Týndu Strákarnir: Hlaðvarp um kerfið, veggina og afleiðingarnar

24/04/2026

Þáttur #6 kemur út laugardaginn 25. apríl!

Steindór Þórarinsson, framleiðandi Týndu Strákanna, var fastur í öðrum verkefnum alla vikuna og komst því miður ekki í að klára þáttinn á réttum tíma.

Það er samt góð ástæða til að bíða.

Þetta er fyrsti þátturinn okkar sem kemur líka út í mynd og verður aðgengilegur á YouTube og Spotify Lokahönd er lögð á hljóðvinnslu og klippingu í dag og þátturinn fer í loftið á morgun, laugardag.

Gestur þáttarins er Brynjar Karl Sigurðsson, stofnandi Aþenu körfuboltafélagsins.

Þetta er magnaður og sláandi þáttur um kerfi sem virðist oft verja sjálft sig betur en börnin sem það á að þjóna. Við ræðum gaslýsingu, furðulega stjórnsýslu og það sem gerist þegar fólk syndir á móti straumnum og neitar að þegja.

Brynjar segir meðal annars frá því hvernig matur, sem félagið var að gefa stelpum sem koma sumar úr erfiðum aðstæðum, hafi verið skemmdur. Hann lýsir líka hvernig rými sem gæti nýst til að byggja upp sterkt, valdeflandi samfélag fyrir ungar stelpur standi tómt í stað þess að vera nýtt.

Við ræðum einnig okkar eigin samskipti við stjórnvöld og stofnanir. Það vekur spurningar þegar mál sem varða börn, úrræði, ábyrgð og kerfisbresti mæta þögn eða undanbrögðum. Hvorki heilbrigðisráðherra né mennta og barnamálaráðherra hafa svarað boði okkar um að koma í þáttinn.

Barna og fjölskyldustofa hafnaði einnig þátttöku og vísaði til þess að stofnunin geti ekki tjáð sig um einstök mál eða málefni skjólstæðinga. Við skiljum að stofnunin sé bundin trúnaði í einstökum málum. En þegar alvarlegar frásagnir, gögn og endurtekin mynstur birtast aftur og aftur, þá er ekki nóg að vísa allri umræðu frá sér. Kerfið þarf að geta rætt ábyrgð, verklag og almennar brotalamir án þess að fela sig á bak við þagnarskyldu.

Þessi þáttur er um íþróttir, börn, vald, kerfi og fólk sem syndir á móti straumnum þegar straumurinn liggur í ranga átt.

Týndu Strákarnir eru framleiddir af Samson.is fyrir STRAX Í DAG - Krefjumst aðgerða í geðheilbrigðimálum í samstarfi við Raddir hlaðvarpsupptökuver.

17/04/2026

Þáttur #5 er lendur Kristján Halldór Jensson | Frá kerfinu í fangelsið og í bata

Hann flakkaði ungur á milli úrræða og kerfa, fór snemma í neyslu og endaði síðar inni í fangelsiskerfinu. Í dag helgar hann líf sitt því að hjálpa öðrum mönnum að snúa við blaðinu.

Í þættinum ræðum við leiðina niður, botninn, viðsnúninginn og hvernig öndun hjálpaði honum að róa taugakerfið og finna loks aðra leið. Við ræðum líka hvernig Nonni tók á móti honum þegar hann var kominn lengst niður.

Þetta er stór saga um mann sem hefur séð myrkrið, en vinnur í dag að því að hjálpa öðrum út úr því.

Hlekkir á Spotify og Apple Podcast í athugasemdum.

16/04/2026

Það er gott að tala um læsi, einkunnir, kennslustundir og umbætur í skólakerfinu. En það er ekki nóg þegar alvarlegasti vandinn er enn ekki nefndur skýrt.

Í ræðu Ingu Sæland var margt sem hljómar vel. Hún sagði að kerfið þyrfti að skoðast af heiðarleika og að hjálpin þyrfti að koma fyrr og vera raunveruleg. En hún talaði ekki skýrt um börnin sem glíma við þungan og samsettan vanda. Börnin sem detta milli skóla, barnaverndar, geðheilbrigðisþjónustu og félagskerfa.

