Archives de la Ville de Luxembourg

Archives de la Ville de Luxembourg Vous pourrez dorénavant découvrir ici chaque dimanche un nouveau document de notre banque de donn?

🇱🇺 D'Märei vun HollerechTëscht 1913 an 1918, huet d'Gemeng Hollerech hir Märei ëmgebaut. Zumools dem Gemengesekretär sen...
30/04/2026

🇱🇺 D'Märei vun Hollerech

Tëscht 1913 an 1918, huet d'Gemeng Hollerech hir Märei ëmgebaut. Zumools dem Gemengesekretär seng Raimlechkeete waren ze kleng ginn. D'Iddi war, fir d'Sekretariat mei no bei d'Säll vum Schäffen - a Gemengerot ze bréngen, am Géigendeel zu dem wat dir um Plang vun 1913 kënnt gesinn, wou de Sekretär nieft dem État civil an dem Archiv souz. D'Gemengenhaus stoung ongeféier vis-à-vis vun der Hollerecher Kierch, donieft war d'Schoul mat ronn 50 Schüler. Am Ëmbau vun 1917 war esouguer virgesinn dass eng ganz Klass misst plënneren.

Et goufen och neit Material bestallt, ënnert anerem eng Schreifmaschinn, Schief an esouguer e Coffre-fort.

🇫🇷 Entre 1913 et 1918, la commune de Hollerich réaménage sa maison communale, notamment les bureaux du secrétariat, devenus trop exigus. Le projet vise à rapprocher le bureau du secrétaire des salles du collège échevinal et du conseil communal, contrairement au plan de 1913 où il jouxtait l’état civil et les archives. Situé face à l’église de Hollerich, le bâtiment se trouve près de l’école comptant une cinquantaine d’élèves, dont une classe doit être déplacée en 1917 dans le cadre de ce réaménagement. De nouveaux équipements, tels qu’une machine à écrire, des armoires et un coffre-fort, sont également prévus.

🇬🇧 Between 1913 and 1918, the municipality of Hollerich refurbished its town hall, in particular the administrative offices, which had become too cramped. The aim of the project was to bring the secretary’s office closer to the chambers of the college of aldermen and the municipal council, unlike the 1913 plan, under which it was adjacent to the registry office and the archives. Located opposite Hollerich Church, the building is situated near the school, which has around fifty pupils; one of its classes had to be relocated in 1917 as part of this refurbishment. New equipment, such as a typewriter, cupboards and a safe, was also provided.

🇱🇺

🇱🇺 1797 - Prison doheem ?Dat revolutionäert Frankräich hëlt Stad Lëtzebuerg am Juni 1795 an, bleift awer bis zum Fridde ...
24/04/2026

🇱🇺 1797 - Prison doheem ?

Dat revolutionäert Frankräich hëlt Stad Lëtzebuerg am Juni 1795 an, bleift awer bis zum Fridde vu Campo Formio am Oktober 1797 weiderhi mat den Habsburger am Krich.

Lëtzebuerger, déi virun der franséischer Annexioun an der Éisträichescher Arméi gedéngt hunn, goufe vun der franséischer Arméi gefaange geholl an an de Prison gestach, fir kënne spéider ausgetosch ze ginn. Verschidde Stater konnten hir Gefaangenschaft bei der Famill verbréngen.

De Jean Goergen hat dat Gléck awer net, seng Schwëster wollt net fir hie biergen an esou, misst hien zu Diddenuewen am Prison bleiwen. Dëst huet sécher net zu enger gudder Stëmmung um nächste Familljefest bäigedroen!

🇫🇷 En prison chez soi

Entre la prise de la ville en juin 1795 et la paix de Campo Formio en octobre 1797, la France, Luxembourg désormais inclus, reste en guerre contre l’Autriche. Dès lors, des Luxembourgeois, engagés dans l’armée autrichienne avant l’annexion par la France, sont faits prisonniers par l’armée française et incarcérés en attendant d’être échangés. Certains ont la chance d’être réclamés et rendus à leur famille à Luxembourg pour la durée de leur captivité. Jean Goergen n’a pas cette chance car sa sœur refuse de se porter garante pour lui. Il restera dont dans la prison de Thionville. De quoi animer les prochains repas de famille.

