What are the opening hours?

Monday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Tuesday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Wednesday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Thursday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Friday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Saturday 10:30am - 1:30pm 6pm - 8:30pm Sunday 11am - 2pm

Vedacare Ayurved & Panchakarma Clinic

Home
India
Pune
Vedacare Ayurved & Panchakarma Clinic

Experience the power of healing at Vedacare Pune. Your trusted clinic for Ayurvedic consultations and Panchakarma treatments.

We treat the root cause, not just the symptoms
🍃 100% Ayurved | Expert Vaidya | Personalized Care
👇 Book your appointment today

01/05/2026

"१ मे महाराष्ट्र दिनाच्या शुभेच्छा! 🌟
आपल्या महान राज्याच्या गौरवशाली इतिहासाचा अभिमान बाळगूया आणि समृद्ध भविष्याच्या कामना करूया!
#१मे"

20/04/2026

डॉक्टर, तोंडात सतत फोड येतात, तिखट खाणं तर सोडाच, पण साधं पाणी पिणंही कठीण झालंय!" वारंवार तोंड येण्यामागचे (Mouth Ulcers) कारण.
डॉक्टर, मला दर महिन्याला तोंड येतं… कधी जीभेला, कधी गालाच्या आत… इतकं दुखतं की नीट खायलाही जमत नाही. औषध लावलं की ४–५ दिवसात ठीक होतं, पण पुन्हा तोच त्रास सुरू होतो.” काल संध्याकाळी क्लिनिकमध्ये आलेली ही २८ वर्षांची तरुणी अत्यंत हैराण आणि त्रस्त दिसत होती. तिला बोलतानाही त्रास होत होता. गेले कित्येक महिने तिला वारंवार तोंड येण्याचा (Recurrent Mouth Ulcers) त्रास होत आहे. तोंडात, जिभेवर आणि गालाच्या आतून सतत पांढरे आणि लालसर फोड येतात. एक फोड बरा झाला नाही तोवर दुसरा तयार असतो. या भयंकर जळजळीमुळे तिला तिचे आवडते पदार्थ खाणे तर दूरच, पण साधे पाणी गिळतानाही घशात आणि तोंडात आग पडल्यासारखी वाटते. मेडिकलमधून आणलेले निळे-गुलाबी मलम लावले किंवा बी-कॉम्प्लेक्सच्या (B-Complex) गोळ्या खाल्ल्या की दोन दिवस बरं वाटतं, पण गोळ्या बंद केल्या की पुन्हा तीच आग आणि तेच फोड सुरू होतात. ही केवळ तिचीच व्यथा नाही, तर आजकालच्या धावपळीच्या आणि ताणतणावाच्या जीवनात वारंवार तोंड येण्याच्या समस्येने अनेक जण ग्रस्त आहेत. लोक याला केवळ तोंडाचा आजार किंवा व्हिटॅमिनची कमतरता समजून त्यावर तात्पुरती मलमपट्टी करत राहतात. पण सत्य हे आहे की, तुमच्या तोंडात येणारे हे फोड हा तोंडाचा आजार नसून, ती तुमच्या पोटातील भडकलेल्या आगीची आणि बिघडलेल्या पचनसंस्थेची एक अत्यंत स्पष्ट हाक आहे.
तोंडातील नाजूक त्वचा ही तुमच्या आतड्यांचे आणि पोटाचे थेट प्रतिबिंब असते. आयुर्वेदाच्या दृष्टिकोनातून या समस्येकडे पाहिल्यास याला 'मुखपाक' असे म्हटले जाते. जेव्हा तुम्ही तुमच्या कामाच्या ताणामुळे रात्री उशिरापर्यंत जागत असता, जेवणाच्या वेळा पाळत नाही, आणि दिवसातून अनेक वेळा कडक चहा, कॉफी, जंक फूड किंवा अति तिखट-मसालेदार पदार्थ खाता, तेव्हा तुमच्या पोटातील 'पित्त' आणि 'उष्णता' प्रचंड प्रमाणात वाढते. यासोबतच जेव्हा पोट साफ होत नाही आणि बद्धकोष्ठतेचा त्रास असतो, तेव्हा अन्नाचे पचन न होता पोटात विषारी वायू आणि अम्ल (Acid) तयार होते. पोटातील ही साठलेली आणि धगधगणारी उष्णता जेव्हा शरीराबाहेर पडण्याचा मार्ग शोधते, तेव्हा ती अन्न्‌नलिकेतून वरच्या दिशेने प्रवास करते आणि शरीराच्या सर्वात नाजूक भागाचा म्हणजेच तुमच्या तोंडाच्या आतील त्वचेचा वेध घेते. परिणामी, तोंडाच्या आतून लालसर किंवा पांढरे, तीव्र वेदना देणारे फोड तयार होतात. जोपर्यंत तुमच्या पोटातील ही आग शांत होत नाही आणि आतडे स्वच्छ होत नाहीत, तोपर्यंत तुम्ही तोंडाला कितीही मलम लावलेत, तरी हे फोड पुन्हा पुन्हा येतच राहणार.
वेदाकेअर आयुर्वेदामध्ये आम्ही अशा रुग्णांवर उपचार करताना केवळ तोंडातील फोड दाबण्यावर लक्ष केंद्रित करत नाही, तर हा आजार मुळापासून नष्ट करण्यासाठी या समस्येचं मूळ कारण म्हणजेच वाढलेलं पित्त आणि आम कमी करण्यावर भर दिला जातो. पचनशक्ती सुधारून, शरीरातील उष्णता संतुलित करून आणि रक्तशुद्धी करून हा त्रास मुळापासून कमी केला जातो. या तरुणीच्या बाबतीतही आम्ही तिचे ते तात्पुरते मलम आणि गोळ्या थांबवून शरीरातील उष्णता नैसर्गिकरित्या बाहेर काढण्यावर भर दिला. रक्तातील आणि पोटातील वाढलेले पित्त शमवण्यासाठी गुळण्याचे औषध, लेप कामदुधा रस, मोती, ज्येष्ठमध आणि खदिर यांसारख्या अत्यंत प्रभावी आयुर्वेदिक औषधींचा वापर केला. या औषधांमुळे पोटातील अम्लता (Acidity) कमी होते आणि तोंडातील जखमा वेगाने भरून येतात. यासोबतच, आम्ही तिच्या आहारात एक अत्यंत साधा पण जादुई बदल केला—रोज सकाळी भिजवलेल्या काळ्या मनुका खाणे, जेवणात साजूक तुपाचा वापर वाढवणे, आहारामध्ये तिखट, आंबट, खूप गरम पदार्थ टाळणे, आणि रात्रीची झोप वेळेवर घेणे, ताण कमी करणे हे तितकेच महत्त्वाचे असते.
अवघ्या तीन आठवड्यांच्या आत त्या तरुणीच्या स्थितीत आश्चर्यकारक बदल घडला. तिचे वारंवार तोंड येणे पूर्णपणे थांबले आणि आता ती कोणत्याही जळजळीशिवाय आणि भीतीशिवाय जेवणाचा आनंद घेत आहे. तोंड येणं ही फक्त “छोटी जखम” नाही. तो तुमच्या शरीराचा एक सिग्नल आहे की आत काहीतरी बिघडलं आहे. त्या सिग्नलला वेळेत समजून घेतलं, तर हा त्रास कायमचा नियंत्रणात आणता येतो.
जर तुम्हालाही महिन्यातून दोन-तीन वेळा तोंड येण्याचा त्रास होत असेल आणि मलमाच्या ट्युब्स संपवून तुम्ही कंटाळला असाल, तर आता तात्पुरते उपाय थांबवा. योग्य उपचाराने हा त्रास मुळापासून कमी होऊ शकतो आणि तुम्ही पुन्हा निर्धास्तपणे खाणं-पिणं आणि बोलणं सुरू करू शकता.
तुम्हालाही वारंवार तोंड येण्याचा त्रास होतो का? की फक्त कधीतरी होतो आणि तुम्ही दुर्लक्ष करता? तोंड आल्यावर तुम्ही कोणता घरगुती उपाय वापरता? तुमचा अनुभव किंवा प्रश्न खाली कमेंट करून नक्की सांगा!
अधिक माहितीसाठी आणि सल्ल्यासाठी आजच संपर्क साधा:
डॉ. हर्षल नेमाडे
Vedacare Ayurved
औंध, पुणे.
संपर्क: 9028191155

