08/05/2026
៙ Hantavirus ស្ថិតនៅក្នុងអម្បូរ Hantaviridae ដែលមានលក្ខណៈរូបរាង និងរចនាសម្ព័ន្ធជាក់លាក់ដូចខាងក្រោម៖
១. រូបរាង និងទំហំ
• រូបរាង៖ វាមានរូបរាងជាស្វ៊ែរ (Spherical) ឬរាងពងក្រពើ (Pleomorphic)។
• ទំហំ៖ វាមានអង្កត់ផ្ចិតប្រហែលពី 80 ទៅ 120 ណាណូម៉ែត្រ (nm)។
២. រចនាសម្ព័ន្ធស្រោបខាងក្រៅ
• វាជាប្រភេទវីរុសដែលមានស្រោប (Enveloped virus) ដែលស្រោបដោយស្រទាប់ Lipid bilayer (ដែលបានមកពីកោសិកាមនុស្ស ឬសត្វដែលវាទៅតោង)។
• នៅលើស្រទាប់ស្រោបនេះ មានពកៗដែលជា Glycoproteins ពីរប្រភេទគឺ Gn និង Gc។ សម្ព័ន្ធប្រូតេអ៊ីនទាំងនេះមានតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជួយឱ្យវីរុសទៅតោង និងជ្រាបចូលទៅក្នុងកោសិកាគោលដៅ (Host cells)។
៣. រចនាសម្ព័ន្ធខាងក្នុង និងសេនេទិច (Genome Configuration)
Hantavirus មានលក្ខណៈពិសេសត្រង់សេនេទិចរបស់វា៖
• ប្រភេទសេនេទិច៖ វាជាប្រភេទ Single-stranded RNA ខ្សែដក (Negative-sense)។
• ការបែងចែកផ្នែក (Segmented Genome): សេនេទិចរបស់វាត្រូវបានបែងចែកជា ៣ ផ្នែក (Segments) ដែលគេហៅថា៖
1. S (Small): កូដសម្រាប់បង្កើត Nucleocapsid (N)protein។
2. M (Medium): កូដសម្រាប់បង្កើត Glycoproteins (Gn និង Gc)។
3. L (Large): កូដសម្រាប់បង្កើត Viral RNA-dependent RNA polymerase (ដែលជាអង់ស៊ីមសម្រាប់ចម្លងហ្សែន)។
៤. Nucleocapsid
• នៅខាងក្នុងស្រទាប់ស្រោប ផ្នែក RNA នីមួយៗត្រូវបានរុំព័ទ្ធដោយ Nucleocapsid protein(N) ដែលបង្កើតបានជារង្វង់ (Helical nucleocapsids)។
ជំងឺនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅតាមរយៈរោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរពីរប្រភេទ អាស្រ័យទៅលើតំបន់ភូមិសាស្ត្រ និងប្រភេទវីរុស៖
១. ប្រភេទជំងឺបង្កដោយ Hantavirus
• Hantavirus Pulmonary Syndrome (HPS): ច្រើនកើតមាននៅតំបន់អាមេរិក។ វាប៉ះពាល់ខ្លាំងដល់ប្រព័ន្ធដង្ហើម និងសួត ដែលអាចបង្កឱ្យមានគ្រោះថ្នាក់ដល់ជីវិតខ្ពស់។
• Hemorrhagic Fever with Renal Syndrome (HFRS): ច្រើនកើតមាននៅតំបន់អឺរ៉ុប និងអាស៊ី (រួមទាំងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍)។ វាបង្កឱ្យមានគ្រុនក្តៅ ហូរឈាម និងប៉ះពាល់ដល់មុខងារតម្រងនោម (ខ្សោយតម្រងនោមស្រួចស្រាវ)។
២. ការចម្លងមេរោគ
មនុស្សអាចឆ្លងមេរោគនេះតាមរយៈ៖
• ការដកដង្ហើម៖ បញ្ចូលភាគល្អិតតូចៗដែលមានមេរោគ ចេញពីទឹកនោម លាមក ឬទឹកមាត់របស់សត្វកណ្តុរដែលហើរក្នុងខ្យល់ (Aerosolization)។
• ការប៉ះពាល់ផ្ទាល់៖ ប៉ះទឹកនោម ឬលាមកសត្វកណ្តុរ រួចយកដៃមកប៉ះមាត់ ច្រមុះ ឬភ្នែក។
• ការខាំ៖ ករណីនេះកម្រនឹងកើតមានណាស់ ប៉ុន្តែសត្វកណ្តុរដែលមានមេរោគអាចចម្លងតាមរយៈការខាំ។
៣. រោគសញ្ញាគ្លីនិក
រោគសញ្ញាចាប់ផ្តើមស្រដៀងនឹងជំងឺគ្រុនផ្តាសាយធំ រួមមាន៖
• គ្រុនក្តៅខ្លាំង និងគ្រុនញាក់។
• ឈឺសាច់ដុំ (ជាពិសេសនៅត្រកៀក ស្មា និងខ្នង)។
• អស់កម្លាំង និងវិលមុខ។
• រោគសញ្ញាធ្ងន់ធ្ងរ៖ ហត់ដង្ហើមខ្លាំង (ករណី HPS) ឬឈឺពោះខ្លាំង ឈឺខ្នង និងទឹកនោមតិច (ករណី HFRS)។
ដោយសារវាជា Enveloped virus (វីរុសមានស្រោបខ្លាញ់) វាធ្វើឱ្យ Hantavirus ងាយនឹងរងគ្រោះ ឬងាយងាប់ដោយសារ អាល់កុល (Alcohol), ទឹកសាប៊ូ ឬ ទឹកសម្លាប់មេរោគ (Disinfectants) ដូចជាក្លរីនជាដើម។ ដូច្នេះ ការសម្អាតដៃ និងបរិស្ថានដោយប្រើសាប៊ូ ឬអាល់កុល គឺជាវិធានការដ៏មានប្រសិទ្ធភាពក្នុងការកម្ចាត់មេរោគនេះពីផ្ទៃវត្ថុផ្សេងៗ៕
យោង៖ -Centers for Disease Control and Prevention. (2021). "Hantavirus: Viral Characterization".
-World Health Organization. (2020). "Hantavirus infection - Fact Sheet".
-Bennett, J. E., Dolin, R., & Bl**er, M. J. (2019). Principles and Practice of Infectious Diseases.
៦ ឧសភា ២០២៦ -NH