🇬🇧 Imprisoned at home
Between the capture of the city in June 1795 and the Treaty of Campo Formio in October 1797, France – now including Luxembourg – remained at war with Austria. Consequently, Luxembourgers who had enlisted in the Austrian army prior to the annexation by France were taken prisoner by the French army and imprisoned whilst awaiting exchange. Some were fortunate enough to be claimed and returned to their families in Luxembourg for the duration of their captivity. Jean Goergen isn’t so lucky, as his sister refuses to act as his guarantor. He will therefore remain in Thionville prison. That should provide plenty of conversation for future family meals.

🇱🇺

🇱🇺 1814 - "Réquisition de drogues" fir d'Arméi?Vu Januar bis Mee 1814, gëtt fir d'zweet bannen 20 Joer e Blocus ronderëm...
17/04/2026

🇱🇺 1814 - "Réquisition de drogues" fir d'Arméi?

Vu Januar bis Mee 1814, gëtt fir d'zweet bannen 20 Joer e Blocus ronderëm d'Stad Lëtzebuerg erriicht. Dës Kéier ass et d'napoleonesch Arméi, déi an der Festung setzt a vun de koaliséierten Truppen ëmginn ass. Am Februar 1814 hat d'Militärspidol am Pafendall scho keng Medikamenter mei, deemools am franséischen "drogues" genannt.
De Buergermeeschter Charles Auguste de Tornaco muss also fir d'Spidol bei de Stater Apdikter an Drogiste Medikamenter requisitionéieren. Ënnert den Heelmëttele fënnt ee verschidde Planzen a Wuerzelen, wéi z.B. Ipecacuanha, och Briechwuerzel genannt, Sarsaparille, kiloweis Kanéil, Cinchona, mee awer och Opiumextrakter oder Opiumwäin.

🇫🇷 De janvier à mai 1814, la ville de Luxembourg subit son second blocus en l’espace de vingt ans. Cette fois, les troupes napoléoniennes, retranchées dans la forteresse, tentent de résister aux forces coalisées qui les encerclent. En février 1814, l’hôpital militaire Vauban au Pfaffenthal est déjà confronté à une pénurie de drogues, terme désignant alors les remèdes médicinaux.
Le maire Charles Auguste de Tornaco ordonne la réquisition de médicaments auprès des pharmaciens et des droguistes locaux. Parmi les produits collectés figurent diverses plantes médicinales comme l’ipécacuanha, de squine, de salsepareille, des écorces de cannelle et de quinquina, du camphre, mais aussi des extraits ou du vin d’o***m.

🇬🇧 From January to May 1814, the city of Luxembourg endured its second blockade in the span of twenty years. This time, Napoleon’s troops, entrenched in the fortress, attempted to resist the coalition forces surrounding them. In February 1814, the Vauban military hospital in Pfaffenthal was already facing a shortage of medicines
Mayor Charles Auguste de Tornaco ordered the requisition of medicines from local pharmacists and apothecaries. Among the products collected were various medicinal plants such as ipecacuanha, sarsaparilla, cinnamon and cinchona bark, camphor, as well as o***m extracts and o***m wine.

🇱🇺

🇱🇺 Mat de Wiechter un der Puert ass net ze spaassen!En Nodeel an enger Festungsstad ze wunnen ass, dass een net zu all M...
10/04/2026

🇱🇺 Mat de Wiechter un der Puert ass net ze spaassen!

En Nodeel an enger Festungsstad ze wunnen ass, dass een net zu all Moment kommen a goe konnt, wéini een et wollt. D'Wiechter déi bei de verschiddenen Agäng vun der Stad stoungen, misste kontrolléiere ween eran a ween eraus wollt. D'Stater Autoritéite missten d' Awunner reegelméisseg drun erënneren, wéi si sech virun de Wiechter ze behuelen hätten: si missten hinnen äntwerten, se net agresséieren an se net vernennen.

🇫🇷 On ne plaisante pas avec les sentinelles !