11/04/2026

डॉक्टर, जीभ कितीही घासली तरी हा पांढरा थर आणि तोंडाची दुर्गंधी का जात नाही? पोटातील गंभीर आजारांचे गुपित सांगणारी तुमची जीभ.
सकाळी क्लिनिकमध्ये एक चाळीस वर्षांचे गृहस्थ अत्यंत संकोचूनच माझ्यासमोर बसले होते. त्यांचा मुख्य त्रास म्हणजे त्यांच्या जिभेवर साठणारा जाड पांढरा थर आणि त्यामुळे तोंडातून येणारी प्रचंड दुर्गंधी. ते हताश होऊन सांगत होते की, दिवसातून दोनदा दात घासून, टंग क्लिनरने जीभ अक्षरशः लाल होईपर्यंत घासून आणि महागडे माउथवॉश वापरूनही काहीच उपयोग होत नाही. जीभ साफ केल्यानंतर अवघ्या काही तासांतच तो पांढरा आणि चिकट थर पुन्हा जिभेवर जमा होतो. या दुर्गंधीमुळे त्यांना ऑफिसमध्ये लोकांसोबत बोलताना, मीटिंगमध्ये बसताना प्रचंड लाज वाटते आणि त्यांचा आत्मविश्वास पूर्णपणे ढासळला आहे. ही केवळ त्यांचीच नाही, तर आजकालच्या चुकीच्या जीवनशैलीमुळे त्रस्त असलेल्या अनेक लोकांची न बोलली जाणारी समस्या आहे. बहुतांश लोक याला केवळ तोंडाच्या स्वच्छतेचा (Oral Hygiene) प्रश्न समजतात आणि तो सोडवण्यासाठी डेंटिस्टकडे धाव घेतात किंवा विविध केमिकलयुक्त माउथवॉशचा मारा करतात. पण सत्य हे आहे की, तुमच्या जिभेवरील हा पांढरा थर हा तुमच्या तोंडाचा आजार नसून, तो तुमच्या पोटातील बिघडलेल्या यंत्रणेचा एक अत्यंत स्पष्ट आणि धोक्याचा इशारा आहे.
आधुनिक वैद्यकशास्त्र आणि आयुर्वेद या दोन्ही शाखा एकमताने सांगतात की तुमची जीभ हा तुमच्या पचनसंस्थेचा आरसा आहे. जर आरशावर धूळ साचली असेल आणि ती धूळ घरातील छताच्या पंख्यावरून पडत असेल, तर केवळ आरसा पुसून काहीच उपयोग नसतो; तुम्हाला तो पंखा स्वच्छ करावा लागतो. अगदी तसेच, जिभेवर जमा होणारा हा पांढरा आणि चिकट थर तुमच्या तोंडात तयार होत नसून तो तुमच्या बिघडलेल्या पोटाचा आणि आतड्यांचा थेट सिग्नल आहे. जेव्हा तुम्ही रात्री उशिरा जेवता, सतत बाहेरचे जंक फूड खाता किंवा तुमच्या जेवणाच्या वेळा अनियमित असतात, तेव्हा तुमच्या पोटातील पचनशक्ती प्रचंड मंदावते. या अवस्थेला आयुर्वेदात 'मंदाग्नी' असे म्हटले जाते.
जेव्हा हा मंदावलेला अग्नी तुम्ही खाल्लेले अन्न योग्यरीत्या पचवू शकत नाही, तेव्हा त्या अन्नाचे पोटाच्या आत कुजणे (Fermentation) सुरू होते. या कुजलेल्या अन्नातून एक अत्यंत चिकट, दुर्गंधीयुक्त आणि विषारी घटक तयार होतो, ज्याला आयुर्वेदात 'आम' (Toxins) असे म्हणतात. हाच 'आम' जेव्हा पचनसंस्थेतून वरच्या दिशेने प्रवास करतो, तेव्हा तो रात्री झोपेत तुमच्या जिभेवर एका पांढऱ्या किंवा पिवळसर थराच्या स्वरूपात जमा होतो. म्हणूनच सकाळी उठल्यावर तोंडात एक प्रकारची कडवट चव जाणवते आणि श्वासातून दुर्गंधी येते. . तुम्ही तोंडातून जी दुर्गंधी अनुभवता, ती मुळात दात खराब असल्यामुळे येत नाही, तर ती पोटात सडणाऱ्या अन्नातून निर्माण होणारी आणि अन्ननलिकेतून वर येणारी दूषित हवा (Gases) असते. जोपर्यंत तुमच्या आतड्यांमध्ये आणि पोटात हा सडलेला विषारी कचरा साठून राहिलेला आहे, , तोपर्यंत तुम्ही तुमची जीभ दिवसातून दहा वेळा घासली तरीही तो पांढरा थर पुन्हा पुन्हा जमा होणारच. तुम्ही जगातील सर्वात महागडे टूथपेस्ट किंवा माउथवॉश वापरले तरीही हा जिभेवरचा पांढरा थर आणि तोंडाची दुर्गंधी कायमची जाऊ शकत नाही. जोपर्यंत तुमच्या पोटातील हा सडलेला कचरा आणि 'आम' पूर्णपणे बाहेर काढला जात नाही उलट, जीभ वारंवार आणि जोराने घासल्याने जिभेवरील चवीच्या पेशी (Taste Buds) कायमच्या निकामी होऊ शकतात आणि जिभेला जखमा होऊ शकतात.
आयुर्वेदाच्या अत्यंत सखोल दृष्टिकोनातून या समस्येकडे पाहिल्यास याला 'साम जिव्हा' असे म्हटले जाते. आमच्या क्लिनिकमध्ये आम्ही अशा रुग्णांच्या जिभेवर किंवा तोंडावर उपचार करण्याऐवजी त्यांच्या पोटावर आणि मंदावलेल्या अग्नीवर थेट काम करतो. या रुग्णाच्या बाबतीतही आम्ही महागडे माउथवॉश पूर्णपणे बंद करायला लावले आणि शरीरातील हा चिकट 'आम' नष्ट करण्यासाठी 'दीपन-पाचन' करणाऱ्या आयुर्वेदिक औषधींचा वापर सुरू केला. सुंठ, मुस्ता आणि त्रिफळा यांसारख्या प्रभावी वनस्पती पोटातील सडलेली प्रक्रिया थांबवतात आणि पचनशक्ती पुन्हा प्रज्वलित करतात. यासोबतच, सकाळी उठल्यावर कोमट पाण्याने गुळणे करणे, रात्रीचे जेवण हलके ठेवणे आणि पचायला जड असणारे बेकरीचे पदार्थ टाळणे असे काही सोपे बदल आम्ही त्यांच्या जीवनशैलीत घडवून आणले. अवघ्या तीन ते चार आठवड्यांच्या आत त्यांच्यामध्ये एक आश्चर्यकारक बदल घडला. कोणतीही जीभ वारंवार न घासता त्यांची जीभ आता नैसर्गिकरित्या गुलाबी आणि स्वच्छ दिसू लागली, आणि ती भयंकर दुर्गंधी कायमची नाहीशी झाली. जर तुमची जीभही रोज सकाळी उठल्यावर असा पांढरा थर दाखवत असेल आणि तोंडाला सतत वास येत असेल, तर ही वेळ जीभ घासण्याची नसून तुमची पचनसंस्था शुद्ध करण्याची आहे. आयुर्वेदाचा हा मुळावर घाव घालणारा मार्ग निवडा आणि तुमच्या पोटाचे तसेच तोंडाचे आरोग्य पुन्हा मिळवा.
अधिक माहितीसाठी आणि सल्ल्यासाठी आजच संपर्क साधा:
डॉ. हर्षल नेमाडे
Vedacare Ayurved
औंध, पुणे.
9028191155

