ή διαδοχικά αγάπη - προσέγγιση και απόσυρση - εγκατάλειψη, με αποτέλεσμα το παιδί να μην μπορεί να διακρίνει τι ισχύει κάθε φορά. Ταυτόχρονα, αδυνατεί να απαντήσει αποτελεσματικά στα μηνύματα αυτά, καθώς, είτε εκφράζει αντίστοιχα αγάπη προς ή απόσυρση από την μητέρα, λαμβάνει αντιφατικές αντιδράσεις.

Εν κατακλείδι, αυτό που στις περιπτώσεις σχιζοφρένειας εκφράζεται ως «αδυναμία λειτουργίας του εγώ», σχετίζεται ουσιαστικά με την αποτυχημένη προσπάθεια διάκρισης των τρόπων επικοινωνίας είτε εντός του υποκειμένου είτε στην σχέση του με τους άλλους. Όπως αναφέρεται στο άρθρο: «Ο σχιζοφρενής παρουσιάζει αδυναμία σε τρεις τομείς αυτής της λειτουργίας: (α) Δυσκολεύεται να αντιστοιχίσει τον σωστό τρόπο επικοινωνίας στα μηνύματα που λαμβάνει από άλλα άτομα. (β) Δυσκολεύεται να αντιστοιχίσει τον σωστό τρόπο επικοινωνίας σε εκείνα τα μηνύματα που ο ίδιος εκφέρει ή εκπέμπει μη λεκτικά. (γ) Δυσκολεύεται να αντιστοιχίσει τον σωστό τρόπο επικοινωνίας στις δικές του σκέψεις, αισθήσεις και αντιλήψεις».

Βιβλιογραφία:
Bateson, G., Jackson, D. D., Haley, J., & Weakland, J. (1956). Toward a theory of schizophrenia. Behavioral science, 1(4), 251-264.

Πηγή εικόνας: Pinterest

07/12/2025

"Η Αισθητική της Μουσικής" - Έγελος
(σελ. 19-21)

03/12/2025

Απόσπασμα του άρθρου του Γιώργου Λεχουρίτη, Συστημικού Θεραπευτή- Στελέχους Πρόληψης
«Η Κοινωνία η Ομάδα, η Οικογένεια σε μετάβαση και η Διαλεκτική Συστημική Προσέγγιση»

(...)
Στις σύγχρονες κοινωνικές συνθήκες, η αντίληψη της αλληλεξάρτησης στο πλαίσιο της οικογένειας και της κοινωνίας αλλάζει μορφή, κάτω από το βάρος των ραγδαίων αλλαγών και της βασικής επιδίωξης του ατόμου να επιβιώσει ψυχοκοινωνικά. Το βασικό δίλημμα που διατυπώνεται στις νέες συνθήκες αφορά την «ατομική πορεία», σε αντιδιαστολή με την «συλλογικότητα». Οι απαντήσεις δεν δίνονται εύκολα , ενώ όσο η τάση της εποχής μάς ωθεί στο πρώτο, τόσο τα ζωντανά βιώματα του παρελθόντος μας δένουν με το δεύτερο.
Από την άλλη γονική συμμαχία είναι ο βαθμός και η ποιότητα συγχρονισμού των συζύγων σχετικά με τον γονικό τους ρόλο (Minuchin, 1974). Αφορά την ικανότητα τους να μοιράζονται τις ευθύνες και τις υποχρεώσεις που έχουν να κάνουν με την ανατροφή και την φροντίδα του παιδιού. Συνεπώς το πολιτισμικό πλαίσιο εντός του οποίου ζει και αναπτύσσεται o άνθρωπος και οι ομάδες του, μπορεί να επηρεάζει διακριτικά αλλά σε βάθος την προσωπικότητα του προσώπου, αφού καθορίζει το ρόλο του μέσα στην κοινωνία, τους αποδεκτούς τρόπους έκφρασης των συναισθημάτων, τις διαπροσωπικές μας σχέσεις, τη στάση μας απέναντι στη ζωή και το θάνατο κ.α. Έτσι η αμεσότερη και πληρέστερη διάγνωση των ανθρώπινων δυσλειτουργιών έγκειται στην εξέταση τους μέσα στο συνολικό τους πλαίσιο(Βασιλείου & Βασιλείου,1983).

