Zero Medical Centre

12/01/2026

චර්ම(සමේ)රෝග සායනය සෑම අඟහරුවාදා දිනකම සවස 6.30 සිට Zero Medical Center හිදී පැවැත්වේ.
වි.වෛද්‍ය සිතාරා ගමගේ මහත්මිය.
ගම්පහ දිස්ත්‍රික් මහ රෝහල.
කලින් වේලාවක් වෙන්කරවා ගත යුතුයි.
0112902165

09/01/2026

ඔන්න වැඩ ඇරිලා ගෙදර එනකොට, එහෙම නැත්තම් අව්වේ ගිහින් ආවම ඔලුව පැලෙන්න වගේ රිදෙනවා. අපි ඉස්සෙල්ලම කරන්නේ මොකක්ද? ගෙදර ෆ්‍රිජ් එක උඩ හරි කබඩ් එකේ හරි තියෙන පැනඩෝල් කාඩ් එක අරන් පෙති දෙකක් කටේ දාගන්න එක.

ලංකාවේ අපිට පැනඩෝල් කියන්නේ නිකන් "ටොෆි" වගේ. දොස්තර කෙනෙක්ගෙන් අහන්න ඕන නෑ, කඩේකින් ලේසියෙන් ගන්න පුළුවන් නිසා අපි පොඩි දේටත් පැනඩෝල් බොන්න පුරුදු වෙලා ඉන්නවා. පැනඩෝල් කියන්නේ ලෝකේ තියෙන ආරක්ෂිතම වේදනා නාශකයක් බව ඇත්ත. හැබැයි ඒක අහිංසකයි කියලා හිතලා අපි පාවිච්චි කරන විදිය වැරදුනොත් වෙන්නේ ලොකු විනාශයක්.

මේ දේවල් ගැන ඔයා මීට කලින් හිතලා තියෙනවාද?

1. ඔලුව රිදෙන්නේ "වතුර" මදි වෙලා වෙන්න පුළුවන් 💧 අපේ ඔලුව රිදෙන්න බලපාන ප්‍රධානම හේතුවක් තමයි විජලනය (Dehydration). දවසම වතුර බොන්නේ නැතුව ඉඳලා හැදෙන හිසරදයට පැනඩෝල් බිව්වට වැඩක් නෑ. බෙහෙත් බොන්න කලින් වතුර වීදුරු 2ක් බීලා විනාඩි 20ක් ඉන්න. ගොඩක් වෙලාවට බෙහෙත් නැතුවම ඔලුව හොඳ වෙයි.

2. අක්මාවට දෙන වධය 🥃 පැනඩෝල් ශරීරයෙන් ඉවත් කරන්නේ අපේ අක්මාව (Liver) හරහා. අපි නියමිත මාත්‍රාවට වඩා (Overdose) පැනඩෝල් ගත්තම අක්මාවට ඒක දරාගන්න බැරි වෙනවා. විශේෂයෙන්ම මත්පැන් පානය කරන කෙනෙක්, පහුවදා හැදෙන හිසරදයට (Hangover) පැනඩෝල් බොනවා කියන්නේ අක්මාවට "වහ" දෙනවා වගේ වැඩක්. කවදාවත් ඒ දේ කරන්න එපා.

3. පෙති දෙකක් බිව්වා, තාම රිදෙනවා... තව දෙකක් බොමුද? 💊 මේක තමයි භයානකම දේ. පැනඩෝල් පෙති 2ක් බීලා අඩුම තරමේ පැය 4ක් හෝ 6ක් ඉන්න ඕන ඊළඟ පෙති දෙක බොන්න. "බිව්වට අඩුවුනේ නෑනේ" කියලා පැය දෙකෙන් ආයේ බොන්න ගියොත් ඔයාට නොදැනීම විෂවීමක් වෙන්න පුළුවන්. දවසකට (පැය 24ක් තුළ) පෙති 8 කට වඩා බොන්න එපා කියන්නේ ඒකයි.

4. බෙහෙත් නිසාම හැදෙන හිසරදය (Rebound Headache) 🤕 මේක පුදුම හිතෙන කතාවක්. සතියකට දවස් 2-3කට වඩා එක දිගට හිසරදයට බෙහෙත් බොනවා නම්, ඒ බෙහෙත් නිසාම ආපහු හිසරදය හැදෙනවා. අපේ මොළය ඒ වේදනා නාශක වලට හුරු වෙනවා. බෙහෙත නැවැත්තුව ගමන් ආයේ ඔලුව රිදෙනවා. මේකට කියන්නේ "Medication Overuse Headache" කියලා.

කෙටියෙන්ම කියනවා නම්:

පොඩි හිසරදයක් ආපු ගමන් බෙහෙත් ගිලින්න එපා. ඉස්සෙල්ලම වතුර ටිකක් බොන්න. පොඩ්ඩක් ඇස් පියාගෙන රෙස්ට් කරන්න.

ඩෙංගු වගේ වසංගත තියෙන කාලෙක, ඇඟේ පතේ අමාරුවට හිතුමතේට පැනඩෝල් හැර වෙනත් වේදනා නාශක (Brufen, Diclofenac වගේ) බොන්න යන්න එපා.

දවස් ගාණක් එක දිගට හිසරදය තියෙනවා නම් දිගටම පැනඩෝල් බිබී ඉන්නේ නැතුව දොස්තර කෙනෙක් හමුවෙන්න. ඇස් පෙනීමේ දුර්වලතාවයක් වෙන්නත් පුළුවන්.

පැනඩෝල් කියන්නේ හොඳ බෙහෙතක්, හැබැයි සිහියෙන් පාවිච්චි කළොත් විතරයි.

මේ වැදගත් පණිවිඩය හැමෝම එක්ක බෙදාගන්න. ❤️


Copied 🙏

09/01/2026

⭕ හන්ඳි වලට injection විදින්න හොඳ නැද්ද ?
==============================

⭕ විවිධ හන්ඳි අමාරු වලට පාවිච්චි කරන්න පුලුවන් injection වර්ග කිහිපයකික්ම තියනවා.

⭕ ප්‍රධාන වශයෙන් Glucorcorticoid කියන වර්ගයට අයත් Methylpredisolone, Triamconolone injection තමා පාවිච්චි වෙන්නේ.

⭕මෙම injection දෙන්නේ lignocaine, bupivacaine වගේ හිරි වට්ටන්න පාවිච්චි කරන බෙහෙතක දිය කරලා.

⭕ තවත් හන්ඳි වලට දෙන glucocorticoid වර්ගයට අයිති නොවෙන injection වර්ග තියනවා.

⭕ සමාජයේ පැතිරිලා තියන දුර්මතයක් තියනවා ඔය injection ගැහුවත් හන්ඳිය ගෙවිල යනවා, හන්ඳි වල වතුර එනවා, හන්ඳි වලට හානි එනවා කියල. ඕක සම්පූර්ණයෙන් වැරදි අදහසක්.

⭕ අවබෝධ කරගන්න ලේසි වෙන්න ඔය injection දෙන අවස්ථාවන් කොටස් දෙකකට වෙන කරල ලියන්නම්

⭕ Inflammatory එහෙම නැත්තම් හන්දියක හෝ මස්පිඩුවක ප්‍රදාහයකට injection දෙන අවස්ථාවලදී රෝගියාට ඉහල ප්‍රතිපල ලැබෙනවා (උදා: උරහිසේ tendinitis තත්වයන්, කකුලේ plantar fascitis තත්වය. අති බහුතරයක් රෝගින්ට එතනින්ම ලෙඩේ හොඳ වෙලා යනවා.

⭕ Degenerative, එහෙම නැත්තම් ගෙවී ගිය හන්ඳියක ආතරයිටිස් එකකට මෙම injection එක දුන්නහම 100%ක් සාර්ථක නොවෙන්න පුලුවන්, ඒක තමයි හොඳටම ගෙවිල ගිය දනිස් වලට injection එක දුන්නහම කාලයක් ගිහින් ආයෙ රෝග ලක්ෂණ එන්නේ. හැබැයි බෙහෙත් විතරක් බොනවට වඩා හොඳින් වේදනව අඩුවෙනවා.

⭕ සමහරවිට ඔබ කල්පනා කරනව ඇති මට උරහිසට injection දෙකක්ම විද්දා, එහෙම නැත්තම් විලුඹට විද්දා, ඒත් අඩුවුනේ නෑ, ඇයි ඒ කියල

⭕ඒකට හේතු කිහියපයක් තියනවා

✅ පලවැන්න තමා වැරදි රෝග නිර්ණය. උදාහරණයක් වශයෙන් උරහිසේ එන කැක්කුමට හේතුව supraspinatus කියන මස්පිඩුව ඉදිමීම, supraspinatus කියන මස්පිඩුව ඉරීයාම, උරහිසේ මස්පිඩු ආශ්‍රිත bursa ඉදිමීම, biceps කියන මස්පිඩුව ඉදිම්ම, AC joint යන හන්ඳිය ගෙවීයාම, Frozen shoulder, shoulder synovitis යන තත්වය වගේ වෙන්න පුලුවන් (තවත් හේතු තියනවා).