09/04/2026

डॉक्टर, लहानपणापासून खाल्लेली पोळी आणि प्यायलेलं दूध आता अचानक माझ्या शरीराचा शत्रू का बनलं आहे? गहू खाल्लं की पोट फुगतं… दूध घेतलं की लगेच जुलाब होतात…
काल क्लिनिकमध्ये आलेली पस्तीस वर्षांची स्नेहा अत्यंत वैतागलेली आणि थोडी भावुकही दिसत होती. ती सांगत होती की, गेले वर्षभर तिला पोट फुगणे, भयानक गॅस होणे आणि अंगावर अचानक लाल चट्टे येणे असा त्रास सुरू झाला होता. अनेक तपासण्या आणि डॉक्टरांच्या भेटींनंतर तिला तिला यामागे 'लॅक्टोज इनटॉलरन्स' (Lactose Intolerance), Celiac disease आणि 'ग्लुटेन सेन्सिटिव्हिटी' (Gluten Sensitivity) यांसारखी कारणे सांगितली जातात. म्हणजेच, आता तिला तिच्या आयुष्यातून दूध आणि गव्हाची पोळी कायमची हद्दपार करावी लागणार होती. भारतीय घरात वाढलेल्या आणि रोज पोळी-भाजी खाणाऱ्या स्नेहासाठी हा एक मोठा धक्का होता. बाजारात मिळणारे महागडे 'ग्लुटेन-फ्री' (Gluten-free) पीठ आणि 'डेअरी-फ्री' (Dairy-free) पदार्थ खाऊन ती कंटाळली होती. मुळात तिचा प्रश्न अगदी रास्त होता—जे दूध आणि गहू आपण पिढ्यानपिढ्या खात आलो आहोत, जे आपल्या आजी-आजोबांनी आयुष्यभर पचवले, ते आज अचानक आपल्याच शरीराला विषासारखे का वाटू लागले आहे?
आधुनिक विज्ञान अशा वेळी केवळ तो अन्नपदार्थ कायमचा बंद करण्याचा सल्ला देते. बहुतेक लोक इथेच मोठी चूक करतात. ते लगेच गहू किंवा दूध कायमचं बंद करतात, पण पचनशक्ती सुधारण्यावर लक्ष देत नाहीत. काही काळासाठी हे पदार्थ टाळल्याने आराम मिळू शकतो, पण मूळ समस्या जसंच्या तशी राहते आणि नंतर इतर पदार्थांवरही त्रास सुरू होऊ शकतो. हा आजार अन्नाचा नसून तुमच्या आतड्यांचा आणि पचनशक्तीचा आहे, हे सत्य अनेकदा दुर्लक्षित राहते.
या समस्येकडे आयुर्वेदाच्या अत्यंत सखोल आणि तर्कशुद्ध दृष्टिकोनातून पाहिल्यास यामागील खरे कारण 'अन्न' नसून तुमचा बिघडलेला 'अग्नी' (Jatharagni) आहे हे लक्षात येते. आयुर्वेदानुसार दूध आणि गहू हे दोन्ही पदार्थ निसर्गतः 'गुरू' (पचायला जड) आणि 'स्निग्ध' (पोषण देणारे) आहेत. या जड पदार्थांचे पचन करण्यासाठी तुमच्या पोटातील अग्नी म्हणजेच पचनशक्ती अत्यंत प्रबळ असणे आवश्यक असते. पण आजकालची बैठी जीवनशैली, मानसिक ताणतणाव, आणि अवेळी जेवणाच्या सवयी यामुळे आपली पचनशक्ती प्रचंड मंदावली आहे. जेव्हा हा मंदावलेला अग्नी गहू किंवा दुधासारख्या जड पदार्थांना पचवण्याचा प्रयत्न करतो, तेव्हा त्याचे रक्तात आणि पोषणात रूपांतर न होता, त्यातून 'आम' म्हणजेच एक चिकट आणि विषारी घटक (Toxins) तयार होतो. हाच तो 'आम' आहे जो आतड्यांना चिकटून बसतो, पोटाचा फुगारा वाढवतो आणि रक्तामध्ये मिसळून त्वचेवर ॲलर्जी किंवा चट्टे निर्माण करतो. त्यामुळे दोष गव्हाचा किंवा दुधाचा नाही, तर दोष त्या मशीनचा आहे जी आता हे पदार्थ पचवू शकत नाही.
याव्यतिरिक्त, आपण जे अन्न आज खात आहोत, त्याचे स्वरूपही गेल्या काही दशकांमध्ये प्रचंड बदलले आहे. पूर्वी आपल्या घरात 'खपली' किंवा 'बन्सी' गव्हासारखे पारंपरिक वाण वापरले जायचे, जे पचायला अतिशय हलके आणि पौष्टिक होते. पण आज उत्पादनासाठी हायब्रीड (Hybrid) गव्हाचा वापर होतो, ज्यामध्ये ग्लुटेनचे प्रमाण अनैसर्गिकरित्या जास्त असते आणि ते आतड्यांना चिकटून राहते. दुधाच्या बाबतीतही हेच घडते; जर्सी गाईंचे किंवा प्रक्रियेतून आलेले पॅकेटबंद दूध आपल्या शरीराला सहज पचत नाही. त्यामुळे एका बाजूला अत्यंत कमकुवत झालेली पचनशक्ती आणि दुसऱ्या बाजूला पचायला अधिक कठीण झालेले आधुनिक अन्न, असा हा दुहेरी संघर्ष सध्या आपले शरीर रोज अनुभवत आहे. म्हणूनच यावर उपाय म्हणजे अन्न कायमचे सोडून देणे हा नसून, अन्नाची गुणवत्ता सुधारणे आणि पचनशक्ती पुन्हा प्रज्वलित करणे हा आहे.
वेदाकेअर आयुर्वेदामध्ये आम्ही स्नेहाला आयुष्यभर 'ग्लुटेन-फ्री' राहण्याचा सल्ला दिला नाही. त्याऐवजी, आम्ही तिच्या उपचारांची दिशा पूर्णपणे बदलली. सर्वात आधी पंचकर्म उपचारांच्या माध्यमातून शरीरामध्ये अनेक वर्षे साठून राहिलेला तो चिकट 'आम' आणि विषारी घटक पूर्णपणे बाहेर काढले. त्यानंतर 'दीपन-पाचन' करणाऱ्या आयुर्वेदिक औषधींच्या मदतीने तिचा जठराग्नी पुन्हा नैसर्गिकरित्या प्रबळ केला. तिला गहू आणि दूध कायमचे बंद करण्याऐवजी ते 'कसे खावे' हे शिकवले. दुधात चिमूटभर सुंठ किंवा हळद टाकून उकळल्याने दुधाचा जडपणा कमी होतो, आणि हायब्रीड गव्हाऐवजी पारंपरिक 'खपली गव्हाचा' आहारात समावेश केल्याने आतड्यांना सूज येत नाही. आज स्नेहा कोणत्याही भीतीशिवाय तिच्या जेवणातील पोळीचा मनसोक्त आनंद घेत आहे. जर तुम्हालाही अचानक रोजचे अन्न न पचण्याचा त्रास सुरू झाला असेल, तर अन्नाला शत्रू बनवण्यापूर्वी तुमच्या पोटातील अग्नीकडे लक्ष द्या. योग्य आयुर्वेदिक उपचारांनी तुमच्या आतड्यांची ताकद पुन्हा मिळवा आणि नैसर्गिक आहाराचा आनंद घ्या.
एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवावी—अन्नपदार्थ बदलणं हा उपाय नाही, तर शरीराची क्षमता वाढवणं हा खरा उपाय आहे. जर तुम्हालाही गहू किंवा दूध घेतल्यावर पोट फुगणं, गॅस, जुलाब किंवा अस्वस्थता जाणवत असेल, तर फक्त पदार्थ बंद करण्याऐवजी योग्य उपचार घ्या. पचन सुधारलं की शरीर पुन्हा नैसर्गिकपणे अन्न स्वीकारू लागतं.
तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला असा त्रास आहे का? ही माहिती त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा.

