11/12/2025
#ಕುಟಕೀ ಸೇರಿದ #ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದಿಂದ #ಬೊಜ್ಜು ನಿವಾರಣೆ
"ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸ"ವನ್ನು ಬೊಜ್ಜಿನ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಎಂಬುದು ವಿಚಿತ್ರವೆನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಆಯುರ್ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮತವಾದ ಸಿದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ – "ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸ"ವು ಕೇವಲ ಕಂಪವಾತದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬೊಜ್ಜಿನಲ್ಲೂ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಲಾಭಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದವು ಒಂದು ಅಂತಹ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ, ತಾತ್ವಿಕತೆ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯಿಂದ ಚಿಂತನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿಕ್ಕು ಕೇವಲ ಗುರು ಕೃಪೆ ಮತ್ತು ಗುರು ಸಾನಿಧ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಸಮರ್ಪಣೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ.
ಯಾವುದೇ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವಾಗ, ವೈದ್ಯರು ಕೇವಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಔಷಧಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸದೆ, ಆಯುರ್ವೇದದ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ಇದರಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಲಾಭವೆಂದರೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ರೋಗಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಔಷಧಿಯ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಮಾತ್ರೆಯ ನಿರ್ಧಾರ ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಒಂದೆಡೆ, ಸೂತ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: "ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣಿ ಹಿ ದೋಷ ಭೇಷಜ ದೇಶ ಕಾಲ ಬಲ ಶರೀರಾಹಾರ ಸಾತ್ಮ್ಯ ಸತ್ತ್ವ ಪ್ರಕೃತಿವಯ ಸಾಮಾವಸ್ಥಾನ್ತರಾಣಿ ಯಾನ್ಯನುಚಿನ್ತ್ಯಮಾನಾನಿ ವಿಮಲ ಬುದ್ಧೇರಪಿ ಬುದ್ಧಿಮಾಕುಲೀಕುರ್ಯುಃ ಕಿಂ ಪುನರಲ್ಪಬುದ್ಧೇಃ" (ಚ.ಸೂ. ೧೫/೫)**. ಅಂದರೆ, #ದೋಷ, #ಔಷಧ, #ದೇಶ, #ಕಾಲ, #ಬಲ, #ಶರೀರ, #ಆಹಾರ, #ಸಾತ್ಮ್ಯ, #ಸತ್ತ್ವ, #ಪ್ರಕೃತಿ, #ವಯಸ್ಸು – ಇವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಇತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿವೆ, ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ ನಿರ್ಮಲ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಬುದ್ಧಿಯ ವೈದ್ಯರ ಬುದ್ಧಿಯೂ ವ್ಯಾಕುಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬುದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏನು?
ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕರು ಇದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಯೋಗೈರೇವ ಚಿಕಿತ್ಸಾನ್ ಹಿ ದೇಶಾದ್ಯಜ್ಞೋಽಪರಾಧ್ಯತಿ" (ಚ.ಚಿ. ೩೦/೩೨೦). "ಈ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧ ಯಶಸ್ವಿಯೇ?" ಎಂಬುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವ ವೈದ್ಯರು ಮಾನವೀಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಪರಾಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯರು "ತಸ್ಮಾದ್ದೋಷೋಷಧಾದೀನಿ ಪರೀಕ್ಷ್ಯ ದಶ ತತ್ತ್ವತ: । ಕುರ್ಯಾಚ್ಚಿಕಿತ್ಸತಂ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ನ ಯೋಗೈರೇವ ಕೇವಲಮ್" (ಚ.ಚಿ. ೩೦/೩೨೬) ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕು. ದೋಷ, ಔಷಧ, ದೇಶ, ಕಾಲ, ಸಾತ್ಮ್ಯ, ಅಗ್ನಿ, ಸತ್ತ್ವ, ಓಕ, ವಯ, ಬಲ – ಈ ಹತ್ತು ತತ್ತ್ವಗಳ ಪರೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವೈದ್ಯರು ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಕೇವಲ ಸಿದ್ಧೌಷಧ ಗಳು ಅಲ್ಲ.
ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸ "ವೃಹದ್ ರಸರಾಜಸುಂದರ" ಗ್ರಂಥದ ಯೋಗವಾಗಿದೆ: "ಮೃತಸೂತಂಮೃತಂ ತಾಮ್ರಂಮರ್ದಯೇತ್ಕಟುಕೀದ್ರವೈ: । ಏಕವಿಂಶತಿವಾರಂ ತಚ್ಛೋಷ್ಯಂ ಪೇಷ್ಯಂ ಪುನ: ಪುನ: । ಚಣಮಾತ್ರಂ ವಟೀಂ ಖಾದೇತ್ಸರ್ವಾಂಗ ಕಂಪವಾತಹೃತ್".