✴️ඔය එක එක තත්වයට injection විදින තැන වෙනස් වෙනවා. Supraspinatus මස්පිඩුව ඉදිමෙච්ච වෙලාවට biceps මස්පිඩුව ඉදිමුනහම විදින තැනට injection විදල හරියන්නේ නෑ. Injection එක විදින්න කලින් නිවැරදි රෝග නිර්ණය ඉතාම වැදගත්

✅ දෙවැන්න තමා එන්නතේ මාත්‍රාව. පොඩි හන්ඳි වලට දෙන මාත්‍රාව සයිස් එක ලොකු හන්ඳි වලට මදි වෙන්න පුලුවන්. අනික හන්දියක වතුර තියනවනම් හෝ හන්දියේ ප්‍රදාහය වැඩි නම් ඉහල මාත්‍රාවක් පාවිච්චි කරන්න ඕනේ.

✅ තුන්වැන්න තමා DMARDs කියන ආතරයිටිස් වලට දිගට ගන්න ඕන බෙහෙත් බොන්න ඕනේ ලෙඩ්ඩුන්ට injection විතරක් නියම කිරීම. එතකොට වෙන්නෙ සුලුකාලයක් injection එකට ලෙඩේ අඩු වෙලා නැවත එනවා.

✴️ඒ වගේ ලෙඩ්ඩුන්ට injection එක විතරක් දීල මදි. අනික තමා මස්පිඩුවේ දිගකාලයක් ප්‍රදාහය පැවතීම නිසා මස්පිඩුව ඉරී යන්න පවා පුලුවන්.

✅ හතර වැන්න තමා දැනටම ඉරිල තියෙන මස්පිඩුවක් අදාල ආතරයිටිස් ගැටලුවකට (උදා: supraspinatus tear) injection එක දීම.

✴️මස්පිඩුවේ ප්‍රදාහය නිසා සුලු වශයෙන් මස්පිඩුව ඉරිල තියන වෙලාවක injection එකෙන් වාසියක් වුනාට සම්පූර්ණයෙන් රෝග ලක්ශණ අඩු නොවෙන්න පුලුවන්. ඒක කල්පනා කරල ගන්න ඕනෙ තීරණයක්. විශාල ඉරීමත් තියනවානම් සැත්කම් පවා කරන්න වෙන අවස්ථාවන් එනවා.

✅ පස්වැන්න තමා ඉතාම අඩු quality brands වල injection වර්ග පාවිච්චි කිරීම. නිවැරදි තැනට injection එක ගැහුවත් injection එකේ ගුණාත්මක බව අඩු හින්ඳා රෝග ලක්ෂණ අඩු නොවෙන්න පුලුවන්.

⭕ අවසානයේ කියන්න තියෙන්නේ මෙවැනි injection එකක් ගන්න කියල වෛද්‍යවරයෙකු තීරණය කලොත් ඒක ගන්න.

✴️අසල්වැසියාගෙන් හෝ ෆාමසි එකේ ඉන්න ගෑණු ලමයගෙන් උපදෙස් අරගෙන ඒක නොකර ඉන්න එපා.

⭕ලෙහෙසියෙන් ප්‍රතිකාර කරගන්න තිබ්බ රෝගි තත්වයක් දුරදිග යන එක විතරයි වෙන්නෙ. කොහොමත් ලෙඩේ වැඩි වුනහම ඒ ගොල්ලන්ට ඔයාට බෙහෙත් කරන්ම බැහැනෙ.

⭕ මෙම injection අවශ්‍ය වුනොත් නැවත එකම හන්දියට දෙන්න පුලුවන් වුනාට ඒක වාසි අවාසි සලකා ගන්න ඕන තීරණයක්.

⭕ලේ තුනීවන Aspirin,clopedagrel, warfarin වගේ බෙහෙත් බොන ගමන් වුණත් හන්ඳි වලට ඉන්ජෙක්ෂන් එකක් ගන්න පුළුවන්.

⭕ ඔබ හන්දියක් බද්ද කිරීමට ලෑස්ති වෙලා ඉන්නවනම් (උකුල, දනිස්ස වගේ), හන්දියකට මාස තුනක් ඇතුලත මෙම injection ලබා ගැනීමෙන් වලකින්න ඕනේ.

Dr. අරුණ කල්දේරා
MBBS, MD, MRCP (UK). MRCP (Rheumatology)
සන්දි සහ සන්දි ආශ්‍රිත රෝග විශේෂඥ වෛද්‍ය
0714844644

08/01/2026

වෛද්‍යවරයෙකු රෝගියෙකුට "ප්‍රෙඩ්නිසොලෝන්" (Prednisolone) හෝ "ස්ටෙරොයිඩ්" (Steroids) නියම කළ විට බොහෝ දෙනෙක් තරමක් බියට පත්වෙනවා. සමහරු හිතන්නේ මේ ක්‍රීඩකයින් ඇඟ හදාගන්න ගන්න ඖෂධ වර්ගයක් කියලයි. නමුත් වෛද්‍ය විද්‍යාවේදී භාවිතා වන ස්ටෙරොයිඩ් ඊට හාත්පසින්ම වෙනස්.
අපි මේ ගැන සරලව සහ නිවැරදිව තේරුම් ගනිමු.

💊 මොකක්ද මේ ප්‍රෙඩ්නිසොලෝන් (Prednisolone/Steroids)?

සරලවම කිව්වොත් මෙය අපේ ශරීරයේ ස්වභාවිකව නිපදවෙන හෝමෝනයකට සමාන කෘත්‍රිමව නිපදවූ ඖෂධයක්. මෙය ඉතාමත් බලගතු ඔසුවක් වගේම ජීවිතාරක්ෂක ඔසුවක්.
ශ්‍රී ලංකාවේ අපිට නිතර අසන්නට ලැබෙන ඇදුම (Asthma), හන්දිපත් රුදාව (Arthritis), සහ දරුණු ආසාත්මිකතා (Allergies) වැනි රෝග වලදී ශරීරය ඇතුළේ ලොකු "ගින්නක්" හෝ "කැළඹීමක්" ඇතිවෙනවා කියලා හිතන්න. ප්‍රෙඩ්නිසොලෝන් කරන්නේ ගිනි නිවන භටයෙක් වගේ ඇවිත් ඒ ගින්න (Inflammation) වහාම නිවා දමන එකයි.

🚑 මේ බෙහෙත ලබාදෙන්නේ ඇයි?

වෛද්‍යවරයෙක් ඔබට මෙය ලබාදෙන්නේ අනිවාර්යයෙන්ම එය ලබා දිය යුතු අවස්ථාවකදී පමණයි. උදාහරණයක් විදියට:

ඇදුම රෝගීන්: පපුව හිරවෙලා හුස්ම ගන්න අමාරු වෙන වෙලාවට පෙනහළු වල බට ඉදිමී ඇති වෙයි. ඒ ඉදිමීම අඩු කරන්න මෙය උදව් වෙනවා.

හන්දිපත් අමාරු: සමහර අයගේ දණහිස් හෝ ඇඟිලි ඉදිමිලා ලොකු වේදනාවක් එනවා. එය අඩු කරන්න මෙය භාවිතා කරනවා.

විෂබීජ හෝ ආසාත්මිකතා: යම් කෑමක් හෝ බෙහෙතක් අලර්ජි වුනොත් එය පාලනය කරන්න මෙය දෙනවා.

⚠️ බෙහෙත පාවිච්චි කරද්දී දැනගත යුතුම දේවල්
ලංකාවේ අපේ ගොඩක් අයට තියෙන පුරුද්දක් තමයි ටිකක් අඩුවෙනකොට බෙහෙත නවත්තලා දාන එක. නමුත් ස්ටෙරොයිඩ් බොනකොට එහෙම කරන්නම හොඳ නෑ.

එකපාර නවත්වන්න එපා: මේ බෙහෙත ටික කාලයක් බිව්වට පස්සේ එකපාරටම නැවැත්තුවොත් ඇඟට ලොකු අමාරුවක් වෙන්න පුළුවන්. දොස්තර මහත්තයා කියන විදියට මාත්‍රාව ටික ටික අඩු කරලයි නවත්වන්න ඕනේ. (හරියට කන්දක් උඩ ඉඳන් පහළට බහිනවා වගේ හෙමින් බැසීම තමයි ආරක්ෂිත).

බඩේ දැවිල්ල: මේක හිස්බඩ බොන්න හොඳ නෑ. ලංකාවේ අපේ විදියට හොඳට බත් ටිකක් කාලා හරි වෙන කෑමක් කාලා හරි තමයි බොන්න ඕනේ. නැත්නම් ගැස්ට්‍රයිටිස් (Gastritis) එන්න පුළුවන්.

වෙනත් ලෙඩ: ඔබට දියවැඩියාව හෝ ප්‍රෙෂර් (Pressure) තියෙනවා නම් වෛද්‍යවරයාට කලින්ම කියන්න. මොකද මේ බෙහෙත නිසා සීනි මට්ටම ටිකක් වැඩි වෙන්න පුළුවන්.

🤔 අතුරු ආබාධ (Side Effects) තියෙනවාද?

