دفتر مشاوره تغذيه و رژيم درماني دكتر رضا راست منش

26/06/2019

Hi

26/04/2019

كاهش وزن سريع، ماندگار تر است.
بر خلاف تصور عموم و (متاسفانه) برخلاف آموزش بسياري از متخصصين تغذيه، كاهش وزن سريع ماندگار تر از زماني است كه آهسته آهسته وزن كم كنيم.
طبق آخرين متاآناليزي كه در ژورنال International Journal of Behavioral Medicine به چاپ رسيده (Int J Behav Med. 2010;17:161-167)، اين موضوع به صورت علمي و آماري به اثبات رسيده است. متاسفانه برخي از به اصطلاح خود متخصصين، مطلبي را كه پانصد سال پيش ياد گرفته اند رها نمي كنند و تا يك ميليون سال قصد دارند اطلاعات پوسيده را خرد مردم بدهند و جالب است كه نگاه انتقادي هم به روش اساتيد موفق جوان دارند. برخي ها در كشور به بت تغذيه تبديل شده اند ولي بعيد مي دانم هر سال يك كتاب يا مقاله بخوانند ولي ماشاله گويا گه مرجع دو عالم در تغذيه اند و مردم هم به نامشان قسم مي خورند! در صورت تمايل براي مطالعه مقاله ياد شده،‌ آدرس مقاله اين است: (Int J Behav Med. 2010;17:161-167).
هنگام استفاده از مطلب علمي ديگران، حداقل حقي كه بر گردن داريم اين است كه منبع آن را ذكر كنيم.
اگر دوستانتان را دوست داريد اين مطلب را SHARE كنيد.
دكتر رضا راست منش، دکترای تغذیه، مطب دكتر راست منش.
نرسیده به تجریش جنب شیرینی لادن کوچه سرشار
22750449 و 22750449
22424075 و 22175671

دفتر مشاوره تغذیه و رژیم درمانی و رژیم لاغری،لاغری موضعی دکتر رضا راست منش

25/12/2015

آينده علم پيكرتراشي با رژيم غذايي چقدر روشن است؟

در شماره هاي قبلي سيب سبز، مصاحبه هاي آموزش همگاني با دكتر رضا راست منش، دكتراي تخصصي علوم تغذيه ترتيب داده ايم كه اين مصاحبه ها بسيار مورد توجه خوانندگان سيب سبز قرار گرفته است. سوال اين هفته ما و سوال بسياري از خوانندگان مجله سيب سبز از آقاي دكتر اين است كه آيا واقعا چگونه مي توان شكل و سايز بدن را بدون نياز به استفاده از جراحي يا دارو اصلاح كرد؟ و دوم اينكه آينده علم پيكرتراشي با رژيم غذايي چقدر روشن است؟

آقاي دكتر راست منش، لطفا بفرماييد از ديدگاه شما بهترين راه رسيدن به شكل و سايز مطلوب چيست؟
برای پاسخ به این سوال باید چند بسته اطلاعاتی مهم را توضیح دهیم و بعد آنها را به هم ارتباط مي دهيم و نهايتا به جمع بندی برسیم. طبعا موضوع بسيار تخصصي است و بنده سعي مي كنم هم مختصراٌ و هم به زبان ساده خدمت شما و خوانندگان گرامی عرض می¬کنم تا مورد استفاده همه قرار بگيرد.
بسته اطلاعاتی اول متفاوت بودن الگوهای غذایی افراد است. برخی افراد ریزه خواری می¬کنند و برخی افراد هم سه یا پنج وعده و بعضاٌ فقط دو وعده غذایی مصرف می¬کنند. طبيعتا اين تفاوت در الگوها، خود در شكل و سايز بدن بسيار موثر است.
بسته اطلاعاتی دوم این است که اساساً ژنتیک و تعادل هورمونی بعضی افراد به شکلی است که چاقی شان متوجه پایین تنه یا بالاتنه است و طبيعتا این مسأله در خانم¬ها و آقایان با شدت و ضعف متفاوتی وجود دارد. حال، اثر تركيبي ناشي از تفاوت الگوهاي غذايي را با اين ژنتيك و بستر متفاوت هورموني را هم به موضوع اضافه كنيد.
بسته اطلاعاتی سوم این است که بعضی افراد سالیان متمادی یک نوع غذای تکراری را به عنوان صبحانه مصرف می¬کنند و وعده غذایی اصلی¬ شان نهار است و در سوي ديگر، بعضی افراد هم هستند كه وعده غذایی اصلی شان شام است. اكنون اين تكراري بودن صبحانه و غالب بودن ناهار يا شام (به عنوان وعده اصلي) را هم به دو بسته اطلاعاتي اول اضافه كنيد تا ببنيد چقدر شبكه در هم تنيده و متنوعي پيش مي آيد
بسته اطلاعاتی چهارم این است که اساساً بعضی از افراد ورزش نمی¬کنند، بعضی افراد هم ورزش می¬کنند ولی برآیند ورزشي كه مي كنند عمدتا روی بالاتنه و یا پایین تنه شان تاثير مي گذارد. اين قضيه را هم به موضوعات قبلي ضرب كنيد.
بسته اطلاعاتي پنجم اين است كه بعضي افراد الگوي خواب نامنظمي دارند كه بعضا با استرس نيز توام است و مي دانيم كه استرس باعث افزايش توليد هورمون كورتيزول و چاقي شكمي مي شود. اين موضوع را هم به عنوان دايره دربرگيرنده چهار بسته اطلاعاتي قبلي، در نظر بياوريد.
حال، بياييد این پنج بسته اطلاعاتی را که بسیار مختصر و ساده شده عرض کردم جمع بندی کنیم.
نتيجه جمع بندي این است که تکرار پي در پي الگوهای غذایی در افراد نهایتاً به دلیل تأثیر شرایط هورمونی و ژنتیکی متفاوت، آن هم در سایه انجام یا عدم انجام ورزش (آن هم از نوع هوازي يا بي هوازي)، باعث می¬شود که یک سری چربی اضافه در بدن ایجاد شود که عمدتا حسب نوع صبحانه مصرفي و حاكم بودن وعده اصلی غذایی شام یا نهار، نهایتاً موجب تجمع چربی در نواحی خاصی از بدن می¬شود که در زن¬ها و مردها با شدت و ضعف متفاوتي بروز می¬کند.
خوب آقای دکتر چاره کار چیست؟
ببینید مطالبی که عرض کردم عصاره و چكيده نزدیک به دست كم پنجاه، شصت مقاله علمی است که از سال 2010 ميلادي به بعد چاپ شده است. طبیعتاٌ چاره کار، اصلاح و حتي بعضاً برگشت 180 درجه¬ای از الگوهای غذایی تکراری، تغییر نوع صبحانه، بعضا تغییر جای نهار و شام، اضافه کردن ورزش یا تغییر نوع ورزش و بررسی¬های هورمونی به منظور پی بردن وجود یا عدم وجود تعادل هورمونی است.
آقای دکتر شما به آینده علم هیکل تراشی از طریق رژیم غذایی خوش بین هستيد؟
با مطالعه و بررسي هايي كه در متون علمي ساليان جديد انجام داده ام مي توانم بگويم خوشبختانه اطلاعات بسیار خوبی در این خصوص تولید شده است. هنر اصلی، به کار بردن این علوم در میدان عمل است. طبیعتاٌ این هنر از دست کارشناسان و متخصصين این امر برمی¬آید. نکته تأسف آور این است که عموماً افرادی که حتی از کلیات يك علم هم مطلع نیستند حتی در جزئیات آن هم دخالت می¬کنند. به ياد داشته باشيم كه هنر آخرين سطح و درجه استفاده از علم است و تغذيه و رژيم علاوه بر اينكه علم محسوب مي شود، در واقع يك هنر نيز محسوب مي شود. به قول حضرت علی هرکسي بدون علم و نادانسته دست به کاري بزند، بیشتر از آنکه اطلاح کند، فاسد می¬کند. من شخصا به آینده این علم خوش بین هستم و طی چندین سال کار و مطالعه حرفه¬ای تلاش و تمرکزم را به شناسایی این روابط معطوف كرده ام و آرزو دارم روزي بتوان از علوم جديد برای رسیدن به بهترین طراحی رژیم غذایی استفاده كرد. بدن ما همان چیزی است که می¬خوریم و به قول آیه شریفه "فلینظر الانسان الی طعامه"، انسان باید در آنچه که می¬خورد اندیشه و تفکر کند. به نظر من با این همه پیشرفت در علوم و فن آوري هاي گوناگون، از نظر رژیمی باید خیلی بیشتر از این¬ها باید با بدن خود مهربان باشیم. در آينده نزديك با كمك علوم جديد، انسان خواهد توانست با سهولت بسيار بيشتري به اهدف وزني، سايزي و شكل بدن مناسب دست پيدا بكند.
ممنون آقاي دكتر.
ممنون از شما