L’inconvénient de vivre dans une place forte à une époque de tension militaire, c’est l’absence de liberté d’aller et venir à sa guise. Les sentinelles postées aux entrées de la ville sont chargées de surveiller les entrées et les sorties. Les autorités municipales doivent régulièrement rappeler aux habitants quels sont les comportements adéquats face à des sentinelles armées : leur répondre, ne pas les agresser, ne pas les insulter.

🇬🇧 You don’t mess with the sentries!

The downside of living in a fortified town at a time of military tension is the lack of freedom to come and go as you please. The sentries stationed at the city gates are responsible for monitoring who enters and leaves. The local authorities must regularly remind residents of the appropriate behaviour when dealing with armed sentries: to answer them, not to attack them, and not to insult them.

1.Ordonnance concernant les sentinelles -1775 (LU I-10_32)
2. Publication de la police de sûreté-1830 (LU Imp III_301)
3. Proclamation-1848 (LU Imp IV/1_1833)
4. et 5. Registre aux délibérations, arrêté municipal-janvier 1796 (LU 02.1_2)
6. et 7. Registre aux délibérations- janvier 1796 (LU 02.1_3)

🇱🇺

🇱🇺 D'Archive vun der Stad Lëtzebuerg wënschen iech schéin Ouschterdeeg! 🇫🇷 Les Archives de la Ville de Luxembourg vous s...
03/04/2026

🇱🇺 D'Archive vun der Stad Lëtzebuerg wënschen iech schéin Ouschterdeeg!

🇫🇷 Les Archives de la Ville de Luxembourg vous souhaitent de joyeuses Pâques!

🇬🇧 The Luxembourg City Archives wish you a Happy Easter.

🇱🇺 1866 - En Helleggeeschtspidol un der Uelzecht?Bei dësem Spidol handelt et sech em den Hospice civil aus dem Pafendall...
27/03/2026

🇱🇺 1866 - En Helleggeeschtspidol un der Uelzecht?

Bei dësem Spidol handelt et sech em den Hospice civil aus dem Pafendall, mee well de Geometer, den Här Jentsch, sech gréisstendeels op Fläche konzentréiert huet, fir neie Pavé kennen auszeleeën, huet hie verschidden Zonen um Site, wéi den Deel nërdlech vun der Kierch, net mat opgezeechent.
Den Numm Helleggeeschtspidol kennt vun de Klarissen, déi bis 1783 Proprietäre vun dëse Gebailechkeete waren. Virun 1684 haten se hiert Klouschter um Helleggeeschtplateau, iert de Vauban se vun do an de Pafendall verdriwwen huet, fir d'Festungswierker auszebauen.
Wat weiderhi stéiert ass d'Gewässer uewen um Plang, et handelt sech em de Kanal deen haut ënnerierdesch verleeft an d'Muerbelsmillen undreift, dëse fléisst nom Plang no awer an déi falsch Richtung.

🇫🇷 Cet hôpital Saint-Esprit n’est autre que l’hospice civil de Pfaffenthal, mais comme le géomètre Jentsch s’est surtout concentré sur les surfaces nécessaires au pavement, il a négligé de représenter certaines zones du site, notamment le bâtiment situé au nord de l’église.
Le nom de Saint-Esprit s’explique par les sœurs clarisses urbanistes qui étaient propriétaires des lieux jusqu’à la dissolution de l’ordre en 1783, contraintes de quitter leur couvent du plateau du Saint-Esprit en 1684 sur décision de Vauban pour permettre la construction de fortifications.
Une incohérence subsiste concernant le cours d’eau : il s’agit en réalité du canal alimentant le moulin Mohrfels, mais dont le sens d’écoulement est mal représenté.

🇬🇧 This Saint-Esprit Hospital is none other than the Pfaffenthal civil hospice, but as the surveyor focused primarily on the areas required for paving, he neglected to include certain parts of the site. The name ‘Saint-Esprit’ derives from the Order of Saint Clare, who owned the site until the dissolution of the order in 1783; they were forced to leave their convent on the Saint-Esprit plateau in 1684 following a decision by Vauban.
There remains an inconsistency regarding the watercourse: it is in fact the canal supplying the Mohrfels mill, but the direction of flow is incorrectly depicted.

