Пзу Др Чадиевска

28/04/2026

🩺 Проширени вени: не се само естетски проблем

Проширените вени (хронична венска болест) се честа состојба што зафаќа до 25–30% од возрасната популација, особено жени. Иако често се доживуваат како козметички проблем, тие може да бидат знак за нарушена венска циркулација и да доведат до сериозни компликации.

🔬 Што се случува во организмот?
Кога венските залистоци ослабуваат, крвта се задржува во вените → се зголемува притисокот → вените се шират (понекогаш и над 15 mm) → се развива хронична венска инсуфициенција.

⚠️ Симптоми кои не треба да се игнорираат

* Тежина и замор во нозете
* Болка или печење
* Оток (особено навечер)
* Ноќни грчеви
* Видливи, извиткани вени
* Потемнување или задебелување на кожата

👉 Овие симптоми често се влошуваат при долго стоење или седење.

🚨 Кога состојбата станува сериозна?

Проширените вени може да доведат до:

* Тромбофлебитис (воспаление на вената)
* Венски чиреви(рани што тешко заздравуваат)
* Крварење од оштетена вена

➡️ Доколку има болка, црвенило, рани или нагло влошување — потребен е преглед.

🏡 Што можете да направите веднаш? (доказ-базирано)

✔️ Подигнување на нозете (ја намалува венската хипертензија)
✔️ Редовно пешачење (го подобрува венскиот проток)
✔️ Компресивни чорапи – прва линија на терапија според водичи
✔️ Намалување на телесна тежина

❌ Избегнувајте:

* Долго стоење или седење
* Високи температури (сауна, топли бањи)

💉 Современ третман (според клинички препораки)

* Склеротерапија
* Ендовенска ласерска или радиофреквентна терапија (минимално инвазивни методи – златен стандард)
* Хируршко отстранување (во одредени случаи)

📌 Клучна порака

Раното препознавање и третман значително го намалуваат ризикот од компликации. Проширените вени не се само естетика — тие се медицинска состојба што бара внимание.

📍 Доколку имате симптоми – консултирајте се со лекар навреме.

26/04/2026

Д-р Даринка Чадиевска беше дел од конгресот како предавач и учесник во проектот 🌍 Equal Health 🇸🇮🇲🇰🇹🇷, кој се залага за поправеден и подостапен здравствен систем за сите.

На 14-тиот Форум на семејна медицина во Сараево беа одржани две работилници:
🔹 PLS (напредно оживување на дете)
🔹 Тријажа на примарно ниво

Над 200 учесници земаа активно учество, каде преку едукација и практична работа беше претставен проектот Equal Health и неговата цел – еднаков пристап до здравствена грижа, без разлика каде се наоѓаме.

21/04/2026

📌 Дали раниот пубертет го „скратува“ растот кај децата? Што треба да знаат родителите?

Сѐ повеќе родители денес се загрижени:
👉 „Дали моето дете ќе порасне доволно?“
👉 „Ако пубертетот почне рано – дали ќе остане ниско?“

🔬 Според водечките препораки на American Academy of Pediatrics и European Society for Paediatric Endocrinology:

🧠 Што е „нормален“ почеток на пубертет?

👧 Девојчиња: меѓу 8–13 години
👦 Момчиња: меѓу 9–14 години

➡️ Сѐ што почнува порано од ова може да се смета за предвремен пубертет и треба да се процени.

⚖️ Дали раниот пубертет го намалува растот?

Да — но не директно.
📉 Раниот пубертет значи:

-побрз почетен раст
- но и порано затворање на растните плочки

➡️ Резултат: детето може да изгледа „високо“ на почеток, но како возрасен да биде пониско од потенцијалот.

🍔 Што влијае на раниот пубертет?

Науката покажува јасна поврзаност со:

⚖️ Дебелина – особено кај девојчиња
🍬 Инсулинска резистенција
🦋 Проблеми со тироидната жлезда
🧬 Генетика

➡️ Масното ткиво не е само „резерва“ – тоа лачи хормони кои можат да го забрзаат пубертетот.

-🩻 Зошто се прави рентген на шаката?

Многу родители се изненадени од ова.

👉 Ова снимање ја покажува т.н. коскена возраст

📊 Тоа ни кажува:

-дали детето „созрева“ побрзо од календарската возраст
-колку раст му останува
-дали пубертетот влијае на конечната висина

➡️ Тоа е клучна алатка во проценка на растот – не е случајно барање.