කෙටි කාලයකට බොනකොට සාමාන්‍යයෙන් ලොකු ප්‍රශ්නයක් වෙන්නේ නෑ. නමුත් කාලයක් තිස්සේ දිගටම බොනවා නම් පහත දේවල් වෙන්න පුළුවන්:

මුහුණ රවුම් වීම (Moon face) සහ මහත් වීම.

ඇටකටු දිරාපත් වීම.

සමේ තැලීම් ඇතිවීම.

ඒ නිසා තමයි මේ බෙහෙත වෛද්‍ය උපදෙස් නැතුව ෆාමසියෙන් අරගෙන හිතුමතේට බොන්න හොඳ නැත්තේ. වෛද්‍යවරයා නියම කළ මාත්‍රාව හරියටම ගත්තොත් බය වෙන්න දෙයක් නැහැ.

💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕💕👏
🩺 පෙනහළු සහ ශ්වසන රෝග ගැන සිංහලෙන් දැනුවත් වෙන්න ඔබේ පෙනහළු නිරෝගීව තබාගන්නා ආකාරය සහ වෛද්‍ය විද්‍යාත්මක කරුණු සරල සිංහලෙන් දැනගන්න, වෛද්‍ය හර්ෂණ බණ්ඩාර (Dr. Harshana Bandara ) විසින් මෙහෙයවන Lung Doctor ෆේස්බුක් පිටුව (Page) සමග එකතු වෙන්න. මෙය ඔබේ පවුලේ අයටත් වැදගත් විය හැකි නිසා මෙම පණිවිඩය Share කරන්නත් අමතක කරන්න එපා.

07/01/2026

⭕බල නහරෙ ඉදිමුණාද; Achilles tendinitis
==================================

⭕වළලුකර පිටුපස ඉදිමෙන එකක් ඉතාම බහුලව දකින්න පුළුවන් ඉතාම වේදනාකාරී තත්වයක්.

⭕ඔය අවස්ථාවේදී වෙන්නේ වළලුකර පිටුපස තියෙන achilles tendon එක අස්ථියට සවි වන තැන ඉදිමෙන එක. සාමාන්‍ය වහරේ බල නහරෙ කියන්නේ ඕකට තමා. දැන් අහන්න එපා මස් පිඩුවකට/කන්ඩරාවකට ඇයි නහරයක් කියන්නේ කියලා.

⭕Achilles tendon එක කියන්නේ කෙන්ඩේ තියන gastrocnemius සහ soleus කියන මස් පිඩු calcaneum කියන අස්ථියට හා වෙන්න ඔය මස්පිඩු එකට එකතුවෙලා හැදෙන කන්ඩරාව.

⭕ඇගේ තිබෙන විශාලතම සහ හයියම කණ්ඩරාව තමා ඕක. කොච්චර හයියද කියනවනම් ඔය කන්ඩරාවට මුලු ඇගේම බර එකවර ගන්න පුළුවන්.

⭕අපිට ඇවිදින්නවා දුවනවා උඩ පනිනවා වගේ හැම දෙයක්ම කරන්න ඔය කන්ඩරාව හොඳ සෞඛ්‍යයෙන් තියෙන එක අත්‍යවශ්‍යයි.

⭕ඔය කන්ඩරාවෙ එන ගැටලු විවිධ නම් වලින් හඳුන්වනවා. Tendonitis, tendinosis, tendinopathy, paratendinitis, enthesopathy, insertional tendonitis වගේ නම් වලින් හැඳින්වෙන්නේ ඔය කණ්ඩරාව එන ගැටලු තමා.

❌ආතරයිටිස් රෝග ගැන කිසිම අවබෝධයක් නැති අය නම් ඔය හැම එකටම කියන්නේ කැල්සියම් තැන්පත් වෙලා කියලා.

⭕ඔය කණ්ඩරාවේ එන ආතරයිටිස් රෝග වල තියෙන ප්‍රධානම ගැටලුව තමා වැරදියට ප්‍රතිකාර කලොත් කණ්ඩරාව ඉරියාම.

⭕එන රෝගයකට නිසි ප්‍රතිකාර නිසි කාලට ගන්නේ නැතුව හිටියහම කන්ඩරාවේ ප්‍රදාහය නිසා සහ කන්ඩරාව දුර්වල වෙන නිසා ඕක අන්තිමට ඉරිලා යන එක තමා වෙන්නේ.

⭕ඕක ක්‍රීඩකයන් අතර ඉතාම බහුලවම දකින්න පුළුවන්. විශේෂයෙන් වෘත්තීය මට්ටමේ ක්‍රීඩකයින් අතරින් ඔය කන්ඩරාවේ ගැටලුවක් ආපු නැති කෙනෙක් හොයාගන්න අමාරු තරම්. එතකොට ඕක අපි ගන්නේ overuse induced (ඕනාවට වඩා කන්ඩරාව පාවිච්චිය නිසා) කියලා.

⭕අනෙක් අවස්ථාවලදී ආතරයිටිස් රෝග නිසා, ස්නායු රෝග නිසා ලේ නහරවල රෝග නිසා ඔය කණ්ඩරාවෙ ගැටලු එන්න පුලුවන්.

⭕මෙම ලිපිය ලියල තියෙන්නෙ ආතරයිටිස් රෝග නිසා ඔය කන්ඩරාවට එන්න පුළුවන් බලපෑම ගැන.

⭕මම ඉහත සඳහන් කළ අවස්ථාවලට අමතරව ස්ථූල අයට, පිරිමි අයට, වයස්ගත අයට, සහ දියවැඩියාව තියෙන අයට ඔය කන්ඩරාවේ ආතරයිටිස් ගැටලු වෙන අවදානම වැඩියි. ඊට අමතරව කකුලේ පිහිටීමේ වෙනස්කම් තියෙන අයටත් (flat feet, short leg, high arched foot) ඔය කණ්ඩරාව ගැටලු එන අවදානම වැඩියි.

⭕සමහර ප්‍රතිජීවක ඖෂධ නිසාත් ඔය කන්ඩරාවේ ගැටලු එන්න සුළු අවදානමක් තියෙනවා.

⭕Achilles tendinitis එන ප්‍රධාන ආතරයිටිස් වර්ග තමා Spondyloarthritis සහ Psoriatic arthritis වගේ රෝග.

⭕ඔය කන්ඩරාවේ වේදනාව හරියටම එන්නේ කණ්ඩරාව අස්ථියට හයිවෙන තැන සිට සෙන්ටිමීටර දෙකේ සිට හය දක්වා උඩ පැත්තට වෙන්න.

⭕අර ඉහත සඳහන් කල ආතරයිටිස් රෝග වල කොටසක් හැටියට එනකොට උදේට නැගිටලා කකුල බිම තියාගන්න තියෙන අමාරුව, එකපාර ඇවිදගෙන යන්න තියෙන අමාරුව එහෙම බහුලව දකින්න පුළුවන්.

⭕මේක පටලවා ගන්න එපා විළුඹ බිම තියෙනකොට රිදෙන platar fasciitis තත්වය එක්ක.

⭕ඔය කන්ඩරාව අස්තියට හාවෙන තැනම අල්ලන කොට ගොඩක් රිදෙනවා නම් ඒ ඇව්ල්ලා තියෙන්නේ enthesopathy තත්වය (Insertional tendinitis කියලත් ඕකටම තමා කියන්නේ). Haglund deformity කියල හඳුන්වන ඔය හරිය දිගටම ඉදිමිලා තියෙන තත්ත්වය එන්නේ ඕකෙ ප්‍රතිඵලයක් හැටියට.

⭕කලාතුරකින් ඔතන subcutaneous bursitis කියන තත්වය පවා එන්න පුලුවන්.

⭕Retro calcaneal bursitis තත්වයේදී ඔයිට ටිකක් ටිකක් උඩින් තමා අල්ලල බලනකොට වේදනාව එන්නේ.

⭕Tendinosis එනකොට රිදෙන්නෙ සෙන්ටිමීටර 2 සිට 6 දක්වා උඩ හරියෙන්. බල නහරෙ කියල ඔය හඳුන්වන්නේ ඔය හරිය.

⭕මස් පිඩුව සැලකිය යුතු ආකාරයට ඉරිල තිබ්බොත් නම් ඒක ලේසියෙන් පේන්න තියනවා. බාගෙට ඉරිලා තිබ්බොත් නම් පැහැදිලිව පේන්නෙ නැති වෙන්න පුලුවන්.

⭕Achillis tendinopathy කියන්නේ clinical diagnosis එකක්. ඒ කියන්නේ රෝගියගෙ විස්තරාඅහලා හන්දිය පරීක්ෂා කරලා බලලා ගන්න තීරණයක්. ලේ රිපෝර්ට් හෝ ස්කෑන් පරීක්ෂණ කරන්නේ තෝරාගත් රෝගීන්ගේ පමණයි.

⭕ඔය තත්ත්වය පිළිබඳ හොඳින්ම විස්තර හොයාගන්න පුළුවන් මිල අඩු පරීක්ෂණය තමා ultrasound scan එක.

✅Ultrasound scan එකෙන් කන්ඩරාව ඝනවීම, tendinitis එක නිසා ලේ ගමන වැඩි වීම (neo vascularization), කන්ඩරාවේ ඉරීම, කන්ඩරාව වටේ වතුර ඒම, degenerative changes, bursitis තත්ව වගේ දේවල් හොයාගන්න පුලුවන්.