ಅರ್ಥ: ಚಂದ್ರೋದಯ (ಪಾರದ ಭಸ್ಮ), ತಾಮ್ರಭಸ್ಮ – ಎರಡನ್ನೂ ಸಮ ಮಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಕುಟಕಿಯ ರಸದ (ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಷಾಯ) ಸಹಾಯದಿಂದ ೨೧ ಬಾರಿ ಭಾವನೆ ಕೊಡಬೇಕು. ನಂತರ ಕಡಲೆ ಕಾಳಿನ ಗಾತ್ರದ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು. ಇದರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗವಾತ ಮತ್ತು ಕಂಪವಾತ ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಉಪಯೋಗ.
ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಕ್ಷೀಣಾಃ ವರ್ಧಮಿತವ್ಯಾ ವೃದ್ಧಾಃ ನಿರ್ಹರ್ತವ್ಯಾ, ಕುಪಿತಾಃ ಪ್ರಶಮಯಿತವ್ಯಾಃ ಸಮಾಃ ಪಾಲಿತವ್ಯಾಃ" (ಸು.ಚಿ.೩೩/೩). ಅಂದರೆ, ಕ್ಷೀಣವಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು (ಧಾತುಗಳನ್ನು) ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕು, ಹೆಚ್ಚಿದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು, ಕುಪಿತವಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಸಮ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಂತುಲಿತವಾಗಿ ಇರಿಸಬೇಕು.
ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದಲ್ಲಿರುವ "ಕುಟಕಿ" ಒಂದು ಅಂತಹ ದ್ರವ್ಯವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಆಚಾರ್ಯ ಚರಕರು ಭೇದನ ಮತ್ತು ಲೇಖನ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ಕಟುತಿಕ್ತ ಕಷಾಯಸ್ತ್ವೇನಂ (ಶ್ಲೇಷ್ಮಾಣಂ) ಶಮಯಂತಿ" (ಚ.ವಿ. ೧/೬) ಎಂಬ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಟಕಿಯ ತಿಕ್ತ ರಸ ಕಫದೋಷವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮೇಧಧಾತುವಿನಿಂದ ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಚಣೆ ಉಂಟಾದಾಗ, ಇತರ ಧಾತುಗಳ ಪೋಷಣೆ ಆಗದೆ ಕೇವಲ ಮೇಧಧಾತುವಿನ ನಿರಂತರ ವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಬೊಜ್ಜು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಬೊಜ್ಜಿನ ರೋಗಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಮಾಂದ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಾನೆ, ನಂತರ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ನಿಯಿಂದ.
ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದ ಮೂರು ಘಟಕಗಳನ್ನು "ಯೋಗ ವಿನ್ನಮರುಪಾಸ್ತಾಸಾಂ ತತ್ತ್ವವಿದುಚ್ಯತೇ। ಕಿಂ ಪುನರ್ಯೋ ವಿಜಾನೀಯಾದೋಷಧೀಃ ಸರ್ವಥಾ ಭಿಷಕ್।" (ಚ.ಸೂ. ೧/೧೨೨) ಎಂಬ ತತ್ತ್ವದ ಅನುಸಾರ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ, ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದಲ್ಲಿರುವ ಕುಟಕಿ ರಸದ (ಅಭಾವದಲ್ಲಿ ಕಷಾಯ) ಭಾವನೆಯು, ತನ್ನ ಲೇಖನ ಮತ್ತು ಭೇದನ ಕಾರ್ಯದಿಂದ, ಶರೀರದ ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಧಧಾತುವಿನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಾಚೀನ ಆಯುರ್ವೇದ ಋಷಿಗಳ ಪರಿಶ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿ: ಕುಟಕಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವರು ಸಿಕ್ಕಿಂನಿಂದ ಹಿಮಾಲಯದ ೭,೦೦೦ ರಿಂದ ೧೪,೦೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಏರಿದರು; ಮುಕ್ತಾ (ಮುತ್ತು)ವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣದ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಮುದ್ರದ ಅಗಾಧ ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದರು.