🌸 Прва менарха (прва менструација)

Обично се јавува 2–3 години по почетокот на пубертетот
Просек: околу 12–13 години
Ако се јави пред 8–9 години → потребна е проценка

🚨 Кога да се јавите на ендокринолог?

✔️ Пубертет пред 8 години кај девојче
✔️ Брз раст + рани телесни промени
✔️ Менструација многу рано
✔️ Сомнеж за дебелина + хормонален дисбаланс

💬 Заклучок:
Раниот пубертет не е само „брзо растење“ — тоа е сложен хормонален процес кој може да влијае на конечната висина и здравјето.

👉 Раното препознавање = подобра прогноза.

20/04/2026

15/04/2026

🧠 Стрес, анксиозност, несоница и силни емоционални реакции – што треба да знаеме?

Во секојдневието сите може да се соочиме со стресни ситуации кои предизвикуваат немир, анксиозност, несоница, раздразливост, нервоза или чувство дека „не можеме да се контролираме“.

Овие реакции се нормални кога се краткотрајни, но кога траат подолго или се засилуваат, стануваат знак дека ни е потребна поддршка.

⚠️ Кога да се загрижиме?

Внимавајте ако:

-анксиозноста и немирот траат со недели
-сонот е нарушен (тешко заспивање, будење во текот на ноќта)
-има честа нервоза, избувливост или револт
-има чувство на постојан притисок или страв без јасна причина
-се јавува повлекување од луѓе и секојдневни активности
-кај деца: промени во однесување, пад во училиште, плачливост или агресивност
👶 Кај децата – како се препознава?

Децата често не знаат да објаснат што чувствуваат, па симптомите се гледаат преку однесување:

-болки во стомак или глава без медицинска причина
-проблеми со спиење
-промени во однесување (мирно дете станува раздразливо или обратно)
-тешкотии во концентрација и учење
-зголемени стравови или зависност од родител
🧑‍⚕️ Кога и каде да се побара помош?

Според медицина базирана на докази, најдобар пристап е постепено:

Матичен лекар
-прв преглед
-проценка на физичка и психичка состојба
-исклучување на други медицински причини
-упатување понатаму ако е потребно
Психолог
-психолошка проценка
-разговор и психотерапија (најчесто когнитивно-бихејвиорална терапија)
-техники за справување со стрес, анксиозност и емоции
Психијатар
-кога симптомите се потешки или долготрајни
-поставување дијагноза
-медикаментозна терапија ако е потребна
-следење и контрола на состојбата

💊 Дали секогаш се користат лекови?

Не.
Лекови не се прв избор во сите случаи. Во многу ситуации најмногу помагаат психотерапија, разговор, поддршка и промена на животни навики. Лекови се користат само кога е потребно и секогаш под контрола на психијатар.

🌿 Како се развива состојбата?

Стресот најчесто започнува како нормална реакција. Ако трае подолго без соодветна поддршка:

-се засилува анксиозноста
-се нарушува сонот
-се појавува замор и емоционална исцрпеност
-се зголемуваат конфликти и губење контрола над емоциите

❤️ Што е важно да запомниме?
-Менталното здравје е дел од целокупното здравје
-И возрасните и децата можат да имаат анксиозност и стресни реакции
-Раното препознавање значи побрзо подобрување
-Барањето помош не е слабост, туку правилен чекор
#менталноздравје #стрес #анксиозност #несоница #емоционалноздравје #поддршка #помош #здравјенаумот

09/04/2026

Почитувани,

Палијативната грижа е вид на здравствена и психолошка поддршка наменета за лица со сериозни или хронични заболувања. Таа не се фокусира само на лекување, туку на подобрување на квалитетот на животот – преку ублажување на болката, грижа, разбирање и поддршка и за пациентите и за нивните семејства.

Доколку Вам или на Ваш близок му е потребна ваква поддршка, Ве охрабруваме да ја искористите телефонската линија за помош.

Не сте сами 🤍

Првата телефонска линија за поддршка за палијативни пациенти е повеќе од услуга – тaa е подадена рака за палијативните пациенти и нивните семејствата кои се справуваат со еден од најтешките моменти во животот.
Да продолжиме да им помагаме на оние на кои им е потребна грижа, емпатија и поддршка. 🤍

Оваа иницијатива е финансирана од Фондацијата Д-р Верица Механџиска, а е спроведена од Здружението Палиум.

