Dr Hrishikesh Kalita, Psychiatrist

23/04/2026

ডিমেনশিয়া ৰোগে স্মৃতিশক্তি, চিন্তা-ভাৱনা আৰু সামাজিক দক্ষতাৰ ওপৰত নেতিবাচক প্ৰভাৱ পেলায়। ইয়াৰ ফলত এজন ব্যক্তিৰ দৈনন্দিন কাম-কাজ কৰাত যথেষ্ট অসুবিধা হয়।
প্ৰধান লক্ষণসমূহ:
• স্মৃতিশক্তি হ্ৰাস পোৱা: অলপতে ঘটা কথা বা কাম পাহৰি যোৱা।
• মানসিক বিভ্ৰান্তি: সময়, স্থান বা চিনাকি মানুহক চিনি পোৱাত অসুবিধা হোৱা।
• কথা পতাৰ সমস্যা: শব্দ বিচাৰি নোপোৱা বা কথাৰ প্ৰসংগ পাহৰি যোৱা।
• আচৰণৰ পৰিৱৰ্তন: খং উঠা, উদাসীনতা বা হঠাতে মনৰ অৱস্থা সলনি হোৱা।
• দৈনন্দিন কামত বাধা: গা ধোৱা, কাপোৰ পিন্ধা বা আহাৰ গ্ৰহণৰ দৰে সৰু সৰু কামবোৰতো খেলিমেলি লগোৱা।
কাৰণ:
ডিমেনশিয়াৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ ৰূপটো হৈছে আলঝেইমাৰ ৰোগ (Alzheimer's disease)। ইয়াৰ বাহিৰে মগজুৰ ৰক্তবাহী নলীত আঘাট (Vascular dementia) পালেও এই সমস্যা হ’ব পাৰে।
প্ৰতিকাৰ আৰু যত্ন:
বেছিভাগ ডিমেনশিয়া সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময় নহয়, কিন্তু সঠিক যত্ন আৰু ঔষধৰ জৰিয়তে ইয়াক নিয়ন্ত্ৰণত ৰাখিব পাৰি:
1. স্বাস্থ্যকৰ আহাৰ: মগজুৰ বাবে পুষ্টিকৰ খাদ্য গ্ৰহণ কৰা।
2. মানসিক ব্যায়াম: কিতাপ পঢ়া, শব্দ-শৃংখল (Puzzles) সমাধান কৰা বা নতুন কিবা এটা শিকা।
3. শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম: নিয়মীয়াকৈ খোজ কঢ়া বা লঘু ব্যায়াম কৰা।
4. পৰিয়ালৰ সমৰ্থন: ডিমেনশিয়াত আক্ৰান্ত ব্যক্তিজনক মৰম আৰু ধৈৰ্যৰে চম্ভালি ল’ব লাগে, কাৰণ তেওঁলোক প্ৰায়ে মানসিক দুশ্চিন্তাত থাকে।
যদি আপুনি বা আপোনাৰ পৰিয়ালৰ কোনো সদস্যৰ এনে লক্ষণ দেখা দিছে, তেন্তে সোনকালে এজন স্নায়ুৰোগ বিশেষজ্ঞ (Neurologist) বা মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ (Psychiatrist) ৰ পৰামৰ্শ লোৱা উচিত।
#গোৱালপাৰা

20/04/2026

স্কিজোফ্ৰেনিয়া ৰোগৰ নিগেটিভ লক্ষণ যাৰ বাবে কেতিয়াবা এই ৰোগত ভূগী থকী ৰোগীক হতাশা (depression) ত আক্ৰান্ত যেন অনুমান হৱ পাৰে। কিন্তু দৰাচলতে সেয়া স্কিজোফ্ৰেনিয়াৰ হে লক্ষণ।