Þessi málaflokkur hefur of lengi verið þaggaður niður og falinn á bak við almenn orð, stefnur og falleg fyrirheit. Það er talað um börn almennt, en sjaldnar um þau sem eru verst stödd og borga hæsta verðið þegar kerfið bregst.

Við áttum fund með ráðherra 22. apríl sem var frestað til 13. maí. Á sama tíma hefur ekkert svar enn borist frá aðstoðarkonu hennar við boði um að koma í þáttinn Týndu Strákarnir og ræða þessi mál opinberlega.

Það er nákvæmlega þetta sem við erum að benda á. Það er auðvelt að tala fallega á sviði. Erfiðara er að mæta í samtal, svara gagnrýni og ræða þann veruleika sem of mörg börn og fjölskyldur lifa við.

Við bíðum ekki eftir fleiri orðum. Við bíðum eftir svörum, ábyrgð og raunverulegum aðgerðum.

Inga Sæland, mennta- og barnamálaráðherra, flutti ávarp á þingi Kennarasambands Íslands á Hilton Reykjavík Nordica í gær þar sem hún fjallaði um málefni kennara og menntun barna:

„Kæru kennarar,

Það er mér sönn ánægja að vera hér með ykkur í dag. Ég ætla að byrja á því að segja skýrt og af einlægni. Þið, kennarar, eruð meðal mikilvægustu fagstétta þessa lands. Þið standið vaktina á hverjum degi. Þið takið á móti börnum og ungmennum með ólíkan bakgrunn, ólíkar þarfir, ólíka styrkleika og ólíkar áskoranir. Þið kennið þeim, styðjið þau, leiðbeinið þeim og oft eruð þið líka þau sem sjáið fyrst þegar þeim líður illa. Það er ekki sjálfgefið. Það krefst þekkingar, þolinmæði, aga og ekki síst hjarta. Fyrir það eigið þið þakkir skildar.

En virðing fyrir kennurum felst ekki eingöngu í fallegum orðum. Virðing felst líka í því að við horfumst í augu við hlutina og séum tilbúin til þess að setja spurningarmerki við kerfið og breyta því ef betri leiðir finnast. Við eigum að tala hreint út, því það er börnunum okkar fyrir bestu. Staðan er sú að íslenska menntakerfið stendur frammi fyrir verulegum áskorunum. Árangurinn er ekki alltaf í samræmi við þá fjármuni sem samfélagið leggur til.

Árangur nemenda í PISA hefur versnað og staða barnanna hér í alþjóðlegu samanburði er óásættanleg. Aðeins 60% íslenskra nemenda náðu viðmiðum OECD um grunnfærni í lesskilningi í síðustu PISA könnun. Þá er hlutfall nemenda sem velja STEM-greinar of lágt. Sama má segja um hlutfall nemenda í verk- og starfsnámi. Þá lýkur of stór hópur ungmenna ekki námi með öðru en grunnskólaprófi.

Þetta og ýmislegt annað bendir til þess að styrkja þurfi grunnstoðir menntakerfisins.

Ágætu kennarar,

Að undanförnu hefur mikið verið rætt um skóladaga og kennsludaga. Hvað sé hvað. Gott og vel en það er einfaldlega munur á þessu tvennu. Og sá munur er dreginn fram í alþjóðlegum samanburði en gögnin um skóladaga og kennsludaga byggja á upplýsingum frá skólastjórnendum sjálfum í lok hvers skólaárs.

Kennsludagar og í raun kennslutímar, eru færri hér en víða annars staðar, þó að skólaárið sé sums staðar jafnlangt á blaði. Þetta eru staðreyndir sem við verðum að vera óhrædd við að ræða. Þessi umræða þýðir ekki að það sé verið að gefa til kynna að kennarar hafi brugðist eða að kennarar séu ekki að sinna vinnunni sinni. Langt í frá. Þetta þýðir að kerfið í heild sinni þarf að skoða af heiðarleika og ábyrgð.

Og kæru kennarar, hér er ekki endilega verið að tala um lengingu skólaársins því við vitum að magn er ekki endilega sama og gæði. En kannski getum við sannmælst um að leggja meiri áherslu á faggreinakennslu og fleiri kennslustundir á kostnað annarra vinnustunda sem ýmsir kennarar hafa bent á að mætti hugsanlega endurskoða.