🇱🇺 E Weekend-Haischen an der Stad?An den 1950er Jore gouf et nach vill onbebaute Grondstécker an der Stad Lëtzebuerg. Dë...
20/03/2026

🇱🇺 E Weekend-Haischen an der Stad?

An den 1950er Jore gouf et nach vill onbebaute Grondstécker an der Stad Lëtzebuerg. Dës goufe vu puer Proprietaire benotzt, fir kleng Chaleten am Style vun engem Weekendhaus zebauen. De Problem fir d’Gemeng war awer, dass vill Proprietairen dës kleng prefabrizéiert Haisercher als éischte Wunnsëtz wollten notzen, mee se weder Stroum nach Waasser haten an och net un d’Kanalisatioun ugeschloss waren. D’Stad Lëtzebuerg huet schlussendlech e Projet ausgeschafft fir dës Bauten ze erlaben, mee ënnert strenge Virgaben.

🇫🇷 A Luxembourg dans les années 1950, les terrains non construits sont encore très nombreux. Certains propriétaires souhaitent faire construire ce qu’on a appelé des Chalets « de type week-end », c’est-à-dire de petites cabanes, souvent préfabriquées, destinées à être utilisées le week-end sur des terrains de campagne. Le problème principal pour la commune est que ces terrains ne sont raccordés ni à l’eau, ni à l’électricité, ni à l’égout et que les propriétaires souhaitent les utiliser comme résidence principale. Luxembourg vient toutefois à envisager la possibilité d’autoriser de telles constructions et à ébaucher un règlement pour limiter les abus.

🇬🇧 In Luxembourg in the 1950s, there was still a great deal of undeveloped land. Some owners wanted to build what were known as “weekend-style” chalets—that is, small, often prefabricated cabins intended for weekend use on rural plots. The main problem for the municipality was that these plots were not connected to water, electricity, or sewer systems, and that the owners wanted to use them as their primary residence. Luxembourg, however, began to consider the possibility of authorizing such constructions and drafted regulations to limit abuses.

🇱🇺

🇱🇺 Leschte Mëttwoch hate mir d'Pleséier Studente vun der Uni.lu an eisem Dépôt ze empfänken an hinnen eng kleng Visite  ...
13/03/2026

🇱🇺 Leschte Mëttwoch hate mir d'Pleséier Studente vun der Uni.lu an eisem Dépôt ze empfänken an hinnen eng kleng Visite zum Thema Bouneweg an den 1920er an 1930er Joren ze maachen. Zu dëser Occasioun konnte mir hinnen eng Réi Pläng aus där Zäit weisen, op deenen d'Evolutioune vu Bouneweg gutt siichtbar waren. Hei fannt Dir eng kleng Selektioun dozou.

🇫🇷 Mercredi dernier, nous avons eu le plaisir d’accueillir des étudiants en histoire de l’Université de Luxembourg pour une visite autour de l’histoire et de la géographie de Bonnevoie durant l’entre-deux-guerres.
À cette occasion, nous leur avons présenté une série de plans d’époque illustrant l’évolution du quartier. Nous sommes heureux de partager avec vous une petite sélection de ces documents historiques.

🇬🇧 Last Wednesday, we had the pleasure of welcoming history students from the University of Luxembourg for a tour focusing on the history and geography of Bonnevoie during the interwar period.
On this occasion, we presented them with a series of period maps illustrating the evolution of the neighborhood. We are pleased to share with you a small selection of these historical documents.

🇱🇺 Integratioun vun den dafstomme Matbewunner?Am Joer 1821, war d'Educatioun vun dafstomme Persounen nach a senge Kanner...
06/03/2026

🇱🇺 Integratioun vun den dafstomme Matbewunner?