Στο βιβλίο της Χάρις Κατάκη, «Οι τρεις ταυτότητες της ελληνικής οικογένειας», πολλά ερωτηματικά απαντήθηκαν γύρω από το «μυστήριο» της ελληνικής οικογένειας και της συνύπαρξης των τριών διαφορετικών μορφών της. Πόσες διαφορετικές αξίες και συστήματα συνυπάρχουν γύρω από την έννοια της ελληνικής οικογένειας. Παππούδες και γιαγιάδες γεννημένοι στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, γονείς και θείοι που έζησαν ως «γενιά του Πολυτεχνείου» ή «Παιδιά των Λουλουδιών», τα παιδιά τους γεννημένα τη δεκαετία του 80, αλλά και αργότερα.

Ο Γιώργος Βασιλείου εστιάζει την προσοχή μας στο Ελληνικό, ιστορικό, πολιτιστικό πλαίσιο και αναφέρει με νόημα: Αυτό που περιπλέκει ακόμα περισσότερο την κατάσταση στον ελλαδικό χώρο είναι το γεγονός ότι έχει περιπέσει από την κατάσταση μιας «νόθας αστικοποίησης» σε μια διεργασία «εκσυγχρονισμού» (modernization process) που ή είναι άσχετη με τις υπάρχουσες ανάγκες ή είναι και διαμετρικά αντίθετη. Δανεισμένα μοντέλα που εφαρμόζονται ατροποποίητα, για να καλύψουν ανάγκες που δεν είναι για να υπηρετήσουν τον άνθρωπο αλλά για να συνεχίζουν τις ανταγωνιστικές εκμεταλλευτικές σχέσεις, έχουν δημιουργήσει την παραμορφωμένη, παράπλευρη, αντίθετη με τις αληθινές ανάγκες του ανθρώπου «ανάπτυξη» που βλέπουμε, μια παρανάπτυξη (ίσως υπανάπτυξη?).

Η κατάσταση αυτή οδηγεί σε αποδιοργανωμένη πολυπλοκότητα, σε γενικευμένες δηλαδή δυσλειτουργικές καταστάσεις. Ακόμα και το Σύστημα που είχε το ρυθμιστικό ρόλο μιας συμπεριφοράς που ήταν συνεργατική, τουλάχιστον μέσα στα στενά του όρια, δηλαδή ο «ο κύκλος των δικών», αρχίζει να ατονεί λειτουργικά και μορφολογικά. Έτσι, το άτομο βρίσκεται, σε πολλές περιστάσεις, να λειτουργεί ψυχοκοινωνικά έξω από τα πλαίσια και αυτής ακόμα της ομάδας. Άρα, μέσα στον ελλαδικό χώρο, αρχίζουμε να έχουμε (α) στόχους και δεοντολογία ομαδικούς (του ingroup) και (β) στόχους και δεοντολογία ατομικούς, που δε βρίσκονται σε συναλλαγή.

