25/08/2020
कोविड19 या आजारात नेमके घडते काय?
कोविड19 आणि न्युमोनिया एकच आहे का?
या आजारात आॅक्सिजनची पातळी का कमी होते?
या व्हायरसमुळे न्यूमोनिया होत नाही. पण कोरोनामुळे फुफुसात जे काही घडते आहे.त्यावर सद्यस्थितीत आपण त्याला न्यूमोनिया समजून उपचार करीत आहोत.वास्तविकत: या आजारामध्ये
SARS2 Corona व्हायरस हिमोग्लोबिनला चिकटून बसतो.
त्याला झटकून टाकण्याच्या प्रयत्नात लोहाचे कण (ions) सुटे होऊन रक्तात मिसळतात.
त्या मुळे हिमोग्लोबिन पुरेसा ऑक्सिजन वाहून नेउ शकत नाही.
शरीरातील महत्वाच्या आणि मोठ्या अवयवांना ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी पडू लागतो. ही या आजारामध्ये घडणारी सर्वात मोठी समस्या आहे. आॅक्सिजनची भासणारी कमतरता झाल्याने मोठ्या प्रमाणात आॅक्सिजन पुरवठा होवु शणारे उपाय म्हणुन सध्या अति दाबाद्वारे कृत्रिम मशीनद्वारे आॅक्सिजन देणे( Non Invasive Ventilation ) अथवा High Flow nasal canula द्वारे आॅक्सिजन दिला जातो.
उपचारा नंतर ऑक्सिजनचा पुरवठा वाढवला तरी त्याला वाहून नेणारे हिमोग्लोबिन कोरोनाच्या विळख्यात असल्याने ऑक्सिजन तुटवडा झपाट्याने वाढत जाऊन अनेक अवयव एकाच वेळी निकामी होतात. याला Resistant Hypoxia with Rapid Multi-organ Failure असे म्हटले जाते.
रक्तातील वाढते लोहकण हे इतके मारक असतात की त्यांच्यामुळे फुफुसांना तीव्र इजा होते. या इजा होण्यामागे फुफुसातील ऑक्सिजन आणि रक्तातील लोहकण यांची रिॲक्शन जबाबदार असते. याला Powerful Oxidative Damage म्हटले जाते.
कुठच्याही जंतुसंसर्गात, जर फुफुसांचा संसर्ग असेल तर न्यूमोनिया होतो. पण सुरवातीस तो डावीकडे किंवा उजवीकडे; एकाच बाजूस आणि असमान असतो. कोरोना मध्ये ऑक्सिजन आणि लोहकणाच्या लढाईत फुफुसांचे कुरुक्षेत्र झाल्याने प्रत्येक वेळी दोन्ही फुफुसांना मोठ्या प्रमाणात इजा होते, जी ‘सी. टी.’ स्कॅन वर दिसते. याच वर्णन Bilateral Ground-glass Appearence असे केले जाते त्याला दुसरी उपमा नसल्याने त्याला Bilateral न्यूमोनिया समजून उपचार दिले जातात.
आता हिमोग्लोबिन कोरोनाच्या विळख्यात सापडल्याचे पुढील परिणाम बघू.
ऑक्सिजन कमी पडतो आहे हे जाणवून शरीर हिमोग्लोबिन तयार करण्याची गती वाढवते. (म्हणून कोरोना बाधितांमध्ये हिमोग्लोबिन जास्त दिसते)
रक्तातील सुटे लोहकण आणि त्यातून होणारे नुकसान टाळण्यासाठी त्यांचा पुन्हा वापर किंवा निचरा करण्यासाठी शरीरातील ferritin हे द्रव्य वाढते. (कोरोनाच्या पेशन्ट मध्ये म्हणूनच रक्तातील चाचण्यांमध्ये ferritin खूप जास्त प्रमाणात दिसून येते).
मलेरियामध्ये वापरले जाणारे क्लोरोक्वीन किंवा सध्या चर्चेत असलेले हायड्रॉक्सि-क्लोरोक्वीन ही औषधे मलेरियाच्या जंतूंपासून हिमोग्लोबिनला वाचवण्याचे काम करते, तसेच ते कोरोना व्हायरसपासून हिमोग्लोबिनला वाचवित असावे.
