02/04/2026
Αν με ρωτούσε κανείς «με ποιον ή ποιους ονειρεύεσαι να είχες έναν διάλογο», οι πρώτοι που έρχονται στο μυαλό είναι ο Λακάν (Γάλλος ψυχαναλυτής, από τους κορυφαίους του 20ου αιώνα) και ο Μπουρντιέ (ο πιο πολυμεταφρασμένος Γάλλος κοινωνιολόγος του 20ου αιώνα). Τι θα συζητούσα μαζί τους;
Μα και βέβαια θα συζητούσα το ζήτημα της διατροφής και τον προβληματισμό για τη διατροφική συμπεριφορά μέσα από το δικό τους πρίσμα..
Σώμα, Επιθυμία, Κοινωνία
Δ. Μπερτζ (διαιτολόγος):
Κύριοι, βλέπω καθημερινά ανθρώπους που λένε: «Ξέρω τι πρέπει να φάω, αλλά δεν μπορώ να το κάνω».
Δεν είναι θέμα γνώσης. Είναι σαν κάτι να τους κινεί από κάτω.
Lacan:
Ασφαλώς. Ο άνθρωπος δεν τρώει μόνο για να τραφεί.
Τρώει για να γεμίσει το κενό της επιθυμίας.
Η επιθυμία οργανώνεται στο συμβολικό πεδίο.
Το σώμα γίνεται τόπος όπου γράφεται το ασυνείδητο.
Bourdieu:
Θα πρόσθετα ότι αυτό το «κενό» δεν είναι μόνο ψυχικό.
Είναι και κοινωνικό.
Οι άνθρωποι εσωτερικεύουν δομές μέσω αυτού που ονομάζω habitus.
Το τι τρώνε, πώς τρώνε, ακόμη και πότε νιώθουν πείνα, είναι προϊόν κοινωνικής ιστορίας.
Δ. Μπερτζ (διαιτολόγος):
Άρα όταν βλέπω έναν άνθρωπο να παλεύει με το βάρος του, δεν βλέπω απλώς θερμίδες.
Βλέπω:
• επιθυμία
• κοινωνική τάξη
• περιβάλλον αφθονίας
Lacan (χαμογελώντας):
Και το σημαντικότερο:
βλέπεις το jouissance.
Μια απόλαυση που ξεπερνά την ευχαρίστηση.
Ο άνθρωπος πολλές φορές απολαμβάνει ακόμη και αυτό που τον καταστρέφει.
Bourdieu:
Ενώ ταυτόχρονα η κοινωνία του λέει ότι πρέπει να είναι λεπτός.
Έτσι δημιουργείται μια μορφή συμβολικής βίας.
Η κοινωνία παράγει το πρόβλημα και μετά κατηγορεί το άτομο.
Δ. Μπερτζ (διαιτολόγος):
Και τώρα έρχονται τα GLP-1 φάρμακα.
Μειώνουν την όρεξη.
Αλλά αναρωτιέμαι: λύνουν το πρόβλημα ή απλώς σιωπούν το σύμπτωμα;
Lacan:
Αν αφαιρέσεις την επιθυμία, το υποκείμενο θα βρει άλλη μορφή.
Η επιθυμία δεν εξαφανίζεται.
Bourdieu:
Και αν δεν αλλάξει η δομή του πεδίου τροφής, η βιομηχανία, οι ανισότητες, το περιβάλλον, η κοινωνία θα παράγει ξανά το ίδιο φαινόμενο.
Δ. Μπερτζ (διαιτολόγος):
Άρα η πραγματική δουλειά ίσως είναι κάπου ανάμεσα:
- να βοηθήσουμε το άτομο να καταλάβει την επιθυμία του
- και ταυτόχρονα να δούμε τις δομές που τη γεννούν.
Lacan:
Ε ναι, κανείς δεν κάνει μόνο διατροφή…
Bourdieu:
Ε ναι, βλέπεις – κρίνεις επεμβαίνεις και στην κοινωνία.