03/09/2021
#22 💙 Facebook නිසා ඔබත් පීඩාවට පත් වෙලාද ?
"Facebook එකත් වෙලාවකට හරිම වදයක්".
මේ අපිට නිතර අහන්න ලැබෙන වැකියක්.
මෙසේ පවසන අයගේ අදහස වන්නේ Facebook පරීක්ෂා කිරීමෙන් මානසික අසහනකාරි බවක් ඇති වන බවයි. නමුත් එසේ පවසන අය අතරින් බහුතරයක් දෙනා , Facebook භාවිතය නතර කිරීමටත් තරමක මැලි බවක් දක්වනවා.
එසේනම් මේ සටහන , Facebook භාවිතයට තිත නොතබා, එය වඩාත් ඵලදායී ලෙස භාවිතා කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳවයි.
Facebook පිළිබඳ කතා කිරීමේදී අපිට පුද්ගලයන් දෙවර්ගයක් ගැන කතා කරන්න පුළුවන්. එක් කණ්ඩායමක් Facebook භාවිතා කරනවා. අනෙක් කණ්ඩායම Facebook එකට තමා ව භාවිතා කිරීමට ඉඩ දී බලා සිටිනවා. කණගාටුවට කරුණ වන්නේ Facebook හි පාලනයට යටත් වී සිටින බොහෝ දෙනෙක් , තමා Facebook හි යටත් වැසියෙක් බවට පත් වෙලාද කියලවත් දන්නේ නැහැ. තවත් පිරිසක් ඉන්නවා ඔවුන් ඒ පිළිබඳව දැනුවත් , නමුත් එයින් තමාව මුදා ගන්නේ ගන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳව ඔවුන්ට අවබෝධයක් නැහැ. කෙසේ වෙතත් ලිපියේ ඉදිරිපත් කර ඇති යෝජනාවන් අනුගමනය කළහොත් , ඔබටත් Facebook මගින් භාවිතා කරනු ලබන පුද්ගලයෙක් වෙනවා වෙනුවට, Facebook භාවිතා කරන පුද්ගලයෙක් බවට පහසුවෙන්ම පරිවර්තනය වෙන්නට පුළුවන්.
1️⃣ ඔබේ Friend List එකේ ඉන්නේ කවුද ?
ඔබේ Facebook Friend List එක කියන්නේ, Facebook භාවිතයේදී ඔබ ඉතාමත් සැලකිලිමත් විය යුතු කරුණක්.
පළවෙනි කාරණය නම්, ඔබ ඔබේ පෞද්ගලිකත්වය පිළිබඳ සැලකිලිමත් නම් , ඔබේ Friend List එකට ඔබ දන්නා හඳුනන අයව පමණක් ඇතුලත් කරගැනීම. දුර හැඳුනුම්කමක් තියන කෙනෙක් වුණත්, අවශ්ය නෑ ලෙස ඔබ සිතනවානම් සම්බන්ධ කරගන්න එපා. නන්නාඳුනන පුද්ගලයන්ට ඔබේ පෞද්ගලික ජීවිතයේ වතගොත දිගහැරගැනීමෙන් ඇති විය හැකි අර්බුදකාරී තත්ත්වයන් මගහැර ගැනීමට අවශ්ය නම් , ඔබ මේ පිළිබඳව ඉතාමත් සැලකිලිමත් විය යුතුයි.
2️⃣ ඔබේ මිතුර මිතුරියන් Facebook හි ඵල කරන්නේ මොනවාද ?
මේ ප්රශ්නයට ඔබේ පිළිතුර කුමක්ද ? මොහොතක් සිතා බලන්න. ඔවුන් ඵල කරන දේවල් වලින් ඔබටවත්, ඔවුන්ටවත් ප්රයෝජනයක් තියනවාද ? ඇතැම් අවස්ථා තියනවා ඔවුන් ඵල කරන දේ වලින් අපිට පෞද්ගලික ප්රයෝජනයක් නැති වූවත්, ඒවාට like කිරීම , share කිරීම මඟින් අපිට පුලුවන් ඔවුන්ට සහයෝගය දක්වන්න. ඔබේ මිතුරෙකුගේ ව්යාපාරයට ප්රචාරයක් ලබා දීම, ඔබේ මිතුරෙකුගේ කලාත්මක හැකියාවක් අගය කර ඔහුව දිරිගැන්වීම ආදී දේ මීට අයත්.
