MindConnect

15/12/2025

Post -Traumatic Stress Disorder (PTSD)
පශ්චාත් කම්පන ආතති ආබාධය
මේ දිනවල අපි මුහුණ දෙමින් සිටින ස්වාභාවික විපත් හේතුවෙන් විශාල පිරිසක් අවතැන්ව සිටින අතර එය භෞතිකව යථා තත්ත්වයට පත්වෙමින් පවතින බව දක්නට ලැබේ. නමුත් අප නොදකින භයානක තත්වයකට ඉදිරි කාලයේදී මුහුණ දීමට සිදුවේ. තමාගේ සමීපතමයන් ඇස් ඉදිරිපිට අතුරුදහන් වීම, තම ජීවිත කාලයේ හරි හම්බ කරගත් දේවල් විනාශ වීම. මේ ගැන ඔබ සිතුවාද

1.විශේෂ අවධානම් කණ්ඩායම්
2.දරුවන්
3.වයෝවෘද්ධයින්
4.ගර්භනී මව්වරුන්
5.ජීවිත හෝ දේපළ සම්පූර්ණයෙන් අහිමි වුවන්

මෙය භයානක සිදුවීමක් - එය අත්විඳීම හෝ දැකීම මගින් අවුලුවන මානසික සෞඛ්‍ය තත්වයකි. ස්වාභාවික විපතක්, බරපතල අනතුරක් හෝ ප්‍රචණ්ඩකාරී ප්‍රහාරයක් වැනි කම්පන සහගත තත්වයක් අතරතුර සහ පසුව බිය හෝ කනස්සල්ල දැනීම සාමාන්‍ය දෙයක් වුවද, මෙම හැඟීම් මැකී නොයන අතර ඔබේ දෛනික ජීවිතයට බාධා කිරීමට පටන් ගන්නා විට PTSD තතත්වය ඇතිවේ. මෙය දීර්ඝ කාලීන පරණ මතකයන්ද නැවත ඉස්මතු වීම නිසා සිදු විය හැකිය.

ප්‍රධාන වශෙන්ම මෑත ශ්‍රී ලංකා ඉතිහාසයෙ 71-89 සිවිල් යුධ ගැටුම, ජනවාර්ගික යුධ ගැටුම, සුනාමි ව්‍යවසනය, අරගලය සහ ස්වාභාවික විපත නිසා ඍජුව හා වක්‍රාකාරව මුහන දුන් අය මේ තත්වයට ගොදුරු වී ඇත. විශේෂයෙන් හමුදා සේවයේ නිරත වූ අයට හා එම යුද්ධ වල අනෙක් පාර්ශවයටද PTSD තතත්වය දරුණුවට දක්නට ඇත. එය වෙනම මාතෘකාවකි.

PTSD යනු කුමක්ද, එය පෙනෙන්නේ කෙසේද සහ එයට ප්‍රතිකාර කරන්නේ කෙසේද යන්න පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක දළ විශ්ලේෂණයක් මෙන්න.

1. PTSD ඇතිවීමට හේතුව කුමක්ද?

සැබෑ හෝ තර්ජනයට ලක් වූ මරණය, බරපතල තුවාල හෝ ලිංගික ප්‍රචණ්ඩත්වය සම්බන්ධ සිදුවීමකට නිරාවරණය වීමෙන් පසුවද PTSD වර්ධනය විය හැකිය. එය යුද්ධ හා සටන් ප්‍රවීණයන්ට පමණක් සීමා නොවේ; එය ඕනෑම වයසක ඕනෑම කෙනෙකුට සිදුවිය හැකිය.

බහුලව දැකිය හැකි පොදු තත්වයන්:

ශාරීරික හෝ ලිංගික අතවර.

බරපතල අනතුරු (උදා: මෝටර් රථ අනතුරු).

ස්වභාවික විපත් (උදා: භූමිකම්පා, ගංවතුර, නාය යෑම්).

සටන් නිරාවරණය.

ප්‍රචණ්ඩත්වය හෝ මරණය දැකීම.

කම්පන සහගත දරු ප්‍රසූතිය හෝ වෛද්‍ය හදිසි අවස්ථා.