⭕90% ක් විතර අවස්ථාවලදී ultrasound scan එක හොඳටම ප්‍රමාණවත්.

⭕MRI පරීක්‍ෂණයක් මගින් ඔයිටත් වඩා විස්තර හොයාගන්න පුළුවන්.

⭕ඔය කන්ඩරාවේ ඔය විදිහටම රෝග ලක්ෂණ එන්න පුලුවන් අනික් අවස්ථා තමා stress fractures, ලඟ තියන අනික් මස්පිඩු වල ප්‍රදාහය, retrocalcaneal bursitis තත්වය, subcutaneous calcaneal bursitis තත්වය, Calcaneal apophysitis තත්වය (in teenagers), vascular claudication තත්වය, පිලිකා තත්ව, වෙනත් ආතරයිටිස් තත්ව, නහර වල ලේ කැටි ඉදිමීම වගේ තත්ව.

⭕මෙම කණ්ඩරාවේ රෝග තත්ත්වවලදී ප්‍රතිකාර කරන්නේ එම රෝග තත්ත්වය ඇතිවෙන්නෙ හේතු වෙච්ච කාරණාව අනුව.

⭕ක්‍රීඩා කටයුත්තක් නිසා ඔය තත්ත්වය ආවා නම් දෙන ප්‍රතිකාර වෙනත් ආතරයිටිස් රෝගයක කොටසක් හැටියට ඔය තත්ත්වය ආවහම දෙන ප්‍රතිකාර වලට වඩා වෙනස්.

⭕කණ්ඩරාවේ ඉරීමක් තිබ්බොත් ඒකට සැත්කමක් කරනවාද එහෙමත් නැත්නම් conservative විදිහට ප්‍රතිකාර කරනවද කියන තීරණය ගන්න ඕනේ ඔය සම්බන්ධ විශේෂඥයෙක් විසින්.

⭕ඔය කන්ඩරාවට steroid එන්නතක් ලබා දෙන එක එතරම් සුදුසු දෙයක් නෙමෙයි. එම එන්නට නිසා කන්ඩරාව ඉරී යාමේ සැලකිය යුතු අවදානමක් තියෙනවා. ඒ තීරණය ගන්න ඕනෙත් ඔය සම්බන්ධ විශේෂඥයෙක්ම තමා.

⭕නමුත් කණ්ඩරාව අසල තිබෙන retrocalcaneal bursa එක ඉදිමිලා ඔතන වේදනාව ආවොත් steoid එන්නත හොඳම ප්‍රතිපල ගෙන දෙනවා.

⭕Inflammatory arthritis රෝගයක කොටසක් හැටියට achilles tendinitis තත්ත්වය ආවොත් DMARDs කුලකයේ ඖෂධ මගින් ප්‍රතිකාරයක් කරන්ඩ වෙනවා.

⭕දෙන්න තියෙන පණිවිඩය තමා වෙනත් හන්දි රෝග වලදී වගේම ඔය තත්ත්වය ආවත් මුලින්ම හම්බවෙන්න ඕනේ ඒ සම්බන්ධ විශේෂඥ වෛද්‍යවරයෙක් මිසක් physiotherapistවත්, තේල් ගාන මහත්තයෙක් වත් නෙවේ. ඒකට ප්‍රධානම හේතුව තමා සෙන්ටිමීටර් කීපයක් ඇතුළත එකම රෝග ලක්ෂණ එක්ක වෙනස් විදිහට ප්‍රතිකාර කළ යුතු තත්ත්ව කිහිපයක් තියෙනවා.

⭕කැල්සියම් තැන්පත් වෙලා එක එක ඒවා ගගා හිටියොත් නම් මස් පිඩුව ඉරිලා නතර වුණත් පුදුම වෙන්න එපා.

⭕Dr අරුණ කල්දේරා
සන්ධි සහ සන්ධි ආශ්‍රිත රෝග විශේෂඥ වෛද්‍යය
MBBS, MD, MRCP (UK), MRCP (RHEUMATOLOGY)
0714844644

16/12/2025

නංගි/මල්ලි, ඔයා දැන් වාට්ටුවේ බෙහෙත් රවුන්ඩ් එකේ රෝගියාට Morphine හෝ Tramadol ටිකක් දීලා "දැන් හරි යයි" කියලා නිකන් ඉන්නවා නම්, ඔයා තාම හරි "Pain Detective" කෙනෙක් නෙවෙයි.

Painkiller එකක් දෙනවා කියන්නේ "ටොෆියක්" දෙනවා වගේ වැඩක් නෙවෙයි! අපි පොඩ්ඩක් ඇඟ ඇතුළට බැහැලා බලමු, ඔයා දුන්න බෙහෙත මොකද කරන්නේ කියලා.

1. "Multimodal Analgesia" කියන්නේ මොකක්ද? (The Cocktail Effect)

ගොඩක් වෙලාවට දොස්තර මහත්වරු බෙහෙත් ජාති 3ක් විතර එකපාර ලියනවා (PCM + NSAIDs + Opioids). සමහර හෙදියෝ හිතනවා "ඇයි මෙච්චර ගොඩක්? එකක් දුන්නම ඇතිනේ" කියලා.
නෑ, ඒක හරියට හොරෙක් අල්ලන්න පොලීසිය, ආමි එක සහ STF එකම දානවා වගේ වැඩක්. අපි මේකට කියන්නේ Multimodal Analgesia කියලා.
Paracetamol: මේක වැඩ කරන්නේ කෙලින්ම මොළයේ (Central). තාම හරියටම කාටවත් හොයාගන්න බැරි වුනාට, මේක "Pain Signals" මොළයට දනෙන එක අඩු කරනවා.

NSAIDs (Diclofenac/Ibuprofen): ශල්‍යකර්මය කරපු තැන සෛල වලින් Prostaglandins කියලා රසායනිකයක් (Chemical mediator) නිකුත් කරනවා. මේක තමයි "වේදනා පණිවිඩකරුවා". NSAIDs වලින් කරන්නේ මේ පණිවිඩකරුවාව මරලා දාන එක (Inhibits COX enzymes).
Opioids (Morphine/Pethidine): මේක තමයි ලොක්කා. මේක ගැන පහළින් බලමු.
Smart Nurse Tip: මේ තුනම එකට වැඩ කරනකොට, එක බෙහෙතක මාත්‍රාව (Dose) අඩු කරන්න පුළුවන්. Side effects අඩුයි.

2. මෝෆින් (Morphine) සහ ශ්වසනය අතර "මාරාන්තික සෙල්ලම" (The Mu Receptor Drama)

ඔයා රෝගියාට මෝෆින් දුන්නම, ඒ බෙහෙත දුවගෙන ගිහින් රෝගියාගේ ස්නායු පද්ධතියේ තියෙන Mu Receptors (µ-receptors) එක්ක යාළු වෙනවා.
මේ යාළුකම නිසා දේවල් දෙකක් වෙනවා:
හොඳ දේ: "වේදනාව" කියන දොර වැහෙනවා (Analgesia).
භයානක දේ: මේ බෙහෙත මොළයේ තියෙන ශ්වසන මධ්‍යස්ථානයට (Respiratory Center in Medulla) බලපෑම් කරනවා. එතකොට මොළය කියනවා "හයියෙන් හුස්ම ගන්න එපා, පොඩ්ඩක් රිලැක්ස් එකේ ඉන්න" කියලා.
අන්න එතකොට තමයි Respiratory Depression (ශ්වසන වේගය අඩුවීම) එන්නේ. රෝගියා හුස්ම ගන්නේ නැති වුනාම, ඇඟ ඇතුලේ CO2 (කාබන් ඩයොක්සයිඩ්) පිරෙනවා. මේක මාරාන්තිකයි.

3. ඔයා බලන්න ඕනේ මොකක්ද? (The Golden Rule: Sedation Score)

ගොඩක් හෙදියෝ කරන්නේ රෝගියාගේ Respiratory Rate (RR) එක විතරක් බලන එක. "ආ.. මිනිහා විනාඩියට හුස්ම 12ක් ගන්නවා, අවුලක් නෑ" කියලා ඊළඟ ඩෝස් එකත් දෙනවා.
පරිස්සම් වෙන්න!
Respiratory Rate එක අඩු වෙන්න කලින් රෝගියා පෙන්නන ලක්ෂණයක් තියෙනවා. ඒ තමයි නිදිමත ගතිය (Sedation).

රෝගියා කතා කර කර ඉද්දිම නිදාගන්නවා නම්,
ඇහැරවන්න අමාරු නම්,
ගොරව ගොරව නිදාගෙන ඉන්නවා නම්,
STOP THE OPIOID! (ඊළඟ ඩෝස් එක දෙන්න එපා).
Respiratory Rate එක අඩු වෙන්නේ අන්තිමට. ඊට කලින් රෝගියා "Sedate" වෙනවා. හොඳ හෙදියෙක් බලන්නේ Sedation Score එක මිසක් RR එක විතරක් නෙවෙයි.