آدرس مطب: تهران، نرسيده به تجريش، جنب شيريني لادن، كوچه سرشار پلاك 6
تلفن 22750414 و 22750449 و 22175671 و 22424075
اينستاگرام drastmanesh
تلگرام 09339432310
لطفا به اشتراك بگذاريد

25/12/2015

چگونه از شلي پوستم در هنگام كاهش وزن جلوگيري كنم؟
برخي از افراد فقط و فقط نوع رژيم و يا سرعت كاهش وزن را در شل شدن پوست دخيل مي دانند. پاي صحبت دكتر رضا راست منش، دكتراي تخصصي علوم تغذيه نشستيم تا موضوع را براي خوانندگان عزيزمان باز كنند.
آقاي دكتر، لطفا عوامل مربوط به شلي پوست هنگام كاهش وزن را معرفي بكنيد.
سن شروع چاقي، سن فرد هنگام شروع رژيم و يا سن شروع ورزش براي كاهش وزن، ضخامت پوست، ضخامت چربي زير پوست، نوع تغذيه، مرد يا زن بودن، كميت و كيفيت خواب، وجود يا عدم وجود استرس و استفاده يا عدم استفاده از درمان هاي كمكي براي حفظ كيفيت پوست (از جمله ماساژ، كرم ها يا پمادهاي پوستي و...)، از جمله عوامل بسيار مهم در شل شدن پوست در هنگام كاهش وزن هستند.