2. ප්‍රධාන රෝග ලක්ෂණ වර්ග හතර

රෝග ලක්ෂණ සාමාන්‍යයෙන් සිදුවීමෙන් මාස 3ක් ඇතුළත ආරම්භ වේ, නමුත් සමහර විට ඒවා වසර ගණනාවකට පසුව මතු විය හැකිය. PTSD රෝග විනිශ්චය කිරීමට, රෝග ලක්ෂණ මාසයකට වඩා වැඩි කාලයක් පැවතිය යුතු අතර සබඳතාවලට හෝ රැකියාවට බාධා කිරීමට තරම් දරුණු විය යුතුය. ඒවා සාමාන්‍යයෙන් කාණ්ඩ හතරකට අයත් වේ:

A. ආක්‍රමණශීලී මතකයන් (නැවත අත්විඳීම)

එම අවස්ථාවේදී ලද කම්පනය දැන් නැවත සිදුවෙමින් පවතින බවක් දැනීම.

බියකරු සිහින: සිදුවීමට අදාළ දුක්ඛිත සිහින.

දැඩි පීඩාව: සිදුවීම ඔබට මතක් කර දෙන දේවල් වලට දැඩි ශාරීරික හෝ චිත්තවේගීය ප්‍රතික්‍රියාව (උදා: ඝෝෂාකාරී ශබ්ද, නිශ්චිත සුවඳ).

B. වළක්වා ගැනීම

ස්ථාන/පුද්ගලයින් වළක්වා ගැනීම: කම්පනය පිළිබඳ මතකයන් අවුස්සන ඕනෑම දෙයකින් ඈත් වීම.

සිතුවිලි වළක්වා ගැනීම: සිදු වූ දේ ගැන සිතීමට හෝ කතා නොකිරීමට දැඩි උත්සාහයක් ගැනීම.

C. සිතීමේ සහ මනෝභාවයේ සෘණාත්මක වෙනස්කම්

බලාපොරොත්තු සුන්වීම: ඔබ ගැන හෝ ලෝකය ගැන සෘණාත්මක හැඟීමක් ඇති වීම ("කිසිවෙකු විශ්වාස කළ නොහැක").

මතක ගැටළු: කම්පන සහගත සිදුවීමේ ප්‍රධාන කොටස් අමතක කිරීම.

වෙන්වීම: ධනාත්මක හැඟීම් (සතුට, ආදරය) අත්විඳීමට නොහැකි වීම හෝ හිරිවැටීම දැනීම.

හුදකලාව: පවුලේ අයගෙන් සහ මිතුරන්ගෙන් වෙන් වී ඇති බවක් දැනීම.

D. ශාරීරික හා චිත්තවේගීය ප්‍රතික්‍රියා වල වෙනස්කම් (උද්දීපනය)

අධි සුපරීක්ෂාකාරී බව: සෑම විටම අනතුර සඳහා ප්‍රවේශම් වීම.

බිය උපදවන ප්‍රතිචාරය: පහසුවෙන් බියට පත්වීම හෝ ගැස්සීම

නින්දට බාධාව: සිහිනයෙන් බියවීම හෝ නිදා ගැනීමට අපහසු වීම.

කෝපය: සුළු ප්‍රකෝපකාරීත්වයක් සහිත කෝපයෙන් යුත් පිපිරීම් හෝ ආක්‍රමණශීලී හැසිරීම්.

3. අදාළ කොන්දේසි

උග්‍ර ආතති ආබාධය (ASD): කම්පන සහගත සිදුවීමකින් දින 3 සිට මාස 1 දක්වා කාලය තුළ ඇතිවන PTSD වලට සමාන රෝග ලක්ෂණ. රෝග ලක්ෂණ මාසයකට වඩා පැවතුනහොත්, රෝග විනිශ්චය PTSD බවට වෙනස් විය හැකිය.

සංකීර්ණ PTSD (C-PTSD): බොහෝ විට තනි සිදුවීමකට වඩා දිගු කාලීන හෝ නැවත නැවත කම්පනය (දිගු කාලීන අපයෝජනය හෝ වහල්භාවය වැනි) නිසා ඇතිවේ. එයට සම්මත PTSD රෝග ලක්ෂණ සහ හැඟීම් පාලනය කිරීමේ අපහසුතාව සහ ලැජ්ජාව හෝ වරදකාරිත්වය පිළිබඳ ගැඹුරු හැඟීම් ඇතුළත් වේ.

4. ප්‍රතිකාර විකල්ප

PTSD ප්‍රතිකාර කළ හැකිය. ඉලක්කය වන්නේ ඔබේ ජීවිතය පාලනය කිරීමේ හැඟීමක් නැවත ලබා ගැනීමයි.