07/04/2026

Денес, на 7 април – Светски ден на здравјето, одбележуваме ден кој нè потсетува на суштината на нашата професија и на одговорноста што ја носиме кон секој човек.

Здравствениот систем претставува сложена, но цврсто поврзана целина, во која секој поединец има своја значајна улога. Од лекарите и медицинските сестри, до техничкиот, административниот и помошниот персонал – сите заедно придонесуваме кон една заедничка цел: зачувување и унапредување на здравјето. Ниту една алка не е помалку важна, и токму во таа меѓусебна поврзаност лежи нашата сила.

Нашата професија не се темели само на знаење и вештини, туку и на етичност, емпатија и длабоко чувство на човечност. Да ја работиме со совесност, со почит кон пациентот и со искрена грижа, имајќи предвид дека секој од нас, во одреден момент, може да се најде во улога на пациент.

Нека овој ден биде потсетник дека колегијалноста, меѓусебната почит и поддршката се темел на квалитетната здравствена грижа. Само преку заедништво, разбирање и професионална солидарност можеме да изградиме систем кој ќе одговори на предизвиците на современото време.

Ви благодарам за вашата посветеност, одговорност и хуманост. Нека ни биде чест и обврска да продолжиме да ја извршуваме оваа благородна професија со достоинство и интегритет.

Ви го честитам Светски ден на здравјето.

06/04/2026

Горда сум што сум дел од тим на ентузијасти и што имав чест да обучувам студенти за натпреварот BEST CPR, кои покажаа извонредно знаење и посветеност. 💪🫀
Од мое име, само се заблагодарувам – голема чест е да се пренесува знаење. Студентите се нашата иднина, нашето богатство. 🌟📚
Благодарност до Центарот за семејна медицина за укажаната доверба и за континуираниот развој на едукацијата. Едукација со симулација е најдобриот начин да се подготват идните здравствени професионалци. 🏥✨
❤️‍🩹👩‍⚕️👨‍⚕️

02/04/2026

💙 2 Април – Светски ден на аутизмот

Некои луѓе го гледаат светот поинаку.
Потивко. Подлабоко. Поискрено.

Аутизмот не е нешто што треба да се „поправи“.
Тоа е начин на постоење – различен, но вреден.

🧠 Аутистичниот спектар опфаќа:
• разлики во комуникацијата
• социјалната интеракција
• специфични интереси и сензитивности

Но најважното е ова:
зад секоја дијагноза стои човек – со емоции, соништa и потенцијал.

❗ Предизвикот не е во нивната различност,
туку во нашето разбирање на таа различност.

Понекогаш некој не ве гледа во очи –
но ве чувствува.
Понекогаш не зборува многу –
но доживува длабоко.

💬 Наместо да прашаме „што не е во ред?“
да прашаме: „како можам да разберам подобро?“

✔️ прифаќање
✔️ трпение
✔️ поддршка
✔️ инклузија

Тоа не се само зборови – туку услов за достоинствен живот.

🤝 Да изградиме општество каде различноста не е бариера,
туку мост.

💙 Бидејќи секој заслужува да биде виден, слушнат и прифатен – токму таков каков што е.

#СветскиДенНаАутизмот #Инклузија #Емпатија #РазличностЕСила

02/04/2026

🔋 Зошто постојано сме уморни – дури и кога „ништо не правиме“?
Сѐ почесто слушаме: *„Немам енергија за ништо“*, *„уморен/а сум без причина“*. Интересно е што денес, иако физички работиме помалку од нашите баби и дедовци, се чувствуваме поисцрпени.

👉 Што навистина се случува?
Современата медицина покажува дека заморот не е само физички, туку најчесто е комбинација од:

* психолошки стрес
* емоционален товар
* нарушен сон
* дигитална преоптовареност
* недостаток на движење

📌 Парадоксот:
Нашето тело е создадено за физичка активност, но денес најголемиот дел од енергијата ја трошиме на мисли, грижи и потиснати емоции.

💭 Дали мислите нè заморуваат повеќе од обврските?

Да. Истражувањата покажуваат дека:
* постојаното размислување („overthinking“) го држи мозокот во состојба на стрес
* телото лачи хормони како кортизол → што води до замор
* потиснувањето на емоциите троши значителна ментална енергија

👉 Со други зборови:
„Добро сум“ кога не сме – ја троши нашата енергија повеќе отколку што мислиме.

