07/05/2026
'इकिगाई'
ही एक प्राचीन जपानी संकल्पना आहे, जिचा अर्थ 'जगण्याचे प्रयोजन' किंवा 'सकाळी अंथरुणातून उठण्याचे कारण' असा होतो. 'इकी' (Iki) म्हणजे जीवन आणि 'गाई' (G*i) म्हणजे मूल्य किंवा फळ.
सोप्या भाषेत सांगायचे तर, ज्या कामामुळे तुम्हाला मनापासून आनंद मिळतो आणि ज्या कामामुळे जगाचेही कल्याण होते, त्या दोन्हीचा संगम म्हणजे 'इकिगाई'.
इकिगाईचे चार मुख्य स्तंभ
इकिगाई समजून घेण्यासाठी खालील चार प्रश्नांची उत्तरे शोधणे आवश्यक असते. जेव्हा या चारही गोष्टींचे उत्तर एकाच बिंदूवर मिळते, तेव्हा तो तुमचा 'इकिगाई' असतो:
तुम्हाला काय करायला मनापासून आवडते? (What you love):
असे काम जे करताना तुम्ही वेळ काळ विसरून जाता. उदा. चित्रकला, गाणे, लोकांशी बोलणे किंवा शिकवणे.
तुम्ही कोणत्या कामात कुशल आहात? (What you are good at):
तुमचे उपजत गुण किंवा तुम्ही मेहनत घेऊन आत्मसात केलेले कौशल्य. असे काम जे तुम्ही इतरांपेक्षा अधिक चांगल्या प्रकारे करू शकता.
जगाला सध्या कशाची गरज आहे? (What the world needs):
समाजात अशी कोणती कमतरता आहे जी तुम्ही भरून काढू शकता? लोकांच्या कोणत्या समस्या तुम्ही सोडवू शकता?
तुम्हाला कोणत्या कामासाठी पैसे मिळू शकतात? (What you can be paid for):
असे काम जे तुम्हाला आर्थिक स्थैर्य देऊ शकते आणि ज्यासाठी लोक तुम्हाला मोबदला द्यायला तयार आहेत.
या स्तंभांमधील परस्पर संबंध
आवड + कौशल्य = छंद (Passion): तुम्हाला एखादी गोष्ट आवडते आणि तुम्ही त्यात हुशारही आहात, पण त्यातून पैसे मिळत नसतील तर तो फक्त छंद ठरतो.
कौशल्य + पैसे = पेशा (Profession): तुम्ही एखाद्या कामात तज्ज्ञ आहात आणि तुम्हाला त्याचे पैसेही मिळतात, पण तुम्हाला ते काम मनापासून आवडत नसेल, तर जीवनात कंटाळवाणेपणा येऊ शकतो.
पैसे + जगाची गरज = नोकरी/व्यवसाय (Vocation): जगाला गरज आहे आणि तुम्हाला पैसेही मिळत आहेत, पण तुम्ही त्यात कुशल नसाल तर असुरक्षितता वाटू शकते.
आवड + जगाची गरज = ध्येय (Mission): तुम्हाला आनंद मिळतोय आणि जगाचेही भले होत आहे, पण पैसे मिळत नसतील तर आर्थिक ओढाताण होऊ शकते.
इकिगाईचे फायदे
दीर्घायुष्य: जपानमधील ओकिनावा बेटावरील लोक सर्वाधिक काळ जगतात, कारण त्यांच्याकडे त्यांच्या आयुष्याचा 'इकिगाई' स्पष्ट असतो.
मानसिक शांती: जेव्हा आपण आपल्या आवडीचे आणि अर्थपूर्ण काम करतो, तेव्हा तणाव कमी होतो.
कामात समाधान: इकिगाई सापडल्यामुळे कामाचा कंटाळा येत नाही, उलट दररोज काहीतरी नवीन करण्याची उमेद मिळते.
आपला इकिगाई कसा शोधायचा?
तुमचा इकिगाई शोधण्यासाठी स्वतःला हे प्रश्न विचारा:
असे कोणते काम आहे जे मी मोफत देखील आनंदाने करेन?
माझ्याकडे असे कोणते खास कौशल्य आहे ज्याचे लोक कौतुक करतात?
मी समाजासाठी काय योगदान देऊ शकतो/शकते?
थोडक्यात सांगायचे तर, "इकिगाई म्हणजे तुमच्या आवडीचा, कौशल्याचा आणि कर्तव्याचा असा बिंदू जो तुमच्या जीवनाला अर्थ प्राप्त करून देतो."
सौ. प्रीती चिपकर
Sattva Wellnes