25/03/2026
مانگی سێ مانگی هۆشیاریە بۆ شێرپەنجەی کۆڵۆن
شێرپەنجەی کۆلۆن و ڕێکە ( Colorectal cancer ) ئێستا سێیەم باوترین شێرپەنجەیە لە پیاوان و دووەمە لە ئافرەتان و لە ڕووی مردنیشەوە بە دووەمین شێرپەنجەی کوژەر دادەنرێت لە دوای شێرپەنجەی سیەکان
زۆربەی جارەکان لە زیادە گۆشتێکەوە دەست پێدەکات و دواتر دەست بە گەشەی بێ سنوور دەکات و دەگۆڕێت بۆ خانەی شێرپەنجەی .
🔴کێ مەترسی توشبوونی لەسەرە ؟
1️⃣ لەگەڵ زیادبوونی تەمەن ئەگەری تووشبوون زیاترە وە کەسانی سەروو ٤٥ ساڵ ئەگەریان زیاترە بەڵام لەگەڵ گۆڕانکاریەکانی ژینگە و خواردن ئێستا کەسانی گەنجیش دەستنیشان دەکرێن بەو نەخۆشیە.
2️⃣ هەبوونی کەسێکی توشبوو لە خێزانەکەتدا.
3️⃣ لە پیاواندا زیاترە وەک لە ئافرەتان بەڵام ژنان.
4️⃣ زۆر خواردنی گۆشتی سوور و خواردنی چەورەکان - خواردنە خێراکان و خواردنە زۆر برژاوەکان هۆکارێکن بۆ تووشبوون.
5️⃣ کەمخواردنی سەوزە و میوەجات.
6️⃣ هەبوونی هەوکردنی قۆلۆنی درێژخایەن( Crohn's disease and Ulcerative colitis ).
7️⃣هەڵگرانی نەخۆشی شەکرە.
8️⃣جگەرەکێشان و خواردنەوەی مادە کهولیەکان.
9️⃣قەلەوی و ناچاڵاکی جەستەی.
🔵نیشانەکانی چین ؟
زۆرێک لە توشبووان هیچ نیشانەیەکی سەرەتایان نیە بەڵام هەندێکیان ئەم نیشانانەی خوارەوەیان لێ دەردەکەوێ
1️⃣بەردەوام گۆڕان لە سروشتی پیسایکردن هەندێکجار قەبزی هەندێک جار سکچوون.
2️⃣بینینی خوێن لەگەڵ پیسای.
3️⃣بەردەوامی لە هەستکردن بە تەواونەبوون لەکاتی پیسای.
4️⃣ئازاری بەردەوامی سک.
5️⃣هەبوونی گازاتی بەردەوام.
‼️بەتایەبەتی ئەگەر ئەم نیشانانەی سەرەوە لەگەڵیان ( کێش دابەزین - کەمخۆراکی و بێتاقەتی بەردەوام - کەمی مادەی ئاسن ) هەبوو
❕مەرج نیە ئەم نیشانانە هەمووی پێکەوە هەبن دەکرێ یەک یان زیاتر هەبن یاخود دەکرێ تەنیا نیشانە لاوەکیەکانی وەک ( کێش دابەزین و بێتاقەتی ..هتد) هەبن
🔰دەستنیشانکردنی پێشوەختە زۆر گرنگە، چونکە زۆربەی نەخۆشەکان لە قۆناغە سەرەتایەکاندا هیچ نیشانەیەکیان نیە و ئەگەر لە قۆناغە سەرەتایەکاندا دەستنیشان بکرێت دەکرێت بەتەواوی چارەسەربکرێت.
✅ چۆم پێشوەختە دەستنیشان دەکرێت ؟
١-کردنی نازوڕی کۆلۆن دە ساڵ جارێک بۆ کەسێک سەرووی ٤٥ ساڵ وە کەمتریش لە ٤٥ ئەگەر
- کەسێکی تووشبوو لە خێزاندا هەبوو.
- ئەوانەی هەوکردنی درێژخایەنی قۆلۆنیان هەیە.
- ئەوانەی پێشتر دەستیشان کراون بە هەبوونی زیادە گۆشتی کۆلۆن.
٢-فەحسی پیسای بۆ خوار ٤٥ ساڵ
1 - F***l Immunochemical Test (FIT) (ساڵی جارێک)
2- Stool DNA Test (FIT-DNA) (سێ ساڵ جارێک)
🟢 چۆن خۆمان بپارێزین ؟
⁃ خواردنی سەوزەوات و میوەجات بە بڕی پێویست.
⁃ دوورکەوتنەوە لە زۆر خواردنی گۆشتی سوور و خواردنە چەورەکان.
⁃ دوورکەوتنەوە لە جگارەکێشان و مادە کهولیەکان.
⁃ خۆپاراستن لە قەلەوی و دوورکەوتنەوە لە ناچاڵاکی جەستەی.
⁃ کردنی وەرزشی پێویست.
⁃ کردنی ئەو پشکنینانەی کە بۆ دەستنیشانکردنی پێشوەختە بەکاردێت بە شەوەی ڕێک و بەردەوام.
بە هیوای سەلامەتی بۆ هەموو لایەک
دکتۆر محمد.عمر لەك پسپۆڕی وردی نەخۆشیەکانی هەرس و جگەر
