Anand Nursing Home

17/12/2021

Welcome dear mothers...you have safely reached your destination! 😇

11/06/2021

In this video, I have tried to sympathize with suffer ers who lost their dear ones in this Corona epidemic.Though death relieves ailing persons ,its a curse for their dear ones.This is a small attempt to see death from broader angle of universe.

10/06/2021

"आईबाबा होण्याचा विचार करताय?"

डॉक्टर, गेले तीन चार महिने आम्ही गर्भधारणेसाठी प्रयत्न करतोय पण दिवस रहात नाहीयेत. आम्हाला खूप टेन्शन आलंय. घरचे म्हणाले सगळ्या तपासण्या करून घ्या, सगळे म्हणताहेत, आम्ही सांगत होतो ना ते गर्भनिरोधक वगैरे काही वापरू नका! आता बघा! दिवसच राहणार नाहीत.”

हा सुध्दा आमच्या क्लिनिक्समध्ये ऐकू येणारा हमखास संवाद! मग अशा वेळी पहिली दहा मिनिटे अशा भेदरलेल्या जोडप्याला शांत करण्यातच जातात.
आजूबाजूच्या लोकांनी दिलेले चुकीचे सल्ले व माहिती यामुळेही ही दोघं बिचारी फार मानसिक तणावाखाली आलेली असतात.

हल्ली बहुतेक जोडपी लग्नानंतर निदान काही दिवस तरी कुठल्या न कुठल्या प्रकारचे गर्भनिरोधक वापरून कुटुंबनियोजन करत असतात आणि ते
सर्वार्थाने योग्य आहे. कोणत्याही प्रकारच्या गर्भनिरोधक साधनांमुळे कोणत्याही प्रकारचे वंध्यत्व येत नाही हे वैद्यकीय सत्य आहे.

पण होते असे की जेव्हा ही जोडपी गर्भधारणेसाठी सुरुवात करतात तेव्हा त्यांची अपेक्षा अशी असते की लगेच त्या महिन्यात किंवा जास्तीत जास्त पुढच्या महिन्यात दिवस राहावेत! सत्य परिस्थिती अशी आहे की कोणतेही एकत्र राहणारे, गर्भनिरोधक न वापरणारे जोडपे असेल तर जास्तीत जास्त एक वर्षाचा कालावधी गर्भधारणेसाठी लागू शकतो. हा एक वर्षाचा कालावधी
संपण्याआधी वैद्यकीय दृष्टीकोनातून कोणत्याही तपासण्या करायची गरज नसते. कमीत कमी सहा महिने थांबायला तर काहीच हरकत नाही.

या एक वर्षाच्या कालावधीत ८५ ते ९०% जोडपी गर्भधारणेत यशस्वी होतातच.

पण जोडपी तेव्हा काळही निसर्गाला द्यायला तयार नसतात. मग पहिल्या दोन महिन्यात पाळी आली की गर्भधारणेची वाट पाहणारी मुलगी रडायला सुरुवात
करते. नवरा अस्वस्थ होतो. आजुबाजूचे विनाकारण चुकीचे सल्ले देणारे लोक या जोडप्याला कारण नसताना तपासण्या करण्याचे सल्ले देतात आणि मग सुरु होतं
तपासण्यांचं चक्र!

मला असं वाटतं की गर्भधारणा होईपर्यंत आधीच्या काळात घरातील ज्येष्ठ पिढीने तरुण पिढीला भक्कम मानसिक आधार द्यायला हवा. बऱ्याच वेळा
आम्ही बघतो की तरुण पिढीच्या मनावरील ताण तणाव हे घरातील मोठ्या व्यक्तींच्या दडपणामुळे असते. अशा वेळी त्यांना धीर देऊन, समजून घेऊन, मोठ्यांच्या आशिर्वादांचे पाठबळ मिळाले तर हा ताण खूप प्रमाणात कमी होऊ शकेल.

ज्यांना मूल होण्यास काही अडचणी येत आहेत, अशा जोडप्यांना समाजात टोमणे व अवहेलना सहन करायला लागू नयेत. तसेच सासरच्या मंडळींनी सुनेला दोष व टोमणे देणे हे अत्यंत चुकीचे आहे. ५०% दोष पुरुषांमध्येही असो शकतो हे आपण समजून घेतले पाहिजे.

गर्भधारणेसाठी लागणाऱ्या काही तपासण्या उदा. ovulation monitoring मुळे जोडपी विनाकारण मानसिक तणावाखाली येतात. कॅलेंडरचा अर्थ
त्यांच्यापुरता फक्त गर्भधारणेच्या दृष्टीने अनुकुल काळ एवढाच रहातो. सगळ्या गोष्टींमधली उत्स्फुर्तता (spontaneity) व नैसर्गिकता जाते आणि या
अतितणावामध्ये कधी कधी गर्भधारणा पुढे ढकलली जाते म्हणूनच फार लवकर वंध्यत्वासाठी तपासण्या करणे चुकीचे आहे. एक वर्षाचा काळ जायच्या आधी
कोणत्याही जोडप्यावर वंध्यत्वाचा शिक्का मारता येत नाही.

एक वर्षाचा कालावधी लोटून सुध्दा गर्भधारणा न झालेल्या जोडप्यांनी मात्र वेळ न घालवता बेसिक तपासण्या करून घेणे योग्य असते. त्यामध्ये काही
दोष आढळल्यास त्याप्रमाणे पुढची उपाययोजना करण्यास सोपी जाते. अर्थात एक वर्षाच्या कालावधीला काही अपवाद आहेतच. ज्या जोडप्यांचे वय तीसच्या
आसपास आहे त्यांनी या तपासण्या सहा महिन्याच्या कालावधीत करायला हरकत नाही. ज्या जोडप्यांमध्ये अतिमद्यपान, अतिधूम्रापान अथवा काही दुसरा
अनुवांशिक जुना आजार, किंवा रक्ताच्या नातेवाईकातील वंध्यत्व असेल तर अशांनीही तपासण्या लवकर करायला हरकत नाही.

गर्भधारणेचा प्लॅन असणाऱ्या जोडप्यांनी स्त्रीरोग तज्ञांना एकदा भेटून त्याआधी सुरु करायच्या VitB12+Follic acid च्या गोळ्या तसेच
गर्भधारणेसाठी अनुकूल काळ याविषयी सल्ला जरूर घ्यावा. तसेच मनातील शंकांचे पूर्ण निरसन करून घ्यावे, त्यामुळे पुढे होणारा गोंधळ व मनस्ताप टाळता येऊ शकतो.