මනෝචිකිත්සාව (කතා චිකිත්සාව)

සංජානන හැසිරීම් චිකිත්සාව (CBT): ඔබව බියෙන් සිර කර තබන චින්තන රටා (සංජානන විකෘති කිරීම්) හඳුනා ගැනීමට ඔබට උපකාරී වේ.

නිරාවරණ චිකිත්සාව: ඔබට බිය උපදවන තත්වයන් සහ මතකයන් දෙකටම ආරක්ෂිතව මුහුණ දීමට උපකාරී වන අතර එමඟින් ඔබට ඒවාට ඵලදායී ලෙස මුහුණ දීමට ඉගෙන ගත හැකිය.

ඖෂධ

විෂාදය දුක, කනස්සල්ල සහ කෝපයේ රෝග ලක්ෂණ හා බියකරු සිහින අඩු කිරීමට කළමනාකරණය කිරීමට විශේෂඥ මනෝවෛද්‍යවරයෙකු හෝ ඊට සමාන වෛද්‍යවරයෙකු විසින් ඖෂධ නියම කල යුතුය.

5. ඔබ PTSD තත්ත්වයට මුහුණ දෙන්නේ නම් හෝ එවැනි උපකාර ලැබීය යුතු අය සිටියි නම්,
- ජාතික මානසික සෞඛ්‍යය විද්‍යායතනය (NIMH) 1926 දුරකථන අංකය අමතන්න
- ළඟම රෝහලේ මානසික සෞඛ්‍යය ඒකකය වෙත යොමු කරන්න
- මනෝවෛද්‍ය වරුන්ගේ චිකිත්සකයින්ගේ මනෝවිද්‍ යාඥයින්ගේ ප්‍රතිකාර සහ සහාය ලබා ගත හැකිය

04/12/2025

25/11/2025

22/11/2025

I gained 1,110 followers, created 12 posts and received 106 reactions in the past 90 days! Thank you all for your continued support. I could not have done it without you. 🙏🤗🎉

15/11/2025

මිස්ටර් දිසානායක ඔයාගේ මේ MRI පරීක්ෂණවල කිසිම කිසිම වැරැද්දක් නෑ .. ඔක්කොම නෝමල්. ඒක නිසා ඔයාට මේ යන බෙහෙත් ඉදිරියට අවශ්‍ය නෑ ..

Doctor කිව්වට මට MRI scan පරීක්ෂණ ඒ තරම් ෂුවර් නෑ...
CT scan එකක් කරගන්න බැරි වෙයිද.. මොකද මේ ඔළුවේ කැක්කුම තාම අඩු නෑ, කැන්සර් එකක් පොඩිවට තියෙනවද දන්නෑනෙ ඔලුව ඇතුලේ...

මම දැන් එකපාරක් මිස්ටර් දිසානායකට කිව්වානේ... දැන් කොයි තරම් පරීක්ෂණ ගොඩක් ඔබතුමා වෙනුවෙන් කරලා තියෙනවාද ඒ එකකවත් බරපතල රෝග ලක්ෂණ නෑ...
තිබුණ රෝග ඔක්කොම මිනිස්සුන්ට හැදෙන සාමාන්‍ය රෝග...

මෙවැනි පුද්ගලයන් ඔබටත් මුණ ගැසී ඇත. දැන් අපි බලමු මේ Hypochondriac delusions කියන්නේ මොකක් ද කියලා.
සෞඛ්‍ය කාංසාව හෝ අසනීප කාංසාව ආබාධය ලෙසද හැඳින්වෙන හයිපොහොන්ඩ්‍රියා මායාවන්, වෛද්‍ය සහතික කිරීම් නොතකා බරපතල රෝගයක් ඇතිවීම පිළිබඳ අධික හා නොනවතින කනස්සල්ලට හේතු වේ. හයිපොහොන්ඩ්‍රියා මායාවන් ඇති පුද්ගලයින් බොහෝ විට සුළු රෝග ලක්ෂණ වැරදි ලෙස අර්ථකථනය කරයි, සැලකිය යුතු පීඩාවක් අත්විඳියි, සහ අධික ලෙස වෛද්‍ය ප්‍රතිකාර ලබා ගත හැකිය. මෙය තදුරටත් තීවුර වන්නේ ඔහු හෝ ඇය සෞඛ්‍ය සේවයට හා ජීව විද්‍යාව පිළිබඳව දැනුමක් ඇති අයෙකු වූවොත් ය.මෙම තත්ත්වය දෛනික ක්‍රියාකාරිත්වය සහ ජීවන තත්ත්වය අඩාල කළ හැකිය. සමහර අවස්ථාවල කාංසාව සහ ඒ ආශ්‍රිත රෝග ලක්ෂණ ඇතිවේ.
හයිපොකොන්ඩ්‍රියා මායාවන් විවිධ ආකාරවලින් ප්‍රකාශ විය හැකිය, එනම්:
- නිශ්චිත රෝග (උදා: පිළිකා, හෘද රෝග) පිළිබඳ අධික කනස්සල්ල
- නිතර ස්වයං පරීක්ෂාව හෝ ශාරීරික සංවේදනයන් නිරීක්ෂණය කිරීම
- නැවත නැවතත් වෛද්‍ය සහතිකයක් ලබා ගැනීම
- රෝග විනිශ්චයට ඇති බිය නිසා වෛද්‍ය හමුවීම් වළක්වා ගැනීම
- ආක්‍රමණශීලී සිතුවිලි හෝ සෞඛ්‍යය පිළිබඳ කාංසාව

