25/02/2026
উচ্চ ৰক্তচাপ (High Blood Pressure বা Hypertension) বৰ্তমান সময়ত এক গুৰুতৰ স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা। ইয়াক প্ৰায়ে "নীৰৱ ঘাতক" (Silent Killer) বুলি কোৱা হয়, কাৰণ বহু সময়ত ইয়াৰ কোনো স্পষ্ট লক্ষণ দেখা
'হিপাৰটেনচন' (Hypertension) এক মহামাৰীৰ দৰে বিয়পি পৰিছে। আমাৰ খাদ্যাভ্যাসৰ পৰিৱৰ্তন আৰু ক্ৰমান্বয়ে কমি অহা শাৰীৰিক পৰিশ্ৰম ইয়াৰ অন্যতম কাৰণ। তলত উচ্চ ৰক্তচাপৰ চিকিৎসা, প্ৰতিৰোধ আৰু ইয়াৰ সৈতে জড়িত প্ৰতিটো দিশ অতি বিতংকৈ আলোচনা কৰা হ’ল।
১. উচ্চ ৰক্তচাপ কি? (Understanding Blood Pressure)
আমাৰ হৃদযন্ত্ৰই যেতিয়া গোটেই শৰীৰলৈ তেজ পাম্প কৰে, সেই তেজে ধমনীৰ বেৰত যি চাপ দিয়ে, তাকে ৰক্তচাপ বোলে। এজন সুস্থ প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিৰ স্বাভাৱিক ৰক্তচাপ হৈছে \bm{120/80} mm Hg।
• Systolic (ওপৰৰ সংখ্যা): হৃদযন্ত্ৰই তেজ পাম্প কৰাৰ সময়ৰ চাপ।
• Diastolic (তলৰ সংখ্যা): দুটা ধপধপনিৰ মাজত হৃদযন্ত্ৰই জিৰণি লোৱাৰ সময়ৰ চাপ।
যেতিয়া এই চাপ ধাৰাবাহিকভাৱে \bm{140/90} mm Hg বা তাতকৈ বেছি থাকে, তাক উচ্চ ৰক্তচাপ বুলি কোৱা হয়।
২. খাদ্যৰ জৰিয়তে চিকিৎসা (Dietary Management)
আহাৰ হৈছে উচ্চ ৰক্তচাপৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ ঔষধ। চিকিৎসাবিজ্ঞানৰ মতে DASH Diet অনুসৰণ কৰিলে ঔষধ নোহোৱাকৈও ৰক্তচাপ বহুখিনি কমাব পাৰি।
ক) নিমখৰ কঠোর নিয়ন্ত্ৰণ:
অসমীয়া মানুহৰ আঞ্জাত বা পঁইতা ভাতৰ সৈতে কেঁচা নিমখ খোৱাৰ অভ্যাস আছে। কিন্তু ছডিয়ামে শৰীৰত পানী ধৰি ৰাখে, যাৰ ফলত তেজৰ আয়তন বৃদ্ধি পায় আৰু ৰক্তচাপ বাঢ়ে।
• দিনটোত ৫ গ্ৰামতকৈ কম নিমখ খাব।
• আঞ্জাত নিমখ কমকৈ দিব আৰু ওপৰৰ পৰা কেঁচা নিমখ কেতিয়াও নাখাব।
• টেঙা আচাৰ, চানাচুৰ, পাপড় আৰু পেকেটত থকা চিপচ পৰিহাৰ কৰক।
খ) পটাছিয়াম সমৃদ্ধ খাদ্য:
পটাছিয়ামে ছডিয়ামৰ প্ৰভাৱ কম কৰে।
• ফল-মূল: কল, কমলা, তৰমুজ, আৰু ডাবৰ পানী।
• শাক-পাচলি: পালেং শাক, ব্ৰকলি, আলু (বাকলিৰ সৈতে), আৰু লাউ-বেঙেনা।
গ) চৰ্বিযুক্ত আহাৰ বৰ্জন:
তেজত কলেষ্টেৰল বাঢ়িলে ধমনীবোৰ ঠেক হৈ পৰে।
• পাহাৰীয়া গাহৰিৰ চৰ্বি, খাহীৰ মঙহ, আৰু ঘিঁউ-মাখন কমকৈ খাব।
• পাকঘৰত ব্যৱহাৰ কৰা তেল সলনি কৰি থাকিব। ছানফ্লাৱাৰ অইল বা সৰিয়হৰ তেল সীমিত পৰিমাণে ব্যৱহাৰ কৰিব।
৩. জীৱনশৈলীৰ পৰিৱৰ্তন (Lifestyle Modification)
কেৱল ঔষধ খালে উচ্চ ৰক্তচাপ ভাল নহয়, যদিহে আপুনি জীৱনশৈলী সলনি নকৰে।
শৰীৰৰ ওজন আৰু BMI:
অতিরিক্ত ওজনে হৃদযন্ত্ৰৰ ওপৰত অধিক বোজা দিয়ে। যদি আপোনাৰ ওজন ৫ কেজি কমে, তেন্তে আপোনাৰ ৰক্তচাপ প্ৰায় ৫ ইউনিট কমিব পাৰে। নিজৰ BMI (Body Mass Index) ১৮.৫ ৰ পৰা ২৪.৯ ৰ ভিতৰত ৰখাৰ চেষ্টা কৰক।
নিয়মিত ব্যায়াম:
