01/03/2022
“ Bad breath ခံတွင်းနံ့ မကောင်းရင် “
——————————————————
လူတွေထဲက ၂၅% ဟာ အနည်းနဲ့အများ ခံတွင်းနံ့ မကောင်းကြပါ။
ခံတွင်းနံ့ မကောင်းတာကို ဆေးစာနဲ့ Halitosis ခေါ်တယ်။
သွား-ခံတွင်းရောဂါနဲ့ တခြား ကျန်းမာရေး အခြေအနေတွေကနေ ဖြစ်စေတယ်။
အစားအသောက်ကြောင့်လည်း ဖြစ်စေတယ်။
၈၅-ဝဝ% ဟာ ခံတွင်းနဲ့ ဆိုင်တယ်။
အသားငါး စားတာ၊
အရက် သောက်တာ၊
ဆေးလိပ် သောက်တာ၊
ဆေး ငုံတာတွေကြောင့် အနံ့ မကောင်းစေဘူး။
လူ ဝလို့လည်း ဖြစ်တတ်တယ်။
အစားအစာတွေကို ပါးစပ် ကနေ စားသောက်လိုက် ပြီးရင် ကျေချက် ပြီးနောက် သွေးထဲ ရောက်မယ်။
နောက်မှာ အဆုပ်ကို ရောက်ရာကနေ အသက်ရှူ ထုတ်တော့ ဆိုင်ရာ အနံ့ ထွက်စေတယ်။
ပါးစပ်ထဲမှာ အစားအစာတွေ ကပ်သတ် ကျန်နေရင် ဗက်တီးရီးယားတွေ ပေါက်ဖွါးစေမယ်။
သူတို့ထဲမှာ အနံ့ ဆိုးစေတာမျိုးတွေ ရှိတယ်။
ဗက်တီးရီးယားတွေကနေ အဆိပ်လို ဖြစ်လာစေနိုင်တယ်။
ဆေးမကုရင် သွားဖုံးရော မေးရိုးပါ ရောဂါရစေနိုင်တယ်။
ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီတွေ စားရင် ပါးစပ်ဆေး၊ သွားတိုက်တာတောင်မှ ခဏတာ အနံ့ ဖုံးပေးတာလောက်သာ တတ်နိုင်တယ်။
သွားတု တပ်တာနေရာ မကျရင်၊
ရိစ် ခေါ် မှိုရောဂါ ရရင်၊
သွားပိုးစားရင်လည်း အနံ့မကောင်းတာ ဖြစ်စေနိုင်တယ်။
ပါးစပ် ခြောက်နေတာ ဖြစ်လို့လဲ ဖြစ်နိုင်သေးတယ်။
တံတွေးဟာ ပါးစပ်ကို သန့်ရှင်းပေးတယ်။
အက်စစ်ဓါတ်ကို ဖြေပေးတယ်။
သေသွားတဲ့ ဆဲလ်တွေကိုလဲ ရှင်းပေးတယ်။
တံတွေးနည်း-ခြောက်နေရင်
အဲလို ကောင်းကျိုးတွေ မဖြစ်စေတော့ဘဲ
ပုပ်နံ့ ထွက်လာစေတယ်။
ပါးစပ် ခြောက်နေတာက ဆေးဝါးတွေကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်။
တံတွေးထွက်အိတ်တွေ ရောဂါ ရနေလို့လဲ ဖြစ်စေတယ်။
နူမိုးနီးယား၊
လေပြွန်ရောင်၊
နာတာရှည် ဆိုင်းနပ်စ်ရောဂါ၊
တာရှည် နှာရည် ယိုတာ၊
ဆီးချို၊ အက်စစ်ရည် အထက်ဆန်ရောဂါ၊
အသဲရောဂါနဲ့ ကျောက်ကပ်ရောဂါတွေကြောင့်
အာခေါင်ခြောက် နေနိုင်တယ်။
(၁)။ လျှာ
လျှာကို ညစ်ထေးနေတဲ့ ကော်ဇောလို မဖြစ်ပါစေနဲ့လို့ တင်စားပြောကြတယ်။
ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ ခံတွင်းနံ့ မကောင်းတာကို
လျှာကြောင့် ဖြစ်ရတာ ၈ဝ-၉ဝ% ရှိတယ်။