आजकाल वंध्यत्वावर अनेक उपाय आहेत. ते पायरी पायरी ने योजले जातात. हल्ली सर्वात सुरुवातीलाच Laparohysteroscopy ही दुर्बिणीद्वारे
करण्यात येणारी तपासणी करून गर्भाशयाच्या बाहेरील तसेच आतील भाग व गर्भनालिका, अंडाशय हे अवयव नीट पाहून घेतले जातात. तसेच विविध प्रकारचा
होर्मोन्सच्या तपासण्या व रक्ताच्या तपासण्या करून वंध्यत्वाचे कारण शोधले जाते व त्यावर उपाय योजले जातात.

सर्वात जास्त आढळणारे कारण म्हणजे स्त्रीबीज तयार न होणे. पाळी अनियमित असणाऱ्या मुलींच्या बाबतीत हा प्रकार जास्त दिसतो. अशावेळी
स्त्रीबीज तयार होण्यासाठी व ते फुटून स्त्रीबीज निघून येण्यासाठी (ovulation) काही औषधे व इंजेक्शन्स दिली जातात. स्त्रीबीज तयार होणे व ते फुटण्याच्या प्रक्रियेवर सोनोग्राफीद्वारे निरीक्षण करता येते. हा उपाय साधारणपणे सहा महिने करून बघता येतो. ह्या सहा महिन्यात यश न आल्यास पुढची परी म्हणजे वीर्य गर्भाशयाच्या आत सोडणे. (Intrauterine
insemination) हा उपाय योजला जातो. वीर्यातील हानिकारक व जंतुसंसर्ग देणारे घटक काढून टाकण्याची प्रतिक्रीया करूनच वीर्य गर्भाशयात सोडले जाते. (S***m washing) ही प्रक्रिया न केलेले वीर्य गर्भाशयात सोडणे धोक्याचे आहे.

Intrauterine insemination म्हणजे IUI जास्तीत जास्त ४ ते ६ वेळा करून यश न मिळाल्यास पुढचे उपाय योजावे लागतात. साधारणपणे IUI करण्याच्या आधी एकापेक्षा जास्त स्त्रीबीज तयार होण्यासाठी औषधे दिली जातात जेणेकरून गर्भधारणेत जास्त प्रमाणात यश मिळू शकेल.यामध्ये सुद्धा आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर करून शुक्राणूंची समस्या असलेल्या जोडप्याला वेगळ्या पद्धतीने IUI ची प्रक्रिया करता येते.त्यामुळे उपचारांना यश मिळण्याची शक्यता वाढते.नाहीतर पूर्वीच्या काळात शुक्राणूंची समस्या असलेल्या जोडप्यांना याआधी टेस्ट ट्यूब बेबी चाच पर्याय शिल्लक रहायचा . तसेच स्त्रीबीजाची वाढ आणि संख्या वाढवण्यासाठी इंजेक्शन्स चा वापर केल्यास IUI मध्ये यशाची शक्यता वाढते असेही सिद्ध झाले आहे.

या नंतरचा उपाय हा IVF म्हणजे टेस्टट्युबबेबी चा आहे. यात स्त्रीबीज व शुक्रजंतू यांचे फलन करून embryo च गर्भाशयात ठेवला जातो व वाढ होण्यासाठी औषधे दिली जातात. या तंत्रात सुद्धा अनेक सुधारणा झाल्या आहेत व यशाची टक्केवारी (success rate) ही चांगली आहे. फक्त ही उपाययोजना जरा खर्चिक असते व सगळ्यांनाच परवडण्यासारखी नसते.पण ही उपाययोजना वेळीच नाही केली आणि निर्णय उशिरा घेतला तर यशाची टक्केवारी कमी होऊ शकते.

बऱ्याच वेळा सगळे उपाय करून थकलेली जोडपी सर्व औषधयोजना सोडून देतात व अचानक गर्भधारणा होते याचे कारण त्यांच्यावरील कमी झालेला मानसिक
ताण हे असू शकते. पण याचा अर्थ सुरुवातीलाच सर्व औषधयोजना सोडून द्यावी असा मात्र निश्चितच नाही. सगळ्या उपायांबरोबरच मानसिक ताण कमी करण्यासाठी योग, विपश्यना, ध्यानधारणा (meditation) व नियमित व्यायाम आवश्यक आहे.
त्या बाबतीतला साल देणारे समुपदेशक (councellors) सुध्दा उपलब्ध असतात अथवा बऱ्याच वेळा डॉक्टर्स हे काम करतच असतात.

सर्वात शेवटी एक अनाथ आणि निराधार बाळ आपल्या घरी आणून त्याला प्रेमाचे उबदार घरटं द्यायचा विचारही करायला हरकत नाही, नाही का? बऱ्याच
वेळा असं छानसं बाळ घरी आणल्यानंतर सुध्दा सगळ्या मानसिक ताणाचा निचरा होऊन आपोआप गर्भधारणा होते की जी निसर्गाने त्या जोडप्याला समजूतदारपणाची
मनापासून दिलेली दाद असते!😊


डॉ शिल्पा चिटणीस - जोशी
स्त्रीरोग आणि वंध्यत्वतज्ञ
कोथरूड
पुणे

23/05/2021

काही प्रश्न असे असतात की ती कोड्यातच टाकणारी असतात .त्याला काहीही उत्तर दिले तरी वादच होण्याची शक्यता असणार.

*“ कटप्पा ने बाहुबली को क्यू मारा”*

अशा प्रश्नांची उत्तरं काही काळानेच सुस्पष्ट मिळतात. कालानंतर सुस्पष्ट उत्तर मिळत जाण्यास मदत होते.
आता आम्हाला रोज विचारला जाणारा प्रश्न एक *कोव्हीड ची लस घेतली (गर्भवतीने) तर चालेल का?*
उत्तर देण्यासाठी काही गोष्टींचा उहापोह होण्याचे गरजेचे आहे.

कोव्हीड 19 चा विळखा सगळ्यांनाच पडत चालला आहे . नवजात अर्भकांना पासून ते शेवटची घटका मोजणाऱ्या पर्यंत सर्वांना. काहींना covid-19 नुसताच मिठी मारून सोडून देतो तर काहींना घट्ट मिठीच मारतो. त्या अजगर मिठीतून काही धुरंधर आपली अलगद सुटका करून घेतात . तर काही निरोपच घेतात. असा हा अविश्वसनीय सरड्यासम व्यक्तीनुरूप रंग बदलणारा विषाणू.

