Félag Lesblindra á Íslandi

15/01/2026

Ræða hins lesblinda ríkisstjóra
Mestu tíðindin við síðustu ræðu Gavins Newsom ríkisstjóra í Kaliforníu í síðustu viku var að hann hélt hana í raun og veru.

Allir ríkisstjórar Kaliforníu frá því að Earl Warren flutti sína ræðu í síðari heimsstyrjöldinni hafa árlega gengið í skrautlega þingsalinn, sem var skreyttur eins og á 19. öld, til að ávarpa sameiginlegan fund löggjafarþingsins í Kaliforníu, sem var alltaf hátíðlegasti viðburður ársins í þinghúsinu.

Þinghúsið var troðfullt af þingmönnum, kjörnum embættismönnum ríkisins, dómurum Hæstaréttar ríkisins, blaðamönnum, áhrifamönnum og almennum gestum.

Newsom barðist við að fylga venjunni fyrstu tvö árin hann var ríkisstjóri, en hunsaði það síðan allt í fimm ár - aðallega vegna ævilangrar baráttu við lesblindu, sem gerir það mjög erfitt fyrir hann að lesa ræðu af teleprontor.

„Hann hatar að halda ræður,“ sagði háttsettur aðstoðarmaður við blaðamann Voice. „Það veldur honum kvíða.“

Ríkisstjórinn hafði góða afsökun árið 2021. Þröng sæti í troðfullum þingsal hefðu getað aukið hættuna á að dreifa COVID-19 veirunni. Í staðinn valdi hann að sitja á miðjunni á tómum Dodger leikvanginum.

Árið eftir flutti hann ræðu sína fyrir þingmönnum í dauðhreinsuðum sal ríkisins, þar sem hann g*t æft sig fyrir flutningi sinn í marga daga fyrirfram í einrúmi. Árið eftir það sleppti hann alveg ræðunni. Árið 2024 fór hann í bílferð um fjórar borgir til að kynna stefnu sína. Og seint á síðasta ári sendi hann einfaldlega skriflegt skilaboð til löggjafarþingsins. En nú hélt hann ræðuna og sýndi að hann hefur yfirunnið ótta sinn endanlega.

12/01/2026

Lesblindir í Mannlega þættinum á Rás 1
Guðmundur S. Johnsen er formaður félags lesblindra á Íslandi og hann kom í Mannlega þáttinn í dag. Hann benti á að þar sem áreiðanlegar rannsóknir liggja fyrir, kemur í ljós að um það bil einn af hverjum fimm fullorðnum einstaklingum, upplifir námsörðugleika eins og lesblindu (dyslexia), reikniröskun (dyscalculia) eða áskoranir sem tengjast athygli, minni eða öðrum hugrænum ferlum. Þessir erfiðleikar hverfa ekki eftir að skólagöngu lýkur. Þeir hafa áhrif á daglegt líf fjölda fólks og hvernig því gengur í samfélaginu. Stafræn umbreyting, sjálfvirkni, og þörfin fyrir stöðuga endurmenntun setja vaxandi kröfur á alla starfsmenn. Í þessu umhverfi geta óþekktir námsörðugleikar orðið falin hindrun, hindrun sem hefur áhrif á atvinnu, vellíðan og jafnrétti.

Þar sem áreiðanlegar rannsóknir liggja fyrir, kemur í ljós að um það bil einn af hverjum fimm fullorðnum einstaklingum, upplifir námsörðugleika eins og lesblindu (dyslexia), reikniröskun (dyscalculia) eða áskoranir sem tengjast athygli, minni eða öðrum hugrænum ferlum. Þessir er...

10/01/2026

Vissulega er það svo að heimurinn lítur á lesblindu sem ókost. Það þarf hins vegar ekki að vera svo eins og þessi skemmtilega klippa frá Bretlandi sýnir en hér er á gamansaman hátt bent á hliðar sem eru sumum ókunnar.

Þessi mynd sýnir fram á hversu mikið skilningur fólks á lesblindu þarf að breytast þó að margt hafi áunnist. Rannsóknir í Bretlandi sýna að einn af hverjum tíu einstaklingum er með lesblindu, sem eru meira en 6,5 milljónir manna í Bretlandi, en aðeins 3% fólks telja það vera jákvæðan eiginleika (rannsókn YouGov 2017).
Þessi klippa sýnir það sem við höfum verið að benda hér oft á að lesblint fólk býr yfir endalausum möguleikum ef næst að nýta þá.