Ég kom í þetta embætti til að bæta menntakerfið. Ekki til að fegra stöðuna. En heldur ekki til að draga upp verri mynd en veruleikinn er. Heldur til að hlusta, vinna með ykkur og ráðast óhrædd í nauðsynlegar breytingar. Eitt af því fyrsta sem ég setti á dagskrá var læsi. Það er ekki tilviljun að við höfum skilgreint þetta ár sem ár læsis. Ef börn ná ekki sterkum tökum á lestri og skilningi snemma á skólagöngunni, þá hefur það áhrif á allt annað sem á eftir kemur. Læsi er lykillinn að öllu námi, þátttöku, sjálfstrausti og tækifærum í lífinu. Þess vegna vil ég, og ekki bara ég, því ég veit að það á við okkur öll hér inni, að öll börn verði læs á fyrstu stigum skólagöngunnar.

En ég vil líka auka áherslu á vellíðan barna. Barni sem líður illa, gengur illa í öllu sínu námi. Þetta tvennt verður ekki slitið í sundur. Þess vegna var það eitt það fyrsta sem ég gerði í mínu starfi sem menntamálaráðherra, að boða samræmda löggjöf um símafrí í skólum. Skóli á nefnilega ekki einungis að vera vettvangur náms heldur griðarstaður barna og undirstaða allra félagslegra samskipta. Samhliða slíkum reglum þurfum við að bjóða börnunum okkar upp á fleiri tækifæri til samskipta milli tíma og í frímínútum hvort sem það er að opna íþróttahúsið, fjölga borðtennisborðum eða bara setja spilastokka fram á gang. Samhliða þessu vil ég hækka aldursmörk barna að samfélagsmiðlum en það er alveg ljóst að samfélagsmiðlar eru að ræna æskunni frá börnunum okkar.

Við verðum líka að hafa kjark til að ræða það sem foreldrar hafa kallað eftir um langa hríð. Það er meira gagnsæi. Foreldrar eiga rétt á skýrum upplýsingum um stöðu barna sinna í námi. Í þessu sambandi hafa foreldrar bent mér á, að það getur verið bagalegt að geta ekki farið yfir próf barna sinna með þeim, þar sem börnin fá ítrekað ekki að taka prófin sín með sér heim.

Jafnframt tel ég eðlilegt að við notum tölustafi í einkunnagjöf eins og tíðkast í framhaldsskólum og háskólum, en ekki bókstafi eða önnur form s.s. liti sem getur verið erfitt að skilja. Ég veit að þetta er umdeilt í ykkar hópi en mér finnst þetta skipta máli. Og það skiptir líka máli að þetta er í samræmi við það sem mikill meirihluti foreldra vill.

Nýleg könnun Maskínu sýnir að yfir 88% landsmanna finnst að einkunnir í íslenskum skólum eigi að vera birtar í tölustöfum en einungis 2,6% telja að eigi að birta einkunnirnar í bókstöfum. Vandfundinn er meiri stuðningur við eitthvert málefni í okkar samfélagi en einmitt breytingu í þessa átt.

Við verðum því að vera til í að hlusta á raddir foreldra. Það vil ég gera. Það er ekki gert til að setja meiri pressu á börn eða kollvarpa forsendum námsmats kennara. Það er gert til að skapa skýrari samskipti, betri yfirsýn og meiri sameiginlega ábyrgð. Aðalatriðið er að námskvarðinn sé skýr, fyrir bæði nemendur og foreldra en eftir að heimanám minnkaði til muna víðast hvar, þá getur verið erfitt fyrir foreldra og börn að átta sig á stöðunni. Ef námskvarðinn er skýr, þá er einfaldlega miklu betra að ná yfirsýn svo hægt sé að mæta þörfum nemenda.

Við þurfum líka að ræða fjölda nemenda í bekkjum. Kennarar vita betur en flestir að of stórir námshópar geta gert einstaklingsmiðað nám erfiðara, aukið álag og dregið úr svigrúmi til að sinna hverju barni. Þetta þarf því að vera skoðað af fullri alvöru í samtali við ykkur kennarana, sveitarfélögin og aðra.