डॉ. हर्षल नेमाडे
वेदाकेअर आयुर्वेद (Vedacare Ayurved)
औंध, पुणे.
संपर्क: 9028191155

06/04/2026

“डॉक्टर, माझं संपूर्ण आयुष्य आता टॉयलेटच्या वेळापत्रकावर चालू लागलं आहे…” ३० वर्षांचा एक मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह काल क्लिनिकमध्ये आला होता. त्याच्या चेहऱ्यावर ताण आणि हतबलता स्पष्ट दिसत होती. तो म्हणाला, “सकाळी घराबाहेर पडायलाही भीती वाटते. ऑफिसमध्ये मीटिंग असली की आधी पोटात गोळा येतो आणि मला वॉशरूमकडे पळावं लागतं.” त्याने अनेक तपासण्या केल्या होत्या, पण सर्व रिपोर्ट्स नॉर्मल आले होते. तरीही त्याचा त्रास मात्र कमी होत नव्हता. हीच इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम म्हणजेच IBS ची खरी ओळख आहे. हा आजार कोणत्याही टेस्टमध्ये दिसत नाही, कारण हा आतड्यांच्या रचनेचा नाही तर त्यांच्या कार्याचा बिघाड असतो. ताण, चुकीचा आहार आणि अनियमित दिनचर्या यामुळे पोट आणि मेंदू यांचा समन्वय बिघडतो आणि कधी जुलाब, कधी बद्धकोष्ठता, पोट फुगणं आणि अस्वस्थता असे त्रास सतत सुरू राहतात. गोळ्या घेतल्या की काही काळ आराम मिळतो, पण मूळ समस्या कायम राहते. आयुर्वेदात या अवस्थेला “ग्रहणी दोष” मानले जाते, जिथे पचनशक्ती आणि मन दोन्ही असंतुलित झालेले असतात. त्यामुळे उपचारात फक्त लक्षणांवर नाही तर पचन सुधारण्यावर, शरीरातील आम कमी करण्यावर आणि मन शांत करण्यावर भर दिला जातो. योग्य औषधी, आहार आणि दिनचर्येच्या मदतीने हा त्रास नियंत्रणात आणता येतो आणि शरीर पुन्हा नैसर्गिक लयीत काम करू लागते. जर तुम्हालाही वारंवार पोट बिघडणं, जुलाब-बद्धकोष्ठता आलटून पालटून होणं किंवा बाहेर जाण्यापूर्वी टॉयलेटची भीती वाटणं असा त्रास होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका आणि योग्य उपचार घ्या.

