09/03/2014
Það er vitað mál (við trúum læknunum á doktor.is) að ef við erum yfir kjörþyngd (og undir) eigum við á hættu að lífsgæðin minnki og heilsufarið versni, eftir því sem við fjarlægjumst þessa kjör-þyngd.
Allt, eða flest dafnar best við kjör-aðstæður, þ.e.a.s. bestu mögulegu aðstæður. Kjörþyngd eða þyngdarstuðull, BMI (Body Mass Index) er langt í frá óskeikull mælikvarði á heilbrigði. Því þyngdin segir ekki allt, en hún nær samt að segja býsna mikið.
Heilbrigði er svo flókið, því að andlegt heilbrigði og vellíðan getur falist í þvi að njóta einhvers sem dags daglega telst bara ekkert hollt. Þess vegna endum við alltaf í svona tjatti á því að best sé að þræða hinn gullna meðalveg.
Reglur Geneen Roth, höfundur bókarinnar um konur, mat og Guð, hefur sett upp einfaldar reglur til að hjálpa okkur að lifa (og borða) með meðvitund.
Reyndar er ekki alveg rétt að kalla þetta reglur, heldur frekar leiðarsteina eða leiðarljós (Guiding Light bara alveg hreint!)
Leiðarsteinarnir sjö til kjörþyngdar felast í þessum sjö atriðum:
1. Borðum þegar við erum svöng (Alvöru svöng, líkamlega svöng, ekki huglægt þannig að verið sé að fylla upp í tilfinningalegt tómarúm)
2. Sitjum við borð þegar við borðum, helst við rólegar aðstæður. (Þetta inniheldur ekki bílinn eða rúmið)
3.Borðum án truflunar. Útvarps, sjónvarps, blaðalestur, töluvnotkunar, bóka, tónlistar o.s.frv. (Ekki „multitaska” þegar þú ert að borða)
4. Borðum aðeins það sem líkaminn vill. (Oft mjög ólíkt því sem hugurinn vill)
5. Borðum þar til við erum mett (Þetta er mjög ólíkt því að vera pakksödd eða að springa).
6. Borðum þannig að aðrir sjái til. (Eða ímyndum okkur að aðrir væru að fylgjast með)
7. Borðum með ánægju og gleði, njótum matarins þegar við borðum en borðum ekki með samviskubiti.
Geneen segir frá því í bókinni að þegar nemendur hennar heyri fyrst af leiðeiningunum sjö segi þeir „Oh s**t“ - „Æi - þessu nenni ég ekki“..„Æi - ég þarf að hætta að lesa blaðið yfir morgunmatnum!“
Hún kallar þetta „Oh s**t möntruna”
Þegar við heyrum svona reglur eða leiðsögusteina teljum við að lífið verði ekki skemmtilegt og okkur muni leiðast á þessari braut við að komast í kjörþyngd.
Hún bendir á að það sé alls ekki þannig - þegar sykursjúk kona segir henni að hún geti ekki borðað hvað sem er, því að sumt af því sem hana langi í gangi af henni dauðri (og þess vegna líður henni eins og hana skorti eitthvað) segir hún við hina sykursjúku að það sem muni í raun kvelja hana sé að vilja annað líf en það sem hún hefur.
Helvíti sé tengingarleysi milli hugsunarinnar að hún vilji borða alla kökuna og raunveruleikans að borða kökuna muni koma henni í sykursjokk.
• Það eru ekki leiðarsteinarnir sem þurfi endurskoðunar við, heldur rökin hennar við raunveruleikann. Það er ekki átið sem er að drepa hana, heldur afneitun hennar á ástandi sínu.
Að borða of mikið (eða of lítið) tekur ekki burt dapurleikann - heldur tvöfaldar hann.
Öll mótmæli við leiðarljósin sjö eru rökræður við fortíðina.
• Þegar Geneen ræðir við sykursýkissjúkling, spyr hún hana hversu gömul hún sé þegar hún sem sykursjúk vill sykur. Þegar þú þarft að lesa og borða svo að hin ógnvænlegu skrímsli í heilanum eyðileggi ekki líf þitt. Hver er það sem vill borða endalaust af nammi? Er það sú fjögurra ára, sem er í skapofsakasti? Er það sú átta ára sem var að heyra að hún væri fitubolla? „Hver er að stjórna lífi þínu?“
Þetta snýst ekki um matinn, það snýst aldrei um matinn. Og ekki um tilfinningarnar. Heldur það sem er á bak við þær, eða forsendur. Af hverju borðum við of mikið? Af því að við erum ekki sátt, eða líður jafnvel illa. „Af herju líður okkur illa“..svar?...
Hvað er á bak við tilfinningar og hvað er á milli þeirra?
Hver er ég, mín - mitt? Hverjar eru þarfir mínar, langanir, trú mín og von? Ertu sönn/sannur eða ertu að lýsa einhverju gerfi þér? Er það hin sanna þú, eða það sem aðrir hafa sagt þér að þú sért?...Er það hvernig farið var með þig sem barn, ungling, fullorðna manneskju, hver elskaði þig og hver elskaði þig ekki?
Hvernig kynnir þú þig - hver er sjálfsmynd þín - og er þessi sjálfsmynd virkilega þú? (Það er gott að sjá fyrir sér babúsku, - hvað eru mörg hulstur sem fela hina raunverulegu manneskju - ÞIG?