4. ඇත්තටම ඇබ්බැහි වෙලාද? (Addiction vs. Pseudo-addiction)

රෝගියෙක් පැයෙන් පැයට "මට තාම රිදෙනවා, බෙහෙතක් දෙන්නකෝ" කියලා කෑගහනකොට, අපි ලේසියෙන්ම කියනවා "අන්න අරයා Drug addict වෙලා, බෙහෙත් ඉල්ලනවා" (Drug Seeking Behavior) කියලා.
නමුත් විද්‍යාවේ Pseudo-addiction (ව්යාජ ඇබ්බැහි වීම) කියලා දෙයක් තියෙනවා.
ඒ කියන්නේ, අපි දෙන බෙහෙත් මාත්‍රාව රෝගියාට ඇත්තටම මදි. වේදනාව ඉවසගන්න බැරි තැන තමයි රෝගියා බෙහෙත් ඉල්ලන්නේ.
ඔයා නියම මාත්‍රාව (Correct Dose) දුන්න ගමන් එයාගේ ඒ "බෙහෙත් ඉල්ලන ගතිය" නැති වෙලා යනවා.
ඒ නිසා රෝගියාට "Addict" කියලා ලේබල් ගහන්න කලින්, එයාගේ වේදනාව ඇත්තටම පාලනය වෙලාද කියලා චෙක් කරන්න.

Summary for Young Nurses:
Prostaglandins කියන රසායනික සතුරව නවත්තන්න NSAIDs ඕනේ.
Morphine දෙනකොට Respiratory Rate එකට කලින් Sedation Score (නිදිමත ගතිය) ගැන බලන්න.
රෝගියා කෑගහන්නේ ඇබ්බැහි වෙලාද, නැත්නම් ඇත්තටම රිදෙන නිසාද (Pseudo-addiction) කියලා තේරුම් ගන්න.

5. "ඇයි මේ වේදනාවට ෆිට් එකට දෙන බෙහෙත්?" (The Mystery of Neuropathic Pain)

ඔයා දැකලා ඇති සමහර රෝගීන්, විශේෂයෙන් ඩයබිටික් රෝගීන් හෝ කොන්දේ අමාරු තියෙන අය කියනවා "මිස්, මගේ කකුල දාලා යනවා වගේ, කරන්ට් වදිනවා වගේ, පිච්චෙනවා වගේ" කියලා.
ඔයා ඒ වෙලාවටත් පුරුද්දට ට්‍රැමඩෝල් (Tramadol) දෙනවා නම්, සොරිම තමයි! ඒ වේදනාවට ට්‍රැමඩෝල් අහන්නේ නෑ.
විද්‍යාව (Pathophysiology): මේකට කියන්නේ Neuropathic Pain කියලා. මේක වෙන්නේ තුවාලයක් නිසා නෙවෙයි, ස්නායු (Nerves) වලට හානි වෙලා. හරියට "Electric Wire" එකක පරිවාරක බාහිර ආවරණය (Insulation) ගැලවිලා කරන්ට් එක ලීක් වෙනවා වගේ වැඩක්.
විසඳුම: දොස්තර මහත්තයා මේකට ලියන්නේ Gabapentin හෝ Pregabalin.
හෙදියගේ රෝල් එක: රෝගියා අහන්න පුළුවන් "ඇයි මිස් මට ෆිට් එක හැදෙන ලෙඩ්ඩුන්ට දෙන බෙහෙතක් (Anti-epileptics) දීලා තියෙන්නේ? මට ෆිට් එක නෑනේ" කියලා.
ඔයා දෙන්න ඕනේ උත්තරේ: "බය වෙන්න එපා සීයේ/මාමේ, මේ බෙහෙතෙන් කරන්නේ ඔයාගේ ස්නායු වල ලීක් වෙන කරන්ට් එක (Calming down hyper-excited nerves) පාලනය කරන එක. එතකොට තමයි ඔය පිච්චෙන ගතිය අඩු වෙන්නේ."

6. ඔයාගේ කටහඬත් Painkiller එකක් බව දන්නවාද? (Gate Control Theory)

අන්තිමට කියන්න තියෙන වැදගත්ම දේ. ඔයා කවදාවත් අහලා තියෙනවද Gate Control Theory ගැන?
අපේ කොඳු ඇට පෙළේ (Spinal Cord) පොඩි "ගේට්ටුවක්" තියෙනවා. වේදනා පණිවිඩ මොළයට යන්නේ මේ ගේට්ටුවෙන්.
රෝගියා බයෙන්, තරහෙන් හෝ පාළුවෙන් ඉන්නවා නම් මේ ගේට්ටුව ඇරෙනවා. (එතකොට පොඩි වේදනාවත් දැනෙන්නේ මාර ලොකුවට).
රෝගියා සන්සුන් නම්, කවුරුහරි ආදරෙන් කතා කරනවා නම් මේ ගේට්ටුව වැහෙනවා.
Smart Nurse Tip: ඔයා බෙහෙත විදින ගමන්, රෝගියාගේ අතින් අල්ලලා, "බය වෙන්න එපා, අපි ඉක්මනට මේක හොඳ කරමු" කියලා හිනාවෙලා කිව්වොත්, අර ගේට්ටුව භාගයක් වැහෙනවා. ඒ කියන්නේ ඔයාගේ වචන වලට පුළුවන් ඖෂධයේ බලය (Efficacy) දෙගුණ කරන්න
මේ ටික දන්නවා නම් ඔයා නිකම්ම නිකන් හෙදියක් නෙවෙයි, ඔයා Lifesaver කෙනෙක්!

09/12/2025

😭 දරුවාගේ අසීමිත හැඬීම: කොලික් (Colic) යනු කුමක්ද? ඔබ දැනගත යුතු සියල්ල!

අලුත උපන් බිළිඳකු සිටින ඕනෑම දෙමව්පියෙකුට දරුවාගේ අසීමිත හැඬීම අභියෝගයක් විය හැකියි. විශේෂයෙන්ම කිසිදු පැහැදිලි හේතුවක් නොමැතිව, පැය ගණන් එක දිගට දරුවෙකු හඬනවා නම්, එය දෙමව්පියන්ට මහත් පීඩනයක් ගෙන දෙන්නක්. මේ තත්ත්වය "කොලික්" (Colic) ලෙස හැඳින්වෙන අතර, එය කුඩා දරුවන් අතර බහුලව දක්නට ලැබෙන දෙයකි. කොලික් යනු කුමක්ද, එයට හේතු, රෝග ලක්ෂණ සහ එයට මුහුණ දෙන ආකාරය පිළිබඳව අපි විස්තරාත්මකව බලමු.

කොලික් යනු කුමක්ද?

කොලික් යනු නිරෝගී, හොඳින් පෝෂණය වන බිළිඳෙකු කිසිදු පැහැදිලි හේතුවක් නොමැතිව, සතියකට දින 3කට වඩා වැඩි කාලයක්, දිනකට පැය 3කට වඩා වැඩි කාලයක්, සති 3කට වඩා වැඩි කාලයක් අඛණ්ඩව හැඬීමයි. මෙය සාමාන්‍යයෙන් දරුවාට සති 2-4ත් අතර කාලයේදී ආරම්භ වී, සති 6දී පමණ උච්චතම අවස්ථාවට පත් වී, මාස 3-4 පමණ වන විට ක්‍රමයෙන් අඩුවී අතුරුදහන් වේ.

කොලික් වල රෝග ලක්ෂණ:

දරුවාට කොලික් තත්ත්වයක් ඇත්දැයි හඳුනා ගැනීමට උපකාර වන පොදු රෝග ලක්ෂණ කිහිපයක් මෙන්න:

අසීමිත හැඬීම: දරුවා හදිසියේම, ඉතා තීව්‍ර ලෙස, කිසිදු හේතුවක් නොමැතිව හඬයි. මෙම හැඬීම සාමාන්‍යයෙන් සවස් වරුවේ හෝ රාත්‍රියේදී වැඩි වේ.
හැඬීම අතරතුර ශරීර ඉරියව්:
දරුවාගේ කකුල් බඩ දෙසට ඇදගෙන සිටීම.
හස්තය තදින් මිට මොලවාගෙන සිටීම.
මුහුණ රතු වීම.
බඩ පිපුනාක් මෙන් පෙනීම.
වාතය පිටවීම හෝ ගුඩුස් යෑම.
නින්දට සහ කෑමට බාධා: අධික ලෙස හැඬීම නිසා දරුවාට නිදා ගැනීමට හෝ කිරි බීමට අපහසු විය හැකියි.
වෙනත් රෝග ලක්ෂණ නොමැති වීම: උණ, පාචනය, වමනය වැනි වෙනත් රෝග ලක්ෂණ නොමැතිව දරුවා හොඳින් සිටී.
කොලික් වලට හේතු මොනවාද?