आता गर्भावस्थेतील स्त्रियाही त्याला काही अपवाद नाही. त्यांनाही बाधा होतेच आहे. संसर्ग होतच आहे. परंतु गर्भवती स्त्रीयांना संसर्ग होण्याचे प्रमाण इतरांना ज्या प्रमाणात असते तेवढेच आहे अशी आजपर्यंतची आकडेवारी दर्शविते . समाधानाची बाब अशी कि गर्भवती स्त्री यांना प्रतिकार शक्ती कमी असूनही त्यांना खूप जास्त संसर्ग होण्याचा धोका आहे असे आकडेवारी दाखवत नाही.
आत्तापर्यंत जी काही आकडेवारी आहे त्या नुसार संसर्ग झालेल्या मातांना सौम्य स्वरूपात होण्याची व बरे होण्याचे प्रमाणही इतर स्त्रियां इतकेच आढळते .
साधारणपणे ह्रदयरोग, उच्च रक्तदाब, मधूमेह, दमा यांना जसा धोका अधिक असतो त्याचप्रमाणे गर्भावस्थेतील महिलांना जर हे आजार असतील तर त्यांनाही धोका अधिकच असणार. अजून काही आकड्याकडे पाहिले तर आई पासून हा विषाणू संक्रमित होण्याचे प्रमाण नकारात्मक वाटत होते , यामध्ये आता मात्र सावध पवित्रा घ्यावा लागत आहे . परंतु याचे प्रमाण मात्र अत्यल्प आहे. याबद्दल दुमत होण्याचे काहीच कारण नाही.
HIV सारखे याचे विषाणू योनीमार्गे पसरत नाही हे आत्तापर्यंत तरी निर्विवाद आहे.
तिसरी गोष्ट.....

दुधावाटे हे विषाणू बाळापर्यंत जातात असा आजपर्यंत कुठलाही पुरावा नाही.

नुसता कोव्हीड झाला म्हणून लगेचच गर्भपात करण्याचे कोणतेही ठोस कारण सध्या तरी दिसत नाही.
वरील सर्व बाबी हेच दर्शवते कि खूप घाबरून जाण्याचे कारण नाही . गर्भावस्थेत योग्य मार्गदर्शन करून घेणे अतिशय महत्त्वाचे आहे. उलट घाबरल्याने मानसिक संतुलन ढासळण्याचा धोका अधिक. तसेही बाळंतपणानंतर याचे (मानसिक त्रासाचे) प्रमाण थोडे अधिकच असते.

आता आपण अत्यंत कळीच्या मुद्द्याकडे येऊ
*" गर्भावस्थेत कोव्हीड लसीकरण करावे का?”*

याचा जर आपण सारासार विचार करूया.
मानव जातीला covid-19 हा विषाणू तसा नवीनच .
आजपर्यंत त्याबद्दल त्रोटकच माहिती होती.
एक तर जागतिक महामारी, त्यात हा विषाणू नवीन . त्यावरील उपचाराबद्दल संदिग्धता. व्यक्तीनुसार बदलत जाणारा प्रतिसाद .
अशा परिस्थितीत ठोक विधान करणे अत्यंत अवघड.
आधुनिक वैद्यक शास्त्र म्हणजेच ऍलोपॅथी म्हणजे
"बाप दाखव नाहीतर श्राद्ध कर "
अशा विचारसरणीची .
Evidence Based.
अंदाज चालत नाही . माझे मत तुमचे मत वगैरे चालत नाही. ठोस पुरावा पाहिजे .
आकडेवारीचे पाठबळ पाहिजे.
परत जाणूनबूजून गर्भवती वर प्रयोग कोण करणार?
जे सी बी आय कमिटी ऑन व्हॅक्सिनेशन अँड ईम्युनायझेशन (joint committee on vaccination and immunisation)यांच्या सल्ल्यानुसार मापदंड लावाल मध्ये केवळ गर्भवती आहे म्हणून त्यांना बाजूला ठेवू नका आहे असे त्यांचे मत आहे.
यामागे काही तार्किक आधार आहेच व उपलब्ध आकडेवारी सुद्धा आहे.
अमेरिकेत काहींना लस दिली गेली व त्या चुकून गर्भवती राहिल्या .काहींना चुकून दिला गेल्या- गर्भवतीस. तर काहींना लस दिली व लगेचच गर्भवती राहिल्या , तर काहींवर हे प्रयोग सुद्धा केले गेले .ही संख्या थोडी थोडकी नाही तर तब्बल 90 हजार इतकी आहे. सर्व स्त्रियांमध्ये काहीही तोटा मातांना अथवा नवजात बालकांना झाल्याचा आढळून आला नाही.

दुसरे कारण त्यांच्या अभ्यासानुसार शेवटच्या तीन महिन्यात जर गर्भवतींना संसर्ग झाला तर प्री मॅच्युअर बाळंतपणाचे प्रमाण जास्ती आहे.

तिसरे कारण संसर्ग झालेल्यांना अॅडमिट होण्याचे प्रमाण दोन ते तीन पटीने वाढते असा त्यांचा अभ्यास सांगतो.
त्यामुळेच अमेरिकेत गर्भावस्थेतील स्त्रियांसाठी लसीकरण खुले करण्यात येत आहे . इंग्लंड पण त्यांचीच री ओढत आहे . फरक इतकाच आहे की त्यांना फायझर किंवा मॉडर्न कंपनीची लस दिलेली असूल परवानगी वरील दोन कंपन्यांच्या लसीनाच आहे.
आता भारतात दिली जाणारी लस ही कोव्हीशिल्ड अथवा कोव्हॅक्सीन नावाची आहे. आपल्याकडे आकडेवारी फारशी उपलब्ध नाही. आपण तार्किक मुद्द्यांचा आधार घेऊ.
गर्भावस्थेतही बऱ्याच प्रचलित लशी दिल्या जाताच. त्या मृत विषाणु पासून बनवलेल्या असतात. अशा लशी धोकादायक नसतात हे सिद्ध झालेलं आहे . गर्भावस्थेतील स्त्रियांना डांग्या खोकला ची लस धनुर्वाता बरोबर दिली जाते. उदाहरणार्थ Tdap किंवा boostrix. फ्लू ची पण लस दिली जाते .या दोन्ही लशी मृत्त विषाणूंपासून बनवलेले असल्यामुळे त्यांचा धोका नसतो व त्यांना मान्यताही मिळालेली आहे.
*काळच जर आ वासून ऊभा असेल तर किती काळाची वाट पाहणार?* हातातील आकडेवारी व मुद्देसुद तर्कवारी यावर निर्णय घेण्यात काहीही गैर नाही.

