10/02/2026
AL/MKD
KËSHILLA TË DOBISHME PËR TERMETET!
Termetet mund të godasin në çdo kohë, në çdo vend. Mbroni veten dhe familjen tuaj duke përgatitur një plan në rast termeti. Ja disa këshilla të dobishme:
• Diskutoni një plan evakuimi me familjen tuaj. E dini ku është dera e hyrjes/daljes, sigurohuni që të mos keni pengesa nga dhoma juaj deri tek dera.
• Planifikoni një rrugë të dytë për të dalë nga çdo dhomë ose hapësirë e shtëpisë suaj.
• Siguroni të keni ushqim dhe ujë të gatshëm për ta marrë me vete, në rast të evakuimit.
• Caktoni një vend grumbullimi jashtë shtëpisë për familjen tuaj pas evakuimit, për t’u siguruar që të gjithë jeni në numër.
• Mbani llamba me bateri afër vetes, për çdo rast, osepërdorni dritën e telefonit tuaj.
• Sigurohuni që telefoni juaj të ketë bateri të mjaftueshme.
• Përcaktoni hapësirat e sigurta brenda çdo dhome në shtëpinë tuaj. Zgjedhni vendet ku ka më pak mundësi që diçka të bjerë mbi ju.
Ju mund të përgatisni edhe shtëpinë tuaj për të përballur me më pak dëmtime ndonjë termet.
• Gjërat e mëdha ose të rënda i vendosni në raftet më të ulëta
• Gjërat që thyhen, siç janë ushqimet në shishe ose tjegulla xhami, vendosni në dollapet më të ulëta të kuzhinës suaj.
• Sigurohuni që piktura, pasqyra (dhe objekte tjera të rënda në mur) të jenë më larg hapësirës ku fleni ose ku qëndroni ulur.
• Sigurohuni që pesticidet, lëngjet e ndryshme higjienike që përmbajnë helme të ndryshme, të jenë në vende të mbyllura, në raftet më të ulëta.
• Mund të lidhni dollapet e kuzhinës me litare të forta elastike që mos hapen dyert gjatë termetit.
Nëse jeni brenda shtëpisë kur godet termeti:
• Hyni poshtë një tavoline, dhe qëndroni aty deri sa të ndalen dridhjet.
• Qëndroni brenda shtëpisë deri sat ë ndalen dridhjet dhe dalja të jetë e sigurtë.
• Qëndroni larg rafteve për libra dhe mobiljeve të ndryshme që mund të bien mbi ju.
• Qëndroni larg dritareve.
• Nëse jeni në shtrat, qëndroni aty. Mbuloni kokën me jastëk.
• Nëse jeni në një ndërtesë të lartë – bini në tokë, mbulohuni dhe qëndroni. Rrini larg dritareve. Mos përdorni lift (ashensor) për evakuim.
Nëse jeni jashtë kur godet termeti:
• Rrëzohuni për tokë në një vend sa më larg ndërtesave, pemëve dhe shtyllave elektrike.
• Nëse jeni duke vozitur – ndaleni makinën anash rrugës dhe aktivizoni frenat. Shmangni mbikalimet, urat, shtyllat elektrike, pemët, shenjat, ndërtesat, ose automjetet tjera që mund të bien mbi veturën tuaj.
Termetet zakonisht ndiqen nga dridhje të tjera (aftershocks), disa prej të cilave mund të jenë shumë të forta. Ndërtesat që janë dëmtuar nga termeti kanë rrezik të bien nga dridhjet që vijojnë (aftershocks). Sapo të ketë përfunduar dridhja nga termeti, ndiqni këto hapa për të qenë të sigurtë:
• Nëse jeni brenda, dilni nga ndërtesa dhe shkoni në një vend të hapur larg çfarëdo dëmtimi apo ndërtese.
• Nëse e keni telefonin me vete, përdoreni për të kërkuar ndihmë.
• Ndihmoni njerëzit e lënduar ose të bllokuar nën gërmadha, por mos i lëvizni njerëzit që mund të kenë lëndime serioze përpos nëse konsideroni se lëvizja mund t’ju shpëtojë jetën. Jepni ndihmën e parë sipas mundësisë.
• Nëse shihni zjarr diku, mundohuni ta fikni. Zjarri është një nga dukuritë më të zakonshme pas një termeti.
• Dëgjoni lajmet në radio, tv, rrjete sociale (etj) për informata më të fundit.
• Qëndroni larg vendeve ku janë shkaktuar dëme, përpos nëse policia, zjarrfikësit ose grupet e shpëtimit ju kërkojnë ndihmë tuaj. Kthehuni në shtëpi vetëm pasi autoritetet të kenë thënë se kthimi është i sigurtë.
• Kur të jeni kthyer në shtëpi, hapni dollapet e kuzhinës (etj) me kujdes.
• Veshni pantallona të gjata, bluzë me krahë të gjatë, këpucë të forta për tu mbrojtur nga xhama të thyer.