කොලික් ඇතිවීමට නිශ්චිත හේතුවක් තවමත් වෛද්‍ය විද්‍යාත්මකව තහවුරු වී නොමැත. කෙසේ වෙතත්, යම් යම් සාධක මේ සඳහා බලපාන බවට විශ්වාස කෙරේ:

අවිනිශ්චිත ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය: අලුත උපන් දරුවන්ගේ ආහාර ජීර්ණ පද්ධතිය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් වර්ධනය වී නොමැත. මේ නිසා, කිරි දිරවීමේදී හෝ වාතය එක්රැස් වීමේදී අපහසුතා ඇති විය හැකියි.
ගෑස් පීඩනය (Gas Pain): කිරි බොන විට හෝ හැඬීමේදී දරුවා වාතය ගිල දැමීම නිසා බඩේ ගෑස් පීඩනය ඇති විය හැකියි.
ආහාර සංවේදීතාව (Food Sensitivity): මව ගන්නා සමහර ආහාර (උදා: කිරි නිෂ්පාදන, කැෆේන්) මව්කිරි හරහා දරුවාට ලැබී අපහසුතා ඇති කළ හැකියි. කෘත්‍රිම කිරි බොන දරුවන්ට එම කිරි වර්ගයේ යම්කිසි සංඝටකයකට සංවේදීතාවයක් දැක්විය හැකියි.
අධික උත්තේජනය (Overstimulation): දරුවෙකුට දවසේ අවසානයේදී අධික ආලෝකය, ශබ්ද සහ ක්‍රියාකාරකම් නිසා ඇතිවන අධික උත්තේජනය නිසාද හැඬීමට පටන් ගත හැකියි.
නොමේරූ ස්නායු පද්ධතිය: දරුවන්ගේ ස්නායු පද්ධතිය තවමත් සම්පූර්ණයෙන් වර්ධනය වී නොමැති බැවින්, ඔවුන්ට වේදනාවට හෝ අපහසුතාවයට ප්‍රතිචාර දැක්වීම අපහසු විය හැකියි.
ආමාශ අම්ල පිටාර ගැලීම (GERD - Gastroesophageal Reflux Disease): කලාතුරකින්, ආමාශයේ අම්ලය esophagus වෙත පිටාර ගැලීම නිසා ඇතිවන අපහසුතාවයන් කොලික් ලෙස වැරදියට අර්ථකථනය විය හැකියි.
කොලික් ඇති දරුවෙකු සනසන ක්‍රම (Soothing a Colicky Baby):

කොලික් සුව කිරීමට නිශ්චිත ප්‍රතිකාරයක් නොමැති වුවද, දරුවාට සහ ඔබට සහනයක් ලබා දීමට ගත හැකි පියවර කිහිපයක් තිබේ:

දරුවා සමීපව තබා ගැනීම (Holding/Cuddling): දරුවා සමීපව තබාගෙන මෘදුව අතගෑම, ඇවිදීම හෝ වඩාගෙන සිටීම දරුවාට ආරක්ෂාව සහ සැනසීම ලබා දෙයි. "Kangaroo care" (දරුවාව සමට සම ස්පර්ශ වන සේ වඩාගෙන සිටීම) ද ඉතා ප්‍රයෝජනවත් විය හැකියි.
සෙලවීම සහ පැද්දීම (Rocking/Swinging): දරුවා මෘදුව සෙලවීම හෝ පැද්දීම බොහෝ විට ඔවුන්ව සන්සුන් කරයි. පැද්දෙන පුටුවක්, තොටිල්ලක් හෝ පැද්දෙන බබා පුටුවක් භාවිතා කළ හැකියි.
"Shushing" ශබ්ද: දරුවාට සන්සුන් වීමට උපකාර වන "shhh" වැනි මෘදු ශබ්ද හෝ සුදු ශබ්ද (white noise) යන්ත්‍රයක් (උදා: ෆෑන් සද්දය, රේඩියෝ ශබ්දය) භාවිතා කළ හැකියි. ගර්භාෂය තුළ තිබූ ශබ්ද වලට සමාන බැවින් මෙය දරුවාට සැනසිලිදායක විය හැකියි.
උණුසුම් ස්නානය (Warm Bath): උණුසුම් ස්නානයකින් දරුවාගේ මාංශ පේශි ලිහිල් වී ඔවුන්ට සහනයක් ලැබිය හැකියි.
බඩ පිරිමැදීම (Belly Massage): දරුවාගේ බඩ මෘදුව දක්ෂිණාවර්තව පිරිමැදීමෙන් බඩේ ඇති වාතය පිටවීමට උපකාරී වේ.
දරුවාගේ පිහිටීම වෙනස් කිරීම (Change Position): දරුවා බඩ මත තබාගෙන මෘදුව අතගෑම (ඔබේ අධීක්ෂණය යටතේ), හෝ උඩු අතට තබාගෙන කකුල් පාපැදියක් පදින්නාක් මෙන් චලනය කිරීමෙන් ගෑස් පිටවීමට උපකාරී වේ.
කිරි දීමෙන් පසු ගුඩුස් යැවීම (Burping): කිරි දීමෙන් පසු දරුවා හොඳින් ගුඩුස් යැවීමෙන් කිරි සමඟ ගිලෙන වාතය පිට කර බඩේ ඇති අපහසුතා අවම කරගත හැකියි.
ආහාර වෙනස් කිරීම (Dietary Changes): මව්කිරි දෙන මවක් නම්, ඔබේ ආහාර වේලෙන් කිරි නිෂ්පාදන, කැෆේන්, කුළුබඩු සහිත ආහාර වැනි දේ තාවකාලිකව ඉවත් කර වෙනසක් සිදුවේදැයි නිරීක්ෂණය කළ හැකියි (වෛද්‍ය උපදෙස් මත). කෘත්‍රිම කිරි දෙනවා නම්, වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත වෙනත් කිරි වර්ගයක් උත්සාහ කළ හැකියි.
සන්සුන් පරිසරයක් (Calm Environment): හැඬීමේදී දරුවාව නිස්කලංක, අඳුරු කාමරයකට රැගෙන යාමෙන් අධික උත්තේජනය අඩු කරගත හැකියි.
වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුත්තේ කවදාද?

කොලික් යනු සාමාන්‍ය තත්ත්වයක් වුවද, දරුවාගේ හැඬීම සමඟ පහත රෝග ලක්ෂණ ඇත්නම් වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍යයි:

උණ (100.4°F / 38°C හෝ ඊට වැඩි)
පාචනය හෝ මලපහ වල රුධිරය.
වමනය (විශේෂයෙන් අධික ලෙස හෝ කොළ පැහැති වමනය).
කෑම ප්‍රතික්ෂේප කිරීම හෝ බර අඩුවීම.
අසාමාන්‍ය ලෙස නිදිමත ගතිය හෝ උදාසීන බව.
සමේ කැසීම.
හුස්ම ගැනීමේ අපහසුතා.
ඔබේ මානසික සෞඛ්‍යය ද වැදගත්:

දරුවෙකු කොලික් තත්ත්වයකින් පෙළෙන විට දෙමව්පියන්ට දැඩි වෙහෙසක් සහ මානසික පීඩනයක් ඇති විය හැකියි. ඔබ දරුවාව සනසන්නට නොහැකි බවක් හැඟේ නම්, ඔබවම විවේචනය කරගැනීමෙන් වළකින්න.

වෙහෙස දැනෙන විට විවේක ගන්න.
දරුවා සුරක්ෂිත ස්ථානයක තබා විනාඩි කිහිපයක් කාමරයෙන් පිටව යන්න.
මිතුරන්ගේ හෝ පවුලේ සාමාජිකයන්ගේ උපකාරය පතන්න.
ඔබේ වෛද්‍යවරයා සමඟ කතා කරන්න.
කොලික් යනු තාවකාලික තත්ත්වයක් බව මතක තබා ගන්න. එය දරුවාගේ වර්ධනයේ කොටසක් වන අතර, නිසි සැලකිල්ලෙන් සහ ඉවසීමෙන් එය ජයගත හැකියි. ඔබේ දරුවා වෙනුවෙන් ඔබ දක්වන ආදරය සහ කැපවීම අගය කළ යුතුයි!

02/12/2025

22/11/2025

🥣දරුවාට යකඩ කුඩු ලබා දීමේ නිවැරදි පිළිවෙළ සහා මිශ්‍ර නොකළ යුතු ආහාර හා මිශ්‍ර කිරීම් පිළිබඳ විස්තරාත්මකව.🥣

​👉 වැදගත් සටහන:

දරුවාට යකඩ අතිරේක ලබා දීමට පෙර සැමවිටම ඔබේ පව්ල් සෞඛ්‍ය සේවා නිලදාරිනී හෝ වෛද්‍යවරයාගෙන් හෝ ළමා රෝග විශේෂඥ වෛද්‍යවරයාගෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. නිවැරදි මාත්‍රාව සහ අවශ්‍යතාවය තීරණය කළ යුත්තේ ඔවුන් විසිනි.

​👶 යකඩ කුඩු දීමේ නිවැරදි පිළිවෙළ

​යකඩ කුඩු දෙන විට එහි කාර්යක්ෂමතාව වැඩි කර ගැනීම සඳහා අනුගමනය කළ යුතු කරුණු:

👍​නිවැරදි මාත්‍රාව:

වෛද්‍යවරයා නියම කළ නිවැරදි මාත්‍රාව පමණක් භාවිතා කරන්න. ලබා දීමට පෙර පැකේජයේ හෝ වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් හොඳින් කියවන්න.

