Пзу Др Чадиевска

30/03/2026

👶👧 СТОМАЧЕН ВИРУС КАЈ БЕБИЊА И МАЛИ ДЕЦА – што треба да знае секој родител

Стомачниот вирус (вирусен гастроентеритис) е една од најчестите причини за дијареја и повраќање кај деца. Најчести причинители се ротавирус, норовирус и аденовирус.

🔬 Како се јавува?
Се пренесува лесно – преку раце, играчки, контаминирана храна или контакт со болно лице. Инкубацијата е кратка (1–2 дена), па брзо се шири во семејството и колективите (градинки).

⚠️ Најчести симптоми:

* Повраќање
* Честа течна столица (дијареја)
* Покачена температура
* Намален апетит
* Раздразливост или поспано дете
* Кај поголеми деца: болки во стомак и слабост

👉 Симптомите обично траат 2–5 дена, а дијарејата може да продолжи и до 7 дена.

🚨 ШТО Е НАЈВАЖНО – РИЗИК ОД ДЕХИДРАТАЦИЈА
Особено кај бебиња, но и кај мали деца!

Знаци на дехидратација:

* Сува уста и усни
* Намалено мокрење (суви пелени / ретко одење во тоалет)
* Потоната фонтанела (кај бебиња)
* Поспаност, омалаксаност или раздразливост
* Кај поголеми деца: вртоглавица, сува кожа

🏠 ПРВА ПОМОШ ДОМА (evidence-based):
✔️ Често давање течности (орални рехидратациски раствори – ОРС)
✔️ Кај бебиња: продолжете со доење / адаптирано млеко
✔️ Кај поголеми деца: вода, ОРС, лесна храна (банана, ориз, компир, тост)
✔️ Мали и чести оброци
✔️ Пробиотик

❌ НЕ се даваат антибиотици (се работи за вирус)
❌ НЕ се препорачуваат газирани и засладени пијалоци
❌ НЕ се препорачува „гладување“

💊 Третман:
Терапијата е симптоматска – најважна е ХИДРАТАЦИЈАТА.

🚑 Кога веднаш на лекар?

* Бебе под 6 месеци
* Детето не пие течности или постојано повраќа
* Нема мокрење > 6–8 часа
* Крв во столица
* Висока температура
* Изразена слабост или поспано дете
* Знаци на дехидратација

🧠 Клучна порака:

Кај стомачен вирус – *не е најважно да престане дијарејата, туку да се спречи дехидратацијата.*

#Деца #ЗдравјеКајДеца #СтомаченВирус #Родителство #Мојлекар #Дехидратација #СоветиЗаРодители #ЗдравоДете

26/03/2026

17/03/2026

👶 ЛАРИНГИТ (КРУП) КАЈ ДЕЦА – ШТО ТРЕБА ДА ЗНАЕ СЕКОЈ РОДИТЕЛ

Ларингитот кај децата (познат како „круп“) е честа состојба, особено кај деца од 6 месеци до 3 години. Најчесто е предизвикан од вирус и обично поминува за неколку дена, но може да изгледа многу вознемирувачки.

🔍 КАКО СЕ ПРЕПОЗНАВА?
Најкарактеристични симптоми се:
🐶 „лаечка“ кашлица
😤 свиркање при вдишување
🗣️ засипнат глас
🌙 влошување ноќе

📌 Детето често изгледа подобро преку ден, а симптомите се поизразени навечер.

🏠 ШТО МОЖЕ ДА НАПРАВИТЕ ДОМА (кај полесни случаи)?
✔️ Смирете го детето (плачењето ја влошува состојбата)
✔️ Обезбедете свеж или малку поладен воздух
✔️ Дајте доволно течности
✔️ Држете го во полуседечка положба

👉 Овие мерки помагаат да се олесни дишењето.

