26/04/2026
පසුගිය දිනෙක අපේ දැඩි සත්කාර ඒකකයට තිස් හැවිරිදි තරුණයෙක් ඇතුළත් කෙරුණා. හේතුව තමයි ඔහුට ඩෙංගු වෛරසය ආසාදනය වී තිබීම. වෛද්යවරුන්ගේ සහ කාර්ය මණ්ඩලයේ දැඩි කැපවීම මත ඔහු සම්පූර්ණයෙන්ම සුවය ලැබුවා. නමුත්, මම අද ඔබට කියන්නට යන්නේ ඔහුගේ ඩෙංගු රෝගය ගැන නම් නෙවෙයි. හැමෝම දැනගත යුතුම වූ ඔහුගේ ජීවිතයේ අවාසනාවන්ත සිදුවීමක් ගැන.
මීට අවුරුදු පහකට පෙර, ඔහුට මුහුණ දෙන්නට සිදු වූයේ කිසිසේත්ම බලාපොරොත්තු නොවූ අත්දැකීමකටයි. දිනක් සුපුරුදු පරිදි තම රාජකාරියේ නිරත වී සිටින අතරතුර, එක්වරම ඔහුගේ දෑස් නිලංකාර වී මුළු ලෝකයම කළුවර වී ගියා. වහාම ඔහුව රෝහල් ගත කෙරුණු අතර, එහිදී වෛද්යවරුන් ඔහුට පැවසුවේ ඔහුට අධි රුධිර පීඩනය පවතින බවයි.
නමුත් අවාසනාවකට මෙන්, ඒ වන විටත් ඔහු ප්රමාද වැඩි වී තිබුණා. පාලනයකින් තොරව කාලයක් පුරා පැවති අධි රුධිර පීඩනය නිසා ඔහුගේ වකුගඩු සම්පූර්ණයෙන්ම අක්රිය වී, එක් වකුගඩුවක් මුළුමනින්ම විනාශ වී ගොස් තිබුණා. දෑස් වල පෙනීම යළි ලැබුණත්, ජීවත්වීම සඳහා ඔහුට රුධිරය පිරිසිදු කිරීමේ ක්රියාවලියට මුහුණ දීමට සිදු වුණා. ඒ වෙනුවෙන් ඔහුගේ අතෙහි AVF එකක් පවා නිර්මාණය කෙරුණා. නමුත් ඔහුගේ පෙර පිනකට මෙන්, ඔහුට ගැලපෙන වකුගඩුවක් ඉක්මනින්ම ලැබුණු නිසා සාර්ථක වකුගඩු බද්ධ කිරීමක් සිදු කර තිබුනා. ඔහුගේ ඉරණම එසේ වෙනස් වුවත් සමහරෙකුගේ ජීවිත කතාව එසේ වෙනස් වන්නේ නැහැ..තවමත් වකුගඩුවක් බලාපොරොත්තුවෙන් පොරොත්තු ලේඛණයේ සිටින රෝගීන් සංඛ්යාව ඉතා විශාලයි. මේ රෝගීන්ට සමහරවිටෙක වකුගඩුවක් නොලැබ ජීවිත කාලය පුරාවටම ඩයලයිසිස් කරමින් ගත කරන්නට වෙනවා.
💁♀️ ඉතිං මම ඇයි මේ කතාව ඔබට කියන්නේ?
මේ කතාවේ ඇති වඩාත්ම නරක තත්ත්වය කුමක්දැයි ඔබ දන්නවාද? මේ තරුණයා තමන්ගේ සිරුර තුළ අධි රුධිර පීඩනය කියන silent killer හැංගිලා ඉන්න බව කිසිසේත්ම දැන සිටියේ නැහැ. ඔහු ඒ බව දැනගන්නේ එක්වරම තමන්ගේ දෑස් අන්ධ වී ගිය මොහොතේදීයි. නමුත් ඒ වන විටත්, ඔහුගේ වකුගඩු දෙකම විනාශ වී අවසන්.
