24/12/2025
Mindfulness හෙවත් "සතිමත්භාවය" ✨
Mindfulness හෙවත් "සතිමත්භාවය" යනු තමා අවට පරිසරය, තමාගේ සිතුවිලි, හැඟීම් සහ ඉන්ද්රියයන්ට දැනෙන සංවේදනයන් පිළිබඳව කිසිදු විනිශ්චයකින් තොරව, පූර්ණ අවධානයෙන් යුතුව වර්තමාන මොහොතේ ජීවත් වීමයි. බොහෝ විට අපගේ මනස අතීතයේ වූ සිදුවීම් ගැන පසුතැවෙමින් හෝ අනාගතයේ සිදුවිය හැකි දේ ගැන අනියත බියකින් පසුවන නමුත්, සතිමත්භාවය මගින් පුහුණු කරන්නේ "දැන්" (Present Moment) ගතවන මේ මොහොත දෙස අවදි වූ මනසින් බැලීමටයි. මෙය හුදෙක් භාවනාවක් පමණක් නොව, එදිනෙදා ජීවිතයේ ආහාර ගන්නා විට, ඇවිදින විට හෝ වෙනත් කාර්යයක නිරත වන විට එම ක්රියාව කෙරෙහි පමණක් සිත ඒකාග්ර කරගනිමින් පවත්වා ගන්නා සවිඥානික තත්ත්වයකි.
මෙය තවදුරටත් පැහැදිලි කළහොත්,
සතිමත්භාවය (Mindfulness) යනු ඉතා ගැඹුරු එහෙත් ඕනෑම අයෙකුට තේරුම් ගත හැකි සරල සංකල්පයකි. මෙහි මූලිකම අර්ථය වන්නේ "තමා මේ මොහොතේ කරමින් සිටින දෙය පිළිබඳව පූර්ණ අවධානයෙන් සහ දැනුවත්භාවයකින් යුතුව පසුවීමයි." අපගේ සාමාන්ය ස්වභාවය වන්නේ ශරීරය එක් තැනක තිබියදී, සිත අතීතයේ සිදුවූ අමිහිරි සිදුවීම් පසුපස හඹා යාම හෝ අනාගතයේ සිදුවිය හැකි දේ ගැන මවාගනිමින් සැලසුම් කිරීම හෝ බිය වීමයි. සතිමත්භාවය පුහුණු කරන කෙනෙකු කරන්නේ, මෙලෙස අතීතයට හෝ අනාගතයට දුවන සිත, බලහත්කාරයකින් තොරව නැවතත් වර්තමාන මොහොතට කැඳවාගෙන ඒමයි.
තවද, සතිමත්භාවය යනු හුදෙක් එක තැනක වාඩි වී කරන භාවනාවක්ම පමණක් නොවේ. එය ඕනෑම කාර්යයකදී පවත්වා ගත හැකි මානසික අවදි වීමකි. උදාහරණයක් ලෙස, ඔබ තේ කෝප්පයක් බොන විට, එහි උණුසුම, සුවඳ සහ රසය විඳිමින්, සිත වෙනත් අරමුණක යෙදවීමට ඉඩ නොදී ඒ පිළිබඳවම අවධානයෙන් පසුවන්නේ නම් ඔබ සිටින්නේ සතිමත්භාවයෙනි. මෙහිදී වඩාත්ම වැදගත් වන්නේ ඔබේ සිතට එන සිතුවිලි හෝ හැඟීම් දෙස "විනිශ්චයකින් තොරව" බැලීමට ඉගෙන ගැනීමයි. එනම්, සිතට නරක සිතුවිල්ලක් ආ විට එයට බිය වීම හෝ එය පලවා හැරීමට උත්සාහ කිරීම වෙනුවට, "දැන් මගේ සිතට මෙවැනි සිතුවිල්ලක් ආවා" යනුවෙන් නිහඬ නිරීක්ෂකයෙකු ලෙස ඒ දෙස බලා සිටීමයි. මෙමගින් අපගේ හැඟීම්වලට වහල් නොවී, ඕනෑම අභියෝගාත්මක අවස්ථාවකදී කලබල නොවී බුද්ධිමත්ව සහ සන්සුන්ව ප්රතිචාර දැක්වීමේ සුවිශේෂී හැකියාවක් පුද්ගලයෙකු තුළ ගොඩනැගේ.