دكتر راست منش رابطه بين رژيم و شل شدن پوست را بازگو نماييد

قبل از پاسخ به سوال، بسيار مهم است كه اطلاعات زير را ياد بگيريم.
اول اينكه انواع و اقسام چربي در بدن وجود دارد. چاقي يك فرد ممكن است از نوع چربي داخل شكمي (يا چربي احشايي)، چربي داخل عضلاني و يا چربي زير جلدي باشد. طبيعتا هر سه نوع چربي در تمام افراد وجوددارد ولي در بعضي از افراد چاق، يكي از انواع ياد شده غالب و چيره است.
يعني، چاقي بعضي از افراد عمدتا از نوع چاقي داخل شكمي و چاقي برخي ديگر از افراد، از نوع چاقي زيرجلدي است. اين حقيقت را در نظر بياوريد كه بدن را مي توانيم يك كره ناقص فرض كنيم و از طرفي به ياد بياوريد كه حجم كره برابر است با چهار سوم عدد پي ضربدر (شعاع به توان سه). حال تصور كنيد وقتي چربي زير جلدي به ضخامت حتي يك سانتي متر با هر روشي (اعم از ورزش يا رژيم غذايي يا هر دو) بسوزد، چه حجم و فضاي خالي زير پوست به وجود مي آيد. طبيعتا بافت پوست از نوع پروتئين كلاژن است و پوست نمي تواند آنچنان جمع شود كه كاملا بگنجد و جمع شود و اثري از چين و چروك يا افتادگي پوست باقي نماند.
آقاي دكتر ممكن است بيشتر توضيح دهيد؟
ببينيد مي خواهم بگويم كه اين چين و چروك پوست در بعضي از افراد هنگام كاهش وزن (چه به ورزش و چه با رژيم يا هردو) يك مساله ذاتي است كه به انباشته بودن چربي زير پوست اين افراد مرتبط است و ربطي به نوع رژيم و ورزش يا خوب و بد بودن نوع رژيم و ورزش و يا حتي نوع طراحي رژيم غذايي ندارد و لاجرم و به ناچار به طور ذاتي اتفاق مي افتد. در افرادي كه چاقي شان از نوع چربي داخل شكمي است، مشكل چين و چروك و شلي پوست كمتر اتفاق مي افتد، هر چند كه ممكن است در همين افراد مشكل افتادگي و آويزاني پوست بيشتر از ساير افراد باشد.
دكتر راست منش اگر سرعت كاهش وزن كم باشد، ميزان شلي پوست كمتر نمي شود؟
الزاما هميشه اينچنين نيست چرا كه پوست ماهيت پروتئيني-كلاژني دارد و مانند چرم طي زمان كشيده مي شود و اگر مدت زماني كه پوست به دليل انباشتگي چربي زيرجلدي، در حالت كشيده و متسع باقي مانده، طولاني شود؛ عملا رشته هاي كلاژني به درجه اي از گسيختگي مي رسند كه ديگر نمي توانند مانند كش خودشان را جمع كنند و تنها به مدد تراكم چربي زير جلدي، ظاهر شادابي نشان مي دهند و به مجرد اينكه چربي زيرجلدي بسوزد (چه با رژيم و چه با ورزش)، ماهيت چروكيده و گسيخته شان را نمايان مي كنند. پس اگر سرعت كاهش وزن كم هم باشد، عملا پوست طي زمان آنچنان كشيده و متسع باقي مي ماند كه اين بار اصلا به دليل طولاني بودن اين زمان، گسيختگي و شلي و چروك رخ مي دهد. يعني اين مساله نهايتا رخ مي دهد. حالا ممكن است در بعضي از افراد اين شلي كمي بيشتر يا كمتر باشد و بر اساس اطلاعات كنوني و علمي امروزين، اين ديگر قابل پيش بيني نيست مگر اينكه در آينده مدل هاي پيش بيني پديد بيايد.
پس چاره كار چيست؟
بهترين چاره كار، پيشگيري است. صفات به صورت ژنتيكي به ارث مي رسند و اگر نوع چربي بدن فردي از نوع چربي زيرجلدي است و شلي پوست قبلا در يكي از بستگان پدري يا مادري يا خواهر و برادر ديده شده، طبيعتا احتمال زيادي وجود دارد كه اين مساله در همان فرد هم ديده شود. پس بهترين كار، اقدام به موقع براي كاهش وزن قبل از چاقي شديد است. و اگر فرد ديگر چاق شده و كار از كار گذشته، طبيعتا اجراي رژيم هاي علمي و ورزش زير نظر متخصصين مربوطه، عقلا و منطقا بسيار بهتر از اقدام خودسرانه براي كاهش وزن است. هرچند كه باز هم درجه اي از شلي و چروكيدگي پوست رخ خواهد داد و اين امر اجتناب ناپذير است.
آقاي دكتر راست منش، آيا مي توان با تغذيه و رژيم مناسب هنگام كاهش وزن، كاري كرد كه حداقل اين چروكيدگي و شلي غيرقابل اجتناب، اندكي كمتر شود؟
پوست ماهيت كلاژني دارد و نيازهاي تغذيه اي براي بهبود كيفيت ساخت كلاژن تا حدودي شناخته شده است. مثلا مكمل ياري با برخي انواع ويتامين ها و مواد معدني به اين امر كمك مي كند. طبيعتا دكتر تغذيه در صورت نياز و تشخيص اين اقدامات را انجام مي دهد ولي طبيعتا ساير عوامل از جمله آرامش، ورزش مرتب، الگوي خواب منظم و ژنتيك و سن فرد در هنگام كاهش وزن و همچنين سن شروع چاقي، همچنان از جمله ساير بازيگران مهم هستند.

آدرس مطب: تهران، نرسيده به تجريش، جنب شيريني لادن، كوچه سرشار پلاك 6
تلفن 22750414 و 22750449 و 22175671 و 22424075
اينستاگرام drastmanesh
تلگرام 09339432310
لطفا به اشتراك بگذاريد