Αλλά, όπως έχουμε δει, όταν καταργηθεί η συναλλαγή του ανθρώπου με την ομάδα (και στην περίπτωσή μας τον «κύκλο των δικών»), αποκλείεται η αδιατάρακτη ανέλιξη της διαφοροποίησής του. Αν συμβεί αυτό, δεν μπορεί να υπάρξει φυσικά η σπειροειδής ανέλιξη στην αυξανόμενα οργανωμένη συμπλοκότητα, που θα δώσει λειτουργικότητα σε όλη την κλίμακα, άτομα, οικογένειες, ομάδες –μικρές και μεγάλες- και κοινωνία.
Η κατάσταση αυτή δημιουργεί αυξανόμενη δυσλειτουργία στις μικρές και μεγαλύτερες ομάδες όπου ζει και εργάζεται το άτομο και, φυσικά, στο κοινωνικό του σύνολο. Όπως περιγράφει αναλυτικά στο βιβλίο της, η Χ. Κατάκη, η ελληνική οικογένεια ξεκινά από την παραδοσιακή οικογένεια, η οποία ζούσε συνήθως στην επαρχία και τα άτομα που την αποτελούσαν είχαν ως κοινό στόχο την επιβίωση. Αυτό δημιούργησε μια πιο συλλογική και αλληλεξαρτώμενη μορφή οικογένειας, η οποία ενωμένη πάλευε καθημερινά για τις βασικές της ανάγκες.
Οι υποχρεώσεις είχαν τελείως διαφορετική χροιά και η θυσία των ατομικών αναγκών στόχευε στην ικανοποίηση των αναγκών της ομάδας. Ο παππούς και η γιαγιά, δύσκολα θα καταλάβουν πως γίνεται να μη βάζεις μπροστά και πάνω από όλα την οικογένεια, πως μπορείς να σκέφτεσαι τις προσωπικές σου ανάγκες και όχι των δικών σου, πως μπορείς να μην θες να κάνεις οικογένεια. Στη συνέχεια αρκετοί άνθρωποι «μεταφέρονται» στον αστικό ιστό. Η αστική οικογένεια, ονομάζεται και πυρηνική οικογένεια και έχει μοναδικό της στόχο τη γέννηση και ανατροφή του παιδιού. Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από το παιδί και έτσι δημιουργείται μια παιδοκεντρική μορφή οικογένειας. Αυτό ίσως απαντά στο ερώτημα του γιατί αρκετές φορές εκφράζουμε μια αίσθηση καταπίεσης, η οποία μπορεί να σχετίζεται με τη θέση που είχαμε ως παιδιά στην οικογένεια.

Οι γονείς θυσιάζονται για τα παιδιά, το ζευγάρι χάνεται για να εκπληρωθεί ο στόχος του να γίνει το παιδί τους «χρήσιμος άνθρωπος στην κοινωνία». Αν το καλοσκεφτούμε δεν είναι και τόσο παράλογη αυτή η μετάβαση, μιας και οι ανάγκες επιβίωσης που είχε η παραδοσιακή οικογένεια, έχουν λυθεί και τώρα αυτό που απασχολεί είναι οι ψυχολογικές ανάγκες (υποστήριξη, παραδοχή, ανθρώπινη παρουσία). Ο πατέρας προσπαθεί να ικανοποιήσει τις υλικές ανάγκες της οικογένειας, οπότε λείπει από το σπίτι αρκετά, γεγονός το οποίο ούτε η γυναίκα του, αλλά ούτε και τα παιδιά του καταλαβαίνουν, μιας και έχουν ανάγκη την παρουσία του. Η γυναίκα αισθάνεται μόνη και αποξενωμένη, εφόσον χρειάζεται να μένει στο σπίτι μεγαλώνοντας τα παιδιά και κάνοντας δουλειές.

Ωστόσο τα παιδιά, έχουν φορτωθεί το τίμημα της «επιτυχίας» (π.χ να επιτύχουν στο σχολείο) για να ικανοποιηθεί όλη η οικογένεια. Αν επιτύχουν και φύγουν από το σπίτι για σπουδές, προδίδουν την οικογένεια, ενώ αν αποτύχουν, βιώνουν αυτή την αποτυχία ως προσωπική. Τέλος, υπάρχει και μια τρίτη γενιά, οι πιο νέοι, οι οποίοι θεωρούν πολύ σημαντική τη σχέση του ζευγαριού. Πιστεύουν πως αν αυτή η σχέση δεν έχει γερά θεμέλια, δεν έχει νόημα, η δημιουργία οικογένειας. Ίσως αυτή είναι η μορφή της μελλοντικής οικογένειας – το ζευγάρι. Αυτοί οι νέοι προερχόμενοι από παιδοκεντρικές οικογένειες, αρνούνται να δημιουργήσουν παρόμοιες, μιας και έχουν βιώσει τις αρνητικές συνέπειες της. Ο διάλογος, η επικοινωνία, η ειλικρίνεια και η συναισθηματική συμμετοχή είναι μερικά από τα ζητούμενα της σχέσης, βασικά εργαλεία για τη δημιουργία μιας υγιούς οικογένειας.