සතිමත්භාවය (Mindfulness) ජීවිතයට පුහුණු කිරීම යනු මොළය අලුත් විදිහකට හිතන්න පුරුදු කරන ව්යායාමයක් වැනියි. මෙය එකවරම කළ හැක්කක් නොව, දිනපතා ක්රමයෙන් ප්රගුණ කළ යුතු ජීවන රටාවකි. සතිමත්භාවය මගින් ඔබේ දෛනික ජීවිතයට එකතු කරගත හැකි ප්රායෝගික ක්රම කිහිපයක් පහතින් විස්තර කෙරේ.
🌸අවදි වන මොහොතේ සිට ආරම්භ කිරීම.
බොහෝ අය උදේ අවදි වූ ගමන්
කරන්නේ දුරකථනය පරීක්ෂා කිරීම හෝ එදිනට ඇති වැඩ කටයුතු ගැන සිතා කලබල වීමයි. ඒ වෙනුවට, අවදි වූ සැණින් ඇඳේ මොහොතක් වැතිරී සිටින්න. ඔබේ සිරුරට දැනෙන බර, හුස්ම ඉහළ පහළ යන ආකාරය සහ අවට ඇසෙන කුරුල්ලන්ගේ ශබ්ද වැනි දේ ගැන පමණක් තත්පර කිහිපයක් අවධානය යොමු කරන්න. මෙය ඔබේ මුළු දවසම සන්සුන්ව ගත කිරීමට අඩිතාලම දමයි.
🌸ස්වයංක්රීයව ක්රියා කිරීම නැවැත්වීම.
අපි දිනපතා කරන වැඩ (දත් මැදීම, මුහුණ සේදීම, ඇඳුම් ඇඳීම) කරන්නේ කිසිදු හැඟීමක් නැතිව යාන්ත්රිකවයි. සතිමත්භාවය පුහුණු වීමට නම්, මේ සරල වැඩ කරන විට ඒ ගැන පූර්ණ අවධානය දෙන්න. උදාහරණයක් ලෙස, දත් මදින විට බුරුසුව දත්වල වදින හැඟීම, පෙන වල ස්වභාවය සහ දන්තාලේපවල රසය ගැන පමණක් සිතන්න. සිත වෙනතක යන බව දැනුණු විගස, නැවතත් කරන කාර්යය වෙත සිත මෘදු ලෙස කැඳවාගෙන එන්න.
🌸සවිඥානිකව ආහාර ගැනීම. (Mindful Eating)
කෑම කන අතරතුර රූපවාහිනිය බැලීම හෝ දුරකථනය භාවිතා කිරීම වෙනුවට, ආහාරය දෙස බලා එහි වර්ණය, සුවඳ සහ රසය ගැන අවධානය යොමු කරන්න. ඔබ හපන විට දැනෙන ශබ්දය සහ ආහාර උගුරෙන් පහළට යන ආකාරය දැනුවත්ව අත්විඳින්න. මෙය සිත එකඟ කර ගැනීමට ඇති ඉතාම ප්රබල අභ්යාසයකි.
🌸සාවධානව සවන් දීම (Mindful Listening)
අප සාමාන්යයෙන් කෙනෙකුට සවන් දෙන්නේ ඔහුට පිළිතුරක් දෙන්නේ කොහොමද කියා සිතමින් මිස ඔහු කියන දේ තේරුම් ගැනීමට නොවේ. සතිමත්භාවය පුහුණු කරන පුද්ගලයෙකු, අනෙක් පුද්ගලයා පවසන වචන, ඔහුගේ ස්වරය සහ ඉරියව් දෙස විනිශ්චයකින් තොරව පූර්ණ අවධානය යොමු කරයි. මෙය සබඳතා වර්ධනය වීමට මෙන්ම ඔබේ ඉවසීම ප්රගුණ කිරීමටත් උපකාරී වේ.