25/12/2015

وعده غذايي كمتر، كاهش وزن بهتر!
هر شماره پاي مصاحبه هاي دكتر رضا راست منش، دكتراي تخصصي علوم تغذيه مي نشينيم كه جنبه آموزش همگاني دارند و خوشبختانه اين مصاحبه هاي بديع و جذاب بسيار مورد توجه خوانندگان عزيز قرار مي گيرند و باعث ارتقاي فرهنگ سلامتي مي شوند. سوال خوانندگان مجله سيب سبز از آقاي دكتر اين است كه فاصله بين صبحانه و ناهار و شام چقدر بايد باشد تا به كاهش وزن كمك كند؟ و اينكه افزايش تعداد وعده هاي غذايي و ريزه خواري يا برعكس آن، كاهش تعداد دفعات مصرف وعده غذايي و كاهش ريزه خواري؛ چه تاثيري بر كاهش وزن دارد؟
آقاي دكتر راست منش، لطفا بفرماييد از ديدگاه شما بهترين فاصله زماني بين وعده هاي صبحانه و ناهار و شام براي رسيدن به كاهش وزن مناسب چيست؟
ابتدا بايد تفكيكي بين افرادي كه مي خواهند وزن كم بكنند، قايل شويم. دسته اي از افراد ديابتي هستند، دسته اي از افراد به علت ضعف بدني يا ساير علل، دچار افت فشار مي شوند؛ ‌برخي از افراد ممكن است به خاطر بعضي علل منجمله بالا بودن سطح انسولين، دچار افت قند خون مداوم باشند و نهايتا برخي از افراد ممكن است هيچكدام از مشكلات ياد شده را نداشته باشند. بايد دانست كه دستورالعمل و پروتكل تعداد وعده هاي غذايي در هر كدام از اين افراد متفاوت است.
دكتر راست منش ممكن است لطفا به خوانندگان آموزش بيشتري بدهيد؟
در افرادي كه مكررا يا متناوبا دچار افت فشار خون و قند خون مي شوند طبيعتا لازم است تعداد وعده هاي غذايي بيشتر باشد تا بدن با دسترسي داشتن مداوم به غذاي ولو محدود، بتواند جلوي افت قند خون، فشار خون، سرگيجه و افت كيفيت زندگي را بگيرد. البته افزايش آگاهانه تعداد وعده هاي غذايي و مجاز شمردن ريزه خواري در اين افراد باعث افت سرعت كاهش وزن مي شود، ولي خوب از سرناچاري مجبور هستيم تعداد وعده هاي غذايي را بيشتر كنيم تا مشكل افت فشار و افت قند خون حين اجراي رژيم پيش نيايد.
دكتر راست منش ما معمولا شنيده ايم كه هرچه تعداد وعده هاي غذايي بيشتر باشد به كاهش وزن بيشتر كمك مي كند ولي الان موضوعي كاملا بديع و متفاوت عنوان كرديد.
اشتباه مصطلح و رايج بين مردم اين است كه فكر مي كنند افزايش تعداد وعده هاي غذايي به كاهش وزن كمك مي كند. لزوما اينطور نيست. مزيت عمده افزايش تعداد وعده هاي غذايي اين است كه به جلوگيري از نوسانات شديد فشار خون و قند خون كمك مي كند و باعث مي شود روند كاهش وزن آنچنان سريع نباشد كه با افت شديد قند خون، فشار خون، سردرد و بي حالي و افت كيفيت زندگي رو به رو شويم. داشتن دو وعده غذايي اصلي و يك وعده سبك بهترين حالت است. هرچه ريزه خوري كمتر باشد، مغز فرصت بيشتري براي مواجهه با گرسنگي دارد تا برود چربي هايش را بسوزاند.
دكتر راست منش در اين بين، ناهار خوردن بهتر است يا شام؟
شايد براي بسياري از افراد تعجب آور باشد كه بگويم شام اول وقت بسيار بهتر از ناهار خوردن است. عموما افراد خلاف اين را شنيده اند كه شام خوردن بد است. البته كه شام سنگيني كه آخر شب خورده شود براي بدن مضر است، چون مطابق قانون اول ترموديناميك انرژي نه خود به خود به وجود مي آيد و نه از بين مي رود بلكه از شكلي به شكل ديگر تبديل مي شود و غذاي بيشتر از حدي كه بدن قابليت و توان سوزاندن آن را نداشته باشد اگر شب دير وقت خورده شود به ناچار به چربي تبديل مي شود. ولي اگر شام اول وقت خورده شود بسيار بهتر از ناهار خوردن است
دكتر راست منش علت را هم بفرماييد
وقتي ناهار را سنگين مي خوريم، بدن به انرژي ناهار خورده شده بسنده مي كند و كارد به استخوانش نمي رسد كه برود و چربي هايش را بسوزاند ولي وقتي ناهار حجيم را از بدن دريغ مي كنيم و صرف غذا را به شام اول وقت تاخير مي اندازيم؛ موقع ظهر بدن انرژي اش را بايد از كجا تامين كند؟ طبيعي است كه بدن چاره اي ندارد جز اينكه برود و چربي هايش را بسوزاند. پس برخلاف تصور رايج، شام اول وقت بهتر از ناهار است. افرادي كه نوسانات شديد قند خون، فشار خون و ديابت دارند از اين قاعده مستثني هستند. فاصله بين صبحانه تا وعده بعدي بايد آنقدر باشد كه حس گرسنگي دست بدهد.
دكتر راست منش مطلب آموزشي ديگري براي خوانندگان عزيزمان داريد؟
فيزيولوژي مدرن مويد اين است كه شام اول وقت بهتر از ناهار است و منشا قرآني دارد. در سوره مريم آيه 62 خداوند مي فرمايد "ولهم رزقهم فيها بكره و عشيا، يعني روزي بهشتي ها بامدادان و شامگان است". در لغتنامه دهخدا واژه ناهار به معني نا (نه) + آهار (خوردن) است؛ يعني وقت نخوردن! گرسنگي، نعمتي در لباس نقمت است. جايزه گرسنگي هم كاهش وزن بهتر است. بدني كه گرسنه نشود نيازي نمي بيند كه برود چربي هايش را بسوزاند. طبيعتا تحمل اين گرسنگي امري نسبي است و ممكن است لازم باشد فردي كه رژيم مي گيرد گرسنگي اش را با خوردن اندكي ميان وعده فروبنشاند تا به مرز آزار دهنده نرسد. به قول امام علي: "لا تَنالونَ مِنها نِعمَةً إلاّ بِفِراقِ اُخرى، يعني از دنيا به هيچ نعمتى نمى رسيد، مگر با از دست دادن نعمتى ديگر". پس اگر دنبال سلامتي هستيم بايد در خوردن اسراف نكنيم. كلوا و شربوا و لا تسرفوا. مغضوب ترين حالت بنده پيش خدا زماني است كه شكم اش انباشته باشد. براي همه آرزوي سلامتي دارم.

آدرس مطب: تهران، نرسيده به تجريش، جنب شيريني لادن، كوچه سرشار پلاك 6
تلفن 22750414 و 22750449 و 22175671 و 22424075
اينستاگرام drastmanesh
تلگرام 09339432310
لطفا به اشتراك بگذاريد