Við verðum að skapa betra starfsumhverfi þannig að kennurum líði vel í starfi sínu og geti blómstrað í kennslunni sem ykkur öllum er svo vænt um. Sama á við um stefnu sem hefur verið kölluð skóli án aðgreiningar. Markmiðin voru göfug. Hugmyndin um að öll börn eigi að tilheyra samfélagi jafningja sinna er mikilvæg og rétt. En við verðum líka að þora að spyrja: Þjónar framkvæmdin barninu? Styður hún kennarana? Skilar hún þeirri þjónustu sem að var stefnt? Það er einfaldlega kominn tími til að endurskoða þessa stefnu þannig að öll börn geti notið sín, á sínum forsendum. Það er á okkar ábyrgð að mæta barninu þar sem það er.

Til að svo megi verða þá þarf að bæta skólaþjónustu, styrkja ráðgjöf, stuðning, greiningarferli og úrræði. Það þarf að tryggja að hjálpin komi fyrr og að hún sé raunveruleg. Og fyrst ég nefni þetta atriði þá vil ég sérstaklega vekja athygli á svokölluðum NEET-hópi sem ég veit að við öll hér, höfum miklar áhyggjur af en með aukinni skólaþjónustu getum við fækkað í þeim hópi til muna að mínu mati.

Við vitum líka að skólarnir standa frammi fyrir nýjum áskorunum vegna aukins fjölda nemenda með ólíkan tungumála- og menningarbakgrunn og litla íslenskukunnáttu. Hér eru til grunnskólar þar sem allt að 70-85% nemenda eru af erlendum uppruna. Það er áskorun sem við stöndum frammi fyrir og megum hvorki vanmeta né hræðast.

Börn sem koma ný inn í íslenskt samfélag eiga rétt á stuðningi og góðri íslenskukennslu. Kennarar eiga ekki einir að bera þann vanda á herðum sér en m.a. þarf að bæta verulega úr námsgögnum til að styðja betur við börn með ólíkar þarfir. Reyndar þarf jafnvel heila byltingu þegar kemur að gerð frekari námsgagna en þar veit ég að við erum 100% sammála.

Við þurfum líka að auka vægi kjarnagreina í öllu skólastarfi en í glænýrri atvinnustefnu ríkisstjórnarinnar er lögð höfuðáhersla á STEM greinar. Þar ætlum við að styrkja starfs- og iðnnám og þróa sveigjanlegri og starfstengdari námsleiðir. Við ætlum að endurskoða námskrár og auka framboð á vönduðu námsefni og námsgögnum á þessu sviði.

Samhliða þessu verður byggð upp betri aðstaða til framtíðar. Nýr Tækniskóli verður reistur í Hafnarfirði og uppbygging verknámsskóla víða um land mun styrkja innviði menntunar og atvinnulífs. Áætlað er að ríkið verji að lágmarki 5 milljörðum króna vegna þessara framkvæmda og þá er ótalinn 40% hlutur sveitarfélaga. Áætlaður framkvæmdakostnaður verður því vel yfir 8 milljarða króna. Þetta er skýr stefna um að efla verkmenntun, mæta þörfum atvinnulífsins og tryggja fjölbreytt námsframboð um land allt.

Einnig er ánægjulegt að geta sagt frá því á þessum vettvangi að okkur tókst að auka framlög til framhaldsskóla frá gildandi fjármálaáætlun um 1,3 milljarða króna árið 2027, 1,1 milljarð árið 2028 og 400 milljónir kr. árið 2029. En betur má ef duga skal þegar kemur að framhaldsskólunum.

Árið 2027 aukast hins vegar framlög frá gildandi fjármálaáætlun um 700 milljónir kr. króna í verkefni tengd inngildingu og íslenskukennslu.

Kæru kennarar,

Við ætlum að standa mun betur með kennurum sem vinna ómetanlegt starf við krefjandi aðstæður út um allt land. Faglegur styrkur þeirra er lykillinn að árangri nemenda. Því verður lögð sérstök áhersla á starfsþróun, símenntun og aukna fagþekkingu, ekki síst í stærðfræði og raunvísindum.

Til að styðja og efla kjarnagreinar í framhaldsskólum verður t.d. ráðist í endurskoðun á reiknilíkan framhaldsskóla. Námsbrautir eru alltof margar og sumar búa nemendur ekki nægjanlega vel fyrir frekara nám eða störf. Það er ekki nógu gott.