19/04/2026

18/04/2026

ড্ৰাগছ সেৱন বা নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ ব্যৱহাৰৰ ফলত হেপাটাইটিছ চি (Hepatitis C) সংক্ৰমণ হোৱাৰ সম্ভাৱনা যথেষ্ট বেছি থাকে। এইটো এক গুৰুতৰ লিভাৰৰ ৰোগ যিটো মূলতঃ তেজৰ জৰিয়তে বিয়পে।
এই বিষয়ে তলত কিছুমান গুৰুত্বপূৰ্ণ তথ্য আলোচনা কৰা হ’ল:
১/ সংক্ৰমণৰ মূল কাৰণ
• বেজিৰ আদান-প্ৰদান: ড্ৰাগছ সেৱন কৰোঁতে যদি একাধিক ব্যক্তিয়ে একেটা বেজি (Needle) বা চিৰিঞ্জ ব্যৱহাৰ কৰে, তেন্তে এজনৰ দেহৰ পৰা আনজনৰ দেহলৈ অতি সহজে এই ভাইৰাছ বিয়পে।
• অন্যান্য সঁজুলি: কেৱল বেজিয়ে নহয়, ড্ৰাগছ প্ৰস্তুত কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা চামুচ, ফিল্টাৰ বা পানীৰ জৰিয়তেও সংক্ৰমণ হ’ব পাৰে।
২/ লক্ষণসমূহ
হেপাটাইটিছ চি-ক প্ৰায়ে 'চাইলেণ্ট কিলাৰ' বুলি কোৱা হয় কাৰণ বহু সময়ত ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট লক্ষণ দেখা নাযায়। তথাপিও কিছুমান সাধাৰণ লক্ষণ হ’ল:
• অত্যধিক ভাগৰ লগা।
• পেচাবৰ ৰং গাঢ় হালধীয়া হোৱা।
• চকু বা ছাল হালধীয়া হোৱা (জণ্ডিচ)।
• পেটৰ বিষ আৰু ওকালি অহা।
• ভোক নলগা।
৩/ দীৰ্ঘম্যাদী প্ৰভাৱ
যদি সঠিক সময়ত চিকিৎসা কৰা নহয়, তেন্তে ইয়াৰ ফলত তলত দিয়া জটিলতাসমূহ হ’ব পাৰে:
• লিভাৰ চিৰোচিছ (Liver Cirrhosis): লিভাৰ সম্পূৰ্ণৰূপে কঠিন হৈ যোৱা।
• লিভাৰ কেন্সাৰ।
• লিভাৰ ফেইলাৰ (Liver Failure)।
৪/ প্ৰতিৰোধ আৰু সাৱধানতা
• বেজি বা চিৰিঞ্জৰ পুনৰ ব্যৱহাৰ নকৰিব: সদায় নতুন আৰু বীজাণুমুক্ত বেজি ব্যৱহাৰ কৰা উচিত।
• ৰক্ত পৰীক্ষা: যদি কোনোবাই কেতিয়াবা ড্ৰাগছ গ্ৰহণ কৰিছে, তেন্তে তেওঁ অতি সোনকালে হেপাটাইটিছ চি-ৰ পৰীক্ষা (HCV Test) কৰা উচিত।
• ব্যক্তিগত সামগ্ৰী: ব্লেড, টুথব্ৰাছ বা নখ কটা যন্ত্ৰ আদিৰ জৰিয়তেও তেজৰ সংস্পৰ্শ হ’ব পাৰে, গতিকে এইবোৰ ভগাই ব্যৱহাৰ নকৰিব।
৫/ চিকিৎসা
বৰ্তমান চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ উন্নতিৰ ফলত হেপাটাইটিছ চি সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময় কৰিব পৰা ঔষধ (Direct-acting antivirals) উপলব্ধ হৈছে। ২-৩ মাহৰ সঠিক ঔষধৰ সেৱনৰ দ্বাৰা এই ভাইৰাছ শৰীৰৰ পৰা আঁতৰাব পাৰি।
বিশেষ পৰামৰ্শ:
যদি আপুনি বা আপোনাৰ পৰিচিত কোনোবাই ড্ৰাগছৰ আসক্তিৰ পৰা মুক্ত হ’ব বিচাৰে বা লিভাৰ সম্পৰ্কীয় সমস্যাত ভুগিছে, তেন্তে পলম নকৰি এজন বিশেষজ্ঞ চিকিৎসক বা মনোৰোগ বিশেষজ্ঞৰ পৰামৰ্শ গ্ৰহণ কৰক। ড্ৰাগছৰ আসক্তি চিকিৎসাযোগ্য আৰু ইয়াৰ পৰা মুক্ত হোৱাটোৱেই হেপাটাইটিছ চি প্ৰতিৰোধৰ স্থায়ী সমাধান। #গোৱালপাৰা

16/04/2026

16/04/2026

“Zone out” is a casual term, but clinically it can point to several very different mental or neurological phenomena. The meaning depends heavily on context, frequency, duration, and associated symptoms.