• Pastroni menjëherë ilaçet, detergjentet apo lëngje tjera që digjen. Nëse ndjeni aromë gazi ose aromë të rënda kemikaljesh, largohuni nga aty menjëherë.
MË E RËNDËSISHMJA – MOS BËNI PANIK NË ASNJË MOMENT. MBAJENI MENDJEN TOP DHE SIGUROHUNI QË TË MOS DËMTOHENI.
----
КОРИСНИ СОВЕТИ ЗА ЗЕМЈОТРЕСИ!
Земјотресите можат да се случат во секое време и на секое место. Заштитете се себеси и вашето семејство со подготовка на план за постапување во случај на земјотрес. Еве неколку корисни совети:
• Разговарајте со вашето семејство за план за евакуација. Знајте каде се наоѓа влезната/излезната врата и осигурајте се дека нема пречки од вашата соба до вратата.
• Испланирајте втор излез од секоја соба или простор во вашиот дом.
• Обезбедете храна и вода што ќе бидат подготвени за носење со вас во случај на евакуација.
• Одредете место за собирање надвор од домот по евакуацијата, за да се осигурате дека сите членови на семејството се на број.
• Држете батериска ламба во ваша близина, за секој случај, или користете го светлото од вашиот мобилен телефон.
• Осигурајте се дека вашиот телефон има доволно батерија.
• Определете безбедни места во секоја просторија од домот. Изберете места каде што постои помала можност нешто да падне врз вас.
Можете да го подготвите и вашиот дом за да претрпи помали оштетувања при евентуален земјотрес.
• Големите или тешки предмети ставете ги на пониските полици.
• Крши предмети, како што се храна во шишиња или стаклени тегли, чувајте ги во пониските кујнски шкафчиња.
• Осигурајте се дека сликите, огледалата (и други тешки предмети на ѕидовите) се подалеку од местата каде што спиете или седите.
• Пестицидите и разните хигиенски течности што содржат отровни материи чувајте ги на затворени места, на пониските полици.
• Можете да ги врзете кујнските шкафчиња со силни еластични ленти за да не се отвораат вратите за време на земјотрес.
Ако сте во домот кога ќе се случи земјотрес:
• Влезете под маса и останете таму додека не престанат тресењата.
• Останете внатре додека тресењето не заврши и додека излегувањето не биде безбедно.
• Држете се подалеку од полици за книги и мебел што може да падне врз вас.
• Држете се подалеку од прозорци.
• Ако сте во кревет, останете таму и покријте ја главата со перница.
• Ако сте во висока зграда – спуштете се на под, покријте се и останете таму. Држете се подалеку од прозорци. Не користете лифт (асансьор) за евакуација.
Ако сте надвор кога ќе се случи земјотрес:
• Легнете на земја на место што е што подалеку од згради, дрвја и електрични столбови.
• Ако возите – застанете го возилото покрај патот и активирајте ја рачната сопирачка. Избегнувајте надвозници, мостови, електрични столбови, дрвја, знаци, згради или други возила што би можеле да паднат врз вашето возило.
Земјотресите обично се проследени со дополнителни потреси (aftershocks), од кои некои можат да бидат многу силни. Зградите оштетени од земјотрес имаат ризик да се урнат од следните потреси. Откако ќе заврши првичното тресење, следете ги овие чекори за да бидете безбедни:
• Ако сте внатре, излезете од зградата и одете на отворено место, подалеку од какви било оштетувања или објекти.
• Ако го имате телефонот со вас, користете го за да побарате помош.
• Помогнете им на повредените или на лицата заглавени под урнатини, но не ги поместувајте лицата со сериозни повреди, освен ако сметате дека движењето може да им го спаси животот. Укажете прва помош доколку сте во можност.
• Ако забележите пожар, обидете се да го изгаснете. Пожарите се една од најчестите појави по земјотрес.
• Следете ги вестите на радио, ТВ, социјалните мрежи (итн.) за најнови информации.
• Држете се подалеку од оштетени подрачја, освен ако полицијата, пожарникарите или спасувачките служби не побараат ваша помош. Вратете се дома само откако надлежните институции ќе соопштат дека тоа е безбедно.
• Кога ќе се вратите дома, отворајте ги кујнските шкафчиња (итн.) внимателно.
• Носете долги панталони, блуза со долги ракави и цврсти обувки за да се заштитите од скршено стакло.
• Веднаш исчистете ги истурените лекови, детергенти или други запаливи течности. Ако почувствувате мирис на гас или силен хемиски мирис, веднаш оддалечете се од местото.
НАЈВАЖНО – НЕ ПАНИЧЕТЕ ВО НИТУ ЕДЕН МОМЕНТ. ОСТАНЕТЕ ПРИСЕБНИ И ВНИМАВАЈТЕ ДА НЕ СЕ ПОВРЕДИТЕ.