නමුත් ඔබටවත් ,ඔවුන්ටවත් ප්රයොජනයක් නැති, දේශපාලනික කුණු ගොඩවල්, වෙනත් අය සමඟ ඔවුන්ගේ ඇති නොයෙකුත් පෞද්ගලික ආරවුල්, කලාකරුවන්ගේ පෞද්ගලික ජීවිත වල වතගොත ආදී දේ වලින් ඔබේ Facebook News Feed එකත් පිරිලා නම්, Facebook නිසා ඔබ මානසික පීඩනයට පත් වීම පුදුමයක් නොවේ.
මෙවැනි තත්වයකදී අපිට කරන්න පුලුවන් දේ කුමක්ද ?
මගේ මතයට අනුව සියල්ලට වඩා වැදගත් වන්නේ ඔබේ මානසික සාමයයි. එවැනි අවස්ථා වලදී ඔබ, එවැනි සෘණාත්මක දේ පල කරන ඔබේ මිතුරන්ව unfriend කිරීමටම අවශ්ය නැහැ, ඒ වෙනුවට ඔබට පුලුවන් ඔවුන්ව unfollow කරන්න. ඒ හරහා ඔබට ඔවුන් සමඟ හිතවත් කම් පවත්වාගෙන යන අතරතුරම, ඔවුන් පල කරන ඍණාත්මක දේ මගින් ඔබගේ මානසික සාමයට සිදුවන බලපෑම අවම කර ගැනීමටත් හැකියාව ලැබෙනවා.
3️⃣ ඔබ Follow කරන Pages මොනවාද ?
Facebook හි විවිධාකාර මාතෘකා කේන්ද්ර කරගත් Pages පවතිනවා. ධනාත්මක දේවල් ,සෘණාත්මක දේවල් ,ප්රයෝජනවත් දේවල් වගේම නිශ්ඵල දේවල් පලකරන Pages පවා, ඔබ විසින් Follow කරන Pages ලැයිස්තුවේ තියනවා වෙන්න පුළුවන්. ඇතැම්විට ඔබගේ නොදැනුවත්කම නිසා ඔබ විසින් මෙවැනි නොයෙකුත් Pages Follow කර තිබෙනවා වෙන්න පුළුවන්. නමුත් ඒ අතරින් ඔබට ප්රයෝජනවත් Pages ලැයිස්තුව පමණක් තෝරා ගැනීමට හැකිනම් , Facebook හරහා ඇතිවන මානසික පීඩනය ඔබට අවම කරගන්නට පුළුවන්.
4️⃣ ඔබ සාමාජිකත්වය දරන Facebook Groups මොනවාද ?
මේ වන විටත් ඔබ Facebook සමූහයන් රාශියක සාමාජිකත්වය දරනවා වෙන්න පුළුවන්.
ඒ සමූහ වල නිතර කතාබහට ලක්වන්නේ මොන වගේ කරුණු ද ?
ඒවා ඔබට ප්රයෝජනවත් ද ?
ඒවා ධනාත්මක ද, නැතිනම් සෘණාත්මක ද ?
එම සමූහ වල සාමාජික සාමාජිකාවන් අතර නිතරම මත ගැටුම් සහ රණ්ඩු සරුවල් ද ?
ඉහත සඳහන් මෙම ප්රශ්න කිහිපයට ඔබට පිළිතුරු දිය හැකි නම් , ඔබට තව දුරටත් එම සමූහ වල සාමාජිකත්වය අවශ්යද, නැද්ද යන්න පිළිබඳව ඔබට තීරණය කළ හැකියි.
5️⃣ ඔබත් නන්නාඳුනන පුද්ගලයන් සමග රණ්ඩු සරුවල් වලට පැටලෙනවාද ?
ඇතැම් Facebook සමූහ වල වගේම pages වලත් බොහෝ අවස්ථාවලදී , නොයෙකුත් මත ගැටුම්, රණ්ඩු සරුවල් ආදිය දකින්නට ලැබෙනවා. මේවා ඇතැම් අවස්ථා වලදී අසභ්ය වචන වලින් බැනගැනීම දක්වා දුර දිග යන අවස්ථා ද බොහෝයි. බොහෝ විට ඔබ මෙසේ ආරවුල් වලට පැටලෙන්නේ නන්නාඳුනන පුද්ගලයන් සමඟයි. ඔවුන් කවුද , ඔවුන්ගේ පසුබිම කුමන ආකාරයකද යන්න ආදී, කිසිම කරුණක් නොදැන ඔබත් විවිධාකාර පුද්ගලයන් සමඟ වාද විවාද වලට පැටලී තිබෙනවා වෙන්න පුලුවන්. මේ හරහා බොහෝ අවස්ථා වලදී සිදුවන්නේ ඔබගේ මානසික සාමය නැතිවීමත්, නන්නාදුනන පිරිසක් ඉදිරියේ ඔබ හාස්යයට ලක් වීමත් පමණයි.