🌸සිතුවිලි දෙස බලා සිටීම.
සතිමත්භාවයේ වැදගත්ම කොටස වන්නේ ඔබේ සිතට එන සිතුවිලි පාලනය කිරීමට උත්සාහ නොකර, ඒවා දෙස බලා සිටීමයි. සිතට තරහක් හෝ දුකක් ආ විට, "මම දැන් ඉන්නේ තරහින්" කියා එය හඳුනා ගන්න. ඒ හැඟීම සමඟ පොරබදන්න එපා. අහසේ වලාකුළු පාවී යනවා සේ එම සිතුවිලිත් ඔබේ මනසින් ඉවතට යන තුරු නිහඬව නිරීක්ෂණය කරන්න.
ඉහත කී කරුණු ඔස්සේ ඔබට සතිමත්භාවය පුහුණු කළ හැකිය. ඒ සඳහා ඔබ තුළ මනා උනන්දුවක් තිබීම ඉතා වැදගත්ය.
සතිමත්භාවය පුහුණු කිරීම යනු සිත කොහේවත් හෝ නොයවා තබා ගැනීම නොව, සිත වෙනතක ගිය බව දැනගත් සැණින් නැවතත් වර්තමානයට කැඳවාගෙන ඒමයි. මෙය දිනකට කිහිප වතාවක් පුහුණු කරන විට, කාලයත් සමඟ ඔබේ මනස ඉතා සන්සුන් සහ ශක්තිමත් එකක් බවට පත්වනු ඇත.
ඉහත කී සතිමත්භාවය පුහුණු කිරීම මගින් පුද්ගලයාගේ ජීවිතය සාර්ථක කර කරගත හැකිය. සතිමත්භාවය මගින් පුද්ගලයාගේ ජීවිතයට ලැබෙන ප්රතිලාභ රැසකි.
🌟 මානසික ආතතිය සහ කාංසාව පාලනය වීම.
සතිමත්භාවය පුහුණු කරන පුද්ගලයෙකු තුළ ආතතිය ඇති කරන හෝමෝනයක් වන කෝටිසෝල් (Cortisol) මට්ටම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු වේ. අප බොහෝ විට පීඩාවට පත් වන්නේ අතීතයේ වූ අමිහිරි සිදුවීම් ගැන සිතමින් හෝ අනාගතය ගැන අනියත බියක් ඇති කර ගැනීමෙනි. වර්තමාන මොහොතේ ජීවත් වීමට හුරු වූ විට, සිතේ ඇති වන අනවශ්ය කලබලකාරී ස්වභාවය සහ නොසන්සුන් බව ඉවත්ව ගොස් මනසට සාමකාමී බවක් ලැබේ.
🌟චිත්තවේගීය ස්ථාවරත්වය (Emotional Intelligence)
සතිමත්භාවය මගින් පුද්ගලයෙකුට තමාගේ හැඟීම් දෙස දුරස්ථව බැලීමේ හැකියාව ලැබේ. උදාහරණයක් ලෙස, අධික කේන්තියක් ආ අවස්ථාවකදී ඒ අනුව ක්ෂණිකව ක්රියා කර පසුව පසුතැවෙනවා වෙනුවට, "දැන් මට කේන්ති ගොස් ඇත" යනුවෙන් එම හැඟීම හඳුනා ගැනීමට සතිමත් පුද්ගලයාට හැකියාව ඇත. මෙලෙස තම හැඟීම් පාලනය කර ගැනීමට හැකි වීම නිසා වැරදි තීරණ ගැනීම් අවම වන අතර චිත්තවේගීයව ශක්තිමත් පුද්ගලයෙකු බවට පත් වේ.
🌟මතක ශක්තිය සහ අවධානය වර්ධනය වීම.
