18/12/2025
ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੇ ਮਰੀਜ਼ (Heart patient) ਨੂੰ ਖਾਸ ਸਾਵਧਾਨੀ ਰੱਖਣੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਠੰਢ ਨਾਲ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਵੱਧ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦਿਲ ‘ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਹੇਠਾਂ ਆਸਾਨ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ 👇
1️⃣ ਠੰਢ ਤੋਂ ਬਚਾਅ
ਸਵੇਰੇ-ਸ਼ਾਮ ਠੰਢ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰ ਨਾ ਨਿਕਲੋ
ਗਰਮ ਕੱਪੜੇ, ਟੋਪੀ, ਮਫ਼ਲਰ, ਮੋਜ਼ੇ ਪਾਓ
ਅਚਾਨਕ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚੋ
2️⃣ ਖੁਰਾਕ (Diet)
✔️ ਹਲਕੀ, ਗਰਮ ਅਤੇ ਪਚਣ ਵਿੱਚ ਆਸਾਨ ਖੁਰਾਕ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਦਾ ਸੂਪ, ਦਾਲ, ਖਿਚੜੀ
ਲਸਣ, ਅਦਰਕ ਥੋੜੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ
ਘੱਟ ਨਮਕ ਵਾਲੀ ਖੁਰਾਕ
❌ ਬਚੋ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਤੇਲ, ਘੀ
ਤਲੀ ਹੋਈਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਿਠਾਈ
3️⃣ ਬਲੱਡ ਪ੍ਰੈਸ਼ਰ ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਦੀ ਜਾਂਚ
BP ਅਤੇ ਸ਼ੂਗਰ ਨਿਯਮਤ ਚੈੱਕ ਕਰੋ
ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ BP ਅਕਸਰ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ
4️⃣ ਦਵਾਈਆਂ
ਡਾਕਟਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਨਿਯਮਤ ਲਵੋ
ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਵਾਈ ਨਾ ਛੱਡੋ
ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਨਵੀਂ ਦਵਾਈ ਲੈਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੁੱਛੋ
5️⃣ ਕਸਰਤ ਅਤੇ ਟਹਿਲਣਾ
ਹਲਕੀ ਟਹਿਲ ਧੁੱਪ ਵਿੱਚ ਕਰੋ
ਸਵੇਰੇ ਠੰਢ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ ਵਾਕ ਨਾ ਕਰੋ
ਜ਼ਿਆਦਾ ਥਕਾਵਟ ਤੋਂ ਬਚੋ
6️⃣ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਤੋਂ ਬਚਾਅ
ਗੁੱਸਾ, ਚਿੰਤਾ ਦਿਲ ਲਈ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ
ਧਿਆਨ, ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ (ਹਲਕਾ) ਲਾਭਦਾਇਕ
7️⃣ ਅਚਾਨਕ ਲੱਛਣਾਂ ‘ਤੇ ਧਿਆਨ
ਜੇ ਇਹ ਲੱਛਣ ਆਉਣ, ਤੁਰੰਤ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸੰਪਰਕ ਕਰੋ ❗
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਸਾਹ ਘੱਟ ਆਉਣਾ
ਚੱਕਰ, ਪਸੀਨਾ
ਦਿਲ ਦੀ ਧੜਕਨ ਅਸਧਾਰਣ
ਹੇਠਾਂ ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਿਲ (Heart) ਦੇ ਮਰੀਜ਼ ਲਈ ਪੂਰੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ — ਪਾਥ੍ਯ, ਅਪਾਥ੍ਯ, ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਰਸਾਇਣ ਸਮੇਤ।
