Ελένη Τσάνταλη-Ψυχολόγος MSc

29/05/2026

08/05/2026

Διαβάζοντας το βιβλίο ''Reaching through Resistance'' του Allan Abass (στα ελληνικά ''Προσεγγίζοντας μέσω της Αντίστασης'') ξεκίνησα να σκέφτομαι ποιο είναι τελικά εκείνο το κομβικό σημείο στο οποίο όσα πράγματα γνωρίζουμε λογικά ξεκινάμε πια να τα εφαρμόζουμε στην πράξη; Και νομίζω πως τελικά λίγο ή πολύ οι περισσότεροι δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε. Δεν αποδεχόμαστε το παρελθόν μας, δεν αποδεχόμαστε ότι υπήρξαμε ευάλωτοι, δεν αποδεχόμαστε ότι υπήρξαμε λάθος, δεν αποδεχόμαστε ότι έχουμε την ευθύνη της αλλαγής, δεν αποδεχόμαστε το γνωστό αλλά ούτε και το άγνωστο. Η αντίσταση είναι μία άμυνα που μπορεί να εμφανιστεί με διάφορους τρόπους. Με ανημπόρια, με κατηγορία, με άρνηση. Όταν πια έρχεται αυτή η στιγμή που αποδεχόμαστε το αδιέξοδο, που αποδεχόμαστε ότι ο μόνος τρόπος είναι η δράση, μόνο τότε μπορούμε πραγματικά να αλλάξουμε. Πολλοί θεωρούν την αποδοχή παραίτηση, εν τέλει όμως η αποδοχή μπορεί να είναι κατεύθυνση. 

16/04/2026

High-functioning anxiety: γιατί υπάρχει και πώς να το αντιμετωπίσεις;

Το high-functioning anxiety δεν εμφανίζεται τυχαία. Συνήθως είναι κάτι που χτίζεται με τον χρόνο. Μαθαίνεις, σιγά-σιγά, ότι η αξία σου συνδέεται με το πόσο αποδίδεις, με το να τα προλαβαίνεις όλα, με το να μην κάνεις λάθη. Ίσως μεγάλωσες σε ένα περιβάλλον όπου η αποδοχή ερχόταν μέσα από την επίδοση ή όπου το να δείξεις αδυναμία δεν ήταν “ασφαλές”. Έτσι, άρχισες να πιέζεις τον εαυτό σου όλο και περισσότερο, να κρύβεις το άγχος σου και να λειτουργείς σε υψηλούς ρυθμούς, ακόμα κι όταν μέσα σου ένιωθες εξαντλημένος/η.

Με τον καιρό, αυτό γίνεται κανονικότητα. Το άγχος μεταμφιέζεται σε παραγωγικότητα και η ένταση σε “κίνητρο”. Οι άλλοι βλέπουν έναν άνθρωπο που τα καταφέρνει, αλλά δεν βλέπουν τη συνεχή υπερένταση, την υπερανάλυση και την εσωτερική πίεση που δεν σταματά ποτέ.

Η αντιμετώπιση δεν σημαίνει να σταματήσεις να προσπαθείς ή να γίνεις “λιγότερο λειτουργικός/ή”. Σημαίνει να μάθεις να λειτουργείς χωρίς να διαλύεσαι μέσα σου. Να αρχίσεις να αναγνωρίζεις πότε το άγχος σου δεν είναι βοήθεια αλλά βάρος. Να βάζεις μικρά όρια, να επιτρέπεις στον εαυτό σου να κάνει λάθη χωρίς να τον τιμωρείς, και να αποσυνδέεις σιγά-σιγά την αξία σου από την απόδοσή σου. Και ίσως το πιο δύσκολο βήμα: να επιτρέψεις στον εαυτό σου να μην φαίνεται πάντα δυνατός/ή. Ας αναρωτηθούμε πώς θα ήταν η ζωή μας αν δεν προσπαθούσαμε συνεχώς να αποδείξουμε κάτι ή να φτάσουμε κάπου.

09/03/2026

«Γιατί δεν μπορώ απλά να φύγω;»

Πολλοί άνθρωποι κατηγορούν τον εαυτό τους σε αυτές τις περιπτώσεις.

Νομίζουν ότι είναι αδύναμοι, ότι έχουν χαμηλή αυτοεκτίμηση ή ότι απλώς φοβούνται τη μοναξιά. Κάποιες φορές όμως συμβαίνει κάτι πιο σύνθετο.

Λέγεται trauma bonding, ένας όρος που χρησιμοποιήθηκε από τον ψυχολόγο Patrick Carnes στο βιβλίο "The Betrayal Bond" (1997)  για να περιγράψει τον έντονο συναισθηματικό δεσμό που μπορεί να δημιουργηθεί μέσα σε σχέσεις όπου η αγάπη εναλλάσσεται με πόνο.

Σε τέτοιες σχέσεις, οι στιγμές έντασης συχνά ακολουθούνται από στιγμές τρυφερότητας, συγγνώμης ή έντονης εγγύτητας. Αυτή η εναλλαγή δημιουργεί έναν ισχυρό συναισθηματικό κύκλο που μπορεί να κάνει τη σχέση να μοιάζει ακόμη πιο έντονη. Δεν είναι λίγες οι φορές που αυτό μπερδεύεται με τον έρωτα και το πάθος.