कोव्हीड विषाणू वरील वापरली जाणारी लस मृत वायरस पासूनच बनवलेले असल्यामुळे त्याचा काही वेगळा दुष्परिणाम होण्याची शक्यता नाही .मृत्यू झाल्याचे आत्तापर्यंत काही निष्कर्ष नाहीत .
या लशीत मध्ये ईतर काही घटक नाहीत कि जे गर्भावस्थेत साठी घातक आहेत.
कोव्हीड चा धोका पत्करणे यापेक्षा लशीकरण करणे केव्हाही चांगलेच.
भारतातील स्त्री रोग तज्ञ संघटना याबाबत लसीकरणासाठी अनुकूल आहे . पण यास अजून सरकारची संमती नाही .ती प्रलंबित आहे .
त्यामुळे आपण आजतरी गर्भावस्थेतील स्त्रियांना लस देऊ शकत नाही . बाळंतपणानंतर मात्र ही लस आजही निश्चितच देता येते .काही कालांतराने सरकारची सुद्धा यास परवानगी मिळण्याची शक्यता आहे.
लसावी हाच की लसीकरण गर्भावस्थेत तेही करण्यात यावे व गर्भारपण हा त्यास अडथळा ठरू नये.

डाॅ. अभय सुखात्मे.
स्त्रीरोग व प्रसूती शास्त्र तज्ञ.
14 मे 2021.

19/03/2021

"लठ्ठपणा : मातृत्वासाठी धोक्याची घंटा!!"

"डॉक्टर ,तुम्ही म्हणाला होतात प्रेग्नन्सी सहा महिन्यांनी प्लॅन करा म्हणून आम्ही सहा महिने थांबलो ,तरी अजून तुम्ही नाहीच म्हणताय प्लॅन करायला!!"
"अग, पण तुला मी वजन कमी करायला सांगितलं होतं सहा महिन्यात..ते काहीच झालं नाहीये!"
ही आणि अश्याच माझ्या अजून चार पेशंटस् सध्या माझ्यावर चांगल्याच रुसल्या आहेत.या पाचही जणींना मी आत्ताच प्रेग्नन्सी नको म्हणून सांगितलंय.कारण?या सगळ्या जणींचं वजन ८० ते ८५ किलो या रेंजमध्ये आहे ,उंची सरासरी पाच ते सव्वापाच फूट आहे .या सगळ्या स्त्रियांचा वयोगट २८ ते ३५ वर्षे हा आहे.म्हणजे त्यांचा body mass index साधारण २९ ते ३२ ह्या रेंज मध्ये आहे.हा index २५ च्या खाली असणे अपेक्षित आहे.स्त्रियांचं गर्भारपणात वाढणारं वजन गृहीत धरलं तर या स्त्रियांचं वजन नऊ महिन्यात ९५ किलोच्या पुढे जाईल.रक्तदाब आणि शुगर तर वाढेलच पण साध्या हालचाली सुद्धा अशक्य होऊन बसतील.

सध्या आम्हा स्त्रीरोग डॉक्टरांसाठी हे नवं आव्हान उभं राहिलं आहे .स्त्रियांचं वाढतं वजन याबद्दल मी नेहेमीच लिहीत असते.तुम्ही कदाचित वाचून वाचून बोअर पण झाला असाल पण ज्या स्त्रियांना प्रेग्नन्सी प्लॅन करायची आहे त्याचं वजन थोडं तरी नियंत्रणात असणे तिच्या आणि बाळाच्या आरोग्यासाठी अत्यावश्यक आहे.

अतिवजन जास्त असलेली स्त्री मुळात गर्भार राहणे अवघड असते.कदाचित हा निसर्गाचा तिला आणि बाळाला सुरक्षित ठेवण्याचा हा एक मार्ग असावा.अशी अतिस्थुल असलेली स्त्री गर्भार राहिली तरीही गर्भपात होण्याची शक्यताही बरीच वाढते.या स्त्रियांच्या रक्तात साखरेचं प्रमाण जास्त असण्याची शक्यता असते . तसेच गर्भामध्ये वेगवेगळे दोष आणि व्यंग असण्याची पण शक्यता वाढते.
या स्त्रियांचं गर्भारपणात वजन नियंत्रणात ठेवणं खूप अवघड होऊन बसतं आणि मग त्या रक्तदाब आणि गर्भारपणातला मधुमेह (gestational diabetes) यांची शिकार होतात. गर्भारपणात ला रक्तदाब आणि मधुमेह या दोन्ही बऱ्यापैकी धोकादायक गोष्टी आहेत.यामुळे आई आणि बाळ दोघांचाही जीव धोक्यात येऊ शकतो.गर्भारपणात इतरही अनेक गुंतागंतीची शक्यता लठ्ठणामुळे वाढते.
अजून एक गोष्ट वैद्यकीय संशोधनात सिद्ध झाली आहे ती म्हणजे गर्भार राहते वेळी आणि नंतर स्त्रीचे वजन जर खूप जास्त असेल तर त्याचा परिणाम गर्भावर होऊन होणारे बाळ मोठे होऊन प्रौढ झाल्यावर मधुमेह,रक्तदाब,हृदयरोग अशा रोगांची शिकार होऊ शकते.
वरील मुद्दे वाचून हे प्रकरण किती गंभीर आहे हे तुमच्या लक्षात आलं असेल .म्हणूनच गर्भारपण प्लॅन करायच्या आधी वजन कमी करा अशी कळकळीची विनंती आम्ही मुलींना करत असतो .पण कधी कधी त्यामागची आमची भूमिका पेशंट समजून घेत नाही आणि त्या नाराज होतात.
वंध्यत्वावर उपचार चालू असलेल्या स्त्रियांच्या बाबतीत तर ही समस्या फारच गहन होऊन जाते.या स्त्रियांचं वय बऱ्याच वेळा जास्त असते.त्यामुळे त्यांची जननक्षमता झपाट्याने कमी होत चाललेली असते.अशात वजन खूप जास्त असल्यामुळे वंध्यत्वाच्या उपचारांना फारसे यश मिळत नाही .मग वजन कमी करण्यासाठी घड्याळाच्या काट्याशी स्पर्धा सुरू होते.वर्षांनुवर्षे वाढलेले वजन पुढच्या तीन चार महिन्यांतच कमी करण्याचे आभाळाएवढे आव्हान आता आम्हा दोघींसमोरही उभे असते.या सगळ्यामुळे येणारा मानसिक ताण शरीरातील कॉरटीसोल (cortisol) नावाचा हॉर्मोन चं प्रमाण वाढवतो आणि वजन कमी होऊ देत नाही.कशी तारेवरची कसरत आहे बघितलं ना तुम्ही?
स्थूलपणा मुळे निर्माण होणाऱ्या अनेक गंभीर समस्यांपैकी ही एक समस्या आहे .

