12/02/2026
सोरायसिस आणि तणाव यांचे नाते काय आहे?
सोरायसिस हा केवळ त्वचेचा आजार नसून, मन आणि शरीर यांचा परस्पर संबंध यात खूप महत्त्वाचा असतो. तणाव (Stress) हा सोरायसिस वाढवणारा एक मोठा ट्रिगर आहे.
🔹 1. तणाव – एक मोठा ट्रिगर (Trigger)
मानसिक तणावामुळे शरीरात कोर्टिसोल (Cortisol) हे स्ट्रेस हॉर्मोन वाढते.
👉 यामुळे प्रतिकारशक्ती असंतुलित होते आणि सोरायसिसचा फ्लेअर-अप येतो.
🔹 2. तणावामुळे सोरायसिसची लक्षणे वाढतात
▪️ त्वचेवर अधिक खवले, खाज, सूज व लालसरपणा
▪️ अनेक रुग्णांमध्ये स्कॅल्प सोरायसिस अधिक वाढतो
▪️ जखमा बऱ्या होण्यास जास्त वेळ लागतो
🔹 3. सोरायसिसमुळे तणाव पुन्हा वाढतो
▪️ लोकांच्या नजरा, टोमणे, आत्मविश्वास कमी होणे
▪️ सतत औषधे, खाज व अस्वस्थता
👉 हे सर्व पुन्हा तणाव वाढवतात आणि एक वर्तुळाकार दोषचक्र तयार होते.
🔄 सोरायसिस–तणाव दोषचक्र (Stress–Psoriasis Cycle)
तणाव वाढतो
⬇️
प्रतिकारशक्ती बिघडते
⬇️
सोरायसिस वाढतो
⬇️
खाज, त्रास, आत्मविश्वास कमी
⬇️
पुन्हा तणाव…
📚 वैज्ञानिक संशोधन काय सांगते?
▪️ संशोधनानुसार 70–80% सोरायसिस रुग्णांमध्ये तणाव हा प्रमुख कारण किंवा वाढवणारा घटक असतो.
▪️ CBT (Cognitive Behavioural Therapy), ध्यान, मेडिटेशन यांचा वापर केल्यास सोरायसिसची लक्षणे कमी होतात.
🧘♀️ आयुर्वेदाचा दृष्टिकोन
आयुर्वेदात मनाचे दोष म्हणजे रज व तम.
तणावामुळे रज-तम वाढतात, त्यामुळे पित्त व रक्तदोष वाढतो आणि त्वचारोग उद्भवतो.
✔️ तणाव कमी करण्याचे सोपे उपाय (Daily Stress Management Tips)
🧘 ध्यान / प्राणायाम – रोज 15–30 मिनिटे
😴 पुरेशी झोप – रात्री 10 ते 6 झोप घेण्याचा प्रयत्न
🧂 पथ्य आहार – तिखट, आंबट, खारट पदार्थ टाळा
📱 मोबाइल / सोशल मीडिया मर्यादित वापर – मन:शांतीसाठी आवश्यक
📖 छंद जोपासा – वाचन, संगीत, बागकाम
🗣️ विश्वासू व्यक्तींशी मन मोकळं करा – मानसिक हलकेपणा मिळतो
🌿 तणाव कमी = सोरायसिसवर नियंत्रण
योग्य उपचारांसोबत मनाची काळजी घेणं तितकंच महत्त्वाचं आहे.
#सोरायसिस HealthyMind