02/06/2015

مقايسه سه نوع رژيم متداول
رژيم دكتر فيل،‌ رژيم كانادايي و گروه خونی
راهكار مدرن چيست؟
دکتر رضا راست منش
دكتراي تغذیه و رژیم درمانی
معمولا افرادی که دچار افزایش وزن هستند مدعی‌اند که رژیم‌های مختلف تغذیه‌ای را امتحان کرده‌اند، هر کدام هم بی‌نتیجه بوده و از رژیم گرفتن خسته شده‌اند. در این مطلب به 3 رژیم متداولی که افراد دارای اضافه وزن انها را امتحان کرده‌اند اشاره می‌کنیم و به اشکالات اساسی هر یک از آنها می‌پردازیم و در خاتمه درباره رژیم مدرن، صحیح، کارآمد و مهمتر از همه بی‌خطر می‌گوئیم.
رژيم دكتر فيل
دكتر فيل مک‌گرا يكي از روان‌شناسان باليني در تگزاس است که روی افراد دارای اضافه وزن تحقیقاتی انجام داده است او مي‌گويد کاهش وزن با تغییر روانی به تدریج به تغییر در عادات تغذیه‌ای منجر خواهد شد. مشکلی که افراد بلافاصله پس از شروع رژيم‌هاي معمولي پیدا می‌کنند، وسوسه برای خوردن مي‌شوند. که یکی از عوامل شکست برای کاهش وزن است. همچنین عقيده دارد كه افراد به دلیل ترس نمی‌توانند احساسات مربوط به بيش‌خواري خود را بيان كنند. اگر مردم براي زندگي خود برنامه¬ي منظمي داشته باشند و هفت راه‌كار موفقيت در رژيم وي را دنبال كنند، شانس بيش‌تري براي موفقيت در کاهش وزن خواهند داشت. در اين رژيم بر تغذيه¬ي سالم و داشتن انتظارات واقعي از زندگي نيز تأكيد شده است. يكي از مسائل مورد توجه، تعادل در مصرف بعضي از محصولات غذايي رژيم دكتر فيل است. در اين رژيم غذادی بر مصرف گروه‌هاي غذايي خاصي تأكيد نشده و فقط توصيه شده كه فرد روش تغذيه‌يي صحيح را در كنار تمرينات ورزشي اجرا كند.

اشکالات رژیم دکتر فیل:

يكي از رژيم‌شناسان دانشگاه بِركلي كاليفرنيا اظهار داشته كه توصيه‌هاي دكتر فيل اصلاً ابتكاري نيستند و فقط توصيه‌ عمومي محسوب می‌شوند. البته این حقيقت كه فرد لازم است 24 ساعت شبانه روز و هفت روز هفته قوي باشد وراهکارهای ارائه شده برای تغییر رفتار چندین ساله برای کاهش وزن نکات مثبتی هستند اما بعضي از راهكارهاي كنترل تغذيه و احساسات به نظر راحت مي‌رسند، ولی كنترل آن‌ها به¬صورت عملي، فرد را با مشكلات زيادي مواجه مي‌كند.
رژيم بر اساس گروه هاي خوني
این رژیم با توجه به گروه خونی افراد تنظیم می‌شود. مثلا هركس گروه خوني O دارد بايد فقط گوشت بخورد و هركس گروه خوني A دارد بايد رژيم گياهخواري داشته باشد.
اشکالات رژیم بر اساس گروه خونی
این رژیم از نظر علم امروزی، بسيار پيش پا افتاده است چون انسان‌ها ژنتیک و پيچيدگي زیادی دارند وصرفا با گروه خونی نمی‌توان رژیم غذایی آنها را تعیین نمود و
پيروي از رژيم گروه خوني هيچ‌گاه تنوع ندارد. همچنین وقتي سن افراد بالا مي‌رود شرايط پزشكي خاصي براي آن‌ها ايجاد مي‌شود. بيماري‌هايي از قبيل ديابت، افزايش فشار خون و بيماري‌هاي قلبي باعث مي‌شوند فردي كه گروه خوني O دارد از مصرف زياد از حد گوشت‌ها اجتناب كرده و مصرف ميوه‌جات و سبزيجات خود را افزايش دهد. با استفاده از اين رژيم اگر تغييري در غذاها ايجاد نشود ممكن است براي فرد مشكلات جدي به‌وجود آيد.
مصرف لبنيات در كساني كه عدم تحمل لاكتوز دارند، بدون توجه به گروه خوني، مشكل ایجاد مي‌كند. محدوديت مصرف لبنيات نیز باعث دريافت كم كلسيم و مشكلات ناشي از آن مي‌شود.
افرادی كه كمبود ويتامين يا كم‌خوني دارند بايد گوشت بيش‌تري مصرف كنند تا مقدار كافي پروتئين به بدنشان برسد؛ و اين مسأله به گروه خوني ارتباطي ندارد.

رژيم‌هاي نامتعادل در طولاني‌مدت فرد را در معرض خطر كمبودهاي تغذيه‌اي قرارداده و سلامتی را به مخاطره مي‌اندازد چون در بسياري از شرايط پزشكي بايد رژيم‌هاي خاصي گرفته شده و افراد به‌دقت تحت نظر قرار گيرند. کسانی كه بيماري‌هايي از قبيل ديابت، بيماري‌هاي عروق خوني، اختلال در عملكرد كبدي يا بيماري‌هاي كليوي دارند، نمي‌توانند از رژيم گروه خوني استفاده نمايند.
تحقيقات و پذيرش عمومي
علی¬رغم این¬ كه وزن بسياري از افراد با این نوع از رژیم غذایی كم شده و سلامتي‌شان ارتقا مي‌يابد، اما اين رژيم كاملاً مورد پذيرش نيست.
رژيم كانادايي
تب رژيم كانادايي متاسفانه همه جا را گرفته،‌ در حاليكه این روش برای كاهش وزن سريع است وخاص ورزشكاراني بود كه براي آماده شدن در رقابت‌هاي كشتي يا بوكس و نظاير آن ناگزير بودند سريعا وزن كم كنند و خودشان هم مي دانستند كه اين كاهش وزن، به علت غلط بودن متد، موقتی است و وزن از دست رفته دوباره برخواهد گشت و بدن هم نسبت به رژیم‌های کاهش وزن بعدی مقاوم‌تر هم خواهد شد. از آنجاييكه اين روش مبتني بر افزايش مصرف پروتئين ها و كاهش شديد مصرف كربوهيدرات هاست، نهايتا بعد از يك مدت كوتاه، فرد از اين نحوه خوردن خسته شده و تمايل پیدا می‌کند تا به شيوه قبلي خوردن یعنی مصرف كربوهيدرات ها و نشاسته ها برگردد و اين احتمال هم وجود دارد كه ميل و ولع به خوردن نشاسته از گذشته هم بيشتر شود. به هر حال، حتي اگر مصرف نشاسته توسط فرد به سابق برگردد، به دليل به هم خوردن تعادل آنزيم‌ها و هورمون‌هايي كه سوخت و ساز نشاسته ها و پروتئين ها را تنظيم مي‌كنند، حتي اندك مقدار مصرف نشاسته، باعث افزايش وزن ناگهاني وزن خواهد شد.

