Landssamtökin Geðhjálp

26/03/2026

Aðalfundur landssamtakanna Geðhjálpar fór fram miðvikudaginn 25. mars sl. Á dagskrá voru hefðbundin aðalfundarstörf.

Í framboði til formanns var Svava Arnardóttir ein í framboði og var því sjálfkjörin til næstu tveggja ára. Í aðalstjórn voru kosin til næstu tveggja ára þau Bergþór Böðvarsson, Hallgrímur Hrafnsson, Sigmar Þór Ármannson og Sigurborg Sveinsdóttir. Í varastjórn í eitt ár voru kosin: Ari Hróðmarsson og Sigrún Sigurðardóttir.

Elín Ebba Ásmundsdóttir, sem setið hefur í stjórn sl. s*x ár og þar af fjögur ár sem varaformaður, gaf ekki kost á sér til áframhaldandi setu. Var henni færður þakklætisvottur á fundinum fyrir hennar óeigingjarna og mikilvæga starf fyrir samtökin.

Ársreikningur var samþykktur en helstu niðurstöður hans eru að samtökin voru rekin með 6,5 m.kr. rekstrarafgangi árið 2025 og lögðu auk þess Styrktarsjóði geðheilbrigðis til 20 m.kr. vegna síðustu úthlutunar sjóðsins.

Svava Arnardóttir fór yfir helstu verkefni sl. árs fyrir utan dagleg verkefni eins ráðgjöf, hagsmunagæslu og fræðslu. Á árinu voru fjölmörg verkefni á dagskrá: G-vítamín á þorranum, Geðlestin í Gulum september, ráðstefnan Er þörf fyrir samfélagsbreytingar í maí, Þjálfun í gagnlegum aðferðum í tengslum við raddir og óhefðbundna skynjun sl. haust, Geðhjálparblaðið í september, Fordómarannsókn o.m.fl.

Ársskýrslu samtakanna og ársreikning er að finna í frétt á gedhjalp.is.

22/03/2026

Í vikunni fór fram hádegisfundur á vegum Geðhjálpar á Kjarvalsstöðum um fordóma Íslendinga gagnvart andlegum áskorunum. Kári Kristinsson, prófessor við Háskóla Íslands, kynnti þar nýjar niðurstöður rannsóknar á fordómum gagnvart einstaklingum sem kljást við fíkn, sem Kári ræddi morguninn eftir í Mannlega þættinum á RÚV.

Hægt er að hlusta á viðtalið við Kára með því að smella á hlekkinn hér í athugasemd, en þess má geta að næsti viðburður í þessari viðburðaröð um fordóma og geðheilbrigði fer fram þann 21. apríl.

20/03/2026

Aðalfundur landssamtakanna Geðhjálpar verður haldinn í húsnæði Geðhjálpar að Guðrúnartúni 1, miðvikudaginn 25. mars kl. 16:00 en á aðalfundinum verður kosning til stjórnar. Svava Arnardóttir bauð sig ein fram til formanns og verður því sjálfkjörin. Einnig verður kosið um fjögur sæti aðalmanna í stjórn og tvö sæti varamanna. Eftirfarandi framboð bárust:

Til formanns:
Svava Arnardóttir (sjálfkjörin)

Til stjórnar:
Ari Hróðmarsson
Bergþór Böðvarsson
Hallgrímur Hrafnsson
Sigmar Þór Ármannsson
Sigrún Sigurðardóttir
Sigurborg Sveinsdóttir

20/03/2026

Afar áhugaverð umfjöllun um mikilvægi þess að styðja foreldra á meðgöngu. Lykillinn er að setja áhersluna fyrir ofan fossinn í stað þess að festast fyrir neðan hann með gríðarlegum kostnaði fyrir samfélagið allt.

Breskur sérfræðingur í þroskasálfræði segir áföll geta haft alvarleg áhrif á fósturþroska barna. Að sama skapi geti erfið reynsla í æsku haft áhrif á hættulega sjúkdóma síðar á ævinni.