🥣පිරිසිදුකම:

යකඩ කුඩු මිශ්‍ර කිරීමට පෙර ඔබේ අත් සහ භාවිතා කරන භාජන හොඳින් පිරිසිදු කරන්න

🥣​මිශ්‍ර කිරීමේ ක්‍රමය:

👍​එය සුළු ආහාර ප්‍රමාණයක් (තේ හැඳි 3-4ක් පමණ) සමඟ මිශ්‍ර කරන්න.
​ළදරු සීරියල් ,තැම්බූ සහ පොඩි කළ එළවළු, හෝ පලතුරු බත් තලප,වැනි මෘදු ආහාරයක් තෝරන්න.
​කුඩු සම්පූර්ණයෙන්ම දිය වී යන තුරු හොඳින් මිශ්‍ර කරන්න.
​සම්පූර්ණ මිශ්‍රණයම දරුවාට ලබා දී ඇති බවට වග බලා ගන්න. යකඩ කුඩු සහිත ආහාර ටිකක් ඉතිරි කළහොත් දරුවාට නිසි මාත්‍රාව නොලැබී යා හැකිය.

👍​විටමින් C සමඟ ලබා දීම:

​යකඩ අවශෝෂණය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා, විටමින් C (Vitamin C) බහුල ආහාරයක් සමඟ යකඩ කුඩු මිශ්‍ර කරන්න. උදාහරණ: තැඹිලි යුෂ ස්වල්පයක්, ස්ට්‍රෝබෙරි, කිවි, තක්කාලි හෝ බ්‍රොකොලි පොඩි කර හෝ යුෂ කර එකතු කරන්න. (ළදරුවන්ට 100% යුෂ ඉතා කුඩා ප්‍රමාණයක් පමණක් දෙන්න. මේවා දරුවාට ආසාද්මිකතා පරික්ශා කල ආහාර වියයුතුයි.)

👍​කිරි සහ අනෙකුත් අවශෝෂක නිෂේධක වලින් වළකින්න:

👍​පහත දැක්වෙන කොටසේ සඳහන් ආහාර සහ පාන වර්ග (විශේෂයෙන් කිරි) සමඟ හෝ ඒවා ලබා දුන් පැය 1-2ක් ඇතුළත යකඩ කුඩු ලබා දීමෙන් වළකින්න.

​❌ යකඩ කුඩු මිශ්‍ර නොකළ යුතු හෝ ලබා දීමෙන් වැළකිය යුතු ආහාර

👍​සමහර ආහාරවල අඩංගු සංඝටක මගින් යකඩ අවශෝෂණයට බාධා ඇති කරයි. යකඩ කුඩු ලබා දෙන අවස්ථාවේදී හෝ ඊට පෙර/පසු පැය 1-2ක් ඇතුළත පහත සඳහන් දෑ දරුවාට දීමෙන් වළකින්න:

👍කාණ්ඩය ,නොකළ යුතු දේ ,හේතුව

🥣කිරි සහ කිරි නිෂ්පාදන එළකිරි, පැකට් කළ කිරි, යෝගට්, චීස් හෝ කැල්සියම් අතිරේක බහුලව අඩංගු ආහාර. කිරි සහ කැල්සියම් යකඩ අවශෝෂණයට බාධා කරයි.

🥣 විශේෂයෙන් වයස අවුරුදු 1 ට අඩු දරුවන්ට එළකිරි බීමක් ලෙස දීමෙන් වළකින්න.
තේ සහ කෝපි තේ (තේවල ටැනින් අඩංගු වේ) සහ කෝපි. ටැනින් සහ කැෆේන් යකඩ අවශෝෂණය සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කරයි. දරුවන්ට සාමාන්‍යයෙන් තේ/කෝපි නොදිය යුතුය.

🥣ධාන්‍යමය සහ තන්තු බහුල ආහාර අධික තන්තු (High Bran) සහිත ධාන්‍ය වර්ග, නිවුඩු (Bran), හෝ සම්පූර්ණ ධාන්‍ය පාන් (Wholegrain Bread) වැනි අධික Phytates (ෆයිටේට්) අඩංගු ආහාර.

👍 යකඩ අවශෝෂණයට උපකාරී වන ආහාර
​යකඩ කුඩු දෙන විට හෝ එදිනෙදා ආහාර වේල් වලට එකතු කළ යුතු යකඩ

අවශෝෂණය වැඩි කරන ආහාර:

🥣​විටමින් C බහුල පලතුරු: දොඩම්/තැඹිලි යුෂ (ස්වල්පයක්), ස්ට්‍රෝබෙරි, කිවි, අඹ, පේර, පැපොල්.
​විටමින් C බහුල එළවළු: තක්කාලි, බෙල් පෙපර්, බ්‍රොකොලි, නිවිති.

👍​දරුවාගේ යකඩ මට්ටම නිසි පරිදි පවත්වා ගැනීමට නිසි ආහාර වේලක් අනුගමනය කිරීම සහ වෛද්‍ය උපදෙස් පිළිපැදීම ඉතා වැදගත් වේ.

තොරතුරු අන්තර්ජාලයෙනි .

අම්මිත් සතුටින් බබත් සතුටින්

10/11/2025

පසු ප්‍රසව ලිංගික එක්වීම (Postpartum In*******se) යනු බොහෝ නව දෙමාපියන් මුහුණ දෙන සංවේදී මාතෘකාවකි. මවකගේ ශාරීරික හා මානසික සුවය, තෙහෙට්ටුව සහ හෝමෝන වෙනස්කම් මත මෙය බලපාන බැවින්, නැවත ලිංගිකව එක්වීම ආරම්භ කළ යුත්තේ කවදාද යන්න පිළිබඳව දැනුවත් වීම වැදගත් වේ.

⏱️ නැවත ආරම්භ කළ යුත්තේ කවදාද?
වෛද්‍යවරුන් සහ සෞඛ්‍ය උපදේශකවරුන් පොදුවේ නිර්දේශ කරන්නේ:

* අවම වශයෙන් සති 6 කට පසු: දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු පළමු වෛද්‍ය පරීක්ෂණය (Postpartum Check-up) සිදු කරන තුරු ලිංගිකව එක්වීමෙන් වැළකී සිටීම වඩාත් සුදුසුය.

මෙයට හේතු වන්නේ:

* ආසාදන අවදානම: දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු සති කිහිපයක් යන තුරු ගර්භාෂය නැවත සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයට හැකිලෙමින් තිබෙන අතර, යෝනි මාර්ගයෙන් ලේ ගැලීම (Lochia) සිදුවේ. ගැබ්ගෙල සම්පූර්ණයෙන් වැසී නොමැති නිසා, ආසාදන ඇතිවීමේ අවදානම ඉහළ ය.

* තුවාල සුව වීම: සාමාන්‍ය දරු ප්‍රසූතියකදී ඇති වූ මැහුම් හෝ සිසේරියන් සැත්කම් තුවාල සම්පූර්ණයෙන් සුව වීමට අවම වශයෙන් සති 6 ක් අවශ්‍ය වේ.

💖 මතක තබා ගත යුතු වැදගත් කරුණු
1. ශාරීරික වෙනස්කම්
* වියළි බව (Vaginal Dryness): මව්කිරි දෙන මව්වරුන්ගේ එස්ට්‍රජන් හෝමෝන මට්ටම අඩු නිසා, ලිංගික ප්‍රදේශය ඉතා වියළි විය හැකිය. මෙහිදී ලිහිසි තෙල් (Lubricants) භාවිතා කිරීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.

* වේදනාව (Pain): ප්‍රසූතියෙන් පසු ඇති වූ වේදනාව, තුවාල හෝ මාංශ පේශිවල ආතතිය නිසා වේදනාවක් ඇති විය හැකිය. වේදනාවක් දැනේ නම් වහාම නතර කළ යුතු අතර වෛද්‍ය උපදෙස් ලබා ගත යුතුය.

* උදරයේ හැඟීම: සිසේරියන් සැත්කමක් කළ මව්වරුන්ට උදරයේ පීඩනයක් දැනීම සාමාන්‍ය දෙයකි.

2. චිත්තවේගීය හා මානසික සාධක
* තෙහෙට්ටුව සහ නින්ද නොමැතිකම: දරුවා රැකබලා ගැනීම නිසා ඇති වන අධික තෙහෙට්ටුව ලිංගික ආශාව (Libido) අඩුවීමට ප්‍රධාන හේතුවයි.

* ආත්ම අභිමානය: ශරීරයේ ස්වරූපය වෙනස් වීම නිසා ඇතැම් මව්වරුන්ගේ ආත්ම අභිමානය පහළ ගොස් ලිංගිකව එක්වීමට ඇති ආශාව අඩු විය හැකිය.

* දරුවා කෙරෙහි අවධානය: මවකගේ මුළු අවධානයම දරුවා වෙත යොමුවීම නිසා ලිංගිකත්වය කෙරෙහි ඇති උනන්දුව අඩු විය හැකිය.