Έχοντας όλα αυτά κάπου στην άκρη του μυαλού μας, μπορούμε να αισθανθούμε πόσο διαφορετικοί είμαστε. Ίσως έτσι αποδεχτούμε όσα λέγονται και μας ακούγονται «περίεργα» και «εξοργιστικά». Ίσως έτσι καταλάβουμε όλα αυτά τα διαφορετικά συστήματα, τις διαφορετικές αξίες και τις διαφορετικές οπτικές που έχει ο καθένας. Ίσως κατανοήσουμε βαθύτερα τις πολύ γρήγορες αλλαγές που έχει υποστεί η ελληνική οικογένεια και η ευρύτερη κοινωνία, σε σχετικά μικρό χρονικό διάστημα.
(...)

Βιβλιογραφία αποσπάσματος:
Κατάκη, Χ. (1984). Οι τρεις ταυτότητες της Ελληνικής οικογένειας. Δ΄ έκδοση. Αθήνα: Κέδρος.
Minuchin, S. (1974). Families and Family Therapy. Cambridge MA: Harvard University Press.Έχει μεταφραστεί στα Ελληνικά: Minuchin S. (2000). Οικογένειες και Οικογενειακή Θεραπεία (Επιμέλεια Φ. Αναγνωστόπουλος). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
Vassiliou, G. & V., «Anthropos as a System». Mediterranean Journal of Social Psychiatry, Vol. III, No 1, 1980. Δημοσιεύτηκε στα ελληνικά: Βασιλείου Γ., «Ο Άνθρωπος ως Σύστημα: Μία παρουσίαση για τον Παιδοψυχίατρο», στο: Τσιάντης, Μ., Μανωλόπουλος, Σ. (Επιμ.), Σύγχρονα Θέματα Παιδοψυχιατρικής, Τόμος Α’, Καστανιώτης, Αθήνα, 1987.

Το άρθρο συνέβαλε στον διάλογο για το 2ο Συνέδριο για το Υπαρξιακό πρόβλημα της χώρας στην τροχιά του 20ου αιώνα.

Βρείτε ολόκληρο το άρθρο εδώ:

Η Οικογένεια σε μεταβατικό στάδιο: Κατά τον 20ο αιώνα έχουν συντελεστεί μεγάλες κοινωνικές και πολιτισμικές αλλαγές, που επηρεάζουν ήδη τον συλλογικό και ατομικό β....

15/11/2025

Blaise Pascal "Pensées"

28/10/2025

Ψυχική υγεία των εργαζομένων στην Ε.Ε.

🟢Με αφορμή την Παγκόσμια ημέρα Ψυχικής Υγείας για το 2025, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία" (EU- OSHA) δημοσίευσε έκθεση σχετικά με την "επαγγελματική ασφάλεια και υγεία στην εποχή της κλιματικής και ψηφιακής αλλαγής". Σε αυτήν καταγράφονται, μεταξύ άλλων, στοιχεία σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και την ψυχική υγεία στον χώρο εργασίας.

⚠️Ως προς τους παράγοντες ψυχοκοινωνικού κινδύνου, διαπιστώθηκαν:
-έκθεση σε σοβαρή πίεση χρόνου ή υπερφόρτωση εργασίας σε ποσοστό 44%
-έλλειψη ανταμοιβών (όπως οικονομικές, ευκαιρίες εξέλιξης και αναγνώριση) σε ποσοστό 34%
-έκθεση σε φτωχή επικοινωνία και συνεργασία εντός του χώρου εργασίας σε ποσοστό 29%.
Σε μικρότερα ποσοστά καταγράφηκαν έλλειψη αυτονομίας και επιρροής στις διαδικασίες της εργασίας (17%), βία ή λεκτική κακοποίηση από εξυπηρετούμενους – πελάτες (16%), ενώ ένας στους δέκα εργαζόμενους (8%) ανέφερε παρενόχληση ή εκφοβισμό.

📋Ως προς τα χαρακτηριστικά της εργασίας, φαίνεται πως διαδραματίζουν ρόλο το είδος της απασχόλησης και το μέγεθος του χώρου εργασίας. Συνολικά, μεγαλύτερη επιβάρυνση παρουσιάζεται στους εργαζόμενους σε υπηρεσίες που σχετίζονται με την υγεία ή την κοινωνική φροντίδα, σε ποσοστό 50%.