අද අපි ජීවත් වෙන්නේ හරිම තරඟකාරී ලෝකයක. උදේ ඉඳන් රෑ වෙනකල් රැකියාව, විභාග, පවුලේ වගකීම් එක්ක අපි හැමෝම දුවනවා. මේ කාර්යබහුලත්වය ඇතුළේ අපිට අපේම සෞඛ්යය ගැන හිතන්න, තමන්ගේ ඇඟ ගැන පොඩි අවධානයක් දෙන්න තියෙන වෙලාව සම්පූර්ණයෙන්ම මඟ හැරිලා ගිහින්.
මේක සුළුකොට තකන්න පුළුවන් කාරණයක් නෙවෙයි. මේ තරුණයා තව ටික කාලයක් හෝ මේ තත්ත්වය ගැන නොදැන හිටියා නම්, සමහරවිට ඔහු සදාකාලිකවම අන්ධභාවයට පත් වෙන්න ඉඩ තිබුණා. මීට පෙර එකම එක වතාවක් හෝ ඔහු තමන්ගේ රුධිර පීඩනය මැන බැලුවා නම්, සමහරවිට ඔහුගේ වකුගඩු දෙකම බේරාගන්නට හැකියාව තිබුණා.
1. මොකක්ද මේ පාලනය නොකළ අධි රුධිර පීඩනය කියන්නේ?
අපේ ශරීරය පුරා රුධිරය ගමන් කරන්නේ රුධිර නාල හරහායි. මේ රුධිරය ගමන් කරන විට නාල බිත්ති මත ඇති කරන තෙරපුම තමයි රුධිර පීඩනය කියන්නේ. සාමාන්ය නිරෝගී අයෙකුගේ රුධිර පීඩනය 120/80 mmHg පමණ අගයක් ගන්නවා. මේ අගය කෙනාගෙන් කෙනාට වෙනස් වෙන්න පුලුවන්. හැබැයි විශාල වශයෙන් නෙවෙයි.
යම් කෙනෙකුගේ මේ පීඩනය දිගින් දිගටම ඉහළ මට්ටමක (බොහෝවිට 140/90 mmHg හෝ ඊට වැඩි) පවතිනවා නම් සහ එය ඖෂධ හෝ නිවැරදි ජීවන රටාවක් මගින් සාමාන්ය මට්ටමට ගෙනවිත් නොමැති නම්, එය පාලනය නොකළ අධි රුධිර පීඩනයලෙස හඳුන්වනවා.
2. මේ අධි රුධිර පීඩනය නිසා ඇස් වලට වෙන්න පුළුවන් හානිය මොන වගේද? ඇයි එහෙම වෙන්න හේතුව?
අධි රුධිර පීඩනය නිසා ප්රධාන වශයෙන්ම හානි වෙන්නේ ඇසේ පිටුපස තියෙන ආලෝකයට සංවේදී පටලයට, ඒ කියන්නේ ඇසේ දෘෂ්ටි විතානයට. මෙම තත්ත්වය අපි වෛද්ය විද්යාවේදී Hypertensive Retinopathy ලෙස හඳුන්වනවා.
මේකට හේතුව තමයි ඇසට සහ දෘෂ්ටි විතානයට රුධිරය සපයන රුධිර නාල ඉතාමත් සියුම්. රුධිරයේ පීඩනය අසාමාන්ය ලෙස වැඩි වෙද්දී මේ සියුම් නාල වලට එම තෙරපුම දරාගන්න බැරි වෙනවා. එවිට ඒ නාල ඝන වීම, අවහිර වීම, පුපුරා යාම හෝ ඒ හරහා රුධිරය සහ තරල කාන්දු වීම සිදුවෙනවා. මෙයින් ඇසට ලැබෙන රුධිර සැපයුම සහ ඔක්සිජන් අඩාල වී ඇසේ සෛල සහ ස්නායු විනාශ වී යනවා.
3. ඇස් වලට හානි වුණොත් ඒක නැවත සාමාන්ය තත්ත්වයට පත් කරන්න පුළුවන් ද?
එය රඳා පවතින්නේ හානියේ බරපතලකම සහ කොතරම් ඉක්මනින් ප්රතිකාර ආරම්භ කරනවාද යන්න මතයි.