လျှာမှာ နေတဲ့ ဗက်တီးရီးယားတွေကနေ Malodorous compounds နဲ့ Fatty acids တွေ ဖြစ်လာစေတယ်။
လူတိုင်းမှာ ရှိနေတဲ့ အဲလိုပိုးတွေက လျှာရဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ နေကြလို့ သန့်ရှင်းရေး လုပ်တာ မထိရောက်စေဘူး။
နှာရည် ယိုနေတာ၊ အာခေါင် ခြောက်နေတာတွေကြောင့် ပိုဆိုးစေတယ်။
Anaerobic bacteria အမျိုးအစား ပိုးတွေက ပိုဆိုးစေတယ်။
ကြာတော့ Putrescent smell of indole, Skatole, Polyamines အနံ့တွေ
ဒါမှမဟုတ် Rotten egg ဥပုပ်တဲ့ အနံ့မျိုး ထွက်မယ်။
Volatile sulfur compounds (VSCs) အနံ့မျိုး ဖြစ်တယ်။
Hydrogen sulfide, Methyl mercaptan, Allyl methyl sulfide နဲ့ Dimethyl sulfide တွေကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်တယ်။
ဒီလိုကြောင့် ဖြစ်သူတွေက Mints, Mouth sprays, Mouthwash တွေ သုံးနိုင်တယ်။
ဒါတွေကနေ အနံ့ဆိုကို ဖုံးပေးတာသာ ဖြစ်တယ်။
လျှာ သန့်ရှင်းရေးက ပိုအရေးကြီးတယ်။
(၂)။ ပါးစပ်
ပါးစပ်ထဲမှာ ဗက်တီးရီးယား အမျိုးအစားပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်ရှိတယ်။
အဒီထဲက တချို့တွေက အနံ့ဆိုး ထွက်စေအောင် လုပ်နိုင်တယ်။
သူတို့ကနေ ပရိုတင်းတွေကို ချေဖျက်ပြီး အမိုင်နိုအက်စစ်တွေ ထွက်လာမယ်။
ဆက်ပြီး Hydrogen sulfide နဲ့ Methyl mercaptanတွေ ဖြစ်တဲ့ အနံ့ဆိုး ဓါတ်ငွေ့တွေ ဖြစ်စေမယ်။
(၃)။ သွားဖုံး
သွားဖုံး ရောဂါတွေကြောင့်လဲ ဖြစ်တယ် ဆိုတာကိုအားလုံး ကတော့ လက်မခံပါ။
(၄)။ နှာခေါင်း
ဒုတိယ လိုက်တယ်။
Sinus ဆိုင်းနပ်စ်ရောဂါ ထိပ်ခပ်နာနဲ့ ပြင်ပ-ပစ္စည်း ဝင်နေတာတွေကနေ ဖြစ်စေမယ်။
(၅)။ အာသီး
အာသီးရောဂါကနေ ဆဲလ်တွေ ပျက်စီး-သေဆုံးတာတွေကြောင့် အနံ့ဆိုး ထွက်နိုင်တယ်။ ၃-၅% မှာ ဖြစ်တယ်။
(၆)။ အစာမြိုပြွန်
အစာမြိုပြွန်မှာ Hiatal Hernia နဲ့ GERD ရောဂါ ရနေရင် ဖြစ်မယ်။
Zenker's diverticulum ရောဂါ ကနေလဲ ဖြစ်တယ်။
(၇)။ အစာအိမ်
အစာအိမ်ကြောင့် သိပ်မဖြစ်စေတတ်ပါ။
လေချင်တက်တာတော့ ဖြစ်မယ်။
(၈)။ တခြားရောဂါတွေ
Fetor hepaticusရောဂါ၊ အသက်ရှူလမ်း အောက်ပိုင်း ရောဂါတွေ၊
ကျောက်ကပ် ရောဂါတွေ၊
ကင်ဆာ၊ ဆီးချိုရောဂါ နဲ့
Metabolic dysfunction ရောဂါ၊