ব্যায়াম কৰিলে ধমনীবোৰ নমনীয় হয়।
• খৰকৈ খোজ কঢ়া: দিনটোত অন্ততঃ ৩০-৪০ মিনিট খামুচি খোজ কাঢ়িব লাগে যাতে গাত ঘাম ওলায়।
• যোগাসন: ‘শৱাসন’, ‘অনুলাম-বিলোম’ আৰু ‘ভ্ৰামৰী প্ৰাণায়াম’ উচ্চ ৰক্তচাপৰ বাবে মহৌষধ।
নিচাযুক্ত দ্ৰব্য ত্যাগ:
• ধূমপান: চিগাৰেট বা বিড়ি খালে থকা নিকোটিনে ধমনীৰ বেৰ ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰে আৰু তেজ গোট মৰাত সহায় কৰে।
• মদ্যপান: অত্যধিক মদ্যপানে ৰক্তচাপ দ্ৰুত গতিত বৃদ্ধি কৰে।
৪. মানসিক চাপ নিয়ন্ত্ৰণ (Stress Management)
আজিকালিৰ ব্যস্ত জীৱনত মানসিক চাপ উচ্চ ৰক্তচাপৰ এটা প্ৰধান কাৰণ। যেতিয়া আমি চিন্তিত হওঁ, আমাৰ শৰীৰে 'Adrenaline' নামৰ হৰমন নিঃসৰণ কৰে যিয়ে হৃদস্পন্দন বঢ়ায়।
• পৰ্যাপ্ত টোপনি (নিশা ৭ ৰ পৰা ৮ ঘণ্টা) অতি প্ৰয়োজনীয়।
• পছন্দৰ কাম কৰক, গান শুনক বা পৰিয়ালৰ সৈতে সময় কটাওক।
৫. ঔষধ আৰু চিকিৎসা (Medical Treatment)
যদি জীৱনশৈলী সলনি কৰাৰ পিছতো ৰক্তচাপ নিয়ন্ত্ৰণ নহয়, তেন্তে চিকিৎসকে ঔষধৰ পৰামৰ্শ দিয়ে।
ঔষধৰ শ্ৰেণীসমূহ:
১. Diuretics: শৰীৰৰ পৰা অতিৰিক্ত পানী আৰু নিমখ প্ৰস্ৰাৱৰ জৰিয়তে উলিয়াই দিয়ে।
২. ACE Inhibitors: ধমনীবোৰ ঢিলা কৰিবলৈ সহায় কৰে।
৩. Beta-blockers: হৃদস্পন্দনৰ গতি ধীৰ কৰে।
৪. Calcium Channel Blockers: তেজৰ নলীৰ পেশীবোৰ শিথিল কৰে।
সতৰ্কবাণী: চুবুৰীয়া বা আত্মীয়ৰ পৰামৰ্শ মতে ঔষধ নাখাব। প্ৰতিজন মানুহৰ শৰীৰ বেলেগ, গতিকে বিশেষজ্ঞ চিকিৎসকৰ (Cardiologist/Medicine Specialist) পৰামৰ্শ হে ল’ব।
৬. ঘৰুৱা প্ৰতিকাৰ আৰু অসমীয়া পৰম্পৰাগত দিহা
কিছুমান ঘৰুৱা খাদ্যই ৰক্তচাপ স্বাভাৱিক ৰখাত সহায় কৰে:
• নহৰু: নহৰুৱে তেজ পাতল কৰে আৰু কলেষ্টেৰল কমায়। ৰাতিপুৱা খালী পেটত ১-২ ফুট নহৰু খাব পাৰে।
• অৰ্জুন গছৰ ছাল: ইয়াক হৃদযন্ত্ৰৰ বাবে টনিক বুলি কোৱা হয়।
• নেমু টেঙা: ভিটামিন চি-এ তেজৰ নলীৰ স্থিতিস্থাপকতা বৃদ্ধি কৰে।
• তিতা কেৰেলা আৰু মেথি: এইবোৰে সামগ্ৰিকভাৱে মেটাবলিজম উন্নত কৰে।
৭. উচ্চ ৰক্তচাপৰ জটিলতাসমূহ (Complications)
যদি আপুনি ইয়াক আওকাণ কৰে, তেন্তে তলৰ সমস্যাবোৰ হ’ব পাৰে:
• Heart Attack: হৃদযন্ত্ৰলৈ তেজৰ চলাচল বন্ধ হোৱা।
• Stroke: মগজুৰ তেজৰ নলী ফাটি যোৱা বা তেজ গোট মৰা।
• Kidney Failure: বৃক্কই তেজ পৰিষ্কাৰ কৰিব নোৱাৰা হোৱা।
• Vision Loss: চকুৰ ৰেটিনাৰ ক্ষতি হোৱা।
উচ্চ ৰক্তচাপ সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰাময় নহ’লেও ইয়াক সুন্দৰকৈ নিয়ন্ত্ৰণ কৰি ৰাখিব পাৰি। ইয়াৰ বাবে প্ৰয়োজন কেৱল সজাগতা আৰু অনুশাসন। "কম নিমখ, অধিক খোজ কঢ়া আৰু চিন্তা মুক্ত জীৱন"—এইটোৱেই হ’ল উচ্চ ৰক্তচাপৰ পৰা হাত সৰাৰ মূল মন্ত্ৰ।
HighBloodPressureAwareness #অসমীয়াস্বাস্থ্য
