15/02/2026
महाशिवरात्री हा केवळ एक धार्मिक उत्सव नसून, तो निसर्ग, शरीर आणि मन यांच्यातील संतुलनाचा एक अत्यंत प्रभावी काळ आहे. आयुर्वेद आणि अध्यात्म या दोन्ही दृष्टिकोनातून या दिवसाला अनन्यसाधारण महत्त्व आहे.
येथे महाशिवरात्रीचे सखोल महत्त्व दिले आहे:
🌿 आयुर्वेदानुसार महत्त्व (आरोग्य आणि निसर्ग)
आयुर्वेदात ऋतू बदलण्याच्या काळाला (ऋतूसंधि) अत्यंत महत्त्व आहे. महाशिवरात्री ही हिवाळा संपून उन्हाळा सुरू होण्याच्या काळात येते.
* कफ दोषाचे शमन: शिशिर ऋतूत शरीरात साठलेला कफ वसंत ऋतूच्या चाहुलीने वितळू लागतो. यामुळे सर्दी, खोकला किंवा आळस वाढू शकतो. महाशिवरात्रीचा उपवास या वाढलेल्या कफाला नियंत्रित करण्यास मदत करतो.
* उपवासाचे शास्त्र (Detox): या दिवशी हलका आहार किंवा उपवास केल्याने पचनसंस्थेला विश्रांती मिळते आणि शरीरातील ‘आम’ (विषारी घटक) बाहेर टाकले जातात.
* नैसर्गिक औषधींचा वापर: महादेवाला अर्पण केल्या जाणाऱ्या वस्तू जसे की बेलपत्र, दूध, मध, आणि पांढरी फुले या सर्व उत्तम आयुर्वेदिक औषधी आहेत. बेलपत्र हे मधुमेहावर आणि पचनावर गुणकारी मानले जाते.
🧘 आध्यात्मिक आणि वैज्ञानिक महत्त्व
अध्यात्मिक शास्त्रानुसार, महाशिवरात्रीच्या रात्री पृथ्वीचा उत्तर गोलार्ध अशा स्थितीत असतो की मनुष्यातील ऊर्जा नैसर्गिकरित्या ऊर्ध्वगामी (वरच्या दिशेला) वाहू लागते.
* जागरण आणि पाठीचा कणा: या दिवशी ‘जागरण’ करण्याचे महत्त्व आहे. जेव्हा आपण पाठीचा कणा सरळ ठेवून जागे राहतो, तेव्हा निसर्गाच्या ऊर्जेचा फायदा आपल्या कुंडलिनी शक्तीला किंवा सजगतेला होतो.
* मनावर ताबा: शिव हे ‘लय’ आणि ‘शांतीचे’ प्रतीक आहेत. चंद्राचा मनावर मोठा प्रभाव असतो आणि महाशिवरात्रीला चंद्राची शक्ती क्षीण असते. अशा वेळी नामस्मरण आणि ध्यान केल्याने मनातील चंचलता कमी होऊन आत्मिक शांती मिळते.
* शून्यत्वाचा अनुभव: ‘शिव’ म्हणजे जे नाही (That which is not). हा दिवस आपल्यातील अहंकाराचा नाश करून स्वतःला त्या अथांग शून्यत्वात किंवा ईश्वरी तत्वात विलीन करण्याचा दिवस आहे.
🕉️ महाशिवरात्री साजरी करण्याचे फायदे
| घटक | फायदा |
|—|—|
| उपवास | शरीराचे शुद्धीकरण आणि आत्मसंयम वाढतो. |
| ध्यान (Meditation) | मानसिक तणाव कमी होतो आणि एकाग्रता वाढते. |
| अभिषेक | मन शांत होते आणि नकारात्मक विचारांचे विसर्जन होते. |
| मौन | आंतरिक शक्ती वाढते आणि ऊर्जेची बचत होते. |
हाशिवरात्री म्हणजे शरीर, मन आणि आत्म्याची शुद्धी 🙏
योग्य उपवास + ध्यान = आरोग्यवर्धन
OmNamahShivay