हे सगळे चित्र बघून स्थूलपणा या आजाराबद्दल प्रचंड प्रमाणात जागरूकता निर्माण करायची गरज आहे असं मला वाटतं.आजकाल आम्ही स्त्रीरोगतज्ज्ञ पौगंडावस्थेतील मुलींपासूनच वजन वाढण्याची समस्या बघत आहोत. खरंतर पोट सुटलेली मुलं आणि मुली दोन्ही आजकालच्या शाळांमध्ये सर्रास दिसतातच .त्यात मुलींच्या बाबतीत आरोग्य समस्या जरा लवकर सुरू होतात आणि मुलांच्या बाबतीत उशिरा एवढाच फरक आहे.सध्याच्या काळात पालकांची 'आपल्या मुलांच्या वजनावर नियंत्रण ठेवणे ' ही सर्वात मोठी आणि महत्त्वाची जबादारी आहे अन्यथा आपली पुढची पिढी वेगवेगळ्या आजारांनी ग्रासलेली बघायची नामुष्की आपल्यावर ओढवू शकते.

काही स्त्रीवादी संस्था वजन जास्त असलेल्या महिलांना आपल्या शरीराचा आहे त्या स्थितीत अभिमान बाळगा वगैरे सांगत असतात.ही गोष्ट अतिशय धोकादायक आहे असं मला वाटतं .दोन चार किलो वजन जास्त असणे आणि अतीलठ्ठपणा या खूप फरक आहे .अतीलठ्ठपणा हा गंभीर आजार असून तो इतर अनेक आजारांना शरीरात निमंत्रण देतो .त्यामुळे वजन जास्त असण्याला ग्लामराईझ करणे ही मोठी चूक ठरू शकते.बाजारामध्ये काही कंपन्या त्यांचे मोठ्या साइज चे कपडे खपवण्याकरता हे उद्योग करत असतात .तो त्यांचा धंदा आहे हे आपण समजून घेतले पाहिजे .

वजन कमी करणे सोपे नाही हेही तितकेच खरे आहे.मनाचा निग्रह आणि घरच्यांकडून पूर्णपणे पाठिंबा आणि प्रोत्साहन हे अत्यावश्यक आहे.आपल्या समाजात कोणीही जराही डाएटिंग करत असेल तर बऱ्याच वेळा आजूबाजूच्या लोकांमध्ये ते हाणून पाडायची जणू काही अहमहमिका लागते.सतत खायचा आग्रह, वेळप्रसंगी भावनिक ब्लॅकमेल सुद्धा करून त्या व्यक्तीला खायला घातले जाते.आपण कोणाला त्यांचा उपास मोडायला भाग पाडतो का?मग डाएट मोडायला का भाग पडतो याचा विचार आपण सगळेच करूया.
कोणालाही स्थूलपणा बद्दल टोमणे देण्याऐवजी व्यायाम आणि डाएट साठी प्रोत्साहन देणं,थोड ही वजन कमी झालं की आवर्जून सांगणं हे करणं काय अवघड आहे?

हल्ली लग्नाची तयारी हा फार मोठा विषय आहे .खरंतर त्यात लग्नाआधी वधू आणि वर यांची वजने योग्य त्या पातळीवर आणायचा ट्रेंड आला तर किती छान होईल ना?नंतरच्या कितीतरी समस्या आटोक्यात यायला मदत होईल. पुढचं पूर्ण आयुष्य वेगवेगळ्या आरोग्य समस्यांना तोंड देण्यात घालावण्यापेक्षा पहिल्यापासून वजन नियंत्रणात ठेवणं खूप श्रेयस्कर आहे हे तरुण पिढीला पटवून द्यायला हवे.मात्र पालक स्वतः सुद्धा आरोग्य राखण्यासाठी प्रयत्न करताहेत असं चित्र मुलांन घरात दिसायला हवं.

वरील सगळे मुद्दे तुम्हाला पटले असतील अशी आशा आहे . माझ्या रुसलेल्या पेशंटस् ना सुद्धा मी सांगितलेलं पटलंय आणि त्या सगळ्या सध्या युद्धपातळीवर वजन कमी करण्याच्या मागे आहेत .आपल्यापुढे नजीकच्या भविष्यात लठ्ठपणा ही सर्वात मोठी आरोग्यसमस्या म्हणून उभी राहणार आहे आणि आत्ताच काळजी नाही घेतली तर आपली पुढची पिढी या विळख्यात जायबंदी होण्याची शक्यता आहे.त्यामुळे आपण सगळे मिळून लठ्ठपणा बद्दल जोरदार जागरूकता अभियान चालवण्याची आज फार मोठी निकड आहे.तुम्हाला काय वाटतं?

डॉ शिल्पा चिटणीस जोशी
स्त्रीरोग व वंध्यत्वतज्ज्ञ
कोथरूड
पुणे

11/03/2021

जागतिक महिला दिन उलटून तीन दिवस होऊन गेले.'स्त्री जन्म महान' चा हँग ओव्हर उतरत असेलच.हा दोन मिनीटांचा विडियो आपणा सर्व स्त्रियांना खूप छानसं काही शिकवून जातो.सांगणारी डाॅ रोशन रानडे माझी खूप छान मैत्रिण आहे.पण तिचे बोलणे ऐकून तुम्हालाही ती तुमचीच मैत्रिण आहे आणि चार गुजगोष्टी सांगत आहे प्रेमळ सल्ला देत आहे असे वाटेल.

pankh foundation activity on womens day

08/03/2021

रशियातून अमेरिकेत स्थलांतरित झालेल्या या बाईंमुळे जागतिक महिला दिन साजरा होतो.. वाचा त्यांचं कार्य काय आहे..

थेरेसा सर्बर माल्कल!
हे नाव तुम्ही पूर्वी कधी ऐकलं आहे का? नाही? आज आपण जो जागतिक महिला दिन साजरा करत आहोत त्याचा आणि या नावाचा घनिष्ठ संबंध आहे. कसा तो आम्ही सांगतो...
मंडळी, एखादा दिवस साजरा करण्यामागे नेमके काय कारण आहे, त्याचा इतिहास काय आहे, हा पायंडा कुणी पाडला हे जाणून घेणे महत्वाचे असते. जर ही माहिती तुम्हाला असेल तर तो दिवस साजरा करण्याचा आनंद द्विगुणित होतो. आता आजच्या जागतिक महिला दिनाचेच उदाहरण घ्या ना.. सर्वांना माहीत आहे की आज महिला दिन आहे, पण याची सुरुवात थेरेसा सर्बर माल्कल या महिलेने केली हे कुणालाच माहीत नाही. दुर्दैवाने थेरेसा आज विस्मृतीत गेल्या आहेत. चला तर मग आजच्या दिवसाचे निमित्त साधून आपण त्यांची ओळख करून घेऊया…