⚠️ КОГА ТРЕБА ДА СЕ ЈАВИТЕ НА ЛЕКАР?
Контактирајте лекар ако:

-детето има потешкотии со дишењето
-свиркањето се слуша и кога е мирно
-одбива течности
-изгледа премногу уморно или поспано

🚑 Итно побарајте помош ако:

-усните стануваат сини
-дишењето е многу отежнато
-детето изгледа исцрпено или „се губи“

💊 КАКО СЕ ЛЕКУВА?
Во најголем број случаи, состојбата е лесна и поминува со поддржувачки мерки дома.

Кога е потребно, лекарот може да даде терапија која:
✔️ го намалува отокот во дишните патишта
✔️ го олеснува дишењето

👉 Оваа терапија е безбедна и ефикасна, но се дава исклучиво по проценка на лекар.

❗ Антибиотици не се потребни за ларингит, освен ако лекар процени дека има бактериска инфекција. Никогаш не давајте антибиотици сами од дома.

🍲 ИСХРАНА И НЕГА
✔️ Лесна храна (супи, пире)
✔️ Доволно течности
✔️ Одмор

❌ Избегнувајте:

-напор
-многу топла или зачинета храна

🛡️ ПРЕВЕНЦИЈА
✔️ Често миење раце
✔️ Избегнување контакт со болни
✔️ Проветрување на простории
✔️ Без изложеност на чад

📌 ВАЖНО:
Иако изгледа страшно и драматично, ларингитот најчесто има добар тек и поминува за 3–4 дена.

👉 Најважно е да се препознаат навреме знаците кога е потребна лекарска помош.

🥼Др Даринка Чадиевска
специјалист по семејна медицина
👨‍👩‍👦‍👦Избор на матичен лекар за деца и возрасни
☎️ 070916907
ЈЗУ Поликлиника Железара
ПРВ СПРАТ -СКОПЈЕ
Понеделник,Среда и Петок 7.30-15.00
Вторник и Четврток 11.00-19.00

10/03/2026

👁️ Глаукомот често нема симптоми, затоа превентивните прегледи се многу важни.
✔️ Искористете ја можноста и проверете го вашето очно здравје.

05/03/2026

🎉 Една година од нашата амбуланта! 🎉

Оваа година ја прославуваме како тим – иако нашата амбуланта постои само една година, заедно со вас, пациентите, семејствата и нашиот тим, создаваме приказна што трае многу подолго. 💙

Преку овие години, имав чест како специјалист по семејна медицина со над 15 години искуство да се грижам за многу семејства. Многу од вас продолжувате да ми ја доверувате здравствената грижа, без разлика каде и да се наоѓам, и тоа не само за вас лично, туку и за другите членови од вашите семејства. Ова е вистинската дефиниција на улогата на семеен доктор – да се биде тука за сите генерации. 💛

Нашата медицинска сестра Весна, со исто толку долгогодишно искуство, е неизоставен дел од тимот. Без нејзината посветеност, позитивност, хуманост и насмевка, нашата ординација едноставно не би била комплетна. 💖

🙏 Искрена благодарност до:

Нашите пациенти – ви благодариме што ни ја доверивте и сè уште ни ја доверувате вашата грижа и здравје.

Новите пациенти кои се придружија во нашата приказна – благодариме за довербата и соработката.

Нашите колеги и претходни работодавци – ви благодариме што ни дозволивте да се развиваме и да се докажеме како лекари.

Нашата фамилија – која отсекогаш стои зад нас и ни дава мотивација да продолжиме напред. 💖

Нашиот принцип е јасен: секој пациент е еднаков, секој заслужува внимание и висок квалитет на услуга. Заедно, како тим, се грижиме, лекуваме и напредуваме. 🌱

Во иднина, ветуваме дека ќе продолжиме да учиме, да се усовршуваме, да обучуваме нови кадри и да го споделуваме своето знаење со студентите по медицина и колегите, со цел подигање на здравствените стандарди и културата на грижа.

💙 Благодарност до сите – пациенти, семејства, колеги, сестра Весна и нашиот тим – вашата доверба, насмевки и поддршка се двигателот на нашата работа!

03/03/2026

Благодарна сум за можноста денес да бидам дел од активноста „Избираме здравје, а не зависности!“ и да одржиме едукативна работилница за учениците 8мо и 9то одделение од ООУ "Григор Прличев".