19/03/2026

Ragnar Þór Ingólfsson, félags- og húsnæðismálaráðherra, veitti í vikunni styrki til félagasamtaka sem starfa á málefnasviði félags- og húsnæðismálaráðuneytisins. Geðhjálp var veittur 15. m.kr. rekstrarstyrkur fyrir árið 2026 og tók Svava Arnardóttir, formaður, á móti styrknum fyrir hönd samtakanna. Styrkurinn kemur sér vel enda mörg stór og mikilvæg verkefni framundan hjá samtökunum.

Á meðfylgjandi mynd má sjá styrkþega ásamt ráðherra.

09/03/2026

Þriðjudaginn 17. mars stendur Geðhjálp fyrir hádegisfundi um fordóma Íslendinga gagnvart andlegum áskorunum. Í þetta sinn mun Kári Kristinsson prófessor í viðskiptafræði við Háskóla Íslands kynna nýjar niðurstöður úr rannsókn sem var framkvæmd 2025, sem var fjármögnuð var af Geðhjálp. Þema fundarins í þetta sinn eru fordómar og raunveruleikinn í kringum fíkn.

Auk Kára mun Elías Guðmundsson forstöðumaður Krýsuvíkur vera með stutt erindi, en við munum fá að heyra frá manneskju með persónulega reynslu af málefninu. Í lokin verða umræður en boðið verður upp á kaffi og te.

• 12:00 Kári Kristinsson frá Háskóla Íslands
• 12:15 Elías Guðmundsson frá Krýsuvík
• 12:25 Einstaklingur með persónulega reynslu af málefninu
• 12:35 Umræður

Fordómar gagnvart einstaklingum með geðrænan vanda og/eða fíknivanda hafa ýmsar neikvæðar afleiðingar fyrir einstaklinga og samfélög. Árið 2006 voru fordómar almennings á Íslandi mældir í fyrsta skipti, sem hluti af alþjóðlegri rannsókn, og árið 2022 til 2023 var sú mæling endurtekin af Geðhjálp undir forystu Sigrúnar Ólafsdóttur prófessors í félagsfræði við HÍ, sem einnig stýrði alþjóðlegu rannsókninni 2006. Var ákveðið að endurtaka mælinguna á tveggja ára fresti og eru kynningarnar núna afrakstur þeirrar mælingar. Hún var aftur framkvæmd undir forystu Sigrúnar og mun Geðhjálp í framhaldinu standa fyrir hádegisfundum næstu mánuði til að kynna niðurstöðurnar betur.

06/03/2026

Einhverfum er víst neitað um þjónustu á grund­velli greininga

Heilbrigðisráðherra var í Kastljósi þann 4. mars sl. þar sem umfjöllunarefnið var geðheilbrigðiskerfið og málefni einhverfra innan þess.

Þar sagði ráðherrann m.a.: „En auðvitað tekur langan tíma að byggja upp svona úrræði og það er þessi mikla innviðaskuld, meðal annars í geðheilbrigðismálum og í þessum úrræðum fyrir einhverfa. Þannig við þurfum auðvitað bara að gera betur.” Ég fagna þessari afdráttarlausu viðurkenningu á ráðherra á stöðunni. Það er nefnilega fyrsta skrefið að viðurkenna stöðuna eins og hún er til að geta hafið uppbyggingu á löskuðu kerfi.

Staðan er grafalvarleg og hefur verið það lengi. Geðheilbrigðismál hafa um langt árbil verið hálfgerð afgangsstærð í heilbrigðis- og/eða félagslega kerfinu. Það er í raun sama hvar drepið er niður fæti – verkefnum hefur ekki verið sinnt sem skyldi og kerfið og innviðir þess látnir drabbast niður.