මේ පිළිබදව ඔබ ගැඹුරින් අධ්යනය කළහොත් ඔබට එක් කරුණක් වටහා ගන්න පුළුවන්. ඒ තමයි, බොහෝ අවස්ථාවලදී Facebook හි පළ කරන දේවල් වලට ඍණාත්මක ප්රතිචාර දක්වන්නට පමණක් පුරුදු වූ පිරිසක් සමාජ මාධ්ය ජාලා තුළ ඉන්නවා. කවුරුන් මොනවා පල කලත් ඔවුන් එහි අඩුපාඩුවක් පමණයි දකින්නේ. ඔවුන්ගේ පෞද්ගලික Facebook ගිණුම් පරික්ෂා කර බැලුවහොත් ඔබට දැක ගන්නට ලැබෙයි , ඔවුන් අතරින් බහුතරයක් , කිසියම් ආකාරයක පීඩනයකට ලක් වී සිටින පිරිසක් බව. බොහෝ විට ඔවුන් එම පීඩනය තමයි මම කලින් සඳහන් කළ ආකාරයේ ඍණාත්මක ප්රතිචාර දැක්වීම හරහා පිට කරන්නේ.
Facebook හරහා, නන්නාදුනන පුද්ගලයින් සමඟ ආරවුල් වලට පැටලීම, තම විනෝදාංශයක් බවට පත් කර ගත් පිරිසක් ද සමාජ මාධ්ය තුළ ඉන්නවා. බොහෝ අවස්ථාවලදී ඔවුන් ඔබේ posts වලට , comments වලට ඍණාත්මක ප්රතිචාර දක්වන්නේ , ඔවුන් ඔබේ මතයට විරුද්ධ නිසාම නෙවෙයි. ඒ , තවත් කෙනෙකුව අපහසුතාවයට පත්කිරීම හරහා සතුටු වීමට ඔවුන් දරනා උත්සාහයක් වෙන්න පුළුවන්. ඇත්තෙන්ම එය මානසික ගැටලුවක්. ඔබ අනවශ්ය ලෙස කෝප වෙමින්, කලබල වෙමින් , ඔවුන් සමඟ බහින්බස් වන විට , ඔවුන් ඔබව කටගැස්මක් බවට පත් කරගනිමින් විනෝද වෙනවා වෙන්න පුළුවන්. ඉතින් ඔබටත් මෙවැනි මානසික ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ ගොදුරක් වීමට අවශ්යද ?
මේ අනුව මගේ පුද්ගලික මතය නම් , Facebook යනු තර්ක විතර්ක කිරීම සඳහා උචිත ස්ථානයක් නොවන බවයි.
ඔබේ මතය ඉදිරිපත් කිරීම ඔබගේ කැමැත්ත.
එයට ප්රතිචාර දැක්වීම ඔවුන්ගේ නිදහස.
එම ප්රතිචාර සමඟ ගැටීම හෝ නොගැටීම ඔබේ තෝරාගැනීම.
එසේ නම් Facebook භාවිතයේදී ඔබේ තෝරා ගැනීම කුමක් ද ?
6️⃣ ප්රතිචාර ගණන් කිරීම
Facebook භාවිතයේ දී ඔබ මානසික පීඩනයට ලක් වීමට තවත් එක් හේතුවක් තමයි , Likes, Comments ,Shares ආදිය පිළිබඳව අනවශ්යය ලෙස උනන්දුවීම.
ඔබ Facebook හි කිසියම් දෙයක් පල කරන්නේ , එයට වැඩි ප්රතිචාර ප්රමාණයක් ලබා ගැනීමේ බලාපොරොත්තුවෙන් වෙන්න පුළුවන්. නමුත් එය එසේ නොවන අවස්ථා ද ඕනෑ තරම් තියෙනවා. මෙවැනි අවස්ථාවලදී ඔබ කිසිසේත්ම කලබලයට ,කලකිරීමට පත්විය යුතු නැහැ.