Благодарност до раководството за довербата и поканата да зборуваме на тема превенција од зависности – тема која е особено важна во овој период од нивниот живот.

Голема благодарност и до учениците кои со внимание ја следеа работилницата, поставуваа прашања и активно учествуваа во дискусијата. Вашата заинтересираност и зрелост ми даваат надеж дека навистина избирате здрави животни вредности.

Заедно можеме да изградиме свесна, одговорна и здрава младина. 🤝💚
#ИзбирамеЗдравје #НеЗаЗависности #ЗдраваМладина #Превенција #Едукација #ЗаедноМожеме 💚

27/02/2026

🧠🦠 Оската црево–мозок: кога „вториот мозок“ влијае на нашето расположение

Сѐ повеќе научни истражувања потврдуваат дека врската помеѓу цревата и мозокот не е само метафора – туку реален, сложен биолошки систем наречен **оска црево–мозок**.

📌 Околу 90% од серотонинот во телото се создава во гастроинтестиналниот тракт. Иако серотонинот од цревата не преминува директно во мозокот, тој игра важна улога во регулацијата на варењето, воспалението и сигнализацијата кон централниот нервен систем.

Цревата имаат сопствен нервен систем – ентерален нервен систем, со повеќе од 100 милиони нервни клетки. Тие комуницираат со мозокот преку:

* вагусниот нерв
* имунолошки медијатори
* хормони
* микробни метаболити

🔬 Истражувања од институции како Harvard Medical School покажуваат дека составот на цревниот микробиом може да влијае на:

* анксиозност
* депресивни симптоми
* одговор на стрес
* когнитивни функции
* воспалителни процеси во организмот

Некои студии укажуваат дека нарушувањата во микробиомот (дисбиоза) се поврзани со зголемено системско воспаление, промени во пропустливоста на цревната бариера („leaky gut“) и изменета неврохемиска сигнализација.

⚠️ Што се случува при дисбаланс?

Кога микробиомот е нарушен поради:

* хроничен стрес
* неправилна исхрана (многу шеќери и ултра-преработена храна)
* честа или нерационална употреба на антибиотици
* недоволно сон
* седентарен начин на живот

може да се појават:

* дигестивни проблеми (надуеност, иритации, нередовна столица)
* зголемено воспаление
* промени во расположението
* поголема ранливост кон анксиозност и депресија

Важно е да се нагласи: менталните нарушувања се мултифакторни– генетика, психосоцијални фактори и средина имаат огромна улога. Но микробиомот е еден од биолошките делови на сложувалката.

🌿 Како да одржиме хармонија помеѓу цревата и мозокот?

✅ Исхрана богата со растителни влакна (пребиотици) – зеленчук, овошје, мешунки, интегрални житарки
✅ Ферментирана храна (пробиотици) – јогурт со живи култури, кефир, кисела зелка
✅ Разновидна исхрана – микробиомот сака разновидност
✅ Редовна физичка активност – го подобрува составот на микробиомот
✅ 7–9 часа квалитетен сон
✅ Техники за намалување на стрес (дишење, медитација, престој во природа)
✅ Рационална употреба на антибиотици

Цревата и мозокот се во постојан дијалог. Нашите секојдневни навики – што јадеме, како спиеме, како се справуваме со стресот – директно влијаат на оваа комуникација.

Грижата за менталното здравје не започнува само во главата. Понекогаш започнува и во чинијата.

#ОскаЦревоМозок #Микробиом #МенталноЗдравје #ПревентивнаМедицина

20/02/2026

Медицината не е ChatGPT. Ниту е „што мислам јас“.
Да разјасниме еднаш засекогаш:

🔎 Ниско серумско железо не е дијагноза.
🩸 Анемија значи низок хемоглобин.

Железото е динамична лабораториска вредност – варира во текот на денот и зависи од повеќе фактори.
Хемоглобинот е параметарот што ја дефинира анемијата.

Не лекуваме анализа – лекуваме пациент.
И не секоја вртоглавица е „од железото“.