🌿 ਆਯੁਰਵੇਦ ਅਨੁਸਾਰ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦਾ ਖਿਆਲ
ਸਰਦੀ = ਵਾਤ ਕਫ਼ ਵਾਧਾ
ਦਿਲ ‘ਤੇ ਵਾਤ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ਼ਣ, ਸਨਿਗਧ, ਹਿਰਦਯ ਬਲ੍ਯ ਚੀਜ਼ਾਂ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।
✅ ਪਾਥ੍ਯ ਆਹਾਰ (ਲਾਭਦਾਇਕ ਖੁਰਾਕ)
🍲 ਅਹਾਰ
ਗਰਮ ਦੂਧ (ਰਾਤ ਨੂੰ)
ਦਾਲਾਂ (ਮੂੰਗ, ਮਸੂਰ)
ਗਹੂੰ ਦੀ ਰੋਟੀ
ਸਬਜ਼ੀਆਂ: ਤੋਰੀ, ਘੀਆ, ਗਾਜਰ, ਚੁੱਕੰਦਰ
ਅਨਾਰ, ਸੇਬ
ਲਸਣ 1–2 ਕਲੀ (ਪਕਾ ਕੇ)
🧈 ਥੋੜ੍ਹੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ
ਦੇਸੀ ਘੀ (½ ਚਮਚ)
ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ (ਭੋਜਨ ਵਿੱਚ)
❌ ਅਪਾਥ੍ਯ ਆਹਾਰ (ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ)
ਠੰਢੀ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਫ੍ਰਿਜ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਦਹੀਂ (ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਰਾਤ ਨੂੰ)
ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮਕ
ਤਲੇ ਹੋਏ ਪਕਵਾਨ
ਮੈਦਾ, ਬੇਕਰੀ ਸਮਾਨ
🌿 ਲਾਭਦਾਇਕ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਜੜੀ-ਬੂਟੀਆਂ
⚠️ ਨੋਟ: ਦਵਾਈ ਮਰੀਜ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ, BP, ਸ਼ੂਗਰ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
1️⃣ ਅਰਜੁਨ (Terminalia arjuna)
ਹਿਰਦਯ ਟੋਨਿਕ
ਦਿਲ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ, ਐਂਜਾਇਨਾ ਵਿੱਚ ਲਾਭ
👉 ਅਰਜੁਨ ਛਾਲ ਪਾਊਡਰ 3–5 ਗ੍ਰਾਮ ਦੂਧ ਨਾਲ
2️⃣ ਲਸਣ (Rasona)
ਰਕਤ ਨਲੀ ਖੋਲ੍ਹਦਾ
ਕੋਲੇਸਟ੍ਰੋਲ ਘਟਾਉਂਦਾ
👉 ਪਕਾ ਕੇ ਵਰਤਣਾ ਬਿਹਤਰ
3️⃣ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ
ਵਾਤ ਸ਼ਾਮਕ
ਦਿਲ ਨੂੰ ਬਲ
👉 BP ਨਾਰਮਲ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਹੀ
4️⃣ ਪੁਸ਼ਕਰਮੂਲ
ਸਾਹ ਦੀ ਤਕਲੀਫ਼, ਛਾਤੀ ਦਰਦ ਵਿੱਚ
ਹਿਰਦਯ ਬਲ੍ਯ
💊 ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਯੁਰਵੇਦਿਕ ਦਵਾਈਆਂ (ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ)
ਅਰਜੁਨਾਰਿਸ਼ਟ
ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਵਟੀ
ਹਿਰਦਯਾਰਨਵ ਰਸ (ਖਾਸ ਕੇਸਾਂ ਵਿੱਚ)
ਲਸੁਨਾਦੀ ਵਟੀ
⚠️ ਰਸੌਸ਼ਧੀਆਂ ਬਿਨਾਂ ਸਲਾਹ ਨਾ ਲਵੋ।
🧘♂️ ਵਿਹਾਰ (Lifestyle)
ਹਲਕਾ ਅਭਿਆਂਗ (ਤਿਲ ਤੇਲ ਨਾਲ)
ਧੁੱਪ ਸੇਕ
ਹਲਕਾ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ: ਅਨੁਲੋਮ-ਵਿਲੋਮ
ਜਾਗਣਾ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਕਰੋ
🚨 ਜਦੋਂ ਸਾਵਧਾਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ
ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਦਰਦ
ਸਾਹ ਘੱਟ
BP ਅਚਾਨਕ ਵਧਣਾ
ਵੈਦ ਜਗਤਾਰ ਸਿੰਘ ਝੀਤਾ
ਨਕੋਦਰ 7696335543