⸻

🧠 What people usually mean by “zoning out”
• Brief loss of focus or attention
• Feeling mentally “blank” or disconnected
• Missing parts of a conversation or activity
• Automatic behavior without awareness (e.g., driving and not remembering parts)

⸻

🧩 Clinical interpretations

1. Normal attentional lapses
• Common in healthy individuals
• Seen during fatigue, boredom, or multitasking
• No functional impairment

👉 Clinical significance: Minimal, unless excessive or impairing

⸻

2. Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder
• Frequent “zoning out,” especially in inattentive type
• Difficulty sustaining attention, careless mistakes
• Often mistaken for daydreaming

👉 Clue: Chronic pattern since childhood, affects work/school

⸻

3. Dissociation
• Feeling detached from self or surroundings
• “Mind goes blank” during stress or trauma
• Includes depersonalization/derealization

👉 Clinical significance:
Seen in trauma-related disorders, anxiety, or severe stress

⸻

4. Absence Seizures
• Sudden staring spells (few seconds)
• Unresponsive during episode
• May have subtle eyelid fluttering

👉 Red flags:
• Abrupt onset and end
• No memory of event
• Occurs multiple times daily

⸻

5. Depression
• Mental slowing, poor concentration
• “Blank mind” or inability to think

👉 Often associated with low mood, fatigue, anhedonia

⸻

6. Anxiety Disorders
• Mind “shuts off” under stress
• Difficulty focusing due to excessive worry

⸻

7. Substance use / medication effects
• Sedatives, alcohol, or certain medications
• Can impair attention and awareness

⸻

🚨 When zoning out is clinically concerning
• Happens very frequently or suddenly
• Associated with unresponsiveness
• Causes functional impairment (work, driving, conversations)
• Occurs with memory gaps
• Accompanied by neurological signs (jerks, automatisms)

⸻

🧭 How clinicians differentiate

Doctors typically assess:
• Duration (seconds vs minutes vs prolonged)
• Awareness during episode
• Triggers (stress, boredom, none)
• Frequency and pattern
• Associated symptoms (mood, trauma, neurological signs) ®️ #গোৱালপাৰা