අප කරන සෑම කාර්යයක් කෙරෙහිම පූර්ණ අවධානය යොමු කිරීමට පුහුණු වන බැවින්, මොළයේ ඒකාග්රතාවය ඉහළ යයි. අධ්යාපන කටයුතුවල නිරත වන අයට සහ වෘත්තිකයන්ට තම කාර්යයන් වඩාත් නිවැරදිව සහ කාර්යක්ෂමව කිරීමට මෙයින් මනා පිටුවහලක් ලැබේ. පර්යේෂණ මගින් සනාථ වී ඇත්තේ සතිමත්භාවය පුහුණු කරන්නන්ගේ මොළයේ තොරතුරු සැකසීමේ වේගය සහ මතකය රඳවා ගැනීමේ හැකියාව ඉහළ යන බවයි.
🌟ශාරීරික සෞඛ්යය යහපත් වීම.
මනස සහ ගත අතර පවතින්නේ අවිච්ඡන්න බැඳීමකි. සිත සන්සුන් වන විට එය සිරුරේ ක්රියාකාරිත්වයට සෘජුවම බලපායි.
රුධිර පීඩනය පාලනය වීම: මනස සැහැල්ලු වීම නිසා අධික රුධිර පීඩනය වැනි රෝගී තත්ත්වයන් පාලනය වේ.
ප්රතිශක්තිකරණය වර්ධනය වීම, නිරන්තරයෙන් සතුටින් සහ සන්සුන්ව සිටීම නිසා සිරුරේ රෝගාබාධවලට ඔරොත්තු දීමේ හැකියාව වැඩි වේ.
සුව නින්දක් ලැබීම, නිදා ගැනීමට පෙර සිතේ පවතින අනවශ්ය සිතුවිලි ඉවත් කිරීමට සතිමත්භාවය උදවු වන බැවින්, ගැඹුරු සහ සුවදායී නින්දක් ලබා ගත හැකිය.
🌟පුද්ගල සබඳතා සාර්ථක වීම.
සතිමත්භාවය පුහුණු කරන අයෙකු අනෙක් අයට සවන් දීමේදී වඩාත් ඉවසිලිවන්ත වේ. අන් අයගේ අදහස්වලට ගරු කිරීමටත්, ගැටුම්කාරී අවස්ථාවලදී පවා කලබල නොවී මෘදු ලෙස ප්රතිචාර දැක්වීමටත් ඔවුන්ට හැකියාව ලැබේ. මෙය පවුල් ජීවිතය, රැකියා ස්ථානය සහ සමාජය තුළ වඩාත් ප්රියමනාප පුද්ගලයෙකු ලෙස ජීවත් වීමට උපකාරී වේ.
🌟ස්වයං අවබෝධය (Self-Awareness)
තමා කවුද, තමාගේ දුර්වලතා මොනවාද සහ තමා ක්රියා කරන ආකාරය පිළිබඳව ඉතා පැහැදිලි අවබෝධයක් සතිමත්භාවය හරහා ලැබේ. තමා ගැනම අවංකව බැලීමට හැකි වීම නිසා පුද්ගලික වර්ධනය වේගවත් වන අතර, ජීවිතයේ අරමුණු වඩාත් පැහැදිලිව හඳුනා ගැනීමට හැකි වේ.
සතිමත්භාවය යනු හුදෙක් මානසික සුවයක් පමණක් නොව, එය පුද්ගලයෙකුගේ කායික, මානසික සහ සමාජීය පූර්ණත්වය උදා කරන උතුම් ගුණයකි. එමගින් ඔබව වඩාත් තැන්පත්, බුද්ධිමත් සහ ප්රීතිමත් මිනිසෙකු බවට පත් කරයි. ඔබගේ ජීවිතයේ සාර්ථක කර ගැනීමට සතිමත්භාවය මනා ලෙස පුහුණු කිරීමට සිතට ගන්න.
මෙවැනි වටිනා තවත් ලිපි ඉදිරියේදී බලාපොරොත්තු වන්න.
Aura Bliss 🌀