Во ерата на интернет-интерпретации, да се потсетиме:
Медицината се учи од учебници, клиничка пракса и искуство – не од алгоритми и форумски заклучоци.

Да се едуцираме сите. Да користиме прецизни термини. Да не ја поедноставуваме физиологијата повеќе отколку што дозволува науката.

Анемија = низок хемоглобин.
Железото е дел од приказната, но не е насловот.

16/02/2026

🌟КОЈА Е ТВОЈАТА ЗДРАВСТВЕНА ЦЕЛ ЗА 2026? 🌟

Нова година, нова шанса да се грижиме подобро за себе! 💚
💪 Без разлика дали станува збор за повеќе вежбање, поздрава исхрана или наоѓање начин за опуштање, поставувањето на здравствени цели може да ти помогне да се почувствуваш поенергично и фокусирано.

Не си сигурен каде да започнеш? Еве неколку примери на цели кои можеби ќе те инспирираат:

✨ Пиење повеќе вода
✨ 8 часа сон
✨ Помалку шеќер
✨ Нов тренинг секоја недела
✨ 5 минути дневно медитација
✨ Здрава исхрана
✨ Намалување на телесна тежина
✨ Редовни контроли за хронични состојби

Сакаме да слушнеме од ВАС! Која е ВАШАТА број еден здравствен цел за оваа година? Напиши го во коментарите подолу и да се инспирираме еден со друг да ја направиме 2026 година најздравата досега!🙌

Не заборавај да означиш пријател кој ќе ти се придружи во твојот здравствен пат! Да се поддржуваме еден со друг во секој чекор!💪

#ЗдравствениЦели #ЗдравЖивот #ПатувањеКонЗдравје #грижазасебеси

13/02/2026

📌 ВОШКИ – НЕ Е СРАМОТА ДА ГИ ДОБИЕШ, СРАМОТА Е ДА НЕ ПРЕЗЕМЕШ МЕРКИ

**Вошливоста не е знак на нечистотија.
**Може да се појави кај секое дете или возрасен.

👉 Не е срамота да се појават вошки.
👉 Одговорност е да се реагира навреме и да се известат блиските контакти за да се заштитат и тие.

**Стигмата создава криење, а криењето создава ширење.**

Што се вошки?

Вошливоста на косата (pediculosis capitis) е паразитарна инфекција предизвикана од Pediculus humanus capitis.

✔ Живеат исклучиво на човечки скалп
✔ Се хранат со крв
✔ Не летаат и не скокаат
✔ Се пренесуваат со директен контакт глава-со-глава

**Не се поврзани со нечистотија и може да се појават кај секого.**

🔎 Симптоми

* Интензивно чешање (особено тил и зад ушите)
* Иритирана кожа
* Видливи гниди цврсто залепени за влакното
* Понекогаш секундарна бактеријална инфекција поради гребење

🩺 ТРЕТМАН (медицина базирана на докази)

**Третманот секогаш има две подеднакво важни компоненти.**

1️⃣ Локален препарат

Прв избор:

* Перметрин 1%
* Диметикон (механички ги задушува вошките)

Правилен протокол:

1. Нанесување според упатство.
2. Строго почитување на времето на делување.
3. Темелно плакнење.
4. Повторување по 7–10 дена.

❗ Не користете керозин, бензин, алкохол или „домашни рецепти“.
❗ Не комбинирајте препарати без потреба.

2️⃣ Механичко отстранување – КЛУЧНО

**Без правилно чешлање нема целосен успех.**

✔ Косата да биде влажна
✔ Да се нанесе регенератор
✔ Да се користи густ метален чешел
✔ Чешлање прамен по прамен од корен кон врв
✔ Секој ден или на 2 дена, најмалку 10–14 дена

**Ова е најважниот дел од третманот.**

🏠 Мерки дома

✔ Проверка на сите членови од семејството
✔ Перење постелнина, капи, шалови на 60°C
✔ Чешли во топла вода (>55°C) 10 минути
✔ Предмети што не се перат – затворена кеса 48 часа

❌ Не е потребна дезинфекција на цел дом
❌ Не е потребно прскање со инсектициди

📚 Важно да се знае

* Вошките преживуваат надвор од глава 24–48 часа.
* Не се знак на лоша хигиена.
* Детето може да се врати во колектив по започнат третман.
* Најчесто не пренесуваат сериозни болести.