සංජානන-චර්යා චිකිත්සාව (CBT) පුද්ගලයන්ට උපකාර කළ හැකිය:
- සෘණ චින්තන රටා හඳුනාගෙන අභියෝග කරන්න
- මුහුණ දීමේ උපාය මාර්ග සංවර්ධනය කරන්න
- දෛනික ක්‍රියාකාරිත්වය වැඩි දියුණු කරන්න
සමහර අවස්ථාවල කාංසාව (Depression)සහ ඒ ආශ්‍රිත රෝග ලක්ෂණ කළමනාකරණය කිරීම සඳහා ඖෂධ ඇතුළත් කල යතුය.

ඔබ හෝ ඔබ දන්නා කෙනෙකු හයිපොහොන්ඩ්‍රියා මායාවන් සමඟ ගත කරන්නේ නම්, වෘත්තීය උපකාර පැතීම ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය.
MindConnect

05/11/2025

මොකක්ද මේ Othello Syndrome/Morbid jealousy

ඔතෙලෝ සින්ඩ්‍රෝමය(Othello syndrome) යනුවෙන් හදුන්වනනේ එක්තරා මානසික රෝගයකි මෙම රෝගය Morbid jealousy යනුවෙන්ද හදුන්වයි. මේ අතුරින් ප්‍රබලම හැඟීම තමයි ලිංගික ඊර්ෂ්‍යාව. අප සෑම කෙනෙකුටම ඊර්ෂ්‍යාව තියෙනවා නමුත් ඩෙලුෂනල් ජෙලසි (Delusianal jealousy), කියන තත්ත්වය අසනීප තත්ත්වයක් ලෙස හඳුනා ගැනෙනවා. තමන්ගේ සහකරු හෝ සහකාරිය පිළිබඳව ඇතිවෙන දරුණු ඊර්ෂ්‍යාව, ඩෙලුෂනල් ජෙලසි (Delusianal jealousy), මායාකාරි ඊර්ෂ්‍යාව එහෙම නැත්නම් සිතට වද දෙන පීඩනයක් ලෙස හඳුන්වනු ලබනවා.මෙම රෝගයේදී රෝගියා විසින් තම පෙම්වතා/පෙම්වතිය/සැමියා බිරිද එසෙත් නැතිනම් තම ලිංගික සහකරු අහේතුකව සැකකරයි. මෙය ලිංගික ඊර්ෂියාවක් ලෙසද හදුන්වයි.
මෙම රෝගයේ රෝග ලක්ෂණ කිහිපයක් මෙසේය,