Am Joer 1821, war d'Educatioun vun dafstomme Persounen nach a senge Kannerschong. De Gouverneur Willmar huet deemools eng Circulaire duerch d'Lëtzebuerger Gemenge geschéckt, fir dass déi him eng Lëscht vun dafstomme Bierger sollten erstellen. Zu Léck hat nämlech de Jean-Baptiste Pouplin eng Schoul gegrënnt, fir dëse Persounen eng Educatioun ze erméiglechen. Hei hunn se nieft dem Liesen, dem Rechnen an der Zeechesprooch, och eng Ausbildung zu engem Beruff krut. Donieft goufen natierlech och Spende gesammelt, fir d'Schoul an den Ënnerhalt vun de Schüler ze finanzéieren.

🇫🇷 Des efforts d’intégration ?

En 1821, l’instruction des personnes sourdes en est encore à ses balbutiements. Le gouverneur Willmar fait publier une circulaire demandant aux communes du Grand-Duché de Luxembourg de faire une liste des personnes sourdes (ou « sourds-muets » comme on disait alors) qui pourraient bénéficier d’une éducation dans l’institution ouverte à Liège par Jean-Baptiste Pouplin. Les jeunes sourds peuvent alors apprendre à lire et compter et être formés à un métier. Ils y apprendront aussi à signer[JF1.1]. Une souscription est également ouverte afin de collecter les fonds nécessaires au fonctionnement de l’école et à l’entretien des élèves.

🇬🇧 Integrating deaf people

In 1821, as education for deaf people was still in its infancy, Governor Willmar published a circular asking the municipalities of the Grand Duchy of Luxembourg to draw up a list of deaf people (or “deaf-mute” as they were then called) who could benefit from an education at the institution Jean-Baptiste Pouplin had recently opened in Liège. Young deaf people could then learn to read and count and be trained in a trade. They would also learn sign language. A subscription was also opened to collect the funds needed to run the school and support the students.

🇱🇺

🇱🇺 D'Bréckemillen am GronnAm Joer 1859 freet d'Mëllerin Sophie Philippe-Laval fir hir Millen am Gronn hannert der Bréck ...
27/02/2026

🇱🇺 D'Bréckemillen am Gronn

Am Joer 1859 freet d'Mëllerin Sophie Philippe-Laval fir hir Millen am Gronn hannert der Bréck ëmzebauen. Si wëll ënnert anerem hir méi wéi 45 Meter laang Staumauer réaménagéieren, wat kritesch ka si fir aner Mëller mee awer och generell fir d'Awunner am Gronn. Dofir sinn d'Conditioune vun der Administratioun ganz kloer, d'Staumauer muss z.B. an der Héicht 0,421 Meter ënnert der hënneschter Dir vum Haus vun der Famill Dell léien an 1,09 Meter ënnert der Kellerfënster vum Haus Bellion.

🇫🇷 Le moulin du pont au Grund

En 1859, la meunière Sophie Philippe-Laval demande à faire des modifications majeures sur son moulin au Grund, qui se situe immédiatement derrière le pont. Elle veut entre autres réaménager le barrage, ce qui peut s’avérer critique pour les autres meuniers mais aussi pour le risque d’inondations. Les consignes qu’elle reçoit pour son déversoir de plus de 45 m de long sont très claires : la hauteur maximale de sa couronne doit se situer à 0,421 m en contrebas de la porte d’entrée derrière la maison Dell et à 1,09 m sous la fenêtre de la cave de la maison Bellion.

🇬🇧 The Grund Bridge Mill

In 1859, miller Sophie Philippe-Laval requested major modifications to her mill at Grund, located immediately behind the bridge. Among other things, she wanted to redesign the dam, which could prove critical for other millers but also pose a flood risk. The instructions she received for her 45-meter-long spillway were very clear: the maximum height of its crest had to be 0.421 meters below the entrance door behind the Dell house and 1.09 meters below the window of the Bellion house.