මුල් අවස්ථාවේදීම හඳුනාගෙන රුධිර පීඩනය නිසි ලෙස පාලනය කළහොත්, තවදුරටත් හානි වීම නතර කර පෙනීම බොහෝදුරට යථා තත්ත්වයට පත් කරගන්න පුළුවන්. නමුත්, නාල පුපුරා ගොස් ඇසේ ප්රධාන ස්නායුවලට හෝ දෘෂ්ටි විතානයේ වැදගත්ම කොටස් වලට ස්ථිර හානියක් සිදුවී ඇත්නම්, පෙනීම සම්පූර්ණයෙන්ම යථා තත්ත්වයට පත් කිරීම අපහසුයි.
4. අධි රුධිර පීඩනය තමන්ට තියෙනවද කියලා දැනගන්නේ කොහොමද?
අධි රුධිර පීඩනය නිහඬ මාරයා (Silent Killer) ලෙස හඳුන්වන්නේ බොහෝ දෙනෙකුට මෙහි කිසිදු රෝග ලක්ෂණයක් පිටතට නොපෙන්වන නිසයි. ඔබට එය තිබෙනවාදැයි දැනගත හැකි එකම සහ නිවැරදිම ක්රමය වන්නේ වෛද්යවරයෙකු ලවා හෝ නිවසේදී නිවැරදි උපකරණයක් (Blood Pressure Monitor) මගින් රුධිර පීඩනය මැන බැලීම පමණයි.
5. මේ අධි රුධිර පීඩනය නිසා ඇස් වලට දැනෙන්න පුළුවන් රෝග ලක්ෂණ මොනවද?
මුල් අවධියේදී ඇස් වලට කිසිදු ලක්ෂණයක් නොදැනෙන්නට පුළුවන්. නමුත් පීඩනය ඉතා ඉහළ ගිය විට හෝ හානිය වැඩි වෙද්දී පහත ලක්ෂණ මතු විය හැකියි.
🔴 පෙනීම බොඳ වී යාම හෝ අපැහැදිලි වීම.
🔴 එකක් දෙකක් ලෙස පෙනීම.
🔴 ඇස් වලට හෝ ඇස් පිටුපසට වේදනාවක් දැනීම.
🔴 එක්වරම පෙනීම අඩු වීම හෝ සම්පූර්ණයෙන්ම නැති වී යාම.
🔴 නිතර ඇතිවන තදබල හිසරදය (බොහෝවිට උදෑසන කාලයේදී).
6. ඇස් වලට හානියක් වෙලා කියලා අපි දැනගන්නේ කොහොමද?
අපිට පිටතින් බලා හෝ කණ්ණාඩියකින් බලා මෙය හරියටම දැනගන්න බැහැ. ඒ සඳහා අනිවාර්යයෙන්ම අක්ෂි වෛද්යවරයෙකු (Ophthalmologist) හමුවිය යුතුයි. වෛද්යවරයා විසින් ඇසට බිංදු දමා ඇසේ කළු ඉංගිරියාව විශාල කර, විශේෂ උපකරණ භාවිතා කර ඇසේ පිටුපස පරීක්ෂා කර බලනවා (Fundoscopy පරීක්ෂණය).
එහිදී දෘෂ්ටි විතානයේ රුධිර නාල වලට සිදුවී ඇති හානිය, රුධිරය ගැලීම් නිවැරදිව දැකගන්න වෛද්යවරයාට පුළුවන්.
7. මේ වගේ රෝග ලක්ෂණ තියෙන කෙනෙක් වෛද්යවරයෙක් හමුවිය යුත්තේ කෙසේද?
8.
පෙනීම බොඳ වීම, එක්වරම පෙනීම නැතිවීම හෝ ඇස් වල දැඩි වේදනාවක් සමඟ තද හිසරදයක් ඇත්නම්, එය සාමාන්ය තත්ත්වයක් නොව හදිසි වෛද්ය තත්ත්වයක් /Medical Emergency ලෙස සැලකිය යුතුයි.