# තම සහකරු/සහකාරිය අනෙත් පුද්ගලයන් දෙස බැලීම හා අවධානය යොමු කිරීම ගැන දෝෂාරෝපණ එල්ලකරයි.
# තම සහකරු/සහකාරියගේ හැසිරීම ගැන නිතර ප්‍රශ්න කරයි.
# සහකරු/සහකාරියට ලැබෙන දුරකතන ඇමතුම් නිර්නාමික දුරකතන ඇමතුම් හදිසි ඇමතුම් ගැන සැක උපදවයි.
# ෆේස්බුක්, ට්විට්ටර් වැනි සමාජ මාධය භාවිතා කිරීමට නොදෙයි.
# නිතර නිතර තම සහකරු/සහකාරිය සිටින ස්ථානය හා කා සමග සිටීද යන්න සොයා බලයි.
# පවුලේ සමාජිකයන් හා මිතුරන් සමග ඇසුරු කිරීම පවා වරදක් සේ දකියි.
# නිවසින් පරිබාහිරව විනෝදංශ වලට යාම මිතුරු ඇසුරට තහංචි දමයි.
# සමාජමය ක්‍රියාකාරීත්වය නිතර පාලනය කරයි කාලත්‍රයා හුදෙකලා වන තරමට කැමතිය.
# පෙර පැවති පෙම් සබඳතා යළි මතකයට නඟමින් ඔහු/ඇය සමග රණ්ඩු ඇතිකර ගනී.
# දැනටත් පෙම් සබදතාවක් හෝ රහස් ලිංගික සබඳතාවක් ඇතැයි කියමින් එය නවතා දමන ලෙස බල කරයි.
# දෝෂාරෝපණය කිරිම තර්ජනය කිරීම මෙන්ම පහරදීම් සිදුකරයි ඇතැම්විට අමානුෂික ලෙස පහරදෙයි.
# තමාටද හානි කරගැනීම මෙන්ම තුන්වන පාර්ෂවයකට වුවද පහරදීම් තර්ජනය කිරීම් සිදු කරයි.මෙම රෝගය ඇතිවීම කෙරෙහි විවිධ සාධක බලපානබව මනෝ විද්‍යාඥයන් පෙන්වා දෙයි

1.ජානමය සාධක.
2.මත්ද්‍රව්‍ය, මත්පැන් භාවිතය.
3.ලිංගික බෙලහීනතාවයන්.
4.ඇතැම් ස්නායු ආබාධ.
5.පැරණි පෙම් බැදුම් නිසා ඇතිවූ විරහ වේදනාවන් හා අමිහිරි අද්දැකීම්.

ආදිය බලපානු ලබයි.

මෙම රෝග තත්වය මායා රෝගයක් ලෙස සැළකේ.කෙසේ වෙතත් අනෙකුත් මායා රෝගයන්ට වඩා තරමක් වෙනස්ය.මෙම රෝගයේ ප්‍රධාන ලක්ෂණය නම් තම කාලත්‍රයාම අසීමිතව ආදරය කරන අතරම ඉහවහ ගිය වෛරයක් පවතී.මෙම පරස්පර මනෝභාවය මෙහි ප්‍රධාන ලක්ෂණයක් ලෙස මනෝ විද්‍යාඥයන් පවසයි.
ඔහු හෝ ඇය ඔබව නිරන්තරයෙන්ම සැක කරනව නම් එය පදනම් විරහිත සැකයක් බව ඉතා පැහැදිලි කරුණක්. එහෙත් ඔහු හෝ ඇය තුළ පවතින මෙම හේතු විරහිත සැකය බිඳ දැමීම ඉතා අපහසු කාර්යයක් වෙනවා සේම, මෙම රෝග ලක්ෂණය සහිත තැනැත්තා හෝ තැනැත්තිය සිය සැකය නිවැරදි බව ඔප්පු කිරීමට අවශ්‍ය කරුණු නිරන්තරයෙන්ම සෙවීමට උත්සුක වෙනවා. උදාහරණයක් ලෙස ගතහොත්, නිතර සිය සහකරුගේ හෝ සහකාරියගේ දුරකථනය, සමාජ මාධ්‍ය ගිණුම්, විද්‍යුත් ලිපි (emails) ආදිය පරීක්ෂා කර බැලීම දක්වන්නට පුළුවන්. ඒ පිළිබඳ නිතර ගැටුම් ඇතිකර ගන්නත් පුළුවන්. මෙය අඹුසැමියන් අතරට වඩා සමලිංගික ප්‍රේමය තුළ ඔහු හෝ ඇය ඔබව ඔහුගේ හෝ ඇයගේ අවධානයේ පමණක් රඳවා ගැනීමට නිරන්තරයෙන්ම උත්සාහ කරන්න ඔවුන් ප්‍රචණ්ඩකාරීව හැසිරෙන අතර වෛරී සහගත හැඟීමෙන් කටයුතු කරන්න පුළුවන්.’’ ලංකාව වගේ ආසියාතික රටවල කාන්තාවන්ට සාපේක්ෂව පිරිමින්ට මෙය සුලභ වේ.

ඔබ හෝ ඔබ දන්නා කෙනෙකු රෝගී තත්වයෙන් පෙළෙනවා නම්, චිකිත්සකයෙකුගෙන් හෝ උපදේශකයෙකුගෙන් වෘත්තීය උපකාර පැතීම ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය. තවද විශේෂඥ මනොවෛද්‍යවරයකු මුන ගැසී ඖෂධ ප්‍රතිකාර ලබා දීමට කටයුතු කළ හැක.