06/04/2026

"डॉक्टर, माझं संपूर्ण आयुष्य आता टॉयलेटच्या वेळापत्रकावर चालू लागलं आहे..."
काल सकाळी माझ्या क्लिनिकमध्ये एक ३० वर्षांचा तरुण मार्केटिंग एक्झिक्युटिव्ह आला होता. त्याच्या चेहऱ्यावर एक विचित्र प्रकारची हतबलता आणि ताण स्पष्ट दिसत होता. तो खुर्चीत बसल्या बसल्या म्हणाला, "डॉक्टर, माझं संपूर्ण आयुष्य आता टॉयलेटच्या वेळापत्रकावर चालू लागलं आहे. मला सकाळी घराबाहेर पडण्याची भीती वाटते, प्रवासात अचानक टॉयलेटला जावं लागलं तर काय होईल या विचाराने मला सतत घाम फुटतो. ऑफिसमध्ये एखादी महत्त्वाची मीटिंग असली किंवा बॉसने बोलावले की आधी माझ्या पोटात गोळा येतो आणि मला वॉशरूमकडे पळावे लागते." तो पुढे सांगत होता की त्याने सर्व प्रकारचे गॅस्ट्रोलॉजिस्ट पालथे घातले, एंडोस्कोपी आणि कोलोनोस्कोपीसारख्या महागड्या तपासण्याही केल्या, पण सर्व रिपोर्ट्स अगदी नॉर्मल आले. लोक आणि काही डॉक्टरही त्याला सांगतात की तुला काहीही झालेले नाही, हा फक्त तुझा ताण आहे. पण तो रोज ज्या असह्य शारीरिक आणि मानसिक त्रासातून जात होता, तो केवळ त्यालाच माहिती होता. आधुनिक वैद्यकशास्त्रात या गूढ आणि त्रासदायक अवस्थेला 'इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम' म्हणजेच आयबीएस (IBS) असे म्हटले जाते.
आयबीएस हा आजार कुठल्याही मशीनच्या किंवा सोनोग्राफीच्या रिपोर्टमध्ये पकडला जात नाही, कारण हा तुमच्या आतड्यांच्या रचनेचा (Structural) आजार नसून त्यांच्या कार्याचा (Functional) आजार आहे. आधुनिक विज्ञान आज ज्याला 'गट-ब्रेन ॲक्सिस' (Gut-Brain Axis) म्हणून ओळखते, तोच अत्यंत प्रगत सिद्धांत आयुर्वेदाने हजारो वर्षांपूर्वी 'ग्रहणी' या आजाराच्या वर्णनात अत्यंत अचूकपणे मांडला आहे. जेव्हा तुम्ही सतत मानसिक ताणतणावात असता, घड्याळाच्या काट्यावर धावत घाईघाईत जेवता, आणि अवेळी झोपता, तेव्हा तुमच्या मज्जासंस्थेचा थेट परिणाम पचनसंस्थेवर होतो. आयुर्वेदानुसार, तुमच्या पोटातील 'समान वात' आणि 'पाचक पित्त' यांचे संतुलन बिघडते आणि तुमची 'ग्रहणी' म्हणजेच अन्न पचवणारी आणि धरून ठेवणारी क्षमता अत्यंत कमकुवत होते. अशा वेळी तुम्ही खाल्लेले अन्न नीट न पचता शरीरात 'आम' (Toxins) तयार होतो आणि आतड्यांची हालचाल पूर्णपणे अनियंत्रित होते. म्हणूनच आयबीएसच्या रुग्णांना कधी अचानक जुलाब होतात, तर कधी भयंकर बद्धकोष्ठता (Constipation) जाणवते आणि पोटातील तो फुगारा आणि गुडगुड कधीच शांत होत नाही.
लोक या समस्येवर तात्पुरता आराम मिळवण्यासाठी अनेकदा पेनकिलर्स, गॅसच्या गोळ्या किंवा जुलाब थांबवणारी औषधे खातात. पण या औषधांमुळे आतड्यांची नैसर्गिक काम करण्याची ताकद आणखी कमी होते आणि आजार अधिकच बळावतो. वेदाकेअर आयुर्वेदामध्ये आम्ही आयबीएसकडे केवळ आतड्यांचा आजार म्हणून न पाहता, तो 'मन आणि शरीर' यांचा एकत्रित आजार (Psychosomatic Disorder) मानून त्यावर मुळापासून काम करतो. या रुग्णाच्या उपचारांमध्ये आम्ही सर्वात आधी त्याचे मानसिक आरोग्य आणि पचन या दोन्ही गोष्टींवर एकाच वेळी लक्ष केंद्रित केले. आतड्यांमधील तो साठलेला चिकट 'आम' पचवण्यासाठी आणि ग्रहणीची ताकद नैसर्गिकरित्या वाढवण्यासाठी 'कुटज', 'बिल्व' (बेलफळ) आणि 'मुस्ता' यांसारख्या अत्यंत प्रभावी आणि सिद्ध आयुर्वेदिक वनस्पतींचा वापर केला. यासोबतच, त्याच्या मनातील ताण आणि भीतीची भावना कमी करून मज्जासंस्थेला शांत करण्यासाठी 'ब्राह्मी' आणि 'जटामांसी' यांसारख्या मेध्य रसायनांची जोड दिली. काही रुग्णांमध्ये पंचकर्म उपचारांचा विशेष फायदा होतो, विशेषतः बस्ती चिकित्सा, जी वात संतुलित करण्यासाठी अत्यंत प्रभावी मानली जाते. या उपचारांमुळे आतड्यांची हालचाल नियमित होते, पचन सुधारते आणि IBS ची लक्षणे हळूहळू कमी होतात.
आयुर्वेदात आयबीएस म्हणजेच ग्रहणी रोगावर 'ताजे ताक' (Takra) हे साक्षात अमृतासमान मानले जाते. आम्ही त्याच्या आहारात मसालेदार आणि बाहेरच्या अन्नावर पूर्ण बंदी आणून औषधी वनस्पतींनी सिद्ध केलेले ताक आणि हलका, सहज पचणारा आहार सुरू केला.
आज पाच महिन्यांच्या सलग आणि शिस्तबद्ध आयुर्वेदिक उपचारानंतर तो तरुण पूर्णपणे आत्मविश्वासू झाला आहे. आता त्याला घराबाहेर पडताना प्रवासाची भीती वाटत नाही आणि मीटिंगपूर्वी त्याच्या पोटात भीतीचा गोळाही येत नाही. त्याचे आतडे आणि शरीर आता पुन्हा नैसर्गिक लयीत काम करू लागले आहे. आयबीएससारख्या आजारात जिथे आधुनिक औषधे केवळ तात्पुरती मलमपट्टी करतात, तिथे आयुर्वेद अत्यंत प्रभावी ठरते कारण ते आजाराच्या लक्षणांमागे न धावता शरीराचा मूळ 'अग्नी' आणि 'मन' या दोन्हींना एकाच वेळी मुळापासून बरे करते. जर तुमचेही आयुष्य पोटाच्या या लहरीपणामुळे आणि वारंवार बदलणाऱ्या सवयींमुळे त्रस्त झाले असेल, तर केवळ आजार अंगावर काढत बसू नका किंवा रिपोर्ट्स नॉर्मल आहेत म्हणून स्वतःची समजूत काढू नका. तुमच्या आतड्यांना आतून बळकट करण्यासाठी आणि या मानसिक-शारीरिक दुष्टचक्रातून कायमचे बाहेर पडण्यासाठी निसर्गाची आणि आयुर्वेदाची साथ नक्की निवडा.
जर तुम्हालाही वारंवार पोट बिघडणं, जुलाब-बद्धकोष्ठता आलटून पालटून होणं, पोट फुगणं किंवा बाहेर जाण्यापूर्वी टॉयलेटची भीती वाटणं असा त्रास होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. योग्य आयुर्वेदिक उपचारांनी हा त्रास नियंत्रणात आणता येतो आणि जीवन पुन्हा सामान्य करता येतं.
तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला असा त्रास आहे का? ही माहिती त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा.

अधिक माहितीसाठी आणि सल्ल्यासाठी आजच संपर्क साधा
डॉ. हर्षल नेमाडे
वेदाकेअर आयुर्वेद, औंध, पुणे
9028191155

01/04/2026

“डॉक्टर, मला नेमकं काय झालंय तेच समजत नाही… कधी अॅसिडिटी, कधी गॅस, कधी पोट फुगणं… गोळी घेतली की दोन दिवस ठीक… पण पुन्हा तेच!”
काल दुपारी क्लिनिकमध्ये आलेला तो चाळीस वर्षांचा रुग्ण अत्यंत अस्वस्थ दिसत होता. तो एका आयटी कंपनीत मोठ्या पदावर होता आणि त्याचे काम म्हणजे एकाच वेळी पन्नास-साठ वेबपेजेस उघडून, पंधरा-वीस ॲप्लिकेशन्सवर सतत मल्टीटास्किंग करणे. डोक्यावर कामाचा प्रचंड ताण आणि जेवणाच्या वेळांचा पत्ता नाही. तो म्हणाला की, "डॉक्टर, गेले तीन वर्षे मी रोज सकाळी उठल्याबरोबर उपाशीपोटी ॲसिडिटीची गोळी घेतोय. सुरुवातीला बरं वाटायचं, पण आता गोळी खाऊनही पोट सतत गच्च राहतं, जेवल्यावर लगेच शौचास जावेसे वाटते आणि दिवसभर एक प्रकारचा आळस अंगात भरलेला असतो." त्याची ही व्यथा आजच्या धावपळीच्या आणि स्क्रीनसमोर खिळून बसणाऱ्या प्रत्येक दुसऱ्या व्यक्तीची कहाणी आहे. लोक पोटाच्या या साध्या वाटणाऱ्या तक्रारींकडे दुर्लक्ष करतात आणि तात्पुरता आराम मिळवण्यासाठी 'अँटासिड' (Antacid) किंवा गॅस कमी करणाऱ्या गोळ्यांचा आधार घेतात. पण या गोळ्या तुमच्या पोटातील ॲसिड कायमचे मारून टाकतात, जे मुळात अन्न पचवण्यासाठी अत्यंत आवश्यक असते. ॲसिडच उरले नाही, तर तुम्ही खाल्लेले अन्न पचण्याऐवजी पोटात सडायला लागते आणि तिथूनच खऱ्या आजारांची आणि पोटाच्या गंभीर विकारांची सुरुवात होते.