थेरेसा यांचा जन्म १ मे १८७४ ला रशियातल्या बार नावाच्या शहरात एका ज्यू परिवारात झाला. जन्मापासूनच ज्यू विरोधी वातावरणात वाढलेल्या थेरेसा यांना आणि त्यांच्या परिवाराला रशियाच्या त्झार राजवटीत प्रचंड त्रास सहन करावा लागला. त्यामुळं अनेक कुटुंबे तिथून स्थलांतर करून अमेरिकेत गेली. त्यात थेरेसा यांचेही कुटुंब होते. १८९१ साली अमेरिकेत दाखल झाल्यावर थेरेसा यांनी इतर ज्यू लोकांप्रमाणे चरितार्थासाठी मिळेल ते काम केले. प्रथम एका बेकरीमध्ये, नंतर एका कपड्यांच्या कारखान्यात त्यांना काम मिळाले. त्यांचा मूळ स्वभाव चळवळ्या आणि बंडखोर असल्याने त्यांचे लक्ष कामगार स्त्रियांच्या प्रश्नांकडे वेधले गेले. थेरेसा फक्त प्रश्न बघून गप्प बसणाऱ्या महिला नव्हत्या… त्या प्रश्न सोडवण्यासाठी काय करता येईल याचा विचार करू लागल्या आणि त्यातूनच कामगार स्त्रियांच्या संघटनेची निर्मिती त्यांनी केली. या स्त्री संघटनेतून स्थलांतरित कामगार स्त्रियांचा आवाज उठवण्याचे काम त्या करू लागल्या.

लवकरच त्यांच्या असे लक्षात आले की, फक्त संघटना चालवून भागणार नाही. महिलांना पुरुषांच्या समान हक्क हवे असतील तर राजकारणात उतरण्याशिवाय पर्याय नाही हे त्यांनी ओळखले. आता त्यांनी कामगार स्त्रियांच्या प्रश्नांसोबतच एकंदरीत स्त्री-पुरुष समानतेवरही लक्ष केंद्रित केले. सोशालिस्ट पार्टीमध्ये प्रवेश करून त्यांनी राजकारणात शिरकाव करून घेतला. त्यावेळी सोशालिस्ट पार्टी ही एकमेव अशी पार्टी होती ज्यात महिलांना प्रवेश मिळत असे. आम्ही स्त्री-पुरुष भेदभाव करत नाही असा त्यांचं ब्रीदवाक्य होतं. यामुळेच थेरेसा सोशालिस्ट पार्टीकडे आकर्षित झाल्या होत्या. परंतु दुर्दैवाने लवकरच त्यांना सत्य समजले की पार्टीचा नारा फक्त दिखाऊ स्वरूपाचा होता. निर्णय घेण्याच्या प्रक्रियेत महिलांना नगण्य स्थान मिळत असे. थेरेसा यांनी यामुळे निराश न होता असे ठरवले की, पार्टी न सोडता आपली समांतर विचारधारा चालवून आपले ध्येय साध्य करायला हवे. त्यांनी सोशालिस्ट महिलांची एक वेगळी चळवळ सुरू केली आणि महिलांसाठी राजकारणात एक वेगळे स्वतंत्र व्यासपीठ असायला हवे असे जोरदार मत मांडले.

शेवटी सोशालिस्ट पार्टीने त्यांचे म्हणणे मान्य केले आणि अमेरिकेच्या इतिहासात प्रथमच महिलांसाठी वेगळे डिपार्टमेंट बनवण्यात आले. त्याच्या अध्यक्षपदी थेरेसा विराजमान झाल्या. मंडळी, त्या काळी ही गोष्ट अजिबात सोपी नव्हती! एक तर महिला, त्यात अमेरिकेबाहेरील स्थलांतरित कामगार… ही एका नव्या पर्वाची सुरुवात होती!

या पदावर बसून थेरेसा यांनी महिलांच्या हक्कासाठी लढा दिला. त्यातलाच एक हक्क म्हणजे महिलांना मतदानाचा अधिकार! तोपर्यंत अमेरिकेत महिलांना मतदानाचा अधिकार नव्हता. तो मिळायलाच हवा हा मुद्दा थेरेसा यांनी सर्वांसमोर मांडला आणि बरेच प्रयत्न करून त्यासाठी समर्थन मिळवले. या सोबतच महिलांचे अनेक प्रश्न त्यांनी यशस्वीपणे हाताळले. महिलांमध्ये शिक्षणाविषयी जागरूकता निर्माण केली.

थेरेसा यांनी जगाचे लक्ष महिलांच्या समस्यांकडे वेधले जावे म्हणून एक कल्पना मांडली. वर्षातला एक दिवस ‘महिला दिन’ म्हणून साजरा व्हावा हीच ती कल्पना… सोशालिस्ट पार्टीने त्यांना या बाबतीत साथ दिली आणि अमेरिकेत पहिला ‘राष्ट्रीय महिला दिन’ १९०९ साली २८ फेब्रुवारी रोजी साजरा झाला. ही कल्पना नंतर युरोपियन देशांमध्ये सुद्धा पसरली आणि नंतर जगभरात लोकप्रिय झाली. आज सर्वानुमते जगभरात एकाच दिवशी म्हणजे ८ मार्च रोजी ‘जागतिक महिला दिन’ साजरा होतोय या मागे मूळ कारण थेरेसा सर्बर माल्कल या आहेत.

थेरेसा माल्कल यांचे १७ नोव्हेंबर १९४९ मध्ये निधन झाले. एक स्थलांतर होऊन अमेरिकेत आलेली मुलगी ते अमेरिकेच्या राजकारणातील बलशाली महिला असा त्यांचा थक्क करणारा प्रवास होता. त्यांचे निधन झाल्यावर हळू हळू लोक त्यांना विसरले. आज आपण महिला दिन साजरा करतो पण थेरेसा यांचा उल्लेख कुठेही होत नाही हे दुर्दैवी सत्य आहे.

जागतिक महिला दिनाच्या सर्वांना शुभेच्छा आणि थेरेसा माल्कल यांना सलाम!