මේ සඳහා ඵලදායී ප්‍රතිකාර ප්‍රවේශයන් කිහිපයක් පහත වේ:

1. සංජානන-චර්යාත්මක චිකිත්සාව (CBT): පුද්ගලයන්ට සෘණ චින්තන රටා හඳුනා ගැනීමට සහ අභියෝග කිරීමට උපකාරී වේ.
2. අපෝහක හැසිරීම් චිකිත්සාව (DBT): චිත්තවේගීය නියාමනය සහ ඒවාට මුහුණ දීමේ කුසලතා කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
3. මනෝ ගතික චිකිත්සාව ( Psychodynamic therapy): යටින් පවතින හේතු සහ අවිඥානික අභිප්‍රේරණ ගවේෂණය කරයි.
4. ජෝඩු චිකිත්සාව(Family therapy): විශ්වාසය, සන්නිවේදනය සහ සමීපභාවය ගොඩනැගීම සඳහා ක්‍රියා කරයි.

මෙවැනි මානසික සෞඛ්‍යය පිළිබඳ තොරතුරු දැන ගන්න අපව Follow කරන්න.

28/10/2025

"'ඩිමෙන්ෂියා' කියන්නේ මතක ශක්තිය නැතිවීම, සිතීමේ, ගැටලු විසඳීමේ හෝ භාෂාවේ දුෂ්කරතා ඇතුළත් රෝග ලක්ෂණ සහිත රෝගී තත්ත්යකි. මේ රෝගයේ ජීව විද්‍යාත්මක පැත්ත සරලව මෙහෙම කියන්නම්.

අපේ මොළය තියෙන සෛලවලට හානි වීම තමයි මෙයට හේතුව

Alzheimer’s Disease කියන තත්ත්වයේදී Amyloid Plaques (බීටා-ඇමිලොයිඩ් ප්‍රෝටීන් එකතුව) එතකොට Tau Tangles මොළයේ එකතු වෙලා, මතකය එතකොට චින්තනය භාර තියෙන hippocampus, cortex වගේ කලාපවලට හානි කරනවා.

Vascular Dementia අනිත් තත්වයේදී මොළයට රුධිරය හරියට යන්නේ නැති එක. ආඝාතයක් (stroke) නිසා ඔක්සිජන් හිඟ වෙලා සෛල මැරෙනවා.

Lewy Body Dementia වලදී Dopamine, Acetylcholine වගේ රසායනික ද්‍රව්‍ය (neurotransmitters) අඩු වෙලා, හිතුවිලි, හැසිරීම, චලනය අවුල් වෙනවා.

Frontotemporal Dementia යන තත්වයේදී මොළයේ ඉදිරිපස (frontal) එතකොට පැත්තේ (temporal) කලාප හැකිලෙනවා. ඒ නිසා භාෂාව, හැසිරීම වෙනස් වෙනවා.
ඩිමෙන්ශියාවේ විවිධ වර්ග තිබේ. ඇල්සයිමර් යනු වඩාත් සුලභ වර්ගය වන අතර එය රෝගීන්ගෙන් 50-70% කි. අනෙකුත් වර්ග අතර සනාල ඩිමෙන්ශියාව, Lewy body dementia, frontotemporal dementia, normal pressure hydrocephalus, Parkinson's disease, syphilis, Creutzfeldt-Jakob disease යනාදිය ඇතුළත් වේ. පුද්ගලයෙකුට එක් ඩිමෙන්ශියා වර්ගයකට වඩා අත්විඳිය හැකිය.
ස්නායු ආබාධ හේතුවෙන් ඇතිවන ආබාධිත මට්ටම අනුව ඩිමෙන්ශියාවේ බරපතලකම වර්ගීකරණය කළ හැකිය.

ඩිමෙන්ශියාවේ ප්‍රධාන අවධීන් හතර නම් ඒවායේ බරපතලකම අනුව වර්ගීකරණය කර ඇත

මෘදු සංජානන දුර්වලතා: මෙම අදියර අනිවාර්යයෙන්ම ඩිමෙන්ශියාව පෙන්නුම් නොකරන නමුත්, එය ආබාධය දක්වා වර්ධනය විය හැකි රෝග ලක්ෂණ ඇත. මෙය සාමාන්ය අමතක වීම මගින් සංලක්ෂිත වේ. මෙය වයස්ගත වීමත් සමඟ සිදු වන අතර සෑම අවස්ථාවකදීම ඩිමෙන්ශියාව ලෙස නොසැලකේ. මෙම අදියර සමහර අවස්ථාවලදී පමණක් ඩිමෙන්ශියාව දක්වා වර්ධනය වේ.