Geneen lýsir undruninni þegar hún uppgötvaði að hennar skilgreining á sjálfri sér - hver hún áleit sjálfa sig vera - var bara endurvarp af því hvernig foreldrar hennar höfðu séð hana. Hún hafði verið svo föst í því að hún væri ekki verðug í svo langan tíma að hún var farin að trúa því og vaxa í framhaldi af því.
Móðir hennar hafði sagt hana sjálfselska, - og hún byggði á því.
Seinna sá hún móður sína í því ljósi sem hún var, óörugga með sjálfa sig, þunglynda, en sem börn höfum við óbilandi trú á því að foreldrar okkar séu óskeikulir og gerum allt til að geðjast þeim. Svo hún trúði áliti móður sinnar á sér.
Hún trúði því í næstum fimmtíu ár að hún væri þessi stelpa.
Þessi lærða mynd af okkur sjálfum er egóið eða persónuleikinn/ hið falska sjálf, hulstrin utan um hina massívu babúsku.
Hún segir það falskt vegna þess að það er byggt á mótun en ekki beinni reynslu
Hugmynd þín um sjálfa/n þig er byggð á því hver uppalandi/maki/samfélagið hélt/heldur þig vera.
Sú persóna sem upplifir að tilfinningar hennar eru særðar, sem verður móðguð þegar hún er gagnrýnd, er grundvölluð á manneskju sem hefur ekki einu sinni hitt þig. Formóður eða forföður.
Persónuleiki þinn er sem speglasalur.
Börn vita hver þau eru þegar þau koma í heiminn, en þau vita ekki að þau vita það. Eina leiðin til að sjá sig sjálf er í gegnum augu foreldranna. Við verðum því það sem foreldrar okkar sáu.
Síðan höldum við áfram að lifa eftir reglum forfeðra, reglum þeirra sem gætu ekki leiðbeint okkur á milli húsa í dag.
Aftur að leiðarsteinunum sjö
Svo þegar að einhver kvartar undan að geta ekki fylgt reglunum, leiðarsteinunum varðandi að borða með meðvitund, að þurfa að lesa eða horfa á sjónvarp - annars muni þau deyja úr leiðindum, spyr Geneen hvaða hluti muni deyja? Er það sá hluti sem trúir að fimmtug kona sem borðar ein sé lúser ef hún borðar ein? Hvar lærði hún það?
Eitt af því fyrsta sem við upplifum elsku í gegnum er að vera mötuð, að nærast.
Vegna þess að við erum algjörlega háð foreldrum hvað afkomu varðar, verður oft spurningin um mat - spurningin um líf og dauða. „Ég ferst ef ég fæ ekki þetta súkkulaði núna“...„Ég ferst ef ég borða ekki og les“...
Staðreyndin er sú að það eru aðeins hugmyndirnar um sjálfa þig sem deyja. Hin forna mynd af þér mun deyja.
En þegar að fólk upplifir að það sé tveggja - átta - eða tíu ára - sem þarft að trúa móður sinni eða föður til að komast af, mun það að lesa blaðið - eða borða í bílnum vera eins mikilvægt og að anda.
Þess vegna segir fólk „Oh Sh*t“.. þegar það sér leiðarsteinana.
Að vinna með þráhyggju þína við mat er, að langmestu leyti, að vinna með tryggð þína við hina gömlu, fölsku, egóistísku mynd sjálfs þíns, vegna þess að rökræðan við leiðarsteinana er ekki að koma frá núverandi útgáfu af sjálfri þér, heldur við barnið í sjálfu þér.
Þegar þú ert að borða út úr ískápnum, stelast í kökubita, skera smá sneið af í hvert skipti sem þú labbar fram hjá tertu, ertu að ljúga að sjálfri/sjálfum þér.
Þú vilt kökuna, en þú vilt ekki vilja kökuna, svo þú ert að finna út hvernig þú getur fengið hana án þess að viðurkenna það fyrir sjáfri/sjálfum þér að þú sért að borða hana.
Þegar þú segist vilja léttast en þú heldur áfram að borða þegar þú ert orðin södd/saddur, og þegar þú segist ekki vita hvenær þú ert södd, ertu ekki að segja sjálfri þér satt.
Það þarf bara athygli
Þessi samskipti eða umgengni okkar við mat, eru bara smækkuð mynd af samskiptum okkar við allt annað í heiminum. Þegar við í raun virðum ekki, eða þekkjum ekki okkar raunverulega vilja.
Þetta sjálfsþekkingarleysi er grunnur að allri illsku heimsins, því að ég hef trú á því að allir menn fæðist góðir, enginn vilji í raun ófrið, hata, drepa, en þegar búið er að móta það þá fer þessi mótaða manneskja að fara gegn raunverulegum vilja sínum.
Á sama hátt og við misbjóðum sjálfum okkur gegn eigin vilja sem er í raun elskan til okkar sjálfra, vegna þess að við hlustum ekki á elskuna eða viljann og förum illa með líkama okkar, misbýður annað fólk heiminum með ofbeldi og hatri, sem það í sínum innsta kjarna vill ekki en hefur fjarlægst svona gríðarlega.
