09/06/2025
Qendra e Shëndetit Publik – Shkup shpreh shqetësim serioz për gjendjen alarmante të menaxhimit të mbeturinave urbane në qytetin tonë. Kohët e fundit është vërejtur një neglizhencë e theksuar në grumbullimin në kohë të mbeturinave, veçanërisht në lagjet urbane më të dendura. Kombinimi i këtij neglizhimi me temperaturat jashtëzakonisht të larta krijon kushte të favorshme për përhapjen e epidemive të rrezikshme dhe përbën një kërcënim të drejtpërdrejtë për shëndetin publik të qytetarëve.
Praktikat e dobëta të menaxhimit të mbeturinave janë të lidhura drejtpërdrejt me shpërthimin e sëmundjeve infektive si kolera, malaria, hepatiti A dhe tifoja. Përvojat ndërkombëtare, veçanërisht nga vendet me sfida të ngjashme në Afrikë dhe Azi, kanë dëshmuar se mungesa e shërbimeve të rregullta të grumbullimit të mbeturinave dhe mungesa e vetëdijes qytetare për pasojat higjieno-sanitare, janë ndër faktorët kryesorë që kontribuojnë në përhapjen masive të këtyre sëmundjeve.
Bazuar në evidencat shkencore dhe praktikat më të mira të shëndetit publik, Qendra e Shëndetit Publik – Shkup rekomandon urgjentisht:
Rritjen e frekuencës së grumbullimit të mbeturinave nga ndërmarrja “Higjiena Komunale – Shkup”, me theks të veçantë në zonat urbane me popullsi të dendur.
Zbatimin e fushatave të gjera të ndërgjegjësimit publik për rreziqet që paraqet hedhja e pakontrolluar e mbeturinave.
Mbështetjen e nismave të komunitetit për menaxhim aktiv të mbeturinave, duke ofruar kosha, qese të posaçme dhe mjete të tjera higjienike të subvencionuara.
Thellimin e bashkëpunimit ndërinstitucional ndërmjet komunave, ndërmarrjeve publike, organizatave joqeveritare dhe vetë komunitetit për të garantuar zbatim të qëndrueshëm të masave parandaluese.
Njëkohësisht, i bëjmë thirrje të menjëhershme Inspektoratit për Mjedisin Jetësor, Inspektoratit Shtetëror Sanitar dhe Shëndetësor, si dhe inspektorateve të tjera kompetente, që të veprojnë me vendosmëri dhe pa vonesë për të parandaluar përshkallëzimin e kësaj krize.
Çdo vonesë në reagim mund të sjellë pasoja të parikuperueshme për shëndetin publik në Shkup. Kujdesi për higjienën urbane nuk është vetëm detyrë institucionale, por obligim ndaj jetës dhe mirëqenies së çdo qytetari.
Qendra e Shëndetit Publik – Shkup
----
Центар за јавно здравје – Скопје изразува сериозна загриженост поради алармантната состојба со управувањето со урбаниот отпад во нашиот град. Во последниот период се забележува значителен застој во навременото собирање на отпадот, особено во погусто населените урбани подрачја. Комбинацијата на овој пропуст со екстремно високите температури создава поволни услови за појава и ширење на опасни епидемии и претставува директна закана за јавното здравје на граѓаните.
Лошите практики во управувањето со отпадот се директно поврзани со избувнување на заразни болести како што се колера, маларија, хепатитис А и тифус. Меѓународните искуства, особено од земји со слични предизвици во Африка и Азија, потврдуваат дека недостатокот на редовни услуги за собирање отпад и недоволната јавна свест за хигиенско-санитарните последици се меѓу главните фактори кои придонесуваат за масовно ширење на ваквите болести.
Врз основа на научните докази и најдобрите практики во јавното здравство, Центарот за јавно здравје – Скопје итно препорачува:
Зголемување на фреквенцијата на собирање отпад од страна на ЈП „Комунална Хигиена – Скопје“, со посебен фокус на густо населените урбани подрачја.
Спроведување на широки јавни кампањи за подигање на свеста за здравствените ризици од неконтролираното исфрлање отпад.
Поддршка на иницијативи од заедницата за активно управување со отпадот преку обезбедување субвенционирани канти, специјализирани кеси и други хигиенски средства.
Продлабочување на меѓуинституционалната соработка помеѓу општините, јавните претпријатија, невладините организации и самата заедница со цел доследна примена на превентивните мерки.
Истовремено, упатуваме итен повик до Инспекторатот за животна средина, Државниот санитарен и здравствен инспекторат, како и до сите надлежни инспекторати, да преземат одлучни и итни мерки за спречување на натамошно влошување на кризата.
Секое одложување во реакцијата може да има непоправливи последици врз јавното здравје во Скопје. Грижата за урбаната хигиена не е само институционална обврска, туку и должност кон животот и благосостојбата на секој граѓанин.
ЦЕНТАР ЗА ЈАВНО ЗДРАВЈЕ – СКОПЈЕ