راه حل چیست:
رژيم‌هاي مدرن
در برنامه‌هاي رژيمي متداول و مختلف هرچند وقت يكبار، مقدار غذاي برنامه غذايي را كم مي كنند؛ طوري كه با کم کردن مقدار غذا فرد دیگر از گرسنگي ملول و از خوردن غذاهاي خام و آب پز و نظاير آن دلزده مي‌شود. اما مزيت رژيم تجويز شده مدرن اين است كه معمولا مقدار غذاي رژيم را كم نمي‌كنيم؛ بلكه مقدار غذاي رژيم را تقريبا ثابت نگه می‌ماند و با ویتامین‌ها، قرص‌های گیاهی و دمنوش‌هاي گياهي سوخت و ساز افزایش داده می‌شود.
رژيم مدرن، تنظيم هوشمندانه كالري بر اساس درجه تحمل و اراده فرد رژيم گيرنده است. در رژیم مدرن سعی بر ان است تركيبات يا مواد غذايي كه كالري ندارند و باعث ممانعت از كاهش وزن مي‌شوند حذف و ميوه‌هایی که كالري سرشاري دارند به و حاوی انواع خاص آنتي اكسيدان ها و پلي فنل ها هستند وباعث تنظيم تعادل باكتري هاي روده و ترشح هورمون سروتونين در مغز و كمك به برقراري تعادل مكانيسم سيري و گرسنگي در مغز می‌شوند که همه آنها به نفع كاهش وزن است، در حاليكه نگاه سطحي نگر روش‌هاي موجود كه فقط كالري را همه كاره مي داند، بعضی از میوه‌ها را هم محدود می‌کنند این کار علاوه بر اینکه گرسنگي غير ضروري را به فرد تحميل مي‌كند باعث كاهش كيفيت زندگي شده و شانس ادامه رژيم را به حداقل مي رساند.
آقاي دكتر! نقش ورزش در رژيم هاي كاهش وزن چيست؟
رژيم هاي كنوني اصرار دارند از ورزش به عنوان شرط ضروري كاهش وزن،‌ استفاده حداكثري ببرند. اولويت با ورزش هاي هوازي است نه غير هوازي. تازه ورزش نبايد اجباري باشد بلكه بايد اختياري باشد. بعضي ورزش ها نه تنها وزن را كم نمي كنند بلكه ممكن است باعث افزايش وزن هم بشوند. هيچ كسي منكر اين نيست كه اگر فردي ورزش مناسبي را با رعايت اصول علمي (مانند گرم كردن پيش از ورزش و ....) انجام دهد و ورزش متناسب با فيزيك و فيزيولوژي بدنش انجام دهد، از فوايد سلامتي بخش ورزش بهره مند مي شود؛ ولي فوايد سلامتي بخش الزاما به معني كاهش وزن نيست. يعني ممكن است عضله فردي كه ورزش انجام مي دهد قوي تر شود، تنفسش بهتر شود، ‌اعتماد به نفسش هم بهتر شود،‌ جريان خونش بهتر شود و اتفاقات مفيد ديگري هم بيفتد ولي وزن كم نشود كه هيچ بلكه بيشتر هم بشود. بعضي از ورزش ها مخصوصا ورزش هاي بي هوازي عضله مي سازند و عضله جديدا شكل گرفته وزن دارد. اين وزن جديدا شكل گرفته با وزني كه ما با مشقت با كمك كم خوري در رژيم هاي كنوني كم مي كنيم، سر به سر مي شود و بعضا وزن حتي افزايش هم مي يايد.
رژيم هاي مدرن، اجراي ورزش را به صورت دلبخواهي آزاد مي گذارند تا از نظر رواني اگر فرد ورزش كرد و خسته و خمير شد، توقعات آنچناني از رژيم نداشته باشد و با خود بدين شكل كنار بيايد كه من اين ورزش را به ميل شخصي خودم و صرفا براي سلامتي انجام مي دهم و حساب سلامتي عمومي را با سلامتي خاص ناشي از كاهش ورزش جدا مي كند.

آقاي دكتر رژيم هاي مدرن چه ويژگي هايي دارند كه آنها را از بقيه انواع برنامه ها متمايز مي كند و آيا شما مروج و طرفدار رژيم هاي مدرن هستيد؟
اگر به برنامه هاي رژيمي مختلف كه در دنيا متداول است نگاه كنيد، متوجه مي شويد كه اين برنامه ها هرچند وقت يكبار، مقدار غذاي برنامه غذايي را كم مي كنند؛ طوري كه در دفعات چندم، ديگر مراجعه كننده از گرسنگي ملول مي شود و يا از خوردن غذاهاي خام و آب پز و نظاير آن دلزده مي شود. مزيت رژيم تجويز شده مدرن اين است كه معمولا مقدار غذاي رژيم را كم نمي كنيم؛ بلكه معمولا مقدار غذاي رژيم را تقريبا ثابت نگه مي داريم و بعضا با كمك ويتامين ها و گاهي اوقات قرص هاي گياهي و يا دمنوش هاي گياهي سوخت و ساز را افزايش مي دهيم. طبيعتا بعضي افراد ممكن است به خاطر شرايط شان نتوانند ويتامين و قرص گياهي مصرف كنند. اگرچه ظاهر رژيم هاي مدرن مشابه است ولي با كمك روش هاي علمي، مسير كاهش وزن را به سرانجام مي رسانيم. اساس رژيم هاي مدرن، هماهنگي هوشمندانه ساعت مصرف قرص ها و ويتامين ها و بعضا دمنوش هاي گياهي بر اساس شرايط بدن است. اگرچه ظاهر رژيم ها متشابه است ولي نكته، ظريف، تشخيص تفاوت هايي جزيي بين افراد است كه تشخيص آن تنها و تنها به عهده متخصص تغذيه است.