Ungt fólk á ekki að komast að því of seint, að kerfið gaf því ekki þann undirbúning sem það þurfti. Við þurfum sterkari samfellu milli skólastiga, skýrari væntingar og meiri gæði. Kerfið má alls ekki gefa ungu fólki falskt öryggi eða óraunhæfar væntingar.

Kæru kennarar,

Þó að ég hafi varið mestum tímanum hér í að ræða það sem betur má fara, þá veit ég það vel að mörgu leyti eigum við frábært skólakerfi. Það er allt ykkur þakka. Ég veit að víða vinna kennarar kraftaverk. Breyta lífi barna og skapa þeim tækifæri sem annars aldrei hefðu gefist.

Ég veit líka að margt í PISA sýndi jákvæða þætti fyrir Ísland og má þar nefna að nemendum á Íslandi líður almennt séð nokkuð vel í skólanum, þeir eru jákvæðir í garð kennara sinna og upplifa einelti tiltölulega sjaldan. Þarna skora íslenskir nemendur mun hærra en jafnaldrar á öðrum Norðurlöndum og í ríkjum OECD gera að jafnaði. Þá kom fram í niðurstöðum PISA að ungmenni hér á landi telja sig búa yfir þrautseigju og streituþoli, þau gefast ekki svo auðveldlega upp.

Það er mikilvægt að hafa líka þessi atriði í huga þegar staðan er metin. En það er einnig mikilvægt að átta sig á að þegar kerfið nær ekki að mæta barni, þá er það ekki barnið sem bregst. Það er ekki heldur kennarinn sem bregst heldur samfélagið. Kerfið sem við höfum skapað. Kerfið er ekki kennararnir og kennararnir eru ekki kerfið. Kerfið er skipulag, stefna, fjármögnun, stuðningsþjónusta, námskrár, mælikvarðar, námsmat og pólitískar ákvarðanir. Þar verðum við sem stjórnvöld að axla ábyrgð. Það er mikilvægt að segja þetta upphátt.

Ég lít á ykkur, kæru kennara sem bandamenn í þeirri miklu vinnu sem framundan er, og miðar öll að því að gera íslenskt menntakerfi okkar betra fyrir alla. Þið eru fagfólkið, sem hefur reynslu, innsýn og skýra sýn á það sem betur má fara. Fólkið sem lætur hugmyndirnar um betri menntun fyrir alla verða að veruleika.

Það eru ótal tækifæri til að gera kerfið okkar betra. Við þurfum bara að standa þétt saman. Við erum til dæmis núna í miðju samtali um virðismatið og það býður upp ýmsa spennandi möguleika til að bæta kerfið, ekki síst með hagsmuni barna og kennara í huga.

Kæru kennarar,

Við stöndum á tímamótum og þá er traust í samstarfi dýrmætasta auðlindin. Í tilraunaverkefni um notkun gervigreindar í skólastarfi sem ráðuneytið, Miðstöð menntunar og skólaþjónustu og Kennarasamband Íslands standa saman að, er það gæfa okkar að samstarfið skapi farveg til að ná sameiginlegri niðurstöðu, bæði um hvar þarf að staldra við og íhuga betur áður en við höldum áfram og hvar tækifærin liggja til að styrkja kennara og bæta árangur í námi með ábyrgri innleiðingu.

Að lokum, á umræðan öll að snúast um börnin. Um framtíð þeirra. Um sjálfstraust þeirra. Um tækifæri þeirra til að vaxa, læra, taka þátt og skapa sér og öðrum gott líf til framtíðar. Ísland hefur alla burði til að gera betur. Við erum auðug. Við eigum öfluga kennara og skólastjórnendur. Samfélagið okkar stendur styrkum stoðum. Þekking, samheldni, fagmennska, eru okkar leiðarljós.

Nú bið ég ykkur, kæru kennarar. Tökum höndum saman. Horfumst í augu við áskoranirnar og verkefnin sem við þurfum sameiginlega að leysa svo öllum börnunum okkar farnist vel til framtíðar. Á því byggist farsæld samfélagsins okkar í heild sinni.

Gangi okkur öllum sem best. Takk fyrir að hlusta.“

------

Með fyrirvara um vik frá texta í framsögu - upptöku af ræðu ráðherra á þinginu er að finna á KI.is.

15/04/2026

Guðmundur segist ekki hafa orðið var við krakkneyslu meðal þeirra barna sem hann sinnir, sem sé afmarkaður hópur.