Kveikur fréttaskýringaþáttur hefur fjallað um stöðu einhverfra innan geðheilbrigðiskerfisins að undanförnu og tekið viðtöl við einstaklinga sem hafa ítrekað komið að lokuðum dyrum. Þar var m.a. farið yfir málefni einhverfra innan geðheilsuteymanna og þann skort á þjónustu sem hópurinn þarf að búa við af hendi þessara teyma.

Heilbrigðisráðherra var spurður á þingi fyrir skömmu um frávísanir úr geðheilsuteymum á grundvelli einhverfugreininga. Heilsugæslur og heilbrigðisstofnanir landsins svöruðu fyrir hönd ráðherra og verður að segjast eins og er að þau svör voru í besta falli útúrsnúningar.

Svar heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins var t.d.: „Eng­um hef­ur verið vísað úr þjón­ustu á grund­velli ein­hverfu­grein­ing­ar.” Og Heilbrigðisstofnun Vestfjarða svaraði þannig: „Engum er vísað frá vegna geðræns vanda eða ein­hverfu.“ Hvernig það komst inni í svar Vestfirðinga að engum væri vísað frá vegna geðræns vanda er ráðgáta en það er ljóst að þessi svör geðheilsuteymanna eru ekki sannleikanum samkvæm.

Það er staðreynd að fjölmörgum hefur verið synjað um þjónustu í þessum teymum vegna þess að þeir eru með einhverfugreiningu. Til Geðhjálpar hafa leitað fjölmargir einstaklingar og aðstandendur sem hafa þá sögu að segja að geðheilsuteymin hafi vísað þeim frá vegna einhverfugreiningar. Aðrir einstaklingar hafa ekki fengið þjónustu á geðdeildum og það líka vegna einhverfugreiningar.

Þessir sömu einstaklingar fá síðan ekki þjónustu hjá félagsþjónustu sveitarfélagsins af því að vandi þeirra sé af geðrænum toga. Þetta er raunveruleikinn eða öllu heldur ómöguleikinn sem allt of mörg búa við í þessu landi. Þessi raunveruleiki er því miður eins fjarri þessu svari heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins eins og hugsast getur: „Eng­um hef­ur verið vísað úr þjón­ustu á grund­velli ein­hverfu­grein­ing­ar.“

Ég skora á heilbrigðisráðherra að fylgja eftir greiningu sinni á ástandinu og setja geðheilbrigðismál algjörlega í 1. sæti við ríkisstjórnarborðið. Íslendingar gætu byrjað á að gera það sama og nágrannar okkar í Danmörku gerðu með því að gera þjóðarsátt um geðheilbrigðismál sl. vor. Þar samþykkti þingið að fjármagn til geðheilbrigðismála yrði aukið um 35% á næstu fjórum árum.

Danir setja nú þegar 50% per mann í málaflokkinn en við gerum á Íslandi. Í þessari þjóðarsátt voru sérstaklega tekin fyrir málefni barna og ungmenna og einstaklinga með taugaþroskaraskanir. Byggðar verða þekkingar- og greiningamiðstöðvar út um allt land í Danmörku sem ætlaðar eru einstaklingum með einhverfu og ADHD greiningar eða eru á biðlista eftir greiningu.

Heilbrigðisráðherra sagði í Kastljósinu að hún væri að skoða að setja laggirnar slíka miðstöð hér á landi. Það eru góðar fréttir og vonandi tekst ráðherra að afla málinu fylgis innan ríkisstjórnarinnar. Því þetta er nákvæmlega það sem við eigum að gera.

Til þetta megi takast verður málaflokkurinn að vera álitin jafn mikilvægur og hann svo sannarlega er.

Höfundur: Grímur Atlason framkvæmdastjóri Geðhjálpar

04/03/2026

Mikilvæg umfjöllun um fólk á einhverfurófi sem býr við ójöfnuð þegar kemur að aðgengi að geðheilbrigðisþjónustu á Íslandi, en beiðnum þess um geðheilbrigðisþjónustu er vísað frá á mörgum stöðum víðsvegar um landið.