ඔබ කළ යුත්තේ පරක්කු නොකර වහාම ළඟම ඇති රෝහලේ හදිසි ප්රතිකාර ඒකකයට හෝ වෛද්යවරයෙකු වෙත යාමයි. එහිදී ඔවුන් මුලින්ම ඔබේ රුධිර පීඩනය මැන බලා එය පාලනය කිරීමට අවශ්ය කඩිනම් ප්රතිකාර ලබා දෙන අතර, ඉන්පසු අවශ්යතා අනුව අක්ෂි වෛද්යවරයෙකු වෙත යොමු කරනු ඇත.
8. අධි රුධිර පීඩනය පාලනය කරන්න අපිට කරන්න පුළුවන් දේවල් මොනවද?
මෙය ප්රධාන වශයෙන් කොටස් දෙකකට බෙදිය හැකියි.
💁♀️ ආහාර පුරුදු වල වෙනස්කම්.
🔴 ලුණු භාවිතය අවම කිරීම - දිනකට ලුණු තේ හැඳි 1කට (ග්රෑම් 5කට) වඩා අඩුවෙන් භාවිතා කරන්න. අමතර ලුණු එකතු කිරීමෙන් වළකින්න.
🔴 කෘත්රිම ආහාර වලින් ඈත් වීම - ලුණු සහ කල් තබා ගැනීමේ ද්රව්ය බහුල ටින් කළ ආහාර, ක්ෂණික ආහාර , සහ සකස් කළ මස් වර්ග වලින් හැකිතාක් ඈත් වන්න.
🔴 නැවුම් එළවළු, පලතුරු සහ ධාන්ය වර්ග වැඩිපුර ආහාරයට එක් කර ගන්න
🔴 ගැඹුරු තෙලේ බැදපු කෑම සහ තෙල් අධික ආහාර අවම කරන්න.
💁♀️ ජීවන රටාවේ වෙනස්කම්
🔴 දිනකට විනාඩි 30ක් පමණ හෝ සතියකට දින 5ක් වත් දහඩිය දමන ක්රියාශීලී ව්යායාමයක (ඇවිදීම, බයිසිකල් පැදීම, පිහිනීම) නිරත වන්න.
🔴 තම උසට සරිලන පරිදි නිවැරදි ශරීර බරක් (BMI අගය 18.5 - 24.9 අතර) පවත්වා ගන්න. තරබාරුකම පීඩනය වැඩි වීමට ප්රධාන හේතුවකි.
🔴 දුම්පානය සහ මත්පැන් භාවිතයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වැළකී සිටින්න.
🔴 මානසික ආතතිය රුධිර පීඩනය ක්ෂණිකව ඉහළ නංවයි. ඒ සඳහා භාවනා කිරීම, යෝගා, හෝ තමන් කැමති විනෝදාංශයක නිරත වෙමින් මනස සැහැල්ලුවෙන් තබා ගන්න.
🔴 දිනකට පැය 7-8 ක සුවදායී නින්දක් අනිවාර්යයෙන් ලබා ගන්න.
🔴 වෛද්යවරයෙකු විසින් ඔබට දැනටමත් රුධිර පීඩනය සඳහා ඖෂධ නියම කර ඇත්නම්, රෝග ලක්ෂණ නොමැති වුණත් එම ඖෂධ දිනපතා නියමිත වේලාවට ලබා ගැනීම අතිශයින්ම වැදගත්.
මේ දේවල් ඔයාගේ ජීවිතයට ගොඩක් වැදගත් වේවි. ඉතිං ඔයාටත් අධි රුධිර පීඩනය නිසා මේ වගේ සිදුවීම් ගැන අහපු දැකපු අත්දැකීම් තියෙනවද? පහළින් ලියන්න. තව කෙනෙක්ගේ ජීවිතේ රැකගන්න ඒ අත්දැකීම් ලොකූ උදව්වක් වේවි.❤️
ස්තූතියි.
හෙදියකගේ දිනපොත
⚠️ අවසරයකින් තොරව උපුටා පළ කිරීම තහනම්.
(Share button එක භාවිතා කරන්න).
©️ [ හෙදියකගේ දින පොත ] - All Rights Reserved.