Ανάμεσα στους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους, η εργασιακή ανασφάλεια απασχολεί το 16% των εργαζομένων στην Ε.Ε. οι οποίοι αναφέρουν ότι "ενδέχεται να χάσουν την δουλειά τους στους επόμενους έξι μήνες". Μεγαλύτερη συγκέντρωση παρουσιάζεται στις χώρες: Ιρλανδία και Ισπανία (και οι δύο 23%), Ελλάδα και Πολωνία (και οι δύο 22%) και Λουξεμβούργο (21%).

🗣Αισθάνονται άνετα να μιλήσουν για ζητήματα ψυχικής υγείας οι εργαζόμενοι;
Οι απαντήσεις ποικίλουν ανάλογα με το κράτος-μέλος της Ε.Ε. Ειδικότερα, σε χώρες όπως η Τσεχία (60%), η Γαλλία και η Ιταλία (και οι δύο 63%), η Κύπρος (67%) και η Ελλάδα (69%) η μεγάλη πλειοψηφία των εργαζομένων «συμφωνούν απόλυτα» ή «συμφωνούν» ότι η αποκάλυψη μιας ψυχικής διαταραχής θα είχε αρνητικό αντίκτυπο στην καριέρα τους. Αντιθέτως, σε 14 χώρες η πλειοψηφία των εργαζομένων διαφωνούν με αυτή την δήλωση.

👥Ανάμεσα στις πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση προβλημάτων άγχους και ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας, στις οποίες έχουν πρόσβαση οι εργαζόμενοι καταγράφονται:
-ευαισθητοποίηση, ενημέρωση-εκπαίδευση σχετικά με την ευεξία και την αντιμετώπιση του στρες ,
-διάλογος και ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των εργαζομένων σχετικά με τις στρεσογόνες πτυχές της εργασίας,
-πρόσβαση σε συμβουλευτική ή ψυχολογική υποστήριξη,
-αλλαγές στην οργάνωση της εργασίας, καθορισμός προτεραιοτήτων και καλύτερη επικοινωνία.
Η πρόσβαση των εργαζομένων στις παραπάνω πρωτοβουλίες ποικίλει σημαντικά μεταξύ των χωρών που συμμετείχαν στην έρευνα.

📊Συμπερασματικά, οι εργαζόμενοι σε εξειδικευμένα, τεχνικά ή ανώτερα διοικητικά επαγγέλματα και επαγγέλματα γραμματειακής υποστήριξης, πώλησης ή παροχής υπηρεσιών είναι πιο πιθανό να αναφέρουν διαθεσιμότητα προληπτικών πρωτοβουλιών στον χώρο εργασίας τους σε σύγκριση με τους ειδικευμένους, ημι-ειδικευμένους ή ανειδίκευτους εργαζόμενους. Επίσης, όσο μεγαλύτερη είναι η εταιρεία, τόσο πιο πιθανό είναι οι εργαζόμενοι να αναφέρουν τη διαθεσιμότητα τέτοιου είδους πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση του στρες και την προαγωγή της ευεξίας στον χώρο εργασίας τους.

Πηγή:
https://osha.europa.eu/el/highlights/world-mental-health-day-29-eu-workers-suffer-stress-depression-or-anxiety

Εικόνα: Pinterest

14/09/2025

Η σελίδα γιορτάζει την 4η χρονιά της στο Facebook. Σας ευχαριστώ για την υποστήριξη! Δεν θα τα είχε καταφέρει χωρίς τις δικές σας αλληλεπιδράσεις.
🙏🤗🎉

Στόχος παραμένει η ανάπτυξη της συζήτησης γύρω από ζητήματα που αφορούν την επιστήμη της Ψυχολογίας από την σκοπιά της Διαλεκτικής, και η αλληλεπίδραση με όσους ενδιαφέρονται για αυτά. Παρά τις μειωμένες δημοσιεύσεις λόγω επαγγελματικών και ακαδημαϊκών υποχρεώσεων, παραμενουμε αφοσιωμένοι σε αυτό τον στόχο.
🤓

Μείνετε συντονισμένοι για περισσότερα!
🗨️📚✒️