Einhverfum er gjarnan synjað um geðheilbrigðisþjónustu hérlendis. Ungur einhverfur maður sem hefur ítrekað lent á veggjum í kerfinu þrátt fyrir sjálfsvígshugsanir ákvað þegar hann fékk innlögn á geðdeild síðastliðið sumar að hann skyldi velja lífið.

04/03/2026

Aðalfundur landssamtakanna Geðhjálpar verður haldinn í húsnæði samtakanna að Guðrúnartúni 1, miðvikudaginn 25. mars kl. 16:00.

Á dagskrá verða hefðbundin aðalfundarstörf, m.a. kosning fulltrúa í stjórn og umfjöllun um ársskýrslu og ársreikning samtakanna. Félagsmenn eru hvattir til að mæta.

Framboð til formanns og stjórnar skulu berast skrifstofu samtakanna eigi síðar en miðvikudaginn 18. mars kl. 16:00. Kosinn verður formaður, fjórir aðalmenn til tveggja ára og tveir varamenn til eins árs.

Tillögur um lagabreytingar skulu berast til stjórnar eigi síðar en miðvikudaginn 11. mars kl. 16:00.

Félagar geta orðið allir þeir einstaklingar sem áhuga hafa á og styðja vilja tilgang landssamtakanna Geðhjálpar. Kjörgengir eru þeir sem gerðust félagar eða styrktarfélagar fyrir 21. febrúar 2026 og greitt hafa félagsgjöld eða sem samsvarar einni mánaðarlegri greiðslu sem styrktarfélagi á árinu 2026.

Fastir dagskrárliðir aðalfundar eru þessir:

1. Tillögur um framboð til formennsku og stjórnar kynntar.
2. Skýrsla stjórnar um störf félagsins á liðnu starfsári.
3. Skýrsla gjaldkera og staðfesting reikninga félagsins fyrir liðið reikningsár.
4. Ákvörðun um félagsgjald næsta árs.
5. Tillögur til lagabreytinga.
6. Kosning formanns.
7. Kosning annarra stjórnarmanna og skoðunarmanna.
8. Önnur mál.

Virðingarfyllst,
stjórn Geðhjálpar

27/02/2026

Hvernig hefur þú það?

Stefán Hrafn Jónsson skrifar góða grein á Vísi um mikilvægi þess að þróa með okkur dýpri skilning á mannlegri reynslu, hlusta meira á fjölbreytileikann, öðlast meiri samkennd og meiri hæfni til að setja okkur í spor annarra.

,Að banka upp á og spyrja „hvernig hefur þú það, kæra mamma, kæri bróðir, kæri vinur?“ er einföld athöfn sem sýnir samkennd, eitt af þeim grunngildum sem skipta sköpum í samfélagi okkar. Samfélagi sem byggir á trausti, tengslum og sameiginlegum markmiðum um mannvirðingu.

Í félagsfræðinni hefur lengi verið bent á að slík hversdagsleg samskipti eru ekki léttvæg, heldur vefurinn sem heldur samfélögum saman. Traust myndast ekki aðeins í stórum yfirlýsingum eða formlegum kerfum, heldur í endurteknum, mannlegum samskiptum þar sem fólk upplifir að það sé sé viðurkennt og metið að verðleikum.

Þannig tengsl mynda það sem kallað hefur verið félagsauður, ósýnilegur en afar raunverulegan grunnur að stöðugleika, samvinnu og velsæld.'

Steingrímur Jónsson, bróðir minn, hefði orðið 56 ára í dag, 19. febrúar 2026, ef krabbameinið hefði ekki tekið hann frá okkur. Steini var rafmagnsverkfræðingur og vann við að tryggja öryggi og áreiðanleika raforku fyrir íbúa í dreifðum byggðum Norðurlands.

24/02/2026

Viltu vinna miða fyrir tvo í Sky Lagoon?

Deildu því með okkur hvað ánægja er fyrir þér á www.anaegjaer.is og þú gætir unnið 💙