The world sees dyslexia as a disadvantage. It's not. This film highlights how far peoples' understanding of dyslexia still needs to change. One in ten people...

09/01/2026

Lesblinda til rann­sóknar
Félag lesblindra leitar nú til almennings til að styrkja rannsóknir á stöðu fólks með lestrarörðugleika á vinnumarkaði. Atvinnulífið er að ganga í gegnum mikilvægar breytingar. Stafræn umbreyting, sjálfvirkni, flóknar kröfur um skjölun og þörfin fyrir stöðuga endurmenntun setja vaxandi kröfur á alla starfsmenn. Í þessu umhverfi geta óþekktir námsörðugleikar orðið falin hindrun - hindrun sem hefur áhrif á atvinnu, vellíðan og jafnrétti. Það er skoðun Félags lesblindra að það þurfi að fylgjast vel með þessum þáttum skrifar Guðmundur S. Johnsen, formaður Félags lesblindra á Íslandi í eftirfarandi pistli sem má finna í fyrstu athugasemd.

07/01/2026

Danir reyna að styrkja stöðu lesblindra á vinnumarkaði

Danir hafa undanfarin misseri lagt áherslu á að efla þekkingu og skimun á lesblindu meðal fullorðinna, meðal annars til að styrkja stöðu þeira á vinnumarkaði. Árið 2024 voru birtar nýjar leiðbeiningar og tillögur frá vinnuhóp í Danmörku um að auka skimun fyrir lesblindu (ordblindhed) og hjá öðrum er eiga við lestrar- og skrifblindu að glíma meðal fullorðinna, sérstaklega á vinnustöðum og í tengslum við fullorðins- og eftirmenntun.

Vinnuhópurinn var stofnaður á grundvelli þríhliða samnings (trepartsaftale) frá 2023 milli stjórnvalda og aðila vinnumarkaðarins. Markmiðið var að þróa módel til að skima fleiri fullorðna og tryggja að skimun leiði til viðeigandi undirbúningsnámskeiða eða stuðnings.

Í maí 2024 birti Børne- og Undervisningsministeriet (UVM) frétt um þessar nýju tillögur. Þar kemur fram að aðeins um 1% fullorðinna á aldursbilinu 30–64 ára hafi verið prófuð með lesblinduprófunum, samanborið við hærra hlutfall yngri hópa.

Margir fullorðnir hafi aldrei fengið greiningu eða stuðning vegna þess að áherslan á lesblindu var minni þegar þeir voru í skóla.

Helstu tillögur vinnuhópsins fólust í að auka skimun á vinnustöðum með því að styðjast við lykilaðila og fyrirmyndir (rollemodeller), t.d. starfsmenn sem sjálfir hafa verið skimaðir eða fengið stuðning. Þessir einstaklingar geta þá hjálpað til við að brjóta tabú um lestrar- og skrifarvanda og hvetja samstarfsmenn til að taka þátt í skimun. Um leið var ákveðið að fylgja skimun eftir með undirbúningsnámskeiðum til að tryggja að þeir sem þurfa fái viðeigandi hjálp.

Markmiðið er að fækka þeim fullorðnu sem glíma við ógreinda lesblindu, sem getur verið hindrun í vinnu, námi og daglegu lífi. Dönsk yfirvöld telja þetta mikilvægt skref til að jafna tækifæri fullorðinna sem misstu af snemmtækum stuðningi.

02/01/2026

Gleðilegt nýtt ár!
Félag lesblindra óskar landsmönnum gleðislegs árs og þakkar fyrir það liðna. Að baki er annasamt ár á margan hátt og félagðið hefur lagt sig eftir að kynna starfsemi þess og efla skilning og þekkingu á því sem lesblindir eiga við að glíma. Áfram verður haldið að efla þekkingu á stöðu lesblindra og félagið vinnur að því með sérfræðingum Háskóla Íslands að hleypa af stað nýrri rannsókn á stöðu lesblindra hér á landi.

Félagið telur mikilvægt að vinna út frá styrkleikum lesblindra enda hefur félagið bent á að ólík nálgun þegar kemur að námi sé mikilvæg uppspretta hæfileika og sköpunar. „Margir fullorðnir sem glímdu við námsörðugleika skara fram úr í heildrænni hugsun, mynsturgreiningu, sjónrænni rökhugsun, hagnýtri lausn vandamála og nýsköpun sem fer utan ramma hinnar hefðbundnu hugsunar. Ótrúlega margir frumkvöðlar hafa glímt við lesblindu. Þessir styrkleikar eru sífellt verðmætari á nútímavinnustöðum. Til að nýta sér möguleika allra verða vinnustaðir framtíðarinnar að vera skipulagðir þannig að allir geti tekið þátt á jafnréttisforsendum,“ segir Guðmundur S. Johnsen, formaður Félags lesblindra á Íslandi.