⚠️ Кои се симптомите на „современ замор“?

* постојано чувство на исцрпеност
* недостаток на мотивација
* проблеми со концентрација
* нарушен сон (иако спиеме доволно)
* раздразливост или анксиозност
* чувство на „празни батерии“

🧠 Зошто потиснувањето на емоции нè исцрпува?

Кога не ги изразуваме емоциите:

* мозокот постојано „работи“ да ги контролира
* се зголемува внатрешниот стрес
* се намалува менталната енергија

👉 Тоа е како да држите тежина цел ден – без да ја пуштите.

💡 Што можеме да направиме сами? (самопомош според медицински препораки)

✔️ Редовен сон (7–9 часа)
✔️ Секојдневно движење (барем 20–30 минути)
✔️ Ограничување на време на екран
✔️ Отворен разговор за емоции (со пријател, родител, стручно лице)
✔️ Техники за релаксација (дишење, кратка медитација)
✔️ Реалистични очекувања од себе

📌 Мал чекор секој ден е подобар од „ништо“.

🩺 Кога да побараме стручна помош?

Обратете се кај лекар или психолог ако:

* заморот трае повеќе од 2–3 недели
* влијае на училиште/работа
* има пад на расположение или интерес
* се јавуваат анксиозност или тага
* нема подобрување со одмор

🤝 Порака за крај:

Не сте сами ако се чувствувате вака.
Заморот не е слабост – туку сигнал дека телото и умот бараат внимание.

💬 Отворено разговарајте.
💛 Кажете како навистина се чувствувате.

#МенталноЗдравје #Замор #Самопомош #Здравје

30/03/2026

👶👧 СТОМАЧЕН ВИРУС КАЈ БЕБИЊА И МАЛИ ДЕЦА – што треба да знае секој родител

Стомачниот вирус (вирусен гастроентеритис) е една од најчестите причини за дијареја и повраќање кај деца. Најчести причинители се ротавирус, норовирус и аденовирус.

🔬 Како се јавува?
Се пренесува лесно – преку раце, играчки, контаминирана храна или контакт со болно лице. Инкубацијата е кратка (1–2 дена), па брзо се шири во семејството и колективите (градинки).

⚠️ Најчести симптоми:

* Повраќање
* Честа течна столица (дијареја)
* Покачена температура
* Намален апетит
* Раздразливост или поспано дете
* Кај поголеми деца: болки во стомак и слабост

👉 Симптомите обично траат 2–5 дена, а дијарејата може да продолжи и до 7 дена.

🚨 ШТО Е НАЈВАЖНО – РИЗИК ОД ДЕХИДРАТАЦИЈА
Особено кај бебиња, но и кај мали деца!

Знаци на дехидратација:

* Сува уста и усни
* Намалено мокрење (суви пелени / ретко одење во тоалет)
* Потоната фонтанела (кај бебиња)
* Поспаност, омалаксаност или раздразливост
* Кај поголеми деца: вртоглавица, сува кожа

🏠 ПРВА ПОМОШ ДОМА (evidence-based):
✔️ Често давање течности (орални рехидратациски раствори – ОРС)
✔️ Кај бебиња: продолжете со доење / адаптирано млеко
✔️ Кај поголеми деца: вода, ОРС, лесна храна (банана, ориз, компир, тост)
✔️ Мали и чести оброци
✔️ Пробиотик

❌ НЕ се даваат антибиотици (се работи за вирус)
❌ НЕ се препорачуваат газирани и засладени пијалоци
❌ НЕ се препорачува „гладување“

💊 Третман:
Терапијата е симптоматска – најважна е ХИДРАТАЦИЈАТА.

🚑 Кога веднаш на лекар?

* Бебе под 6 месеци
* Детето не пие течности или постојано повраќа
* Нема мокрење > 6–8 часа
* Крв во столица
* Висока температура
* Изразена слабост или поспано дете
* Знаци на дехидратација

🧠 Клучна порака:

Кај стомачен вирус – *не е најважно да престане дијарејата, туку да се спречи дехидратацијата.*

#Деца #ЗдравјеКајДеца #СтомаченВирус #Родителство #Мојлекар #Дехидратација #СоветиЗаРодители #ЗдравоДете