„En ég veit af þessu, ég heyri alveg af þessu hjá krökkum sem ég er með og eru í neyslu. Það hefur þá verið meira í eldri hlutanum, sem eru 17/18 ára en ekki hjá þessum yngri. Sem betur fer.“

Guðmundur sérhæfir sig í leit að týndum börnum, sem oft hafa ánetjast fíkniefnum. Hann segir að sögurnar séu oft átakanlegar og áföll í æsku að baki neyslu fólks.

Hann vill að kerfin vinni betur saman til að draga úr eftirspurn eftir eiturlyfjum og þar með framboðinu.

Lesa frétt hér: https://www.ruv.is/frettir/innlent/2026-04-15-tharf-ad-skapa-thaer-adstaedur-ad-folk-leiti-ekki-i-eiturlyf-til-ad-deyfa-sig-472893

13/04/2026

Meira en bara hlaðvarp!

Góður fundur í dag 13. Apríl með vinkonu okkar á Alþingi. - Meira um það síðar.

11/04/2026

Týndu Strákarnir eru ekki bara hlaðvarp.

Þetta er stærra verkefni. Frá upphafi hefur verið unnið að því að safna saman gögnum, vitnisburðum, frásögnum og spurningum um kerfi sem á að vernda börn og ungmenni, en virðist of oft bregðast þegar mest reynir.

Gögnin komu ekki eftir að hlaðvarpið fór í loftið. Þau lágu fyrir áður. En eftir að þættirnir fóru af stað hefur enn meira efni borist. Fleiri hafa stigið fram. Fleiri hafa sent ábendingar. Fleiri hafa lýst reynslu sinni. Fleiri hafa bent á mynstur sem ekki verður lengur afgreitt sem einstök tilfelli.

Í opnu bréfi til Barna og fjölskyldustofu kom fram að verkefninu hefðu þegar borist frásagnir frá bæði fyrrverandi skjólstæðingum og fólki sem hefur starfað innan kerfisins. Einnig efni sem styður við hluta þeirra frásagna. Slíkt efni er ekki birt óunnið. Ekki vegna þess að það skipti ekki máli, heldur vegna þess að þetta snýst um raunveruleg börn, raunverulegar fjölskyldur og ábyrgð sem þarf að vinna af alvöru.

Í #1 þætti fórum við yfir af hverju þetta verkefni varð til og af hverju þessi umræða má ekki kafna aftur.

Í aukaþættinum fórum við í brunann á Stuðlum, skýrsluna, ábyrgðina og spurningarnar sem enn bíða svara.

Í #2 þætti ræddum við við Sævar Hlyn Jónsson um skólakerfið, heimilisleysi og fíkn. Um það hvað gerist þegar fólk er dæmt snemma í stað þess að fá stuðning.

Í #3 þætti ræddum við við Rósu Ólöfu Ólafsdóttur, systur Lalla Johns, um reynslu fjölskyldunnar og þau gögn sem hún telur sýna fordóma, niðurlægingu og valdbeitingu. Kjarni þess þáttar var einfaldur. Þessi mynstur tilheyra ekki bara fortíðinni.

Í #4 þætti, sem kom út föstudaginn 10. apríl, stígur fram ungur maður sem lýsir reynslu sinni af Stuðlum, lyfjum, þögn og kerfi sem hann upplifði að hlustaði ekki þegar mest á reyndi. Það sem hann segir stendur ekki eitt og sér. Það fellur inn í stærra samhengi sem við höfum verið að draga fram frá fyrsta degi.

Við höfum líka farið í opinber gögn og skýrslur. Í umfjöllun á Samson.is um skýrsluna Samþætt þjónusta við börn með vímuefnavanda blasir við mynd sem er ekki hægt að fegra. Brotakennd þjónusta. Óljós ábyrgð. Skortur á sérhæfðum úrræðum. Börn sem koma aftur og aftur inn í sama kerfi. Sama hringrás. Sömu afleiðingar.

Í annarri umfjöllun var bent á hvernig setningin „ég vissi ekki“ getur orðið að neyðarútgangi úr ábyrgð. Þegar enginn veit neitt, þá er enginn dreginn til ábyrgðar. Og þá sitja börnin uppi með afleiðingarnar.