آقاي دكتر،‌ به خوانندگان كه مي خواهند وزن كم كنند چه توصيه اي داريد؟
بسياري از افراد رژيم را با كم خوري اشتباه مي گيرند. اگر موضوع به همين سادگي بود لابد همه مي توانستند با كم خوري وزن كم كنند. با همين اشتباه، ‌بسياري از افراد ميزان مصرف غذايشان را چنان كاهش داده اند كه از كمترين لذت خوردن- آن هم در جايي كه بيشترين لذت زندگي ما خوردن است- محروم مي مانند. رژيم مدرن شامل بازي ماهرانه تركيبات، هورمون ها، سوخت و ساز و باكتري هاي روده است. روش هاي جديدي پديد آمده اند و دريغ است كه افراد از اين روش ها بي بهره بمانند

02/06/2015

آرامبخشی به نام غذا!
«آنقدر عصبانی هستم که دیگر نمی‌خواهم صدایش را بشونم! تلفن را بی خداحافظی قطع می‌کنم و مثل دیوانه‌ها به سمت فریزر حمله می‌کنم، بستنی زعفرانی را از زرورقش بیرون می‌کشم و با ولع می‌بلعم! اما هنوز هم دلم بهانه می‌گیرد، دوست دارم با خوردن خوراکی‌های مورد علاقه‌ام مشغول باشم و به حرف‌هایی که چند دقیقه پیش روانم را به هم ریخته، فکر نکنم ... خوب است چای و گز بخورم، بعش هم یک کیک شکلاتی که خودم درست کرده‌ام و .... شام هم برای خودم فسنجان دوست‌داشتنی‌ام را درست می‌کنم و....»
شما هم یک وقت‌هایی آنقدر حرصی می‌شوید که می‌خواهید زمین را گاز بگیرید اما ترجیح می‌دهید با خوردن خوراکی یا غذای مورد علاقه‌تان خود را آرام کنید؟!
شاید هم وقتی دوست دارید همسرتان از مدل جدید ابروهایتان تعریف کند اما او حتی متوجه تغییر شما نمی‌شود، با یک بسته چیپس و یک کاسه ماست خود را دلداری می‌دهید؟!
اگر این اتفاق‌ها زیاد برایتان می‌افتد، یعنی زیاد عصبانی می‌شوید و از خوراکی‌ها برای آرام کردن روح‌دردتان (!) استفاده می‌کنید، خوب است صحبت‌های دکتر راست‌منش، متخصص تغذیه و رژیم‌درمانی را در مورد بیماری Bulimia Nervosa یا همان «پرخوری عصبی» بخوانید که اصلا چیست، چرا ایجاد می‌شود و چاره‌اش کجاست؟

هر گرسنگی، عصبی نیست!
اکثر افراد اسم گرسنگی و پرخوری متعاقب آن را «عصبی» می‌گذارند! مثلا می‌شنویم که خیلی‌ها می‌گویند: «وقتی گرسنه می‌شوم، عصبی می‌شوم و نمی‌توانم جلوی خودم را بگیرم و در نهایت پرخوری می‌کنم» یا «وقتی دچار اضطراب می‌شوم یا به هر دلیلی اعصابم به هم می‌ریزد، پرخوری می‌کنم» و به این ترتیب فرد بدون شناخت از ماهيت گرسنگي، برچسب «پرخوری عصبی» بر خود می‌زند. در صورتی‌که بعضی گرسنگی‌ها ممکن است جنبه فیزیولوژیک داشته و همان نیاز طبیعی بدن باشند و طبیعتا بیماری تلقی نمی‌شود. گاهی هم گرسنگی فرد صرفا عادتی است، یعنی فرد عادت کرده سر ساعت خاصی خوراکی میل کند تا از لحاظ روانی لذت ببرد یا معده‌اش پر شود و احساس گرسنگی را رفع کند.
گاهی هم هست که بدن فرد نیازی به غذا ندارد، از لحاظ روانی یا جسمی هم عادت به غذا خوردن نداریم اما به یکباره و خارج از کنترل شروع به غذا خوردن می‌کنیم. اما برای اینکه بخواهیم بگوییم فردی دچار پرخوری عصبی یا «بولیمیا نرووزا» (Bulimia Nervosa) است، اين وضعيت باید چند مشخصه داشته باشد تا به عنوان بیمار مبتلا به پرخوری عصبی شناخته شود: اولا اینکه فرد نباید گرسنگی عادتی و فیزیولوژیک داشته باشد، این رفتار (روی آوردن ناگهانی و بدون کنترل به خوردن) باید حداقل دو بار در هفته اتفاق بیفتد و دست کم تا 3 ماه هم به طول بینجامد. بنابراین اگر کسی به صورت هوسی و گهگاهی در خوردن یک غذای خاص افراط کند و دیگر هم این رفتار را تکرار نکند، مسلما اسم اين حالت دچار پرخوری عصبی نیست!

خلا دارید؟!
معمولا گفته می‌شود مبتلایان به گرسنگی عصبی، در جنبه‌های دیگر زندگی‌شان دچار خلاءهایی هستند و از آنجایی که این خلاءها جبران نمی‌شوند، ابتدایی‌ترین عکس‌العملی که مغز می‌تواند از خودش بروز دهد تا خلاءها و ناکامی‌ها را جبران کند، غذاخوردن است. فرض کنید فردی نگران شکل اندامش است و از قضاوت دیگران در مورد هیکلش هراس دارد، مشکلاتی مثل افسردگی، اضطراب، عدم اعتماد بنفس و نگرانی از قضاوت دیگران به سراغ‌شان می‌آید و از آنجایی که نمی‌توانند این احساس‌های خود را کنترل و مدیریت کنند، به پرخوری روی می‌آورد و در نهایت باز احساس گناه از پرخوری حال‌شان را بدتر می‌کند و باز ممکن است بی اختیار شروع به مصرف خوراکی‌های مختلف کند و این سیکل معیوب مدام ادامه پیدا می‌کند. حتی در موارد شدید این بیماری، فرد بعد از پرخوری، احساس گناه شدیدی پیدا کرده و سعی می‌کند با تحریک حلق، مصرف مسهل و ملین و ... غذای خورده شده را از بدنش خارج کند! که در تمام این موارد فرد به طور واضح دچار پرخوری عصبی است.
حتی دیده شده افرادی که نمی‌توانند امور روزمره و ساده‌ای مثل خرید و ... را مدیریت کنند، خلاء جبرانی‌شان در غذا خوردن متبلور می‌شود. چون مغز دچار اضطراب گذرایی شده و در پی راهی برای جبران ناکامی‌ها است و با پرخوری احساس استرس و افسردگی‌ها را موقتا کاهش می‌دهد. این نوع پرخوری که جنبه فیزیولوژیک نداشته و بعد بیرونی دارد و ناشی از دیسترس‌هاست؛ (به اضطراب‌هایی که جنبه بیرونی دارند، دیسترس گفته می‌شود). در واقع فشارهای روانی که جنبه درونی دارند، استرس نامیده می‌شوند و فشارهای روانی بیرونی، فشارهای ناشی از محیط کار و مسئولیت‌های سنگین، عدم مدیریت زمان، خرید، روابط اجتماعی یا روابط زناشویی و ... همگی ممکن است نمودی از پرخوری عصبی داشته باشند. گاهی هم فشار عصبی از محیط بیرون نیست اما خود فرد به خاطر نداشتن ارزیابی صحیح از خود، با طرز تفکر و توقعات بیش از حدی که از خودش دارد، دچار اضطراب و در نهایت پرخوری عصبی می‌شود.
از سوی دیگر بسیاری از مبتلایان به پرخوری عصبی، برای حل معضل چاقی متعاقب آن به دنبال رژیم‌های غذایی می‌روند درصورتی‌که در چنین مواردی آشنایی با غذای سالم، نحوه سالم غذا خوردن، رعایت رژیم غذایی و ... برای فرد لازم است اما کافی نیست. در حقیقت بايد شناسایی بستر اصلی عوامل درونی و بیرونی بیماری به صورت سازمان يافته صورت گیرد.