11/02/2026

🩸 Како менструалниот циклус влијае на апетитот, метаболизмот и потребите за исхрана?

Менструалниот циклус е сложен биолошки процес кој трае просечно 28 дена (но може да варира), и се состои од неколку фази: фоликуларна фаза, овулација и лутеална фаза. Во текот на овие фази се менуваат нивоата на хормоните естроген и прогестерон — а токму тие хормони влијаат врз гладот, енергијата и начинот на кој телото ја користи храната.

🔄 1. Фоликуларна фаза (по менструација до овулација)

Во оваа фаза постепено расте нивото на естроген.
Естрогенот има тенденција:

-да го намалува апетитот
-да ја подобрува чувствителноста на инсулин
-да го насочува телото повеќе да користи јаглехидрати како извор на енергија

Многу жени во овој период се чувствуваат полесно, со повеќе енергија и помала потреба за грицки.

🌼 2. Овулација

Околу средината на циклусот, кога естрогенот е на врв, кај некои жени апетитот е најнизок. Телото е во фаза на повисока енергија и често има подобра физичка издржливост.

🌙 3. Лутеална фаза (пред менструација)

Во оваа фаза се зголемува прогестеронот.
Прогестеронот:

-го стимулира апетитот
-може благо да го зголеми базалниот метаболизам
-често е поврзан со желби за слатка или калорична храна

Истражувањата покажуваат дека во лутеалната фаза просечниот внес на калории може да се зголеми (кај некои жени и за околу 100–200 калории дневно). Ова не е „слабост“, туку природен хормонален одговор на телото.

⚖️ Метаболизмот и согорувањето на енергија

Во втората половина од циклусот, телото троши малку повеќе енергија во мирување. Иако разликата не е огромна, таа е доволна да објасни зошто некои жени чувствуваат поголем глад непосредно пред менструацијата.

Исто така, може да се менува начинот на кој телото ги користи мастите и јаглехидратите во различни фази.

🥗 Нутритивни препораки според фазите

Студиите нагласуваат дека нема универзален план што одговара на сите, но одредени нутриенти можат да помогнат:

✔ Протеини и растителни влакна – помагаат за стабилизација на шеќерот во крвта и контрола на гладот.
✔ Омега-3 масни киселини – можат да помогнат кај воспаление и болки поврзани со ПМС.
✔ Магнезиум и калциум – во некои студии се поврзани со намалување на симптомите како раздразливост, надуеност и грчеви.
✔ Редовни и балансирани оброци – наместо рестриктивни диети, кои можат дополнително да ги нарушат хормоните.

📌 Што е најважно да се знае?

-Промените во гладот низ циклусот се нормални и биолошки условени.
-Не секоја жена ги доживува истите симптоми или интензитет.
-Слушањето на сигналите на телото и прилагодување на исхраната според фазата може да помогне за подобра енергија и помал дискомфорт.
-Ригидните диети може да создадат дополнителен хормонален стрес.

Менструалниот циклус влијае не само на расположението, туку и на апетитот, метаболизмот и потребите за хранливи материи. Разбирањето на овие природни промени може да помогне жените да се хранат поинтуитивно и да ги намалат симптомите поврзани со циклусот.

06/02/2026

🧾 ВИТАМИНИ, СУПЛЕМЕНТИ И ХРОНИЧНА ТЕРАПИЈА

Многу луѓе секојдневно земаат витамини и суплементи за подобро здравје. Истовремено, голем дел од популацијата е на хронична терапија– на пример за висок крвен притисок, дијабет, срцеви заболувања или разредување на крвта.
Многу комбинирани препарати веќе содржат повеќе комбинации од витамини, па ако се земаат заедно со дополнителни суплементи, може да дојде до непотребно и прекумерно внесување.

💊 ДАЛИ СУПЛЕМЕНТИТЕ СЕ „БЕЗБЕДНИ“?