3. සන්නිවේදනය සහ සැලසුම් කිරීම
* සහකරු සමඟ කතා කරන්න: ඔබේ සහකරු සමඟ ඔබේ හැඟීම්, බිය සහ වේදනාවන් අවංකව බෙදා ගන්න. විවෘත සන්නිවේදනය ඉතා වැදගත් වේ.

* ආරම්භ කරන්න: මුලින්ම පූර්ණ ලිංගික එක්වීමකට නොගොස්, අන්‍යෝන්‍ය වශයෙන් ලිංගික නොවන ස්පර්ශයන්, වැළඳගැනීම් සහ සිපගැනීම් වලින් නැවත සමීප සබඳතාව ගොඩනගා ගන්න.

* උපත් පාලනය (Contraception): දරුවාට මව්කිරි දීම හෝ දරු ප්‍රසූතියෙන් පසු ඔසප් වීම ආරම්භ වී නොමැති වුවද, නැවත ගැබ් ගැනීමේ හැකියාව ඇත. එම නිසා, වෛද්‍යවරයාගේ උපදෙස් මත සුදුසු උපත් පාලන ක්‍රමයක් අනුගමනය කිරීම අනිවාර්ය වේ.

වැදගත්ම කරුණ වන්නේ: නැවත ලිංගිකව එක්වීම ආරම්භ කළ යුත්තේ ඔබට දෙදෙනාටම ශාරීරිකව මෙන්ම මානසිකවද සූදානම් යැයි හැඟේ නම් පමණි. කිසිම විටෙක ඉක්මන් වීමට අවශ්‍ය නැත.

මව් පදවිය - Maw Padawiya -Motherhood

09/11/2025

💢වේදනාවට උණු වතුරෙන් තවනවද? ❄️ අයිස් තියනවද? 🔥 හරියට දැනගෙන කරමු 💢

අපිට කොන්ද රිදෙනකොට, බෙල්ල තදවෙලා වගේ දැනෙනකොට, නැත්නම් වළලුකර උළුක්කු වුණාම 😫, අපි ගෙදරදීම කරන ප්‍රතිකර්ම දෙකක් තමයි,

⛔ උණු වතුරෙන් තැවීම

⛔අයිස් තැබීම

ඒත්, මොන වෙලාවටද රස්නය දෙන්න ඕන? 🤔 මොන වෙලාවටද සීතල දෙන්න ඕන?

"Cryotherapy" හෝ "Thermotherapy" කිව්වම ඒ මොනවද?

අද අපි කතා කරමු, භෞත චිකිත්සක (Physiotherapy) මූලධර්ම සහ නවතම පර්යේෂණ අනුව, මේ ප්‍රතිකර්ම දෙක ක්‍රියාකරන්නේ කොහොමද, සහ ඒවා නිවැරදිව සහ ආරක්ෂිතව කරන්නේ කොහොමද කියලා. 👇

❄️ සීතල ප්‍රතිකර්මය (Cryotherapy)

💥Cryotherapy යනු සුව කිරීමේ අරමුණින් "සීතල" භාවිතා කිරීමයි. මෙය අධි-තාක්ෂණික "Whole Body Cryotherapy" වැනි කුටිවල සිට, ගෙදරදී පාවිච්චි කරන අයිස් පැක් එක දක්වා පුළුල් පරාසයක පවතී.

⭕කවදාද පාවිච්චි කරන්නේ? (හදිසි ඉදිමුම් සහ වේදනා සඳහා)

⚡"අලුත්" තත්වයන් සඳහා. (Acute Stage). එනම්, යමක් සිදුවී (උදා: වැටීමක්, උළුක්කු වීමක්) පළමු පැය 48-72 (දින 2-3) ඇතුළත. විශේෂයෙන් බාහිර තුවාල නැති අවස්ථා වල

* වළලුකර උළුක්කු වීමක් (Ankle Sprain)
* මස්පිඬු පෙරළීමක් (Muscle Strain)
* වැටීමකින් හෝ ගැටීමකින් පසු ඇතිවූ ඉදිමුමක් (Swelling)
* දණහිස, වැලමිට වැනි සන්ධියක් හදිසියේ ඉදිමුණු විට.

⭕ කොහොමද වේදනාව අඩු කරන්නේ? (ක්‍රියාකාරීත්වය)

⚡සීතල දීමෙන් ඒ ප්‍රදේශයේ රුධිර නාල හැකිලීම (Vasoconstriction) සිදුවේ.

* රුධිර නාල හැකිලුණාම, ඒ ස්ථානයට එන රුධිර ගමනාගමනය සහ සෛල අතර දියර ගැලීම (දැවිල්ල/Swelling) අඩුවේ.
* ඒ වගේම, සීතල නිසා ස්නායු අග්‍ර තාවකාලිකව හිරිවැටීමකට (Numbness) ලක්වී, මොළයට වේදනාව ගැන යන සංඥා අවහිර කරයි.

⭕කරන ක්‍රම (Mthods of Cryotherapy):

➡️ Ice Pack
➡️ Ice Massage
➡️ Cold Water Immersion
➡️Vapocoolant Spray
➡️Dipstick Method
➡️Whole body Cryotherapy

🔥 උණුසුම් ප්‍රතිකර්මය (Thermotherapy)

💥Thermotherapy යනු සුව කිරීමේ අරමුණින් "උණුසුම" භාවිතා කිරීමයි. භෞත චිකිත්සක මධ්‍යස්ථානවලදී අපි Ultrasound, Shortwave Diathermy (SWD) වැනි 'ගැඹුරු රස්නය' (Deep Heat) දෙන ක්‍රම භාවිතා කරයි. නමුත් ගෙදරදී අපිට 'මතුපිට රස්නය' (Superficial Heat) සරලව යොදාගන්න පුළුවන්.

⛔පාවිච්චි කරන්නේ මොන වෙලවටද ? (නිදන්ගත වේදනා සහ තද ගතිය සඳහා)

⚡"පරණ" සහ "දිගුකාලීන" (Chronic) තත්වයන් සඳහා. (එනම්, දින 3-4 කට පසුව, අලුත් ඉදිමුම බැස ගිය පසු).
* දින ගණනාවක් තිස්සේ තියෙන වේදනාව (Chronic low back pain, Chronic neck pain.....)
* බෙල්ලේ, උරහිසේ මාංශ පේශිවල තද ගතිය (Muscle Stiffness / Tightness)
* සන්ධිවල ආතරයිටිස් වේදනාව (ඉදිමුම නොමැති විට)

🚨නමුත් ඉදිමුම පවතින අවස්ථා වල

⭕කොහොමද වේදනාව අඩු කරන්නේ? (ක්‍රියාකාරීත්වය)

⚡රස්නය දීමෙන් වෙන්නේ රුධිර නාල ප්‍රසාරණය වීමයි (Vasodilation).

* රුධිර නාල පළල් වුණාම, ඒ ප්‍රදේශයට රුධිර ගමනාගමනය, ඔක්සිජන් සහ පෝෂ්‍ය පදාර්ථ සැපයුම වැඩි වෙනවා.
* ප්‍රතිඵලය: තදවෙච්ච මාංශ පේශි සහ පටක ලිහිල් වෙනවා (Muscle relaxation), සන්ධිවල තද ගතිය (Stiffness) අඩුවෙනවා.

⚠️ විශේෂ අවවාද

* විවෘත තුවාල (Wounds): කැපුම්, සීරීම්, හෝ ලේ එන තැන්වලට මෙන්ම ඉදිමුණු, රත් වූ තැනකට උණු වතුරෙන් එපා. එය රුධිර ගමනය වැඩි කර ඉදිමුම සහ දැවිල්ල දරුණු කරයි.

* ආවරණයක් අත්‍යවශ්‍යයි: අයිස් (Ice Massage හැර) හෝ Hot water packs කෙලින්ම සම මත (Directly on skin) තබන්න එපා. පිලිස්සීම් වළක්වා ගැනීමට හැමවිටම තුවායක් වැනි ආවරණයක් පාවිච්චි කරන්න.

* සංවේදනය අඩු නම්: දියවැඩියාව වැනි රෝග (Diabetic Neuropathy) හෝ රුධිර සංසරණ ගැටළු (e.g., Raynaud's) නිසා හිරිවැටුණු, දැනීම අඩු තැන්වලට මේවා තැබීමේදී ඉතාම ප්‍රවේශම් වන්න. පිලිස්සීමේ අවදානම ඉතා වැඩියි.

* විනාඩි 20 කට වඩා Ice packs apply කිරීමෙන් ice burns ඇතිවිය හැකියි.

💢💢💢💢💢💢💢💢💢💢

මේවා රෝග ලක්ෂණ තාවකාලිකව පාලනය කිරීමට උදව් වන ප්‍රතිකර්ම පමණයි. ඔබේ වේදනාව දරුණු නම්, අඩු නොවන්නේ නම්, හෝ අත-පය හිරිවැටීමක් වැනි වෙනත් ලක්ෂණ ඇත්නම්, එය නොසලකා හරින්න එපා. වහාම වෛද්‍ය උපදෙස් හෝ ඔබේ භෞත චිකිත්සකවරයාගේ (Physiotherapist) උපදෙස් ලබාගන්න. 👨‍⚕️👩‍⚕️

සටහන:
Kavishka Karunarathne
SLMC Reg Physiotherpist