මන්ද යත් සමාජය තුළ ඔබට/ඔබේ ව්යාපාරයට පවතින පිළිගැනීම ,ප්රසාදය හෝ ප්රසිද්ධිය මනින එකම මිනුම් දණ්ඩ Facebook Likes ප්රමාණයවත්, Comments ප්රමාණය වත් නොවෙයි.
අඩුම තරමේ Facebook ගිණුමක් වත් නැති ඇතැම් පුද්ගලයන් ඉන්නවා. නමුත් ඔවුන් සමාජයේ ඉතා ඉහළ පිළිගැනීමට, ප්රසාදයට ලක්වූ පුද්ගලයන්.
එමෙන්ම Facebook Followers ප්රමාණය ලක්ෂ ගණනක් ඉක්ම වූ පුද්ගලයන් ද ඉන්නවා. නමුත් ඇතැම් අවස්ථාවලදී ඔවුන් සමාජයේ අප්රසාදයට වගේම වගේම හාස්යයට ලක් වූ පුද්ගලයන්.
එහි අදහස නම් , ඔබේ වටිනාකම මනින එකම මිනුම් දණ්ඩ Facebook ප්රතිචාර ප්රමාණය නොවේ. ඒ නිසා ඔබ කොයිම අවස්ථාවකදීවත් Likes , Comments ගණන් කිරීම හරහා ,කනස්සල්ලට පත් වීමට වත්, ඔබව අවතක්සේරුවට ලක් කර ගැනීමටවත් අවශ්ය වන්නේ නැහැ.
නමුත් එය ඔබේ ව්යාපාරයට සම්බන්ධ පළකිරීමක් නම් ,ඒ සඳහා Likes අඩුවීමට බලපාන කරුණු මොනවාදැයි සොයා බලා , එම අඩුපාඩු නිවැරදි කරගෙන නැවත වතාවක් උත්සාහ කර බැලීමට හැකිය.
7️⃣ Facebook Notifications
ඔබ කිසියම් කාර්යයක නිරත වී සිටින විට , facebook notification නිසා ඔබට ඔබේ කාර්යය වෙත අවධානය යොමු කිරීමට අපහසු වී තිබෙනවා වෙන්න පුළුවන්. මේ ගැටලුවෙන් මිදීමට ඔබට කළ හැකි දේවල් කිහිපයක්ම පවතිනවා.
Settings වෙනස් කිරිම හරහා notification filter කිරීම, හැකි අවස්ථා වලදි mobile data/wifi සම්බන්ධතා off කර තැබීම, ඔබේ දුරකථනය silent කිරීම ආදිය මින් කිහිපයක් ලෙස ඉදිරිපත් කරන්නට පුළුවන්.
8️⃣ කෙටි පණිවිඩ පරික්ෂා කිරීම
මෙය Facebook වගේම Whatspp , Viber, Telegram ආදී අනෙකුත් සමාජ ජාල සඳහා ද පොදු කරුණක්. සමාජ ජාලා වල ආගමනයත් සමඟම , කෙටි පණිවිඩ හරහා සන්නිවේදනය කිරීම ඉතාමත් පහසු මෙන්ම ලාභදායී ක්රමයක් බවට පත් වී තිබෙනවා. ඒ අනුව ඔබත් ඉහත සඳහන් සමාජ ජාලා භාවිතා කරන කෙනෙක් නම් , ඔබට දිනකට මෙවැනි කෙටි පණිවිඩ විශාල ප්රමාණයක් ලැබෙනවා වෙන්න පුළුවන්. මේ පණිවිඩ ලැබෙන සෑම අවස්ථාවකදීම ,ඔබ ඒවා පරික්ෂා කිරීමට ,ප්රතිචාර දැක්වීමට උත්සාහ කළොත් ඔබට වෙන කාර්යයක නිරත වීමට හැකියාවක් තිබෙයි ද ?