जागतिक महिला दिनानिमित्त माझ्याच हाॅस्पिटलमधील या सर्व आत्मनिर्भर महिला.😍 😍 यांचे कौतुक केल्याशिवाय ही पोस्ट पूर्ण होऊ च शकणार नाही. 😊 😘 😘

05/03/2021

#गरोदर__होण्याचे_योग्य_वय
लेख लिहिण्यास कारण की'
'राखी सावंत' आपली मराठी नटी हो..... 'बिग बॉस' मधली वय वर्ष ४२ गरोदर होणार ही बातमी वाचली.
आणि आता माझ्या पेशंट....
१.'श्रुतिका' वय वर्ष बत्तीस नुकताच विवाह झालेला सडपातळ उंच सुडौल म्हणजे तिच्याकडे बघून वाटत नाही की ती सध्या बत्तीस वर्षाची आहे क्लिनिक मध्ये मला भेटायला आली होती कारण तिला अजून दोन वर्ष तरी मूल नको होते त्यासाठी लागणाऱ्या योग्य गर्भनिरोधकांचे मार्गदर्शन तिला हवे होते.
२. 'रावी' वय वर्ष २८ लग्नाला दोन वर्षे झाली होती आणि तिच्या वैद्यकीय तपासण्यांनंतर तिला टेस्ट ट्यूब बेबी हीच ट्रीटमेंट सांगण्यात आली होती.
३. 'नम्रता' वय वर्ष 30 सध्या गरोदर होती परंतु अजून एक वर्ष तरी तिला मूल नको होते त्यामुळे गर्भपात करून घेण्याची तिची इच्छा होती.
वरील तिघींचा विचार करताना एक गोष्ट लक्षात आली की या तिघींनी त्यांच्या आयुष्याचे आर्थिक दृष्टीने योग्य असे वेळापत्रक बनवले होते म्हणजे लग्नानंतर साधारण दोन वर्ष व्यवस्थित जम बसल्यानंतर मग गरोदर व्हावे आणि मुलाची जबाबदारी स्विकारावे असा त्यांचा विचार होता आणि त्यामध्ये चुकीचे असे काहीच नव्हते परंतु एक महत्त्वाची गोष्ट या मुली वेळापत्रक तयार करताना विसरल्या होत्या ते म्हणजे त्यांचे 'वय'!
आपल्याकडे सर्वसाधारणपणे लग्नानंतर दोन वर्षांनी 'मूल' होऊ देण्याविषयी विचार करण्याचे नवीन लग्न झालेली जोडपी ठरवतात. ही दोन वर्षे एकमेकांबरोबर जमवून घेणे आणि त्यांचा आर्थिक दृष्ट्या जम बसवणे यादृष्टीने त्यांनी ठरवलेली असतात. या सर्व बाह्य गोष्टींचे प्लॅनिंग किंवा वेळापत्रक ठरवताना आपल्या शरीराचे ही एक घड्याळ असते(biological clock) आणि त्याप्रमाणे योग्य वेळेला योग्य गोष्टी होणे गरजेचे असते हे कित्येक जोडप्यांच्या लक्षातच आलेले नसते. ही गोष्ट लक्षात न येण्याचे मुख्य कारण म्हणजे आपल्याकडे असणारा 'प्रजननक्षमता आणि लैंगिक' (fertility and sexual)शिक्षणाचा अभाव!
इंग्लंड सारख्या देशात ज्या वेळेला वंध्यत्वाचे(infertility) प्रमाण वाढायला लागले त्याकाळी वंध्यत्वाच्या(infertility) या वाढत्या प्रमाण मागची कारणे शोधून काढण्यासाठी अभ्यास करण्यात आला त्यावेळी असे लक्षात आले की बहुतांश जोडप्यांना वंध्यत्व आणि कमीप्रजनन क्षमता (subfertility)यावर वाढत्या वयाचा अतिशय मोठा प्रभाव असतो हे माहीत नव्हते. या अभ्यासातील निष्कर्षाला अनुसरून इंग्लंड मधील वंध्यत्वाचे प्रमाण कमी करण्यासाठी अनेक उपाययोजना करण्यात आल्या यामधील सर्वात महत्वाची उपाययोजना म्हणजे मुलामुलींना योग्य वयात लैंगिक शिक्षणाबरोबरच प्रजननक्षमतेच्या विषयी शिक्षण देण्यावर भर देण्यात येऊ लागला.(targeted education about fertility potential)
मुळातच मूल असावे की नाही हा ज्या त्या जोडप्याचा वैयक्तिक प्रश्न आहेत परंतु मूल असावे असे वाटत असेल तर जोडप्याच्या प्रजननक्षमतेवर (fertility potential)वयाचा होणारा परिणाम हा मुला-मुलींना माहीत असणे गरजेचे आहे.
जेव्हा आपण प्रजनन क्षमतेविषयी विचार करतो त्या वेळेला कोणत्याही स्त्रीचे वय हे दोन प्रकारे मोजावे लागते
१ शारीरिक वय
२ अंडाशयाचे वय(Ovarian age)
शारीरिक व याविषयी आपण सर्वजणी जाणता पण अंडाशयाचे वय(Ovarian age() म्हणजे काय हे आज जाणून घेऊ या. तुम्हाला माहित असेलच की स्त्रीबीज(ovum or eggs) हे अंडाशयामध्ये(inside o***y) तयार होत असतात आणि हे स्त्री बीज चांगले असणे हे 'उत्तमप्रजननक्षमतेसाठी'(good fertility of couple) आवश्यक असते
शारीरिक वया बरोबरच अंडाशयाचे वयही वाढते आणि हळूहळू स्त्रीची प्रजनन क्षमता कमी कमी होऊ लागते सरळ सरळ नियम! परंतु कित्येक वेळा अंडाशयाचे वय हे शरीराच्या वया पेक्षा जास्त असू शकते आणि त्यामुळे स्त्रीची प्रजननक्षमता (fertility)ही शारीरिक वय कमी असूनही लवकर लवकर कमी होत जाते याच कारणांमुळे कित्येक स्त्रियांना शारीरिक वय कमी असताना रजोनिवृत्ती(menopause) येते कारण जरी त्यांचे शारीरिक वय कमी असले तरी अंडाशयाचे वय मात्र पटापट वाढलेले असते.
जसे अंडाशयाचे वय वाढते तसे त्यामध्ये निर्माण होणाऱ्या स्त्रीबीज यांची संख्या(quantity) तसेच गुणवत्ता(quality) कमी कमी होत जाते त्यामुळे प्रजननासाठी आवश्यक असणारी उत्तम स्त्रीबीजे अशा स्त्रियांमध्ये तयार होत नाहीत. याचा परिणाम म्हणून अशा स्त्रियांना गरोदर राहण्यामध्ये अडचणी येतात
अंडाशयाच्या या वयाबद्दल आणि त्याच्या कमी होत जाणाऱ्या प्रजनन क्षमतेविषयी 'सेलिब्रेटी' नेहमीच जागरूक आणि काळजीत असतात म्हणून आपण नेहमी बातम्या वाचतो की अमुक अमुक नटीने तिचे स्त्रीबीज योग्य वयातच शरीराबाहेर काढून ठेवले आहेत आणि आता ती गरोदर राहू इच्छी
ते तेव्हा आता ती त्या स्त्रीबिजांचा वापर करणार आहे.(म्हणूनच आपली 'राखी सावंत' ४२ व्या वर्षी गरोदर होऊ शकत होती) वैज्ञानिक प्रगतीमुळे हे आता शक्य झाले आहे आणि नवीन पिढी या विषयी जाणून घेण्यासाठी उत्सुक आहे. (Preservation of eggs)
आता पुढचा प्रश्न असा आहे की मग ह्या अंडाशयाच्या वया विषयी आपण जाणून घेऊ शकतो का? तर या प्रश्नाचे उत्तर 'हो' असे आहे काही महत्त्वाच्या तपासण्या करून तुम्ही तुमच्या अंडाशयाच्या क्षमतेविषयी जाणून घेऊ शकता . या चाचण्या जरी अगदी शंभर टक्के खऱ्या नसल्या तरी आपल्याला साधारणपणे या चाचण्यांवरून आपल्या 'अंडाशयाच्या वयाचा' अंदाज येऊ शकतो. नैसर्गिकरित्या गरोदर राहण्यासाठी नव्हे तर पुढे जाऊन 'टेस्टट्यूब बेबी' सारख्या उपाययोजनांची मदत घ्यावी लागली तरी त्यामध्ये सुद्धा अंडाशयाच्या वयाला महत्व आहे कारण टेस्ट ट्यूब बेबी सारख्या उपाययोजनांमध्ये सुद्धा चांगल्या प्रतीचे स्त्रीबीज मिळणे हे अंडाशयाच्या वयावरच अवलंबून असते.
तर मग गरोदर होण्यासाठी योग्य वय कोणते? या प्रश्नाचे उत्तर शोधण्यासाठी जगातील वेगवेगळ्या मनुष्य प्रजातींचा अभ्यास करण्यात आला आणि त्यावरून असा निष्कर्ष निघाला की प्रत्येक प्रजातीसाठी हे वय वेगवेगळे आहे आपल्या भारतीय स्त्रीयांसाठी २४ते २६ वर्ष हा प्रजननासाठी चा उत्तम काळ समजला जातो. कारण या वयात मुलीच्या शरीराची वाढ पूर्ण झालेली असते आणि निरोगी गर्भधारणा करण्याची क्षमता तिला मानसिक आणि शारीरिकरीत्या आलेली असते. सव्वीस वर्षानंतर मात्र भारतीय स्त्रियांची प्रजनन क्षमता हळूहळू कमी होऊ लागते आणि कमी होण्याचा वेग हा प्रत्येक स्त्रीमध्ये कमी-अधिक असतो.
२४ ते २६वर्ष हा काळ नेमका मुलींच्या वयातला करिअरच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाचा काळ असतो सहाजिकच त्यामुळे मुली आणि मुले सुद्धा करिअरला जास्त महत्त्व देतात. त्यामुळे आपोआपच लग्न आणि लग्नानंतर संतती हे मागे पडत जाते आणि एकदा संततीचा विषय मागे पडायला लागला की मग चार-पाच वर्षे अशीच निघून जातात जाग येते ती तिशी जवळ आल्यावर!
मग आता या सगळ्याचा सुवर्णमध्य कसा साधायचा? तर उत्तर असे आहे की तरुण मुला-मुलींमध्ये मध्ये प्रजननक्षमतेविषयी(fertility potential) जागरूकता निर्माण करणे गरजेचे आहे असे वाटते. लैंगिक शिक्षणाबरोबरच 'प्रजननक्षमतेविषयी' शिक्षण तरुण मुला-मुलींना द्यायला हवे. प्रजननक्षमतेवर होणारा वयाचा परिणाम तसेच इतर अनेक गोष्टी जसे की जीवनपद्धती(lifestyle) वजन जास्त असणे इत्यादी या गोष्टींचा परिणाम तरुण पिढीला माहीत असणे गरजेचे आहे. अशा पद्धतीच्या जागरूकतेला 'टार्गेटेड एज्युकेशन' असे म्हणतात. हे सर्व माहीत करून घेतल्यानंतर तरुण पिढीला खरोखरच मुले असावीत की नाही? असली तर ती किती असावीत आणि कोणत्या वयात असावीत याविषयी निवड करणे सोपे जाईल आणि त्यांना त्यांच्या मताप्रमाणे योग्य तो पर्याय(informed choice) 'योग्यवयात' निवडता येईल. प्रजननक्षमतेवर होणारा वयाचा परिणाम ज्ञात असताना सारासार विचार करून जो काही मार्ग तरुण जोडपी निवडतील त्याचा त्यांना भविष्यकाळात पश्चाताप होणार नाही. वंध्यत्वाकडे बघण्याचा आपल्या समाजाचा दृष्टिकोन, वंधत्वसाठी करावे लागणारे उपचार, त्यासाठी लागणारा वेळ त्यात येणारे अपयश यामुळे तरुण जोडप्यांची जी मानसिक, शारीरिक आणि आर्थिक ससेहोलपट होते ती टाळण्यासाठी योग्य 'वेळ' साधणे हेच खरे उत्तर!
©डॉ.अर्चना बेळवी
स्त्री रोग तज्ञ
पुणे.