🇱🇺 🇱🇺

🇱🇺 D’Hollerecher Schluechthaus – Virreider beim KillenEnn 1902 well Hollerech op den nämmlechte Wee goe wéi d’Stad Lëtze...
20/02/2026

🇱🇺 D’Hollerecher Schluechthaus – Virreider beim Killen

Enn 1902 well Hollerech op den nämmlechte Wee goe wéi d’Stad Lëtzebuerg, d’Gemeng well sech e modernt Schluechthaus bauen. D’Pläng gi vum Architekt G. Traus gezeechent. Et sollt ab 1909 dat éischt Schluechthaus am Land ginn, mat engem Killsystem. Duerch d’Keelt konnt d’Fleesch mei laang erhale bleiwen a vill Metzler aus der Stad wollten dovu profitéieren. Si hunn ugefaangen sech Plazen an de Killraim ze lounen, an hunn esou, lues a lues dem Stater Schluechthaus am Pafendall de Réck gedréint.

🇫🇷 L’abattoir de Hollerich - quand la modernité entre en chambre froide

En 1902, la commune de Hollerich suit l’exemple de Luxembourg et se dote d’un abattoir municipal moderne. Les plans sont dessinés par l’architecte G. Traus. Il s’agit du premier abattoir du pays à bénéficier d’une installation frigorifique dès 1909, permettant ainsi une meilleure conservation de la viande. De nombreux bouchers de la capitale souhaitant désormais profiter de cet avantage, ont d’abord loué des emplacements dans l’installation pour se détourner progressivement de l’abattoir de Luxembourg au profit de celui de Hollerich.

🇬🇧 The Hollerich slaughterhouse - a pioneer in cooling technology
In 1902, the municipality of Hollerich followed Luxembourg's example and built a modern municipal slaughterhouse. The plans were drawn up by architect G. Traus. It was the first slaughterhouse in the country to benefit from refrigeration facilities in 1909, allowing for better preservation of meat. Many butchers in the capital, wishing to take advantage of this, initially rented space in the facility and gradually moved away from the Luxembourg slaughterhouse in favour of the one in Hollerich.

🇱🇺

🇱🇺 Keng Fuesent am Blocus?Enn Februar 1795 befënnt sech d'Stad Lëtzebuerg zum Schluss vun hirem 3. Mount am Blocus. D'Fr...
13/02/2026

🇱🇺 Keng Fuesent am Blocus?

Enn Februar 1795 befënnt sech d'Stad Lëtzebuerg zum Schluss vun hirem 3. Mount am Blocus. D'Franséisch revolutionär Truppen hunn d'Stad Lëtzebuerg ganz agekesselt an d'Isolatioun trëfft d'Awunner, wéi d'Zaldoten vun der Garnisoun, zimmlech haart.

Trotz der Situatioun, kënnt zu Oueren dass Verschiddener Fuesent wëlle féieren. Dëst eckt nawell ferm beim Stadriichter a bei senge Schäffen un, mat dëser Veruerdnung verbidden si d'Verkleeden an d'Maskéieren, esouwuel bei Dag, wéi bei Nuecht.

🇫🇷 Pas de carnaval en plein blocus?

Fin février 1795, la ville de Luxembourg achève son troisième mois de blocus. L’isolement pèse sur les habitants comme sur les soldats, encerclées par les troupes révolutionnaires françaises.
Malgré la situation, certains s’apprêtent à fêter le carnaval, ce qui offusque le justicier et ses échevins. Par cette ordonnance, ils interdisent aux habitants de se masquer et de se déguiser, de jour comme de nuit.

🇬🇧 No carnival during the blockade?

At the end of February 1795, the city of Luxembourg was entering its third month of blockade. The isolation weighed heavily on both the inhabitants and the soldiers, surrounded by French revolutionary troops.
Despite the situation, some people were preparing to celebrate carnival, which offended the magistrate and his aldermen. With this ordinance, they prohibited the inhabitants from wearing masks and costumes, day or night.

🇱🇺

Adresse

42, Place Guillaume II
Luxembourg
L-2090

Notifications

Soyez le premier à savoir et laissez-nous vous envoyer un courriel lorsque Archives de la Ville de Luxembourg publie des nouvelles et des promotions. Votre adresse e-mail ne sera pas utilisée à d'autres fins, et vous pouvez vous désabonner à tout moment.

Contacter La Pratique

Envoyer un message à Archives de la Ville de Luxembourg:

Partager