Иако се продаваат без рецепт, витамините и суплементите најчесто не мора целосно да се избегнуваат, но можат да имаат дејство на организмот и лековите.
Кога се земаат заедно со лекови, може:
-да го ослабнат дејството на лекот
-или да го засилат, што понекогаш не е пожелно

🕐 КАКО ПРАВИЛНО ДА СЕ ЗЕМААТ ВИТАМИНИТЕ?

🟡 Витамини A, D, E и K (витамини растворливи во масти)

✔️ Се земаат со оброк
✔️ Подобро се апсорбираат со храна што содржи масти
📌 Пример:
Витамин D е подобро да се земе со појадок што вклучува јајце или јогурт, отколку само со чаша вода.

🔵 Витамини од B-групата и витамин C
(витамини растворливи во вода)

✔️ Може да се земаат со или без храна
✔️ Често се земаат наутро
📌 Пример:
Витамин C може да се земе наутро со чаша вода или со појадок – двата начина се прифатливи.
📌 Важно:
Обично немаат значајни интеракции со хронична терапија кога се земаат во нормални дози.

🧂 МИНЕРАЛИ – НАЈЧЕСТ ИЗВОР НА ЗБУНУВАЊЕ

🧲 Железо

✔️ Најдобро се апсорбира на празен стомак
✔️ Витамин C ја подобрува апсорпцијата
❌ Кафе, чај и млеко го намалуваат дејството
📌 Пример:
Ако земаш железо наутро, почекај најмалку 1–2 часа пред да испиеш кафе.
📌 Важно:
-Калциумот го намалува дејството на железото
-Не мора да се избегнува, туку да се зема во друго време
📌 Пример:
Железо наутро, калциум навечер – едноставно и ефективно.

🦴 Калциум

✔️ Се зема со оброк
✔️ Подобро во помали дози
📌 Пример:
Калциум со ручек или вечера е подобар избор отколку на празен стомак.
📌 Важно:
-Може да ја намали апсорпцијата на некои лекови ако се зема истовремено

🌙 Магнезиум

✔️ Со или без храна
✔️ Често навечер
📌 Пример:
Магнезиум навечер може да помогне кај грчеви во нозете или чувство на напнатост.
📌 Важно:
Подобро е да НЕ се зема во исто време со утринската терапија

❤️ СУПЛЕМЕНТИ И ХРОНИЧНИ БОЛЕСТИ

🩸 Терапија за разредување на крвта

Некои витамини и суплементи можат да:
-го намалат дејството на лекот
-или да го зголемат ризикот од крварење
📌 Пример:
Ако пациент зема терапија за разредување на крвта и започне нов суплемент, потребно е да го информира лекарот, не затоа што е забрането, туку за да се следи ефектот.

❤️ Терапија за висок крвен притисок

Некои суплементи можат дополнително да го намалат притисокот.
📌 Пример:
Ако лице зема терапија за притисок и започне со магнезиум, може да доведе до намалување на притисокот и да почувствува слабост или вртоглавица.

🍬 Терапија за дијабет

Некои суплементи можат да го намалат шеќерот во крвта.
📌 Пример:
Ако пациент со дијабет зема лекови и истовремено зема суплементи што влијаат на шеќерот, може да дојде до пренизок шеќер – затоа е важно редовно мерење.

☕ ХРАНА И ПИЈАЛОЦИ – МАЛИ НАВИКИ, ГОЛЕМО ЗНАЧЕЊЕ

❌ Кафе и чај – не веднаш со суплементи
❌ Млеко – не со железо
❌ Грејпфрут – може да влијае на повеќе лекови
📌 Пример:
Најбезбедно е лековите и суплементите секогаш да се земаат со чиста вода.

✅ ШТО Е НАЈВАЖНО ДА СЕ ЗАПАМТИ?

✔️ Суплементите не се забранети, но бараат внимание
✔️ Не мора да се избегнува комбинацијата, туку правилно да се распореди во текот на денот
✔️ Временско растојание често е доволно
✔️ Информирај здравствен работник што земаш