आधुनिक विज्ञान आज ज्याला 'गट-ब्रेन ॲक्सिस' (Gut-Brain Axis) म्हणते, तोच विचार आयुर्वेदाने हजारो वर्षांपूर्वी अत्यंत सखोलपणे मांडला आहे. जेव्हा तुम्ही एकाच वेळी अनेक गोष्टींचा विचार करत, लॅपटॉपवर नजर खिळवून आणि घाईघाईत जेवता, तेव्हा तुमच्या मेंदूला आणि मज्जासंस्थेला ताण येतो. या ताणामुळे शरीरातील 'वात' दोष बिघडतो आणि पचनाची संपूर्ण साखळीच कोलमडून पडते. आयुर्वेदानुसार, सर्व आजारांचे मूळ हे पोटातील बिघडलेल्या 'अग्नी'मध्ये (Digestive Fire) दडलेले आहे. ज्याप्रमाणे चुलीत लाकडे खूप टाकली पण विस्तवच विझलेला असेल तर लाकडे जळण्याऐवजी फक्त धूर करतात, अगदी तसेच तुमची पचनशक्ती (जठराग्नी) मंदावलेली असताना तुम्ही कितीही पौष्टिक अन्न खाल्ले, तरी त्याचे रक्तात रूपांतर न होता केवळ 'आम' म्हणजेच एक प्रकारचा विषारी घटक (Toxins) तयार होतो. हाच चिकट 'आम' तुमच्या आतड्यांना आतून चिकटून राहतो, ज्यामुळे पोट फुगणे, बद्धकोष्ठता (Constipation), आयबीएस (IBS - वारंवार जुलाब होणे) आणि ॲसिडिटी यांसारख्या गंभीर समस्या निर्माण होतात. जोपर्यंत हा साठलेला कचरा शरीराबाहेर काढला जात नाही आणि पोटातील अग्नी पुन्हा प्रज्वलित केला जात नाही, तोपर्यंत जगातील कोणतीही आधुनिक गोळी किंवा चूर्ण तुम्हाला कायमचा आराम देऊ शकत नाही.

वेदाकेअर आयुर्वेदामध्ये आम्ही रुग्णाच्या केवळ लक्षणांवर उपाय करत नाही, तर आजाराच्या मुळावर घाव घालतो. या रुग्णाच्या बाबतीतही आम्ही नेमके तेच केले. सर्वात आधी आम्ही त्याची ती रोजची ॲसिडिटीची गोळी टप्प्याटप्प्याने बंद केली आणि त्याच्या बिघडलेल्या अग्नीवर काम सुरू केले. पोटातील तो साठलेला चिकट 'आम' पचवण्यासाठी आणि आतड्यांची ताकद नैसर्गिकरित्या वाढवण्यासाठी 'दीपन-पाचन' करणाऱ्या अत्यंत प्रभावी आयुर्वेदिक औषधींचा वापर केला. यासोबतच जेवताना स्क्रीनपासून दूर राहणे, जेवणात साजूक तुपाचा योग्य वापर करणे असे काही अत्यंत साधे पण प्रभावी बदल आम्ही त्याच्या जीवनशैलीत घडवून आणले. आज काही महिने उलटून गेले आहेत आणि तो रुग्ण पूर्णपणे बदलला आहे. आता त्याला सकाळी उठल्यावर कोणत्याही गोळीची गरज भासत नाही, त्याचे पोट एकदम हलके असते आणि पचन सुधारल्यामुळे त्याचे कामातील लक्षही दुप्पट वाढले आहे. पोटाच्या समस्यांसाठी आयुर्वेद एवढे प्रभावी ठरते कारण ते केवळ आजार दाबत नाही, तर तुमच्या शरीराला आतून शुद्ध करून स्वतःहून आजार बरा करण्याची ताकद देते. जर तुमचेही पोट रोज काहीतरी कुरबुर करत असेल, तर आता गोळ्यांच्या आहारी जाणे थांबवा आणि आयुर्वेदाचा हा शाश्वत मार्ग स्वीकारून तुमच्या पोटाचे आरोग्य पुन्हा मिळवा.
तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला असा त्रास आहे का? ही माहिती त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा.
अधिक माहितीसाठी आणि सल्ल्यासाठी आजच संपर्क साधा:
डॉ. हर्षल नेमाडे
वेदाकेअर आयुर्वेद (Vedacare Ayurved)
पत्ता: औंध, पुणे.
संपर्क: 9028191155

28/03/2026

“डॉक्टर, अंगावर पित्त उठतंय… गोळ्या घेतल्या की बरं होतं, पण पुन्हा सुरू होतं!”
“डॉक्टर, गेल्या वर्षभरापासून हा त्रास सतत चालू आहे… अंगावर अचानक लाल चट्टे उठतात, प्रचंड खाज येते… गोळी घेतली की काही तासात सगळं ठीक होतं… पण दोन दिवसांनी पुन्हा तोच त्रास!”
३० वर्षांची एक महिला अत्यंत त्रस्त अवस्थेत क्लिनिकमध्ये आली होती. तिच्या हातावर आणि मानेवर लाल उठावदार चट्टे स्पष्ट दिसत होते. ती म्हणाली, “आता तर भीतीच वाटते… कधीही, कुठेही सुरू होतं. मी काय चुकीचं करतेय हेच समजत नाही!”
हा प्रकार खूप सामान्य आहे—अंगावर पित्त उठणे (Hives / Urticaria). पण बहुतांश लोक याला साधी “अॅलर्जी” समजून दुर्लक्ष करतात. प्रत्यक्षात, हा फक्त त्वचेचा त्रास नसून शरीरातील अंतर्गत असंतुलनाचा संकेत असतो.
मेडिकल भाषेत याला Urticaria म्हणतात. जेव्हा शरीरात एखाद्या कारणामुळे हिस्टामिन (Histamine) नावाचं केमिकल अचानक वाढतं, तेव्हा त्वचेवर लाल, उठावदार चट्टे येतात आणि तीव्र खाज सुरू होते. हा त्रास काही वेळात कमी होतो, पण जर मूळ कारण दूर केलं नाही, तर तो पुन्हा पुन्हा होतो. म्हणूनच अनेक रुग्ण सांगतात—“गोळ्या घेतल्या की बरं होतं, पण औषध बंद केलं की पुन्हा सुरू होतं.”
या मागची कारणे अनेक असू शकतात—चुकीचा आहार, जास्त मसालेदार आणि पॅकेज्ड फूड, अनियमित झोप, मानसिक ताण, पचन बिघडणे किंवा शरीरात वाढलेली उष्णता. काही वेळा एखाद्या विशिष्ट पदार्थाची संवेदनशीलता (Food sensitivity) सुद्धा कारणीभूत ठरते. पण फक्त बाहेर दिसणाऱ्या चट्ट्यांवर उपचार केल्याने हा त्रास पूर्णपणे जात नाही.
आयुर्वेद या अवस्थेकडे वेगळ्या दृष्टीने पाहतो. अंगावर पित्त उठणे हे मुख्यतः “पित्त दोष” वाढल्यामुळे होतं. शरीरात उष्णता वाढली की रक्तदोष निर्माण होतो आणि त्वचेवर चट्टे, खाज, जळजळ दिसू लागते. यामध्ये “आम” (अपूर्ण पचनातून तयार झालेले विषारी घटक) सुद्धा मोठी भूमिका बजावतात. म्हणजेच, हा त्रास त्वचेचा नसून पचनसंस्था आणि रक्तशुद्धीशी संबंधित आहे.
इथेच बहुतेक लोक मोठी चूक करतात. ते सतत अँटी-हिस्टामिन गोळ्या घेत राहतात, ज्यामुळे तात्पुरता आराम मिळतो. पण मूळ कारण जसंच्या तसं राहिल्यामुळे त्रास पुन्हा सुरू होतो. काही वेळा या गोळ्यांमुळे झोप येणे, थकवा किंवा इतर साइड इफेक्ट्सही जाणवतात.
योग्य उपचारात सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे शरीरातील पित्त संतुलित करणं आणि रक्तशुद्धी करणं. आयुर्वेदिक उपचारांमध्ये पचन सुधारण्यावर, शरीरातील उष्णता कमी करण्यावर आणि दोष संतुलनावर भर दिला जातो. आवश्यकतेनुसार औषधी, आहार बदल आणि पंचकर्म उपचारांचा वापर करून हा त्रास मुळापासून कमी करता येतो. काही रुग्णांमध्ये काही आठवड्यांतच चट्टे येण्याची वारंवारता कमी होते आणि खाज पूर्णपणे नियंत्रणात येते.
एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवावी—अंगावर पित्त उठणे हा फक्त “स्किन प्रॉब्लेम” नाही. हा तुमच्या शरीराचा इशारा आहे की आत काहीतरी बिघडलं आहे. फक्त गोळ्यांवर अवलंबून राहिलात, तर हा त्रास परत परत येत राहील.
जर तुम्हालाही वारंवार अंगावर पित्त उठणे, खाज येणे किंवा गोळ्या घेतल्याशिवाय आराम न मिळणे असा त्रास होत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. योग्य वेळी योग्य उपचार घेतले, तर हा त्रास पूर्णपणे नियंत्रणात आणता येतो.
तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला असा त्रास आहे का? ही माहिती त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा.
👨‍⚕️ डॉ. हर्षल नेमाडे
🏥 वेदाकेअर आयुर्वेद, औंध, पुणे
📞 9028191155

