14/01/2026
ការប្រើប្រាស់ ថ្នាំផ្សះ (Antibiotics) ច្រើនពេក ឬប្រើខុសរបៀប គឺជាបញ្ហាសុខភាពដ៏ធំបំផុតមួយដែលពិភពលោក (មិនមែនតែនៅខ្មែរទេ) កំពុងព្រួយបារម្ភ។ គ្រោះថ្នាក់របស់វាមិនមែនកើតឡើងភ្លាមៗដូចថ្នាំពុលទេ ប៉ុន្តែវាជា "ឃាតករសម្ងាត់" ដែលបំផ្លាញជីវិតនៅពេលក្រោយ។
នេះជាផលប៉ះពាល់ធំៗនៃការប្រើថ្នាំផ្សះសាកាឡៃ (ញឹកញាប់ពេក និងគ្មានវេជ្ជបញ្ជា)៖
១. មេរោគស៊ាំនឹងថ្នាំ (Antibiotic Resistance) - ចំណុចគ្រោះថ្នាក់បំផុត
នេះគឺជាផលវិបាកដែលគួរឱ្យខ្លាចបំផុត។
ដំណើរការ៖ នៅពេលអ្នកលេបថ្នាំផ្សះញឹកញាប់ពេក (ឧទាហរណ៍៖ ឈឺក្បាលផ្តាសាយតិចតួចក៏លេប) ឬលេបមិនគ្រប់កម្រិត (គ្រូពេទ្យឱ្យលេប ៥ថ្ងៃ តែលេបបាន ២ថ្ងៃ បាត់ឈឺក៏ឈប់) បាក់តេរីនៅក្នុងខ្លួនអ្នកមិនស្លាប់អស់ទេ។ ពួកវានឹងរៀន "ស្គាល់មុខថ្នាំ" ហើយបំប្លែងខ្លួនឲ្យកាន់តែខ្លាំង។
លទ្ធផល៖ ថ្ងៃក្រោយពេលអ្នកឈឺធ្ងន់ពិតប្រាកដ (ដូចជារលាកសួត ឬឆ្លងរោគក្នុងឈាម) ថ្នាំផ្សះធម្មតាមិនអាចសម្លាប់មេរោគនោះបានទៀតទេ។ អ្នកអាចនឹងស្លាប់ដោយសារជំងឺដែលកាលពីមុនអាចព្យាបាលជាសះស្បើយយ៉ាងងាយ។ គេហៅថាបញ្ហានេះថា "ស៊ាំថ្នាំ"។
២. សម្លាប់បាក់តេរីល្អៗនៅក្នុងខ្លួន (Killing Good Bacteria)
ថ្នាំផ្សះ ប្រៀបដូចជាការទម្លាក់គ្រាប់បែក។ វាមិនចេះរើសមុខទេថា មួយណាជាមេរោគអាក្រក់ មួយណាជាបាក់តេរីល្អ។
នៅក្នុងពោះវៀនរបស់យើង មានបាក់តេរីល្អៗរាប់លានដែលជួយដល់ការរំលាយអាហារ និងប្រព័ន្ធការពាររាងកាយ។ ពេលលេបថ្នាំផ្សះច្រើន បាក់តេរីល្អទាំងនេះនឹងស្លាប់អស់ ដែលបណ្តាលឱ្យ៖
រាករូស (Antibiotic-associated diarrhea)។
ឆ្លងមេរោគផ្សិត (Yeast infections) ជាពិសេសចំពោះស្ត្រី (រមាស់ ឬធ្លាក់សនៅតំបន់សម្ងាត់)។
ពិបាករំលាយអាហារ និងហើមពោះរ៉ាំរ៉ៃ។
៣. ធ្វើឱ្យប្រព័ន្ធការពាររាងកាយចុះខ្សោយ
ការប្រើថ្នាំផ្សះចំពោះជំងឺស្រាលៗ (ដូចជាផ្តាសាយដែលបង្កដោយវីរុស) ធ្វើឱ្យរាងកាយបាត់បង់ឱកាសក្នុងការបង្កើតភាពស៊ាំដោយខ្លួនឯង។ កុមារដែលទទួលថ្នាំផ្សះច្រើនពេក អាចនឹងងាយឈឺនៅពេលធំឡើង ឬមានបញ្ហាអាឡែស៊ី និងហឺត។
៤. ប៉ះពាល់ដល់ថ្លើម និងតម្រងនោម
ដូចថ្នាំដទៃទៀតដែរ ថ្នាំផ្សះត្រូវបានបំបែកនៅថ្លើម និងបញ្ចេញចោលតាមតម្រងនោម។ ការប្រើប្រាស់រយៈពេលយូរ ឬច្រើនប្រភេទចូលគ្នា អាចធ្វើឱ្យថ្លើមរលាក ឬតម្រងនោមចុះខ្សោយ។
តើពេលណាគួរប្រើ និងមិនគួរប្រើ?
ដាច់ខាតមិនត្រូវប្រើ៖ សម្រាប់ជំងឺ ផ្តាសាយ (Flu), ឈឺបំពង់ក (ភាគច្រើន), ហៀរសំបោរ, ក្អកធម្មតា។ ជំងឺទាំងនេះ ៩០% បង្កឡើងដោយ វីរុស។ ថ្នាំផ្សះសម្លាប់បានតែ បាក់តេរី ទេ ដូច្នេះការលេបថ្នាំផ្សះពេលផ្តាសាយ គឺ គ្មានប្រយោជន៍សោះ ហើយថែមទាំងនាំទុក្ខទៀត។
ត្រូវប្រើ៖ លុះត្រាតែមានវេជ្ជបញ្ជាពីគ្រូពេទ្យ បញ្ជាក់ថាមានការបង្ករោគដោយបាក់តេរី (ដូចជា រលាកសួត, រលាកផ្លូវទឹកនោម, ឬរលាកបំពង់កធ្ងន់ធ្ងរដែលមានខ្ទុះ ជាដើម)។