Σε τέτοιες σχέσεις δημιουργείται ένας κύκλος:

πόνος → απόσταση → επανασύνδεση → ελπίδα.

Το trauma bonding δεν δημιουργείται επειδή κάποιος είναι αδύναμος. Δημιουργείται επειδή ο ανθρώπινος εγκέφαλος μπορεί να συνδέσει την ανακούφιση με το ίδιο άτομο που προκαλεί τον πόνο. Ο νευροβιολογικός μηχανισμός είναι παρόμοιος με τον μηχανισμό του εθισμού. Έτσι, η απομάκρυνση δεν μοιάζει απλώς δύσκολη αλλά αφορά τη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας.

Σπάει αυτός ο κύκλος; ΝΑΙ.
Το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση του μοτίβου.
Στη συνέχεια μπορεί να βοηθήσουν:
Η παρατήρηση της επαναλαμβανόμενης εναλλαγής έντασης και επανασύνδεσης.
Η δημιουργία χώρου και απόστασης για πιο καθαρή σκέψη.
Η επανασύνδεση με τις προσωπικές ανάγκες και τα όρια.
Η αναζήτηση υποστήριξης από ανθρώπους που μπορούν να προσφέρουν μια πιο αντικειμενική οπτική. 
Ψυχοθεραπεία ώστε να αποσαφηνιστούν τα πρώιμα βιώματα που συνδέονται με το τραύμα. 

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι το trauma bonding δεν αφορά μόνο συντροφικές σχέσεις αλλά και φιλικές, επαγγελματικές κλπ.

18/02/2026

Είναι ο θεραπευτής πρόσωπο εξουσίας;

Θα έλεγε κανείς πως ναι με βάση κάποιες παραμέτρους. Ο θεραπευτής γνωρίζει σε βάθος τον θεραπευόμενο αλλά ο θεραπευόμενος δεν γνωρίζει για τον θεραπευτή. Επιπλέον, ο θεραπευτής έχει την επιστημονική κατάρτιση ώστε να κατανοήσει κάποια πράγματα και με τη σειρά του να καθοδηγήσει τον θεραπευόμενο. Η απάντηση όμως είναι πιο πολύπλοκη.
Στην κλασική ψυχανάλυση του Freud, η θέση εξουσίας του θεραπευτή συνδέεται με τη μεταβίβαση και τη γονεϊκή φιγούρα. Ο Carl Rogers μίλησε για μια μη ιεραρχική, αυθεντική σχέση. Η αλλαγή προκύπτει από την ενσυναίσθηση, τη γνησιότητα και την άνευ όρων αποδοχή. Σε αυτή την προσέγγιση, η «εξουσία» θεωρείται εμπόδιο. Σύγχρονες προσεγγίσεις (π.χ. αφηγηματική θεραπεία του Michael White) τονίζουν ότι ο θεραπευόμενος είναι ο «ειδικός» της ζωής του.
Σε όλα τα παραπάνω τίθενται ηθικά και δεοντολογικά θέματα διαχείρισης οποιασδήποτε εξουσίας από την πλευρά θεραπευτή.

Αυτό που έχει σημασία είναι η ερμηνεία που δίνει ο θεραπευόμενος στον θεραπευτή. Αν τον βιώνει-και για ποιο λόγο- σαν πρόσωπο εξουσίας, σαν γονέα, σαν αυθεντία ή σαν απειλή. Και αυτή η ερμηνεία είναι για τον θεραπευτή υλικό που πρέπει να λάβει υπόψη του στη θεραπευτική διαδικασία. Αυτός είναι και ο λόγος που σε όλες τις ψυχοθεραπευτικές εκπαιδεύσεις τονίζεται ότι ο θεραπευτής είναι λευκή σελίδα και ο έλεγχος των δικών του κομματιών στη θεραπεία είναι καθοριστικός για την επιτυχή της έκβαση.

Ενδεικτική βιβλιογραφία:

Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta‑analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340 .

Fors, M. (2021). Power dynamics in the clinical situation: A confluence of perspectives. Contemporary Psychoanalysis, 57(2), 242–269.

30/01/2026

Η χθεσινή διεπιστημονική μας συνάντηση ήταν λίγο διαφορετική (είχε και Power Point!). Μιλήσαμε για ένα θέμα που μας απασχολεί συχνά, αλλά πολλές φορές το αγνοούμε: το burn out των θεραπευτών.
Τι γίνεται όταν, σαν θεραπευτές, νιώθουμε ότι έχουμε πέσει σε τέλμα;
Όταν νιώθουμε ανεπαρκείς και από το πουθενά η θεραπεία ενός άλλου ατόμου γίνεται προσωπική μας υπόθεση; Όταν θέλουμε πραγματικά να δώσουμε, αλλά νιώθουμε ότι κάτι μέσα μας έχει αδειάσει;
Το burn out δεν έρχεται ξαφνικά. Τρυπώνει σιγά σιγά, μέσα από την υπερευθύνη, τη διαθεσιμότητα χωρίς όρια, το «πρέπει να αντέχω» και το «δεν είναι ώρα για μένα». Και κάπου εκεί ξεχνάμε ότι κι εμείς είμαστε άνθρωποι — όχι μόνο ρόλοι.
Ίσως το πρώτο βήμα είναι να το αναγνωρίσουμε χωρίς ενοχή. Να το πούμε δυνατά. Γιατί για να μπορούμε να κρατάμε χώρο για τους άλλους, χρειάζεται πρώτα να κρατάμε χώρο και για εμάς τους ίδιους. Χθες, λοιπόν, ανταλλάξαμε ιδέες, κάναμε παιχνίδια ρόλων και εκτονωθήκαμε. Σας ευχαριστώ για την εμπιστοσύνη.