26/03/2026

🚨 “डॉक्टर, हे दगड माझ्या शरीरात येतात कुठून? दर ६ महिन्यांनी किडनी स्टोन होतोय?”
वारंवार होणाऱ्या मुतखड्याची खरी ‘आतली’ गोष्ट
“हा माझा तिसऱ्यांदा झालेला अटॅक आहे डॉक्टर… पाणी तर मी भरपूर पितो, तरीही हे खडे पुन्हा पुन्हा का होतात?” ३५ वर्षांचा आयटी प्रोफेशनल अक्षरशः वेदनेने कळवळत क्लिनिकमध्ये आला होता. त्याच्या चेहऱ्यावरची ती वेदना पाहून एक गोष्ट स्पष्ट होती—मुतखड्याची कळ (Renal Colic) ही साधी वेदना नसून अत्यंत असह्य असते. बोलता बोलता त्याने खिशातून एक छोटी काचेची बरणी काढली, ज्यात गेल्या दोन वर्षांत पडलेले छोटे-छोटे खडे त्याने जपून ठेवले होते. त्या क्षणी एक गोष्ट स्पष्ट झाली—हा फक्त कॅल्शियमचा खडा नाही, तर हा त्याच्या शरीरातील बिघडलेल्या मेटाबॉलिझमचा पुरावा आहे.
खरं म्हणजे, ही फक्त “खडा” होण्याची समस्या नसून एक पॅटर्न आहे. बहुतेक लोक गुगलवर “खडा पडण्यासाठी उपाय” शोधतात. खडा पडतोही, पण नवीन खडा तयार होण्याची प्रक्रिया थांबत नाही. यालाच मेडिकल भाषेत Recurrent Kidney Stones म्हटलं जातं—म्हणजे शरीरात पुन्हा पुन्हा खडे तयार होण्याची प्रवृत्ती. यामागचं विज्ञान समजून घेतलं, तर हा आजार कायमचा नियंत्रणात आणता येतो.
शरीरात नेमकं काय बिघडतं? आपल्या किडनीचं काम म्हणजे शरीरातील घातक घटक फिल्टर करून लघवीतून बाहेर टाकणं. पण जेव्हा लघवीमध्ये कॅल्शियम, ऑक्सलेट आणि युरिक ॲसिड यांचं प्रमाण वाढतं आणि पाण्याचं प्रमाण कमी होतं, तेव्हा हे घटक एकत्र येऊन छोटे क्रिस्टल्स तयार करतात. हे क्रिस्टल्स हळूहळू एकत्र चिकटून खड्याचं रूप घेतात. यालाच ‘क्रिस्टल फॉर्मेशन’ प्रक्रिया म्हणतात.
इथे एक मोठा गैरसमज दिसतो—“मी खूप पाणी पितो” म्हणजे योग्य hydration असं नाही. अनेक लोक फक्त तहान लागल्यावर पाणी पितात, पण विशेषतः एसीमध्ये काम करणाऱ्यांना तहानेचे सिग्नल उशिरा मिळतात. त्यामुळे शरीर आतून कोरडं राहतं आणि खडे तयार होण्याची प्रक्रिया वेगाने सुरू होते. याशिवाय, आजकाल “हेल्दी डाएट”च्या नावाखाली पालक, नट्स आणि डार्क चॉकलेट यांसारख्या पदार्थांचं जास्त सेवन केलं जातं. पण यामध्ये ऑक्सलेटचं प्रमाण जास्त असतं, जे कॅल्शियमसोबत मिळून खडे तयार करतं. त्यात भर म्हणजे जास्त मीठ खाण्याची सवय—ज्यामुळे लघवीत कॅल्शियमचं प्रमाण वाढतं आणि खडे तयार होण्याची शक्यता अधिक वाढते.
याहून धोकादायक म्हणजे सोशल मीडियावर पसरलेला “बिअर”चा गैरसमज. काही लोकांना वाटतं की बिअर प्यायल्याने खडा पडतो. कधी कधी छोटा खडा खाली सरकू शकतो, पण प्रत्यक्षात बिअर शरीराला निर्जलित करते आणि युरिक ॲसिडचं प्रमाण वाढवते, ज्यामुळे नवीन खडे तयार होण्यासाठी अधिक अनुकूल परिस्थिती तयार होते.
आयुर्वेदात या आजाराला “अश्मरी” असं म्हटलं आहे. आयुर्वेदानुसार, जेव्हा शरीरातील पित्त दोष वाढतो तेव्हा मूत्रात दाह आणि घनता वाढते, आणि वात दोष वाढल्यावर हे सूक्ष्म कण एकत्र येऊन खडा तयार होतो. साध्या भाषेत सांगायचं तर—उष्णता (Heat) आणि कोरडेपणा (Dryness) यांचा संगम म्हणजे खडा तयार होणं. जसं पाणी आटल्यावर मिठाचे खडे तयार होतात, तसंच शरीरात होतं.
बहुतेक लोक इथेच चूक करतात. ते ऑपरेशन करून मोकळे होतात, काही दिवस औषधं घेतात आणि मग पुन्हा जुन्याच सवयींकडे वळतात. इंटरनेटवरील अर्धवट माहितीवर विश्वास ठेवतात आणि आहाराकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे काही महिन्यांत पुन्हा तोच त्रास सुरू होतो.
वेदाकेअरमध्ये आम्ही उपचाराची दिशा वेगळी ठेवतो. आमचं ध्येय फक्त खडा काढणं नसून खडा तयार होणं थांबवणं हे आहे. यासाठी सर्वप्रथम शरीरातील बिघडलेला समतोल सुधारून क्रिस्टल तयार होण्याची प्रक्रिया कमी केली जाते. बस्ती चिकित्सा करून वात दोष संतुलित केला जातो, ज्यामुळे खडे तयार होण्याची प्रवृत्ती कमी होते. पाषाणभेद, गोक्षुर आणि वरुण यांसारख्या औषधींच्या सहाय्याने खडे विरघळवण्यास आणि मूत्रसंस्थेचं आरोग्य सुधारण्यास मदत होते. यासोबतच योग्य hydration आणि आहार यावर वैयक्तिक मार्गदर्शन दिलं जातं—ज्यात कुलिथ, लिंबूपाणी (Citrate) आणि धणे-जिरे पाणी यांचा समावेश असतो.
या संपूर्ण उपचारपद्धतीमुळे काही आठवड्यांत वेदना कमी होतात, लघवी स्वच्छ होते आणि शरीर हलकं वाटू लागतं. सर्वात महत्त्वाचं म्हणजे follow-up मध्ये नवीन खडे तयार होत नाहीत. म्हणूनच एक गोष्ट कायम लक्षात ठेवावी—खडा पडणं हा तात्पुरता आराम आहे, पण खडा बनणं थांबवणं हा खरा आणि कायमस्वरूपी उपाय आहे.
आज दीड वर्ष झालं आहे, त्याला मुतखड्याची ती जीवघेणी कळ पुन्हा कधीही आलेली नाही. त्याचे ताजे रिपोर्ट पूर्णपणे 'Clear' आहेत. त्याने समजून घेतलंय की स्टोन हा "एक इव्हेंट" नाही, तर ती एक प्रोसेस आहे. बिअर किंवा इंटरनेटवरचे फॅड नव्हे, तर पचनसंस्थेवर काम केल्यानेच हा आजार कायमचा जातो.