Á vef Týndu Strákanna er hægt að senda inn gögn, vitnisburði, ábendingar og andsvör. Það skiptir máli. Þetta snýst ekki bara um að gefa út þætti. Þetta snýst um að safna saman myndinni, setja reynslu fólks í samhengi og byggja upp þrýsting á svör, ábyrgð og úrbætur.

Samt bíða enn mikilvægar spurningar svara.

Fulltrúum Barna og fjölskyldustofu var boðið 4. apríl að koma í þáttinn og ræða stöðu barna í barnaverndarkerfinu, meðferðarúrræðin sem eru í boði og þá ábyrgð sem fylgir þessum málaflokki. Það boð var ítrekað opinberlega 9. apríl.

Alma D. Möller heilbrigðisráðherra hefur enn ekki svarað boði sem sent var 17. mars. Fundi með Ingu Sæland, sem átti upphaflega að fara fram 22. apríl, var frestað til 13. maí og henni hefur einnig verið boðið að koma í þáttinn. Ásta, forstjóri Barna og fjölskyldustofu, og Funi Sigurðsson, framkvæmdastjóri meðferðarmála, hafa líka verið boðuð til samtals.

Þetta snýst ekki um ímynd. Þetta snýst um börn. Aðstandendur. Fjölskyldur. Og það hvort úrræðin sem eiga að grípa fólk séu raunverulega að virka.

Ef verklagið stenst, ef svörin liggja fyrir og ef ábyrgðin er skýr, þá ætti að vera sjálfsagt að mæta í opið samtal.

Týndu Strákarnir eru verkefni í tengslum við Strax í dag. Hlaðvarpið er framleitt af Samson.is. En þetta er meira en hlaðvarp. Þetta er líka vinna á bak við tjöldin, yfirferð gagna, samtöl við fólk, þrýstingur á svör og krafa um að þessi mál verði ekki aftur sett í skúffu.

Fylgdu Týndu Strákunum á Spotify og Apple Podcasts.

Sendu okkur ábendingar, gögn eða vitnisburð.

10/04/2026

Þáttur #4 af Týndu Strákunum er kominn á Spotify og Apple Podcasts. Eitt af týndu börnunum um Stuðla, lyfin og kerfi sem brást.

Stundum er talað um kerfið eins og það sé þarna til að vernda börn. En hvað ef barnið upplifir eitthvað allt annað?

Í þessum þætti ræðum við við ungan mann sem hefur verið eitt af týndu börnunum og segir frá reynslu sem er bæði þung og sláandi. Í hans frásögn kemur meðal annars fram að það hafi verið auðvelt að panta vímuefni og að hann hafi fengið lyf án þess að haft væri samband við lækni eða foreldra með þeim hætti sem maður myndi halda að ætti að vera sjálfsagður.

Það sem gerir þennan þátt enn þyngri er að þetta stendur ekki eitt og sér. Nonni rifjar einnig upp sambærilega reynslu úr lífi síns drengs sem síðar lést í brunanum á Stuðlum.

Þetta er ekki þáttur sem á að líða hjá. Þetta er þáttur sem á að sitja eftir. Þegar börn kalla eftir hjálp en mæta þögn, lyfjum, fordómum og kerfi sem hlustar ekki, þá er eitthvað mikið að.

Hvetjum alla að fylgja okkur á Spotify og Apple Podcast því á næstunni eru að koma fjölbreyttir þættir og m.a. þáttur um hvaða lausnir við viljum sjá. - Hlekkur á þátt í athugasemdum.

Bak við þættina fer líka fram vinna utan stúdíós. Við hittum aðstandendur, fagfólk og ráðafólk og reynum að knýja fram raunverulegar breytingar.

Hægt er að styðja við gerð þáttana hér: Kennitala: 430818 2360 / Reikningur: 0133 26 014369

09/04/2026

Þann 4. Apríl sendum við formlegt boð. Í dag birtist þessi pistill.

Við höfum fengið svar "Sæll Steindór og takk fyrir boðið

Við skoðum þetta og fáum að vera í sambandi á næstunni."

Við Týndu Strákarnir: Hlaðvarp um kerfið, veggina og afleiðingarnar hlökkum til að heyra hvort þau komi til okkar.

Lesa pistil: https://www.visir.is/g/20262866681d/opid-bref-til-barna-og-fjolskyldustofu