अजूनही कोरोनाचे विषाणू हिमोग्लोबिनपासून वेगळे कसे करायचे हे आपल्याला ठाउक नाही. (पेशन्टला अगदी व्हेंटिलेटर मधून जरी ऑक्सिजन पुरवला तरी तो ऑक्सिजन पुढे न्यायला पुरेसे हिमोग्लोबिन नसेल तर त्या ऑक्सिजन मुळे फुफुसांनाच जास्ती इजा होऊ शकते. आज आपण जे व्हेंटिलेटर वापरण्याचे नियम (protocol) पळतोय ते न्यूमोनिया किंवा 'ए.आर.डी.एस.' साठी बनवलेले असल्याने ते कोरोना बाधितांसाठी फायदेशीर आहेतच असे दिसत नाही.यासाठी तज्ज्ञांचे संशोधन सुरु आहे.
आजतरी कोरोनाने संपूर्ण जगाला एक मोठे कोडे घातले आहे हे नक्की.
गोष्ट इथेच संपत नाही. वाढत्या लोहकणांमुळे लिव्हरवर ताण पडतो आणि तब्येत फार झपाट्याने बिघडू लागते. हिमोग्लोबिनची परिणामकारकता कमी होत जाणे, रक्तातील लोहकण वाढत जाणे आणि महत्वाच्या अवयवांचा ऑक्सिजन पुरवठा कमी होणे यामुळे फुफुसांसोबत इतर अवयव निकामी होत जातात हे आपण बघितले.
औषधाबद्दल अजुनही संभ्रमावस्था आहे.तज्ञांच्या मार्गदर्शनानुसार गरजेनुसार आॅक्सिजन देणे,लक्षणानुसार तात्कालिक औषधे, रक्तातील व एकंदरीत तपासण्या व रुग्णस्थितीनुसार फॅबीफ्लु, स्टेराॅईड,रॅन्डीसिवीर,टोक्लिझिमॅब व इकोस्पिन,लो म्याॅलिकलर हिपॅरिन, विशिष्ट प्रकारचा प्लाझमा,व्हेंटीलेटर सपोर्ट यासारखी उपचार पद्धती द्वारे प्रयत्न केला जात आहे.^
आता आपण या साठी आहारात काय बदल करू शकतो हे पाहूया.
शरीराची कोरोनाविरोधी शक्ती वाढविण्यासाठी फळे, भाज्या यांचा वापर आणि प्रथिने पुरेशा प्रमाणात घेणे हे उपाय आपण करतोच आहोत. त्या बरोबरीने खालील बदल करायचे आहेत.
अ] लोहकणांपासून सुरक्षा
१) लिंबू फ्रीझर मध्ये ठेवून ते घट्ट झाले की ते सालीसकट किसून घेणे. त्यात मीठ टाकून त्याचे सरबत घेणे. माणशी एक लिंबू तरी सालीसकट पोटात घेणे.
२) हळकुंड मिळाल्यास त्याची पावडर करून किंवा मग तयार हळद घेऊन दिवसभरात निदान एक चमचा हळद गरम पाण्यातून अथवा दुधातुन पोटात घेणे.
३) चहा, हो आपला साधा चहा, आले घातलेला चहा हा उपयोगी पडतो
या तीन गोष्टी अजूनही सहज मिळतात. यातील काही औषधी द्रव्यांमुळे सुटे लोहकण शरीराबाहेर टाकायला मदत होते असे सांगितले जाते. तसेच ऑक्सिजनमुळे होणारी इजा होण्यापासून सुरक्षा मिळते.
या सोबत काही अन्न- औषधे ( Nutraceutical ) उपयोगी पडू शकतील उदा. पिकनोजेनॉल, कुटकी , कुरकुमिन इत्यादी.
ब] महत्वाच्या अवयवांना कमी ऑक्सिजनमध्ये काम चालू ठेवण्यास मदत करणे. बीटरूट, पालक आणि कोबी यांचा रस (स्मूदी)
लसणीचा मुबलक वापर
भेंडीच्या,भोपळ्याच्या किंवा कलिंगडाच्या बिया दोन चमचे दिवसभरात पोटात घेणे.
या सोबत काही अन्न- औषधे ( Nutraceutical ) उपयोगी पडू शकतील उदा. arginine, CoQ 10
कोरोना ज्या जागी वार करतो तिथे सुरक्षाकवच देण्याचा प्रयत्न आहे. फळे खा, भाज्या खा, प्रोटीन्स घ्या या ज्या जनरल सूचना असतात त्यांना पर्याय म्हणून नाही तर पूरक म्हणून या सूचना आहेत.
टीप: सदर माहिती ही केवळ जनसामान्यांच्या जागृतीसाठी आहे.उपचारामधील गैरसमज व
उपचारांची दिशा समजण्यासाठी आहे
सदर माहिती शेअर करण्यास हरकत नाही