මෙය පෞද්ගලිකව මමත් මුහුණ දුන් ගැටලුවක්. මගේ රැකියා ක්ෂේත්ර වලට අනුව මට wifi සම්බන්ධතා off කර තැබීමට ඇති හැකියාව ඉතාමත් අඩුයි. එමෙන්ම මමත් මගේ වෘත්තීන් හා සම්බන්ධ whatspp groups කිහිපයකම සාමාජිකත්වය දරනවා. විශේෂයෙන්ම මේ දිනවල මගේ වෘත්තීමය කටයුතු සියල්ලක්ම online ක්රමයට සිදුවන බැවින් , දිනකට මගේ දුරකතනයට ද මෙවැනි පණිවිඩ සියයකට අධික ප්රමාණයක් ලැබෙනවා. මේ තත්ත්වය හමුවේ මම එයට මුහුණ දෙන්නේ මේ ආකාරයටයි.
➡️Whatsapp groups සියල්ලක්ම mute කර තැබීම.
➡️සමීපතමයන්ගේ whatspp chats සහ වෘත්තීය ට සම්බන්ධ whatsapp chats හැර අනිකුත් සියලුම whatsapp chats mute කර තැබීම.
➡️කිසියම් කාර්යයක නිරත වී සිටින විට කෙටි පණිවිඩ පැමිණුනත් ඒවා පරීක්ෂා නොකර සිටීම. කාර්යය අවසන් වූ පසු හදිසි, අත්යවශ්ය පණිවිඩ පමණක් පරීක්ෂා කිරීම.
➡️අනෙකුත් පණිවිඩ මොනවා දැයි යන්න පිළිබඳව notification bar එකෙන් පරීක්ෂා කර ඒවා හදිසි පණිවිඩ නම් පමණක් ප්රතිචාර දැක්වීම.
➡️හදිසි නොවන පණිවිඩ , group chats ආදියට වැඩ අවසන් වූ පසු රාත්රියේ සුළු වෙලාවක් වෙන්කරගෙන ප්රතිචාර දැක්වීම.
කිසියම් කෙනෙක්ට ඔබව හදිසි , අත්යවශ්ය කටයුත්තක් සඳහා සම්බන්ධ කර ගැනීමට අවශ්ය නම් , ඔවුන්ට පුළුවන් ඔබට දුරකථන ඇමතුමක් ලබා දෙන්න. ඒ නිසා කෙටි පණිවිඩ ඒ මොහොතේම පරික්ෂා කිරීම සහ ඒවා වලට වලට ඒ මොහොතේම ප්රතිචාර දැක්වීම අත්යවශ්ය දෙයක් නොවන බවයි මගේ මතය.
.........................................................
මෙහි සඳහන් කර ඇත්තේ Facebook භාවිතය තුළින් පීඩාවට පත් නොවීම සඳහා ඔබට අනුගමනය කළ හැකි කරුණු කිහිපයක් පමණයි. මේ සියල්ලක්ම මම පෞද්ගලිකව අත්හදා බලන , එමෙන්ම මට යහපත් ප්රතිඵල ලබා දුන් ක්රම බව මට විශ්වාසයන් යුතුව සඳහන් කරන්න පුළුවන්. මේ සඳහා ඔබට කිසියම් ආකාරයක ස්වයං විනයක් ද අවශ්ය වෙනවා. නමුත් එය පුහුණු කළොත් ඔබට ඒ හරහා විශේෂ ප්රතිලාභ ද හිමිවෙනවා.
මේ හරහා ඔබට ලැබෙන ප්රධානම ප්රතිලාභය නම් , Facebook හරහා ඔබගේ මානසික සෞඛ්යයට ඇතිවිය හැකි තර්ජනය අවම කර ගැනීමයි.
දෙවැන්න නම් , Facebook ඔබගේ එදිනෙදා වැඩ කටයුතු වලට බාධාවක් කර නොගැනීම තුළින්, ඔබේ කාලයේ , ඔබේ ශ්රමය වී උපරිම ප්රතිඵල ලබා ගැනීමට හැකි වීමයි.
Facebook නිසා ඔබ මානසික පීඩාවකට පත්වෙලා නම් , මෙම ක්රම කිහිපය අත්හදා බලන්න. Facebook එකට ඔබව භාවිතා කිරීමට ඉඩ නොදෙන්න. ඒ වෙනුවට ඔබ Facebook භාවිතා කරන්න.
මනෝ උපදේශිකා
හිරුණි පෙරේරා
Citta - Counseling Centre
https://www.facebook.com/CittaCounsellingCentre/
Follow us on Instagram ➡️ . https://www.instagram.com/invites/contact/?i=1cfd1l64j0f4v&utm_content=kn1elvl
