05/05/2026
ОЗБОРУВАЊЕТО не е „МУАБЕТ“ — туку психолошка нечистотија
И токму така се одгледува насилство
Да престанеме да го романтизираме озборувањето како „женски муабет“, „нормална социјализација“ или „само коментираме“. Озборувањето не е безопасно. Озборувањето е деструктивен психолошки образец.
Тоа е форма на агресија маскирана во разговор. И општество што секојдневно живее во озборување не смее да се чуди кога ќе му пораснат деца што понижуваат, исмеваат и малтретираат други.
Насилството не почнува со тупаница. Почнува со маса, кафе и „ај да ти кажам нешто“. Почнува кога детето слуша: мајка како исмева друга жена, татко како омаловажува колега, семејство како суди туѓи животи, возрасни како се хранат од туѓи слабости... И потоа се чудиме што истото тоа дете оди во училиште и го прави истото на соученик. Само што таму веќе не го викаме „муабет“. Го викаме булинг.
Озборувањето е првото училиште за понижување. Детето што расте во дом на озборување учи: дека вредноста се добива преку деградација на другиот, дека припаѓање се стекнува со исмевање на отсутниот, дека директниот конфликт е опасен, а индиректната агресија е нормална. И потоа добиваме генерации што не знаат да комуницираат, туку само да осудуваат.
Озборувањето е проекција на сенката. Личноста што постојано зборува за туѓите маани, најчесто бега од сопствените. Затоа што оној што е свртен кон својот развој нема психичка енергија да живее во туѓи животи. Луѓето што озборуваат најмногу, ретко се најмирни. Тие се бучни. Најчесто се највнатрешно немирни.
Колектив што се поврзува преку озборување е колектив без интегритет. Ако група луѓе може да се почувствува блиска, само кога заедно деградира отсутен човек, тоа не е заедница. Тоа е сојуз на неинтегрирани сенки.
Вистината што никој не сака да ја чуе: Многу родители што денес не сакаат да видат дека децата им се тирани на врсничко насилство, самите дома со години моделирале психологија на понижување. И директно,и суптилно, секој ден, преку „обичен муабет“.
Следен пат кога ќе кажеш: „Не озборувам, само кажувам како е“ запрашај се: Дали анализирам друг човек затоа што сум искрено загрижен, или затоа што ми е полесно да зборувам за него отколку да се соочам со себе? Затоа што озборувањето не кажува многу за личноста за која се зборува. Кажува сè за личноста што зборува.
Озборувањето како тивка психолошка корозија, културата што гради сенки наместо личности често се доживува како безопасна социјална навика. „Само зборуваме.“ „Не е ништо страшно.“ „Сите го прават.“ Озборувањето не е невина комуникација. Тоа е несвесен механизам на проекција, обид човекот да ја регулира сопствената внатрешна тензија преку анализирање, омаловажување или разложување на другиот. Кога личноста не е доволно развиена да ја поднесе сопствената сенка, таа почнува да ја бара надвор од себе. Не зборува за себе. Зборува за другите.
Озборувањето како бегство од личен развој: секој момент поминат во анализа на туѓ живот е момент во кој личноста избегнува контакт со сопствениот. Озборувањето создава илузија на супериорност: „Јас не сум како неа.“ „Види што направил.“ „Јас сум подобар.“ Но тоа не е самодоверба. Тоа е его кое се регулира преку споредба. Јунг вели: „Сè што нè иритира кај другите може да нè доведе до разбирање на самите себе.“ Личност што постојано озборува не работи на себе, туку ја расфрла психичката енергија надвор од себе.
Детето што расте во дом на озборување, не учи само од тоа што му се кажува. Туку од тоа што гледа како се живее. Кога расте во средина каде родителите постојано зборуваат лошо за роднини, соседи, колеги, анализираат и осудуваат туѓи грешки, исмеваат отсутни луѓе, живеат во споредба и критика, детето учи неколку опасни психолошки лекции: дека блискоста не значи безбедност, затоа што денес гледа родител кој зборува лошо за тетка.., пријателка, дете.... а утре ќе зборува и за мене.
Детето учи дека вредноста на човекот се мери преку туѓа проценка, па детето расте зависно од мислење на околина. Дека конфликт не се решава директно туку зад грб. Дека моќта се добива преку понижување на другиот, ова станува основа за врсничко насилство.
Од озборување до насилство: истиот психолошки корен каде современото врсничко насилство не почнува во училиште. Почнува дома. Кога детето учи дека е нормално: да се коментира нечиј изглед, да се исмева нечија слабост, да се понижува отсутен човек, да се добива социјален статус преку деградација на друг... Тогаш тоа само го пренесува истиот модел меѓу врсници.
Озборувањето е социјално прифатена форма на микро агресија. А кога оваа агресија останува некоригирана, таа со време станува: емоционално насилство, социјална изолација, сајбер булинг, колективно понижување, па дури и физичка агресија. Затоа многу насилни однесувања не почнуваат со удар, почнуваат со збор.
Колективната сенка: Она што општеството одбива да го освести, станува колективна сенка. А денес живееме во култура каде понижувањето е забава, сарказмот е интелигенција, а озборувањето е социјално лепило. Но заедница што се поврзува преку деградација на отсутен човек не гради интимност, гради колективна сенка. И таа сенка потоа се манифестира како: токсични односи, завист, пасивна агресија, неподносливост кон различност, зголемено насилство кај младите
Зрелата личност не зборува за луѓе, туку за идеи, процеси и вистини. Јунговата индивидуација бара енергијата да се врати од надворешниот свет кон внатрешниот. Зрел човек не прашува: „Што не е во ред со нив?“ Туку: „Што во мене има потреба постојано да ги анализира другите?“ Затоа што таму каде завршува озборувањето, почнува самоспознанието.