ಆಚಾರ್ಯ ಪ್ರಿಯವ್ರತ ಶರ್ಮರು ತಮ್ಮ 'ದ್ರವ್ಯಗುಣ ವಿಜ್ಞಾನ' ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ರೇಚಕ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಲ್ಕು ವಿಧವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಮೃದು ವಿರೇಚನ, ಸುಖ ವಿರೇಚನ, ತೀಕ್ಷ್ಣ ವಿರೇಚನ ಮತ್ತು ಪಿತ್ತ ವಿರೇಚನ. ಪಿತ್ತ ವಿರೇಚನದಲ್ಲಿ ಕಟುಕ (ಕುಟಕಿ), ಅಮ್ಲಪರ್ಣಿ ಮತ್ತು ಘೃತಕುಮಾರಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕುಟಕಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಬೊಜ್ಜಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗೆ ನಾವು ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸವನ್ನು ಸೇವನೆ ಮಾಡಿಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕುಟಕಿಯು ಪಿತ್ತವನ್ನು ರೇಚಿಸುತ್ತದೆ. ರೇಚಿತವಾದ ಪಿತ್ತವು "ಪಿತ್ತರೇವಾಗ್ನಿ" ಎಂಬ ತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಮೇಧಧಾತುವನ್ನು ಸ್ರೋತಸ್ಸುಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದನ್ನು ಸುಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
'ಕಟುಕ' ಒಂದು ಸಂಜ್ಞಾಸ್ಥಾಪನ ದ್ರವ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯ ಸರಿಯಾಗಿರದಿದ್ದಾಗ, 'ಪಿತ್ತ', ವಿಶೇಷವಾಗಿ 'ಸಾಧಕ ಪಿತ್ತ' ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸವನ್ನು ನಾವು ಬೊಜ್ಜಿನ ರೋಗಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಪಿತ್ತದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸುಗಮವಾಗಿ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬುದ್ಧಿಕಾರ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದ ಬೊಜ್ಜು ಕರಗಿಸುವ ಉಪಯೋಗ ಕೇವಲ ಕುಟಕಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿಲ್ಲ; ಅದರ ಎರಡನೇ ದ್ರವ್ಯವಾದ 'ತಾಮ್ರ ಭಸ್ಮ'ವೂ ಅಷ್ಟೇ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ.
"ತಾಮ್ರಂ ತಿಕ್ತಂ ತುವರಮಧುರಂ। ಪಾಕತಶ್ಚೋಷ್ಣವೀರ್ಯಮ್।।
ತ್ವಮ್ಲಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಖಲು।
ವಿಷಹರಂ ಸಾರಕಂ ಲೇಖನಶ್ಚ।।"
- ರಸ ತರಂಗಿಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಲೇಖನ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡಿ ಬೊಜ್ಜನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಟುಕದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಹಯೋಗ ನೀಡುತ್ತದೆ. ರಸತರಂಗಿಣಿಕಾರರು ತಾಮ್ರವನ್ನು 'ಸ್ಥೌಲ್ಯಧ್ವಂಸಕರಮ್' ಎಂದು ಕರೆದು, ಬೊಜ್ಜು ನಾಶಕನಂತಹ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಈ ಚರ್ಚೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ, ನಾವು ಓದುಗರಿಗೆ ಇದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ: 'ಕಟುಕ' ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕರುಳಿನಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೊಂಡು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಜಾಲಾಂತರಾಳ ಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ಗ್ರಹಣಗೊಂಡು, ರೋಗ ನಾಶಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಯಕೃತ್ತಿನ ಇತರ ವಿವಿಧ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಪಿತ್ತದ ಸ್ರಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಹೊಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತೂಕ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ, ಅವನಿಗೆ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ; ನಿಸ್ತೇಜತೆಯ ಹಂತದ ಮೂಲಕ ಸಹ ಹೋಗಬೇಕಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಹೃದಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವೂ ಆಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾವು ಬೊಜ್ಜಿನ ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸವನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, 'ಕಟುಕ' ತನ್ನ 'ಹೃದ್ಯ' ಗುಣದಿಂದ ರೋಗಿಯ ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೃದಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ 'ಚಂದ್ರೋದಯ' ಯೋಗವಾಹಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಔಷಧಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಚಂದ್ರೋದಯದಲ್ಲಿ ರಸತ್ವ ಇರುವ ಕಾರಣ, ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸದ ಆಶುಕಾರಿತ್ವ ಗುಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ.
ನಾವು 'ಕಂಪವಾತಾರಿ ರಸ'ವನ್ನು ಆರೋಗ್ಯವರ್ಧಿನಿ ವಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೊಜ್ಜಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಊಟದ ೩೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಮೊದಲು ಸೇವಿಸಾಲು ಹೇಳುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶವೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಓದುಗರಿಗೆ ಇದರ 'ಕರ್ಮವಿಜ್ಞಾನ'ದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಯಿತು.
ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ, ಇಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧಿ ಯೋಗದ ತಯಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಔಷಧಾಲಯಗಳು ಇರುವುದು ಅಪರೂಪ. ನಮಗಂತೂ ನಮ್ಮ ರೋಗಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಚ್ಚರಿಕೆ: ಇಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ವಯಂ ವೈದ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಸ್ವಯಂ ವೈದ್ಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಆಗುವ ನಾವ್ಯಾರೂ ಜವಾಬ್ದಾರರಲ್ಲ.
ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರ ಅಪಾಯಿಂಟ್ಮೆಂಟ್: https://www.vedavidhya.com/booking-calendar/indians-ayurveda-first-appointment