Þá er ábending til skólafólks að fá fulltrúa félagsins í heimsókn til að fjalla um lesblindu við nemendur og kennara. Allt frá árinu 2011 hefur félagið farið í skólaheimsóknir í unglingadeildir grunnskóla þar sem rætt er við alla nemendur ekki aðeins þá lesblindu um lesblindu, einkenni, áskoranir og styrkleika lesblindra. Þá er farið yfir hvaða úrræði hafa nýst vel til að takast á við þær áskoranir sem fylgja lesblindu. Í framhaldið hefur oft verið fundur með kennurum skólans. Endilega verið í sambandi við okkur til að panta heimsókn.

Gleðilegt nýtt ár!

28/12/2025

Að efla læsi snemma á ævinni með efnisríkri kennslu
Nýrri rannsókn var ætlað að kanna hvernig samþætting efnisríkrar nálgunar (content-rich literacy) á læsiskennslu fyrir ung börn getur hraðað námi í leikskóla. Þessi rannsókn varpar ljósi á lykilniðurstöður úr námskrá sem notar vísindi og samfélagsfræði til að byggja upp orðaforða og skilning.

Í þessari rannsókn, sem náði til 47 skóla, var prófuð aðferð (Core Knowledge Language Arts: Knowledge Strand (CKLA: Knowledge), sem er uppbyggileg og ítarleg námsskrá í læsi. Hún notar daglegan upplestur til að byggja upp orðaforða og bakgrunnsþekkingu í vísindum og samfélagsfræði.

Eftir eina önn sýndu leikskólabörn sem notuðu námsskrána meiri námsárangur en þau sem fengu hefðbundna kennslu. Frekari rannsókna er þörf til að kanna langtímaáhrif og áhrif á niðurstöður með stöðluðu mati.

21/12/2025

Írar eru duglegir að skapa efni með lesblinda í miðju sögunnar. Í nýjum hljóðdramaþætti (podcasti) RTÉ Kids, Blank Books, lenda hin tíu ára gamla Rosie, systir hennar Alice og hundurinn þeirra Bobby inn í nokkrum af frægustu (og alræmdustu) sögum bókmenntanna - þar á meðal Fjársjóðseyjunni, Drakúla og Rómeó og Júlíu. Rosie tekst vel á við þetta - hún elskar jú bækur. Hún er líka með lesblindu.

Þó að talið sé að um það bil einn af hverjum tíu Írum sé með lesblindu, þá er það enn ein af mest misskilnu taugafræðilegu frávikunum þar um slóðir. Kynslóðir barna hafa verið alin upp við þá hugmynd að ef maður er með lesblindu, þá verður maður aldrei mikill lesari. Fyrir mörg börn, eins og Rosie, er þetta ekki satt.

Þetta veit engin betur en Emily Gillmor Murphy, höfundur Blank Books, en hún þurfti sem barn að vega áskoranirnar sem lesblinda olli henni á móti ást sinni á bókmenntum af öllum gerðum og tegundum.

Með Blank Books hefur Emily skrifað margar af eigin reynslusögum sínum inn í persónu Rosie, byggðar á minningum sínum frá þeim aldri.

Ef sú hugmynd að lesblindu börn verði aldrei miklir lesendur er goðsögn, hvaða aðrar misskilningar gætu þá verið til staðar?

Við kannski kíkjum á nokkrar goðsagnir um lesblindu hér á næstunni.

17/12/2025

Skimun er mikilvægt matsferli
Skimun er mikilvægt matsferli sem hjálpar kennurum að bera kennsl á nemendur sem eru í hættu á að ná ekki námsmarkmiðum bekkjarins.

Skimunarmat í kennslustofunni virkar á sama hátt og læknar framkvæma heilsufarsskimanir til að athuga líkama viðkomandi fyrir viðvörunarmerkjum til að sjá hvort viðkomandi er með heilsufarsvandamál eða gætir verið í hættu á að fá eitt.

