Хоол зүйч Уянга

09/04/2026

Уг нь зөндөө гоё пост рийл хийе гээд л боддог юм. Даан ч амжихгүй байнашдээ гэдэг шиг. Миний хувьд хүүхдүүддээ өглөө хоолыг нь хийж өгч явуулдаггүй харин хийгээд, алхаад, шинэ, халуунаар нь сургууль дээр нь аваачиж өгдөг. Нэг сумаар нилээн хэдэн туулай буудчихдаг. Үнэтэй жим энтэрт мөнгө үрэхгүй өдөрт 5000+ алхчихна. Гэр бүлээрээ гэрийн эрүүл тэнцвэртэй хооллочихно.

Өдөр тутамдаа тэнцвэртэй хооллодог бол баярын өдрүүдээр дэглэм барих шаардлагагүй гэхээр л зөвхөн “баярын өдрүүдээр юу ч идэж болно гэнээ” гээд л шүүрч аваад байдаг хүмүүст, өдөр тутамдаа яаж хооллох вэ? зөвлөгөөнүүдийг нь бас шүүрч аваарай.

Эрүүл мэндэд оруулсан цаг хугацаа урт хугацаанд хамгийн өндөр өгөөжтэй “хөрөнгө оруулалт”.

Хоол зүйч Уянга

06/04/2026

40 насанд ч хавар бас чанга л байна. Миний үеийн эмэгтэйчүүд минь хавар хоолоо огцом хасах нь жингээс илүү ихийг “алдах” эрсдэлтэй шүү.

- Дархлаа суларч,
- үс уналт нэмэгдэж,
- ханиад томуу давтамжтай болох нь
ихэнхдээ шим тэжээлийн дутагдалтай холбоотой. Огцом хоол сойж, огцом хөдөлгөөн нэмэх биш харин илүү шим тэжээл илүү амралт хэрэгтэй.

• Өдөрт 1–2 өндөг - уураг, В амин дэмээр хангана
• 7 хоногт 1–2 удаа элэг - төмрийн дутагдлаас сэргийлнэ
• Бууцай, навчит ногоо - фолат, антиоксидантаар баялаг
• Тараг, исэг сүүн бүтээгдэхүүн - гэдэсний бичил орчныг дэмжинэ
• Өдөрт 5000+ алхах - бодисын солилцоог идэвхжүүлнэ
• 1.5–2 л ус - эсийн хэвийн үйл ажиллагаанд чухал
• 7–8 цагийн нойр - дархлаа, нөхөн сэргээлтийн үндэс
• Стрессээ зөв тайлах ( Иог, алхах, бясалгал) гэх мэт

Тэнцвэртэй амьдралын хэв маягийг хэвшүүлээд хөнгөн шингэн хаврыг давцгаая.

Хоол зүйч Уянга

05/04/2026

Өдөрт ≥5000 алхах зэрэг тогтмол биеийн идэвх нь өтгөн хаталтыг бууруулснаар шамбарамаас сэргийлэх боломжтой. Харин өтгөн хаталт, хэт дүлж бие засах нь шамбарамын гол эрсдэлт хүчин зүйл юм.

Амьдралын хэв маягаа өөрчилж олон өвчнөөс урьдчилан сэргийлцгээе.

Эх сурвалж:
Gao et al., Scand J Gastroenterol, 2023
Song et al., Am J Gastroenterol, 2019
American Society of Colon and Re**al Surgeons

Хоол зүйч Уянга

01/04/2026

Хоол зүйч мэргэжилтэй ч миний үндсэн ажил ээжийн үүргээ сайн гүйцэтгэх. Өмнө олон төсөл дээр ажиллаж, чамгүй албан тушаал хашиж үзсэн. Гэхдээ бодох тусам ээжийн алба л хамгийн үнэтэй, хамгийн утга учиртай нь юм байна.

Албаны уулзалт, ярилцлага гээд олон ч хүмүүстэй уулзаж ярилцдаг. Хүүхдүүдийнхээ сургууль, үйл ажиллагаанд идэвхитэй оролцдог энгийн, даруу ээж, эмээ нарын дунд байх шиг стрессээс хол, амар тайван мэдрэмж алга.

Биед эвтэйхэн пүүз, чөлөөтэй, дулаан хувцаслалт л хамгийн дэгжин санагдах боллоо.

Эрүүл байх нь л өөрөө гоо сайхан юм байна. Жин хэвийн, хөдөлгөөний идэвхи сайтай, тэнцвэртэй хооллоод явахад элдэв химийн орцтой гоо сайхны бүтээгдэхүүн шаардлагагүй л байдаг, байгалийн жамыг бид яах ч билээ? Насандаа цэмцгэр байхад л гоё.

Ер нас яваад ирэхээр яг өөрөөрөө энгийн л байх нь жинхэнэ “cool” дахин давтагдашгүй гэдгийг ойлгодог юм байна.

Хоол зүйч Уянга

28/03/2026

Хоол зүйч ээжийн хувьд удаан хүсэж байсан “супер” худалдан авалтаа хийлээ.

22/03/2026

Хаврын улиралд хийж уугаад ядралтаас сэргийлээрэй.

21/03/2026

20/03/2026

Бүхэл үрийн гурилтай байцайтай бууз, хүрэн манжинтай исэгсэн цагаан лууван энэ 7 хоногийн цэсэнд орсон. Хүүхдүүддээ, гэр бүлдээ аль болох гэртээ бэлдсэн хоол идүүлэхийг хичээдэг.

Харин саяхан дандаа “гадаад юм оруулах юм”гэсэн сэтгэгдэл авлаа. Үнэндээ би хэзээ ч гадаад хоол л эрүүл гэж ойлгуулж байгаагүй. Харин ч эсрэгээрээ манай нөхцөлд олдоцтой, хямд, хэрэгжих боломжтой хооллолтыг л 5-н жил ярьж, жороо хуваалцаж ирсэн.

Тараг бүрэх, таван цулын хуушуур, ойн зэрлэг жимс гээд монгол хоолонд шим тэжээлийн маш их боломж байдаг. Гадаад жишээ оруулдаг нь даган дуурайх гэж биш, харьцуулж ойлгуулах гэж. Яагаад гэвэл хоол зүй гэдэг нэг улсынх биш ШУ-нд суурилсан нэгдмэл ойлголт. Мөн би нэг зүйлийг үргэлж ойлгуулахыг хичээдэг, “Хооллолт бол стресс биш”, “Хоол бол хор биш” гэж. Харин хэмжээ, тэнцвэр, давтамж гэдэг 3 зүйл дээр л асуудал байдаг. Хэрвээ зөв тохируулж чадвал энгийн хоол ч эрүүл байж болно. Харин хэрэгжүүлэх арга нь тухайн хүний амьдралын хэв маяг, боломж дээр суурилдаг. Тиймээс миний зорилго хэзээ ч “гоё харагдах хоол” биш, хүмүүсийн амьдралд бодитоор хэрэгжих хооллолт байсан.

Одоо харин дагагчийн тоо биш, яг ойлгож, хэрэгжүүлдэг хүмүүсийн чанарт илүү анхаарна. Тиймээс сүүлийн үед дандаа урт бичвэрүүд орж байгаа шүү.

Хоол зүйч Уянга