28/12/2025
Japanese Encephalitis 🦠🧠🌡️
📍Japanese Encephalitis (JE) යනු මධ්යම ස්නායු පද්ධතියට🧠 (CNS)
පීඩාවක් ඇති කරවන, "Flavivirus" 💁🏼♀️පවුලට අයත් වෛරසයක් හේතුවෙන්
ඇතිවන රෝගයක්.
📍මෙය මිනිසාට ආසාදනය වන්නේ Culex මදුරුවන් හරහායි. 🦟💉
✅ JE ව්යාප්ත වන්නේ කොහොමද? 🌏
📍JE ප්රධානව සම්ප්රේෂණය වන්නේ Culex මදුරුවන් හරහායි.
ප්රධාන වශයෙන්,
• Culex tritaeniorhynchus 🦟
• Cx. gelidus 🦟
• Cx. vishnui 🦟
• Cx. pseudovishnui 🦟
• Cx. fuscocephal 🦟
📍මදුරුවන් බිත්තර දමන්නේ නොගැඹුරු ජලය රැදෙන ස්ථානවලයි 💧🌿
✅JE රෝග ලක්ෂණ 🩺⚠️
📍JE රෝග ලක්ෂණ ඇති වීම අඩුයි ❗
📍බොහෝ විට 15ට අඩුදරුවන්ට 👶
රෝගී ලක්ෂණ ඇතිවීමේ අවධානමක් තියෙනවා ⚠️
1. පූර්ව-ලක්ෂණ අදියර🕐
• උණ 🌡️🥵
• හිසරදය 🤕
• ඔක්කාරය 🤒
• වමනය 🤢🤮
• මේ ලක්ෂණ දින 1-14 ක් දක්වා කාලයක් තියෙන්න පුලුවන් ⏳📅
2. Acute encephalitic stage ⚡🧠
• Convulsions ⚡😵💫
• Acute sensorium (confusion, excitement) 🤯😰
• හිස හැරවීමේ අපහසුව (neck stiffness) 🧍♂️💪
• මස්පිඩුතදවීම් (muscle rigidity) 💪🩻
• බරපතල තත්වයකදී කෝමා ඇතිවිය හැකියි 😴🛌
3. පසු අදියර ⏳🧠
• Slow recovery or persistent CNS signs 🧠💤
• අප්රාණික බව (Paresis) 🦾🦿
• කථන අපහසුතාවය (Apasia) 🗣️❌
• ප්රතීකයන් වැඩිවීම (Increased reflexes) ✋⚡
✅ JE රෝග විනිශ්චය කරන්නේ කොහොමද🔬🧪
👉Presumptive diagnosis 🤔
• Acute & convalescent serum වල IgG antibody titre 4-fold rise 🧪📈
• ELISA / HI test / Virus neutralization test 🧫🧬
• In late acute phase single serum IgM 🧬💉
👉Confirmatory diagnosis ✅🔍
• CSF මගින් JE virus-specific IgM ELISA 🧪💧
• Brain/spinal cord PCR, immunofluorescence 🧠🧫✨
✅JE ප්රතිකාර මොනවාද 💉🛌
📍JE සඳහා විශේෂ ප්රතිකාරයක් නැත 🚫❌
• Supportive management 🛌💊
• ශ්වසන මාර්ග ආරක්ෂාව (Airway protection) 😷🫁
• වලිප්පුව පාලනය කිරීමට කටයුතු කිරීම (Control of seizures) ⚡💥
• සජලනය පවත්වා ගැනීම (Maintain hydration)💧🥤
• Reduce brain oedema 🧠💦
✅JE වල සංකූලතා මොනවාද ⚠️💀
📍JE ලක්ෂණ පෙන්වන රෝගීන්ගෙන් 30% ක් මරණයට පත්වීමේ අවධානමක් තියෙනවා ☠️⚠️
📍ජීවත්වන අයෙගන් 20–30% කට පමණ සංකූලතා ඇතිවීමේ අවධානමක් තියෙනවා 🩹🧠
• හැසිරීමේ වෙනස්කම් (behavioral changes) 😵🤯
• seizures ⚡💥
• මතකය, කථනය හා දෘශ්ය/ශ්රවණ දුර්වලතා 🧠👂👀📝
• අප්රාණික බව (paralysis) 🦾🦿
📍JE වැලැක්වීම හා පාලනය කරන්නේ කොහොමද 🛡️🧴
📌️මදුරුවන් පාලනය 🦟🚫
📌️එන්නත්කරණය 💉💪
📌️සමාජය දැනුවත් කිරීම 📢🗣️
Source - Epidemiology Unit , Ministry of Health
Article by :- Thathsarani Herath
Graphic by :- Amila Laksh*tha