28/10/2025
म्यूकॉयड रिटेन्शन सिस्ट (Mucoid Retention Cyst)
प्रा. डॉ. संभाजी चिंतले
प्रसिद्ध ईएनटी सर्जन, कॉस्मो ईएनटी सुपरस्पेशालिटी हॉस्पिटल, छत्रपती संभाजीनगर
⸻
🧬 म्यूकॉयड रिटेन्शन सिस्ट म्हणजे काय?
म्यूकॉयड रिटेन्शन सिस्ट म्हणजे लाळग्रंथीचा नलिका (duct) बंद झाल्यामुळे आत लाळ साचून तयार होणारी गाठ किंवा पिशवीसारखी सूज.
ही खरी सिस्ट असते कारण तिच्या आत एपिथेलियल अस्तर (lining) असते.
⸻
🔍 सर्वाधिक ठिकाणे
• मॅक्सिलरी सायनस (वरचा जबडा)
• ओठ, गाल, तोंडाचा तळ
• घशाच्या आतल्या भागात
⸻
⚕️ लक्षणे
• बहुतेक वेळा दुखीविरहित आणि गुळगुळीत सूज दिसते.
• कधीकधी बोलताना, खाताना किंवा गिळताना त्रास होऊ शकतो.
• काही वेळा सायनस एक्स-रे किंवा सीटी स्कॅनमध्ये अपघातीपणे निदान होते.
⸻
🩻 तपासणी
• क्लिनिकल तपासणी
• सीटी स्कॅन / एमआरआय – ज्यात सिस्ट गोलाकार, स्पष्ट कडा असलेली, डोम आकाराची (dome-shaped) दिसते.
⸻
💊 उपचार
• लहान आणि त्रास नसलेली सिस्ट असल्यास फक्त निरीक्षण पुरेसे.
• मोठी किंवा पुन्हा-पुन्हा होणारी सिस्ट असल्यास शस्त्रक्रिया करून काढणे किंवा मार्सुपियलायझेशन करणे आवश्यक.
• उपचारानंतर परिणाम उत्कृष्ट आणि पुनरावृत्ती क्वचितच होते.
⸻
💬 तज्ञ मत — प्रा. डॉ. संभाजी चिंतले
“म्यूकॉयड रिटेन्शन सिस्ट ही साधारणतः निरुपद्रवी असते, पण तिची इतर सिस्टिक गाठींशी योग्य वेळी तुलना व निदान होणे महत्त्वाचे आहे. योग्य ओळख व वेळेवर उपचार केल्यास शस्त्रक्रियेनंतर पुनरावृत्ती होत नाही.”