❓ तुम्हाला हा पॅटर्न दिसतोय का? वारंवार कंबरदुखी, लघवीत जळजळ किंवा सोनोग्राफी रिपोर्टमध्ये वारंवार 'Renal Calculi' येत असेल, तर इग्नोर करू नका... ही तुमच्या शरीराची वॉर्निंग आहे! वेळ न घालवता, तात्पुरते आणि अर्धवट उपाय सोडून द्या. योग्य आणि शास्त्रीय आयुर्वेदिक उपचारांनी तुमच्या किडनीचे आरोग्य जपा.
👇 तुमचा अनुभव कमेंट करा. तुम्हाला किंवा तुमच्या ओळखीतील कोणाला हा त्रास असेल तर त्यांच्यापर्यंत ही माहिती नक्की पोहोचवा! सल्ल्यासाठी आणि उपचारांसाठी आजच संपर्क साधा:
👨‍⚕️ डॉ. हर्षल नेमाडे
🏥 वेदाकेअर आयुर्वेद, औंध, पुणे
📞 9028191155

25/03/2026

📢 कंपवात (हात थरथरणे) – फक्त वृद्धापकाळ नाही!

“डॉक्टर, माझ्या हाताला हे असं थरथरणं का सुरू झालंय? मी काही घाबरलोय का… की काहीतरी मोठा आजार आहे?
६२ वर्षांचे निवृत्त शिक्षक अत्यंत चिंताग्रस्त चेहऱ्याने क्लिनिकमध्ये बसले होते.
ते बोलताना त्यांच्या हातात हलकं थरथरणं स्पष्ट दिसत होतं.
“सुरुवातीला फक्त उजव्या हाताला थोडं-थोडं होत होतं… मी दुर्लक्ष केलं.
पण आता जेवताना चमचा नीट धरता येत नाही, शर्टची बटणं लावायला वेळ लागतो…
लोकांसमोर लिहायलाही भीती वाटते…”
⚠️ ही साधी कमजोरी नाही… हा ‘कंपवात’ असू शकतो!
हे फक्त थकवा, कॅल्शियम किंवा वयामुळे होत नाही.
मेडिकल सायन्समध्ये याला Parkinson’s Disease / Tremor Disorder म्हणतात.
👉 ही समस्या स्नायूंमध्ये नसून मेंदू आणि मज्जासंस्थेत (Neurological disorder) असते.
🧠 नेमकं होतं काय?
१. डोपामिन कमी होणं (Dopamine Deficiency)
मेंदूत ‘डोपामिन’ नावाचं केमिकल आपल्या हालचाली नियंत्रित करतं.
हे कमी झालं की शरीराला योग्य सिग्नल मिळत नाहीत → हात-पाय थरथरू लागतात.
२. हालचाली मंदावणे (Slowness)
फक्त थरथरणं नाही, तर चालणं, उठणं, बोलणं सगळं हळूहळू होतं.
🌿 आयुर्वेद याकडे कसं बघतो?
आयुर्वेदात याला ‘कंपवात’ म्हटलं आहे.
हा एक प्रकारचा वात व्याधी आहे.
👉 जेव्हा शरीरातील वात दोष (विशेषतः वायूचा असंतुलन) वाढतो
तेव्हा तो स्नायू आणि मज्जातंतूंमध्ये कंप (थरथरणं), स्तब्धता आणि कडकपणा निर्माण करतो.
❌ लोक इथे काय मोठी चूक करतात?
“वय झालंय, चालायचंच” म्हणून दुर्लक्ष करतात
थरथरणं लपवण्याचा प्रयत्न करतात
फक्त गोळ्यांवर अवलंबून राहतात
👉 पण हा आजार हळूहळू वाढणारा (Progressive) आहे!
🩺 आम्ही काय उपचार केले?
आम्ही फक्त थरथरणं थांबवण्यावर नाही, तर मज्जासंस्थेला संतुलित करण्यावर लक्ष दिलं.
१. बस्ती चिकित्सा (मुख्य उपचार)
वाताला मुळापासून नियंत्रित करण्यासाठी औषधी तेल व तुपाचा बस्ती (E***a therapy) दिला.
२. अभ्यंग + स्वेदन
पूर्ण शरीराला औषधी तेलाने मसाज करून
स्नायूंचा कडकपणा कमी केला.
३. शिरोधारा
मेंदू शांत करून
डोपामिनचं संतुलन सुधारण्यासाठी शिरोधारा केली.
४. औषधी
‘अश्वगंधा’, ‘कपिकच्छू’, ‘ब्राह्मी’ यांसारखी औषधे देऊन
मज्जासंस्थेला ताकद दिली.
🌟 काय फरक दिसला?
काही आठवड्यांत:
हाताचं थरथरणं कमी झालं
चालणं अधिक स्थिर झालं
आत्मविश्वास परत आला
⚡ एक गोष्ट लक्षात ठेवा:
👉 हात थरथरणं म्हणजे फक्त कमजोरी नाही…
👉 हा तुमच्या मेंदूचा ‘सिग्नलिंग प्रॉब्लेम’ आहे!

वेळेत उपचार घेतले तर हा त्रास खूप प्रमाणात नियंत्रणात आणता येतो.
💬 तुमचा प्रश्न विचारण्यासाठी किंवा सल्ल्यासाठी आजच खालील क्रमांकावर संपर्क साधा.

👨‍⚕️ डॉ. हर्षल नेमाडे
🏥 वेदाकेअर आयुर्वेद (Vedacare Ayurved)
📍 पत्ता: औंध, पुणे.
📞 संपर्क: 090281 91155

❓ तुम्हाला किंवा तुमच्या घरात कोणाला असा त्रास आहे का?
हात थरथरणं, चालताना अस्थिरता, हालचाली मंदावणं…
👉 दुर्लक्ष करू नका!
👉 योग्य वेळी उपचार घ्या!
आणि ही माहिती त्यांच्यापर्यंत नक्की पोहोचवा 👇

Address

Office No-1, First Floor, Parihar Chowk, Sahil Apartment, ITI Road, Sindh Society, Ward No. 8, Sadhu Vasvani Nagar, Aundh
Pune
411067

Opening Hours

Monday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Tuesday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Wednesday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Thursday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Friday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Saturday	10:30am - 1:30pm
	6pm - 8:30pm
Sunday	11am - 2pm

Telephone

+919028191155

Website

https://vedacareayurveda.com/

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Vedacare Ayurved & Panchakarma Clinic posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Vedacare Ayurved & Panchakarma Clinic:

Shortcuts

Address
Telephone
Opening Hours
Alerts
Contact The Practice
Claim ownership or report listing

Want your practice to be the top-listed Clinic in Pune?

Vedacare Ayurved & Panchakarma Clinic

01/05/2026

20/04/2026

11/04/2026

09/04/2026

06/04/2026

06/04/2026

01/04/2026

28/03/2026

26/03/2026

25/03/2026

Address

Opening Hours

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category