මෘදු ඩිමෙන්ශියාව: මෙය පුද්ගලයෙකුට ඩිමෙන්ශියා රෝග ලක්ෂණ සහ එදිනෙදා ජීවිතයට බලපෑ හැකි සංජානන දුර්වලතා අත්විඳින අවධියකි. මතකය නැතිවීම, ව්‍යාකූලත්වය, පෞරුෂ වෙනස්වීම්, අතරමං වීම, කාර්යයන් සැලසුම් කිරීමේ සහ ක්‍රියාත්මක කිරීමේ අපහසුතා මෘදු ඩිමෙන්ශියා රෝගීන් තුළ දක්නට ලැබෙන පොදු රෝග ලක්ෂණ කිහිපයකි.

මධ්යස්ථ ඩිමෙන්ශියාව: ඩිමෙන්ශියාවේ මෙම අදියර වඩාත් අභියෝගාත්මක වන අතර, බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයාට වැඩි උපකාර අවශ්‍ය වේ. මධ්‍යස්ථ ඩිමෙන්ශියාවේ රෝග ලක්ෂණ මෘදු ඩිමෙන්ශියාවට සමාන නමුත් තීව්‍ර හා ශක්තිමත් වේ. මධ්‍යස්ථ ඩිමෙන්ශියාවෙන් පෙළෙන රෝගියෙකුට නින්දට බාධා ඇති විය හැකි අතර කලබල වීම සහ සැකය ප්‍රදර්ශනය කළ හැකිය. ඇඳුම් ඇඳීම, හිසකෙස් පීරීම වැනි සරල ක්‍රියාකාරකම් සිදු කිරීමට ඔවුන්ට උපකාර අවශ්‍ය විය හැකිය.

දරුණු ඩිමෙන්ශියාව: ඩිමෙන්ශියාවේ රෝග ලක්ෂණ මෙම අදියරේදී නරකම වේ. බලපෑමට ලක් වූ පුද්ගලයාට සන්නිවේදනය, කථනය වැනි ගැටළු ඇති විය හැක. වාඩි වී සිටීම, හිස ඔසවා ගැනීම වැනි කාර්යයන් කළ නොහැකි විය හැකිය. පුද්ගලයෙකුට මුත්‍රාශයේ පාලනයද නැති විය හැක. දරුණු ඩිමෙන්ශියා රෝගීන් සඳහා පූර්ණ කාලීන රැකවරණය අවශ්ය වේ.

රෝග ලක්ෂණ

අසාමාන්‍ය හැසිරීම

කාංසාව

උදාසීනත්වයෙන්

නින්දේ සහ ආහාර රුචියේ වෙනස්කම්

මානසික අවපීඩනය

උද්යෝගිමත් මනෝභාවය

නින්ද නොයාම

ආවේගශීලී හැසිරීම

කථන සහ භාෂා අපහසුතා

මතකය සමඟ ගැටළු

ආහාර ගැනීමේ හෝ ගිලීමේ අපහසුතා
සෑම විටම ඩිමෙන්ශියාව උරුම නොවේ. දෙමව්පියන්ගෙන් උරුම වූ ජාන ඩිමෙන්ශියා අවදානම කෙරෙහි කුඩා බලපෑමක් ඇති කරයි. කෙසේ වෙතත්, මෙය සරල ජීවන රටා ගැලපීම් කිරීමෙන් සහ සෞඛ්‍ය සම්පන්න ජීවන පුරුදු වර්ධනය කිරීමෙන් වෙනස් කළ හැකිය. පහත සඳහන් පූර්වාරක්ෂාවන් අනුගමනය කිරීමෙන් ඩිමෙන්ශියාව වර්ධනය වීමේ අවදානම සැලකිය යුතු ලෙස අඩු කර ගත හැකිය -

දුම්පානය නතර කරන්න

නිතිපතා ව්යායාම් කරන්න

නිරෝගී ශරීර බරක් පවත්වා ගන්න

මත්පැන් පානය අවම කරන්න

සෞඛ්‍ය සම්පන්න කොලෙස්ටරෝල් මට්ටමක් පවත්වා ගන්න

අධි රුධිර පීඩනය පාලනය කරන්න

සමබර ආහාර වේලක් අනුභව කරන්න

ක්‍රියාශීලී වන්න

ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කිරීමට උපකාර වන ආහාර මොනවාද?