ही पोस्ट पुण्याच्या एका स्त्री रोग तज्ञ मॅडमनी लिहिली आहे.यातील आशय इतका तंतोतंत खरा उतरला आहे की मी त्यात एकाही शब्दाचा बदल न करता त्यांची पोस्ट माझ्या पेजवर घेतली आहे.माझ्या सर्व पेशंटनी ती वाचावी व त्यातील अर्थ समजून घ्यावा ही त्यामागची भावना आहे.समाजात हळूहळू पसरणाऱ्या या बदलाला वेळीच खीळ बसून youngsters नी वेळीच निर्णय घेऊन healthy progeny निर्माण करावी.कारण त्यातूनच healthy समाज निर्माण होत असतो.

14/01/2021

सर्व भारतीयांना ,माझ्या सर्व मित्रमैत्रिणींना व माझ्या सर्व आजी माजी पेशंटना मकर संक्रांतीच्या हार्दिक शुभेच्छा,

28/09/2020

काल मी मास्कचे महत्व समजावून सांगितले. कोरोना हे एक दोन महिन्यात संपणारे प्रकरण राहिलेले नाही.त्यामुळे काही लग्न कार्यासारखे महत्वाचे कार्यक्रम तरी करणे जरूरीचे असते.तेव्हा काय काळजी घ्यावी याकरता WHOचे recommendations.
https://www.facebook.com/154163327962392/posts/3585248214853869/

If you are organizing a small gathering during COVID-19, you should provide all necessary supplies, incl.

🧻Tissues
🧴Hand sanitizer or soap & water
😷Masks
👣Distance markers
🗑️Closed bins