12/01/2026

Το θεραπευτικό δωμάτιο δεν είναι απλώς ένας χώρος.
Είναι ο τόπος όπου οι άνθρωποι επιλέγουν συνειδητά τον εαυτό τους, τα συναισθήματα βρίσκουν λέξεις και η σύνδεση γίνεται με ασφάλεια.
Για κάποιους είναι φάρος: ένα σταθερό σημείο προσανατολισμού μέσα στην εσωτερική και εξωτερική σύγχυση.
Για άλλους είναι κουκούλι: ένας προστατευμένος χώρος όπου μπορεί να υπάρξει παύση, φροντίδα και μεταμόρφωση.
Σε κάθε περίπτωση, είναι ένας τόπος παρουσίας, εμπιστοσύνης και σχέσης. Είναι το μέρος εκείνο το οποίο από ουδέτερο παίρνει κάθε φορά τη μορφή κάθε θεραπευόμενου, της ιστορίας και του βιώματός του. Το θεραπευτικό δωμάτιο δεν θα υπήρχε χωρίς τις ιστορίες των ανθρώπων που το εμπιστεύονται και χωρίς την αυθεντική τους παρουσία. Το θεραπευτικό δωμάτιο είναι ξεχωριστό για αυτά που επιτρέπεται να συμβούν μέσα σε αυτό.

09/12/2025

Στις σχέσεις, αυτό που συχνά καθορίζει την ανθεκτικότητα δεν είναι τα “μεγάλα γεγονότα”, αλλά ο τρόπος που δύο άνθρωποι ρυθμίζουν ο ένας το νευρικό σύστημα του άλλου.

Ο εγκέφαλος αντιδρά στη σχέση σαν να είναι κοινό σύστημα:
όταν ο ένας επικοινωνεί με ασφάλεια, ο άλλος ρυθμίζει τα επίπεδα στρες και έτσι αυξάνεται η πρόσβαση στον προμετωπιαίο φλοιό — δηλαδή στη λογική, στη συναισθηματική ωριμότητα και στην ενσυναίσθηση.

Γι’ αυτό οι φράσεις όπως:

• “Σε ακούω.”
• “Πώς μπορώ να σε στηρίξω;”
• “Είμαστε στην ίδια ομάδα.”

δεν είναι απλώς καλοί τρόποι.
Είναι ρυθμιστικά σήματα ασφαλούς προσκόλλησης που επηρεάζουν άμεσα τη βιολογία του άλλου.

Τα ζευγάρια που αντέχουν δεν έχουν λιγότερες συγκρούσεις· έχουν καλύτερη συν-επιδιόρθωση (co-repair) δηλαδή, ικανότητα να επανέρχονται σε ασφαλή σύνδεση μετά από ένταση.

Στην πραγματικότητα, η σταθερότητα των σχέσεων δεν βασίζεται στην απουσία αρνητικών συναισθημάτων, αλλά στην παρουσία μικρών, επαναλαμβανόμενων σημάτων ασφαλείας:

– ξεκάθαρη πρόθεση συνεργασίας
– επιβεβαιώσεις που μειώνουν την αβεβαιότητα
– διάθεση για επανασύνδεση μετά το ρήγμα

Όταν αυτά υπάρχουν, το νευρικό σύστημα του ζευγαριού μαθαίνει:
“Ο άλλος δεν είναι απειλή — είναι βάση.”Και αυτό είναι που κάνει μια σχέση βιώσιμη.
Βέβαια κάποιος θα σκεφτεί "και για ποιο λόγο πρέπει συνεχώς να αποδεικνύουμε μέσα στη σχέση ότι δεν είμαστε απειλή;" Η πρόθεση εδώ δεν είναι να μπούμε σε έναν αδιάκοπο αγώνα αποδείξεων και υπομονής αλλά να συν-δημιουργήσουμε το πλαίσιο εκείνο στο οποίο θα νιώθουμε όλοι σταθεροί και ασφαλείς. Και αυτό γιατί απλά είμαστε άνθρωποι και έχουμε ανάγκη την ασφάλεια. Όλα τα παραπάνω δεν αναφέρονται μόνο στις συντροφικές σχέσεις, αλλά και στις σχέσεις γονέων-παιδιών και σε κάθε τύπου σχέση που εμπεριέχει τη συναισθηματική σύνδεση.