ඉහළ අඩංගු ආහාර ඔමෙගා 3 තෙල් සහිත මාළු වැනි මේද අම්ල ඩිමෙන්ශියා අවදානම අඩු කරයි. කහ සහ බෙරි, රතු වයින් වැනි සුපිරි ආහාර ද අවදානම අඩු කරන බව විශ්වාස කෙරේ

ඩිමෙන්ශියා රෝගියෙකුට සහය නොමැතිව බොහෝ වැඩ කටයුතු කිරීමට නොහැකි වේ. මෙම අවස්ථාවෙහිදී, රෝගීයාට නිරන්තරයෙන් රැකවරණය සහ අධීක්ෂණය අවශ්ය වේ. උපකාරය නොමැති විට, රෝගියාට පොදු අනතුරු හඳුනා ගැනීමට නොහැකි වන නිසා බෝහෝ කරදර අත්විඳීමට සිදුවේ. මේ නිසා වර්තමාන කාර්ය බහුල ජීවිත තුළ අපහට ඔවුන්ව නිවෙස්වල බලාගැනීම අතිශය දුෂ්කර වේ. එවැනි ඔබගේ ආදරණියන් අපි ආදරයෙන් රැක බලාගන්නේමු. එන්න අප වෙත ඔබේ ආදරණීයන්ගේ සොඳුරු නවාතැන. මෙහෙයවීම රාජ්‍ය රෝහලක මනෝ විද්‍යාඥවරයෙකු විසිනි. සතිමා වැඩිහිටි නිවාසය, කැස්බෑව දුරකථන අංක :0768606511 /0758606511/ 0741306411
Dementia is a condition characterized by a decline in cognitive function, including memory loss, difficulty with problem-solving, and language impairments. The biological basis of dementia involves damage to brain cells, which can be caused by various factors.

*Types of Dementia:*

1. *Alzheimer's Disease:* The most common type of dementia, accounting for 50-70% of cases. It is characterized by the accumulation of amyloid plaques and tau tangles in the brain, leading to damage in areas responsible for memory and cognition.
2. *Vascular Dementia:* Caused by reduced blood flow to the brain, often due to stroke or small vessel disease.
3. *Lewy Body Dementia:* Characterized by the presence of Lewy bodies in the brain, leading to cognitive decline, hallucinations, and motor symptoms.
4. *Frontotemporal Dementia:* A group of disorders affecting the front and temporal lobes of the brain, leading to changes in personality, behavior, and language.

*Stages of Dementia:*

1. *Mild Cognitive Impairment:* A stage where individuals may experience memory loss and cognitive decline but still maintain daily functioning.
2. *Mild Dementia:* Individuals experience noticeable cognitive decline, including memory loss, confusion, and difficulty with daily tasks.
3. *Moderate Dementia:* Individuals require significant support with daily tasks and may exhibit agitation, suspicion, and sleep disturbances.
4. *Severe Dementia:* Individuals experience significant cognitive and functional decline, requiring full-time care and support.

*Symptoms of Dementia:*

- Memory loss
- Communication and language difficulties
- Problem-solving difficulties
- Mood changes, such as anxiety and depression
- Personality changes
- Sleep disturbances
- Appetite changes

*Prevention:*

While some risk factors for dementia cannot be changed, such as age and genetics, there are steps that can be taken to reduce the risk of developing dementia:

- Quit smoking
- Exercise regularly
- Maintain a healthy weight
- Limit alcohol consumption
- Manage blood pressure and cholesterol levels
- Eat a balanced diet
- Stay mentally active

*Care and Support:*

Individuals with dementia require varying levels of care and support, depending on the stage and severity of the condition. This may include:

- Assistance with daily tasks, such as bathing and dressing
- Medication management
- Emotional support and companionship
- Cognitive stimulation and therapy

If you or a loved one is experiencing symptoms of dementia, it's essential to seek medical attention and support from healthcare professionals.

Our facility provides specialized care and support for individuals with dementia, offering a safe and nurturing environment. Our team, led by a clinical psychologist, is committed to delivering compassionate care. We understand the challenges of caregiving and invite you to consider our services for your loved ones. Sathima elderly care home kesbewa More information pls contact :0768606511/0758606511/ 0741306511