12/04/2026

নিচাযুক্ত দ্ৰব্য বা কোনো অভ্যাসৰ প্ৰতি আসক্তি (Addiction) কেৱল এটা চৰিত্ৰগত দুৰ্বলতা নহয়, ই মগজুৰ এক জটিল জৈৱ-ৰাসায়নিক পৰিৱৰ্তন। নিউৰোবাইওলোজিৰ দৃষ্টিৰে ইয়াৰ প্ৰধান দিশসমূহ তলত আলোচনা কৰা হ’ল:
১/ পুৰস্কাৰ প্ৰণালী (The Reward Pathway)
আমাৰ মগজুত Mesolimbic Dopamine System নামৰ এটা অংশ থাকে। যেতিয়া আমি কিবা ভাল কাম কৰোঁ (যেনে— ভাল খাদ্য খোৱা বা ব্যায়াম কৰা), মগজুত ডোপামিন (Dopamine) নামৰ এবিধ নিউৰোট্ৰান্সমিটাৰ নিঃসৰণ হয়। ই আমাক আনন্দ বা 'সুখ'ৰ অনুভৱ দিয়ে।
• নিচাযুক্ত দ্ৰব্যৰ প্ৰভাৱ: ড্ৰাগছ বা এলকহলে স্বাভাৱিকতকৈ বহু বেছি পৰিমাণে (প্ৰায় ২ৰ পৰা ১০ গুণ) ডোপামিন নিঃসৰণ কৰে। ফলত মগজুৱে এক কৃত্ৰিম আৰু তীব্ৰ সুখৰ অনুভৱ লাভ কৰে।
২/ মগজুৰ গাঁথনিগত পৰিৱৰ্তন (Neuroplasticity)
দীৰ্ঘদিন ধৰি নিচা কৰাৰ ফলত মগজুৱে নিজকে সেই পৰিৱেশৰ লগত খাপ খুৱাই লবলৈ চেষ্টা কৰে:
• Tolerance (সহনশীলতা): অতিমাত্ৰা ডোপামিনৰ লগত মোকাবিলা কৰিবলৈ মগজুৱে ডোপামিন গ্ৰহণ কৰা ৰিচেপ্টৰবোৰৰ সংখ্যা কমাই দিয়ে। ফলত একেখিনি সুখ পাবলৈ ব্যক্তিজনে আগতকৈ বেছি পৰিমাণৰ নিচাযুক্ত দ্ৰব্য সেৱন কৰিবলগীয়া হয়।
• Craving (তীব্ৰ ইচ্ছা): মগজুৰ Amygdala আৰু Hippocampus অংশই নিচাৰ সৈতে জড়িত স্মৃতিবোৰ সংৰক্ষণ কৰে। সেইবাবে নিচাৰ লগত জড়িত ঠাই বা মানুহ দেখিলে মগজুত তীব্ৰ হাহাকাৰৰ সৃষ্টি হয়।
৩/ নিয়ন্ত্ৰণ ক্ষমতা হেৰুওৱা (Prefrontal Cortex)
মগজুৰ সমুখৰ অংশ অৰ্থাৎ Prefrontal Cortex-এ আমাৰ সিদ্ধান্ত গ্ৰহণ আৰু আৱেগ নিয়ন্ত্ৰণ কৰে।
• আসক্তিৰ ফলত এই অংশটো দুৰ্বল হৈ পৰে।
• ফলস্বৰূপে, ব্যক্তিজনে নিচাৰ পৰিণতি ভয়াবহ বুলি জানিও নিজৰ ইচ্ছা শক্তিক নিয়ন্ত্ৰণ কৰিব নোৱাৰা হয়।
আসক্তিৰ চক্ৰ (The Cycle of Addiction)
এডিকচনৰ প্ৰক্ৰিয়াটো ঘাইকৈ তিনিটা পৰ্যায়ত চলে:
1. Binge/Intoxication: নিচা সেৱন কৰি তীব্ৰ আনন্দ লাভ কৰা।
2. Withdrawal/Negative Affect: নিচা নকৰিলে শাৰীৰিক আৰু মানসিক কষ্ট (যেনে— চিন্তা, অস্থিৰতা) অনুভৱ কৰা।
3. Preoccupation/Anticipation: পুনৰ নিচা কৰিবলৈ পৰিকল্পনা কৰা আৰু বিচাৰি ফুৰা। #গোৱালপাৰা