چرا غذا «مسکن» می‌شود؟
اگر بخواهیم به بیان بسیار ساده توضیح دهیم که چطور فرد با غذا خوردن حال روحیش بهتر می‌شود، باید بگوییم نوروترنسمیترهایی که در فرآیند پرخوری عصبی نقش دارند، معمولا سروتونین و دوپامین هستند. سروتونین ماده‌ای است که مسئول واسطه‌گری لذت ناشی از غذا خوردن در قسمت‌های مختلف مغز است و پژوهش‌ها نشان داده است افرادی که دچار پرخوری عصبی هستند، هم تعداد و هم میزان حساسیت گیرنده‌های سروتونین- که این ماده شیمیایی را شناسایی و به آن پاسخ می‌دهند- کمتر است. بنابراین این افراد نیازمند مصرف غذای بیشتر برای تولید سروتونین بیشتر هستند تا گیرنده‌های سروتونین پاسخی مشابه افراد عادی دهند. خوشبختانه با درمان مناسب می‌توان این روند روبه کاهش گیرنده‌های سروتونین را برعکس کرد و به حالت طبیعی برگرداند که البته نیازمند زمانی طولانی است چراکه وقتی مغز به یک رفتار نهادینه عادت می‌کند، دوست دارد همواره به آن وفادار بماند بنابراین در برابر تغییرات هرچند مثبت، مقاومت می‌کند. بنابراین درمان کوتاه‌مدت، بدون برنامه‌ریزی مداوم و بدون نظارت فرد متخصص، با شکست مواجه می‌شود ولی اگر این رفتار حساب‌شده باشد و تحت نظر تيم روانپزشک و متخصص تغذيه انجام شود، فرد با راهنمایی هاي مناسب و گام به گام در مسیر درست باقی می‌ماند و به مرور زمان مغز هم با تغییرات جدید و پایدار کنار می‌آید. البته حضور اين تيم در کنار بیمار حتی به فرد انگیزه می‌دهد که با پیگری درمان، بتواند بر مشکلاتش غلبه کرده و «توانایی» خودش را نشان دهد.

درمان دارد؟!
مسلما همه پزشکان و متخصصان همیشه سعی می‌کنند با سوالات کلیدی و مشخص، جزئیات بروز بیماری را واكاوي و كشف کنند اما گاهی فرد بیمار با اطلاعات نادرست یا ناقصی که در مورد بیماری‌اش در اختیار متخصص قرار می‌دهد، یا با پنهان‌کاری (به خاطر خجالت کشیدن از عاداتش یا سهل انگاری) و ... تيم درمان را به مسیر اشتباه بیندازد و از درمان درست دور کند. بنابراین بهتر است کسانی که متوجه عادت پرخوری عصبی‌شان- البته با شرایطی که در ابتدای مطلب گفته شد- می‌شوند، به جزئیات بیماری‌شان دقت کنند. مثلا ببینند در زمان بروز چه احساساتی، ولع‌شان برای خوردن بیشتر می‌شود، همینطور دقت کنند در چه زمان‌هایی میل به خوردن شکلات و شیرینی‌ها یا غذاهای پروتئینی و .... دارند، چه زمان‌هایی این عطش در آنها فروکش می‌کند و ... مسلما وقتی فرد به وضوح توضیح دهد که در زمان پرخوری عصبی، مصرف چه غذاهایی ولع او را رفع می‌کنند، فرد روانشناس یا روانپزشک و متخصص تغذيه متوجه می‌شود که کدامیک از مسیرهای سروتونینی، دوپامینرژیک و ... درگیر هستند و از همین طریق متوجه ریشه آن (مشکلات رفتاری، خلق و خو، افسردگی، اضطراب، قضاوت دیگران و ...) خواهد شد. به این ترتیب فرد متخصص می‌تواند با درمان مشکل اصلی و در نهایت ایجاد توازن بین استرس‌ها و دیسترس‌ها، فرد را به زندگی عادی بازگرداند.
مسلما وقتی فردی دچار پرخوری عصبی است، از مشکلات خلقی مثل استرس و افسردگی و ... رنج می‌برد و انتظار نمی‌رود که چنین فردی تمام اطلاعات و جزئیات مربوط به پرخوری‌هایش را به صورت دسته‌بندی شده و مرتب در اختیار تيم درمان قرار دهد اما همین که سوالات را با دقت و صداقت و به روشنی پاسخ دهد، کمک بزرگی به بهبود خود خواهد کرد؛ بنابراین صداقت و شفافیت در ارائه اطلاعات به پزشک یکی از اصلی‌ترین عوامل تضمین‌کننده درمان است.