Kennarar framkvæma náms- eða þekkingarskimanir, eins og í lestri, til að athuga barnið fyrir viðvörunarmerkjum um að það gæti verið í hættu á lestrarerfiðleikum síðar. Kennarar nota niðurstöður skimunarinnar til að upplýsa næstu skref í kennslu fyrir barnið. Jafnvel þó að öll börn fái skimunarmat, fá aðeins þeir nemendur sem sýna áhættu með því að hafa lægri einkunn aukalega aðstoð við lestur.

Foreldrar og umönnunaraðilar gegna líka hlutverki í skimun! Að læra hvað skimun er getur hjálpað barninu betur bæði innan og utan skóla. Það getur tekið tíma að skilja skimunarferlið sem notað er með barninu.

Með öllum þeim mismunandi gerðum mats og einkunna sem í boði eru getur verið erfitt að skilja og átta sig á hvað skimunarniðurstöður þýða. Svo, hvað geturðu gert? Lykilatriðið er að eiga samskipti við kennara barnsins og skólann. Ef foreldrar hafa spurningar um framfarir eða niðurstöður barnsins er mikilvægt að fá þær útskýrðar fyrir þér. Að eiga samskipti snemma og oft getur hjálpað foreldrum og barninu að skilja hvað má búast við í framtíðinni.

16/12/2025

Í dag kom út uppfærsla á Símarómi fyrir iOS. Þetta er umfangsmikil uppfærsla þar sem fimm nýjum röddum og textauppljómun hefur verið bætt við appið. Innbyggða röddin “Steinn” hefur nú fengið til liðs við sig raddirnar Kára, Mirru, Ragnar, Sögu og Sóleyju

Site description

14/12/2025

Nýtum hæfileika lesblindra betur
Þegar fyrirtæki tala um að opna metur á að nýta hæfileika hvers og eins, þá meina þau sjaldan þá sem sjá heiminn á annan hátt. Samt sem áður er lesblind hugsun, mynsturþekking, sýn þeirra á heildarlausnir vandamála og skapandi seigla allt eiginleikar sem eru algeng meðal fólks með lesblindu, einmitt sú tegund hugrænnar fjölbreytni sem knýr nýsköpun og framleiðni áfram.

Bandaríska viðskiptatímaritið Forbes er með áhugaverða umfjöllun um þetta nýlega. Þar er vitnað til nýrrar skýrslu sem talar um „endurkomu lesblindu hugsunar“, sem Made By Dyslexia gaf út í samstarfi við Randstad Enterprise. Hún leiddi í ljós að lesblind hugsun leggur nú þegar til um 195,6 milljarða dala til bandaríska hagkerfisins. Með markvissri ráðningu, valdeflingu og varðveislu lesblindra hæfileika gæti sú tala meira en þrefaldast segir í skýrslunni og Forbes vitnar til.

Kate Griggs, stofnandi Made By Dyslexia, segir: „Í nútíma samnýtingartíma er lesblind hugsun fullkominn aðstoðarflugmaður gervigreindar; fjarlægir áskoranir okkar og ýtir styrkleikum okkar áfram.“

Árið 2022 viðurkenndi LinkedIn lesblinda hugsun sem leitarhæfa færni, einhverskonar „ljósaperuaugnablik“ sem endurhugsaði hana sem samkeppnisforskot.

10/12/2025

Skýrsla Þjóðarmiðstöðvarinnar um bætt læsi frá árinu 2025 fjallar um ástand lesblindu í Bandaríkjunum og er áhugaverð nálgun við að ná yfir stöðu lesblindu á landsvísu í Bandaríkjunum. Skýrslan veitir yfirlit yfir samþykkt lög og kröfur um aðstoð við lesblindu í öllum 50 ríkjunum Bandaríkjanna. Hún hjálpar því fjölskyldum og kennurum að skilja hvaða stuðning nemendur eiga rétt á – og hvernig þeir geta nýtt sér hann – með skýrum leiðbeiningum um hvert ríki fyrir sig og beinum tenglum við lögin.

Skýrslan er aðgengileg án endurgjalds, aðeins þarf að óska eftir henni en við setjum slóð á Þjóðarmiðstöðina hér með í kommentum. Skýrslan inniheldur nýjustu uppfærslur um hvernig hvert fylki nálgast snemmbúna skimun, greiningu og stuðning við nemendur með lesblindu.

Með skýrslunni er reynt að tryggja að fjölskyldur, kennarar og stjórnmálamenn skilji hvað gildandi lög þýða og hvernig fylkin vinna að því að tryggja að allir nemendur með lesblindu fái þann stuðning sem þeir þurfa til að dafna. Þessi skýrsla sameinar allar þessar upplýsingar á einum stað.