09/04/2026

#গোৱালপাৰা

07/04/2026

হিৰোইন বা ব্ৰাউন চুগাৰৰ দৰে ড্ৰাগছৰ আসক্তি কেৱল এটা অভ্যাস নহয়, ই এক গুৰুতৰ মগজুৰ ৰোগ। ইয়াৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ সঠিক চিকিৎসা আৰু ধৈৰ্যৰ প্ৰয়োজন। তলত ইয়াৰ লক্ষণ আৰু পৰিত্ৰাণৰ উপায়বোৰ আলোচনা কৰা হ’ল:
আসক্তিৰ লক্ষণসমূহ
• শাৰীৰিক পৰিৱৰ্তন: চকু ৰঙা পৰা, ওজন অস্বাভাৱিকভাৱে কমি যোৱা, টোপনিৰ সমস্যা আৰু শৰীৰত বেজীৰ দাগ থকা।
• আচৰণগত পৰিৱৰ্তন: সঘনাই মিছা কথা কোৱা, ঘৰৰ পৰা টকা বা বস্তু চুৰি কৰা, পুৰণি বন্ধু-বান্ধৱী ত্যাগ কৰি অকলে থকাৰ প্ৰৱণতা।
• Withdrawal Symptoms: ড্ৰাগছ নাপালে শৰীৰ বিষ হোৱা, অতিমাত্ৰা ঘাম ওলোৱা, বমি ভাৱ আৰু অসহ্যকৰ অস্থিৰতা অনুভৱ কৰা।
কেনেকৈ মুক্তি পাব পাৰি? (চিকিৎসাৰ ধাপসমূহ)
১/ চিকিৎসকৰ পৰামৰ্শ (Detoxification): প্ৰথমে এজন বিশেষজ্ঞ মনোচিকিৎসকৰ (Psychiatrist) সহায় ল’ব লাগে। তেওঁলোকে কিছুমান ঔষধৰ সহায়ত শৰীৰৰ পৰা বিষাক্ত দ্ৰব্য আঁতৰোৱাত আৰু 'ৱিথড্ৰৱেল' কষ্ট কম কৰাত সহায় কৰে।
২/ কাউন্সেলিং (Therapy): অকল ঔষধে কাম নকৰিবও পাৰে। আসক্ত ব্যক্তিজনক মানসিকভাৱে শক্তিশালী কৰিবলৈ আৰু ড্ৰাগছ লোৱাৰ ইচ্ছা (Craving) নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ 'কগ্নিটিভ বিহেভিয়াৰেল থেৰাপী' (CBT) অতি জৰুৰী।
৩/ পুনৰসংস্থাপন কেন্দ্ৰ (Rehabilitation): যদি আসক্তি অতি গভীৰ হয়, তেন্তে কিছু দিনৰ বাবে ৰিহাব কেন্দ্ৰত ৰখাৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে, য’ত এক নিয়ন্ত্ৰিত পৰিৱেশত চিকিৎসা প্ৰদান কৰা হয়।
৪/ পৰিয়ালৰ সহযোগিতা: এই সময়ত পৰিয়ালৰ লোকে ব্যক্তিজনক ঘৃণা কৰাৰ পৰিৱৰ্তে মৰম আৰু সমৰ্থন দিয়া উচিত। তেওঁক বুজাই দিব লাগে যে তেওঁ অকলে নহয়।
প্ৰতিকাৰৰ বাবে ল’বলগীয়া পদক্ষেপ
• প্ৰথমে আসক্তিটো স্বীকাৰ কৰক।
• যিবোৰ বন্ধু বা ঠাইৰ পৰা এই ড্ৰাগছ পোৱা যায়, সেইবোৰৰ পৰা সম্পূৰ্ণ আঁতৰি থাকক।
• পুষ্টিকৰ খাদ্য আৰু পৰ্যাপ্ত পানী সেৱন কৰক।
মনত ৰাখিব: আসক্তিৰ পৰা মুক্তি সম্ভৱ, কেৱল সঠিক সময়ত চিকিৎসাৰ আৰম্ভণি কৰিব লাগে। কোনো চৰকাৰী বা ব্যক্তিগত ড্ৰাগ ডি-এডিকচন কেন্দ্ৰৰ সহায় ল’বলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰিব।

ডাঃ হৃষীকেশ কলিতা
মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ

ব্ৰেইনকিওৰ, গোৱালপাৰা

৮৮১২০৭২৯২৯/৯৬৭৮৫২৩৬৬১/৯৬৭৮০৯৯৫৬৬

#গোৱালপাৰা

06/04/2026

ডাঃ হৃষীকেশ কলিতা এজন অভিজ্ঞ মানসিক ৰোগ বিশেষজ্ঞ (Consultant Psychiatrist) আৰু নিচামুক্তি চিকিৎসাৰ (De-Addiction Services) বিশেষজ্ঞ। ১২ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ অভিজ্ঞতাৰে পুষ্ট ডাঃ কলিতাই অসমৰ মানসিক স্বাস্থ্য খণ্ডত সক্ৰিয়ভাৱে সেৱা আগবঢ়াই আহিছে।
পেছাদাৰী অভিজ্ঞতা আৰু শিক্ষা
• বিশেষজ্ঞতা: মানসিক ৰোগ আৰু নিচামুক্তি চিকিৎসা।
• কৰ্ম অভিজ্ঞতা: বৰ্তমান গোৱালপাৰাত কৰ্মৰত ডাঃ কলিতাই ইয়াৰ পূৰ্বে তেজপুৰৰ বিখ্যাত প্ৰতিষ্ঠান লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আঞ্চলিক মানসিক স্বাস্থ্য প্ৰতিষ্ঠান (LGBRIMH)-ত সেৱা আগবঢ়াইছিল। #গোৱালপাৰা