လျှာကင်ဆာ၊ လည်ချောင်း ကင်ဆာနဲ့ အစာမြိုပြွန် ကင်ဆာတွေ ဖြစ်တယ်။
ဘယ်လို ကုသမလဲ။
ခံတွင်း သန့်ရှင်းပါ။
ဖလိုရိုက် ပါတဲ့ သွားတိုက်ဆေးနဲ့ တစ်နေ့ ၂ ကြိမ် သွားတိုက်ပါ။
အစာ စားပြီးရင်လဲ သွားတိုက်ပါ။
သွားပွတ်တံကို ၂-၃ လ တစ်ခါ အသစ် လဲပါ။
Floss ဒါမှမဟုတ် Interdental cleaner သွားကြားသန့်ရှင်းနည်း တစ်နေ့ တစ်ခါ လုပ်ပါ။
သွားအတုကို ညအချိန် ဖြုတ်ထားပြီး သန့်ရှင်းပေးပါ။
သွားဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန် တစ်နှစ် နှစ်ခါ စစ်ဆေး ကုသပါ။
ရေ များများ သောက်ပါ။
Chewing gum ငုံပါ။
ဖြစ်နိုင်ရင် သကြား မပါတာကို ငုံပါ။
Sucking on candy စုပ်ရတဲ့ အစားအစာမျိုး ကနေသွားရည် ပိုထွက်စေတယ်။
သကြား မပါရင် ပိုကောင်းတယ်။
ကြော်ငြာပြီး ရောင်းနေတဲ့ Mouthwashes ပါးစပ်ဆေး ဆေးရည်တွေကို သတိပြု သုံးပါ။
ခဏလောက်သာ အနံ့ဆိုးကို ဖုံးပေးမယ်။
Astring-O-Sol, Colgate, Dentyl pH, Listerine, Oral-B, Sarakan, Scope နဲ့ Tantumverde တွေ ဖြစ်တယ်။
Oral-B ကို ၂၀၀၉ ကတည်းက ရောင်းခွင့် ပိတ်လိုက်ပြီ။
Antiseptic mouth-rinse တွေက ပိုးတွေ သေစေမယ်။
3G Mouthwash, All-Fresh, Alna Biotech,
Am Pm Mouthwash, Ampm Mouthwash,
Angelica Mouthwash, Antiplaque Mouthwash,
Antiseptic & Antiplaque Mouthwash,
Chlorex Mouthwash, ChlorhexadineGluconate Mouth Wash,
Chlorhexidine Mouthwash,
C-Nate--ChlorhexidineGluconate,
Dysinc Mouthwash, FRESHO Mouthwash,
Gumdent Mouthwash, Herbal Mouthwash,
Listerine Liquid Mouthwash, Mouthwash (AMPM),
Nirmal Mouth Wash,
Oral care Flavours and Fragrances,
Oraline Mouthwash (Chlorhexidine Mouthwash) နဲ့
Speedent Mouth Wash တွေ ဖြစ်တယ်။
လျှာကို ညင်ညင်သာသာ တစ်နေ့ ၂ ခါ သန့်ရှင်းပါ။
လျှာ ပေါ်က ဗက်တီးရီးယား၊ အစာ အကြွင်းအကျံတွေ နဲ့
Mucus အကျိအချွဲ တွေကို Tooth brush,
Tongue cleaner, Tongue brush/scraper စတဲ့ လျှာဆေး ကရိယာ သုံးပါ။
ဇွန်းနဲ့လည်း လုပ်လို့ ရပါတယ်။
လျှာ ကို မခိုက်မိပါစေနဲ့။
လျှာ နောက်နားမှာ V-shaped ပုံရှိနေတဲ့ Taste buds အရသာခံ အသီးအဖုလေးတွေကို မထိခိုက်စေပါနဲ့။
တစ်ခုခု စားပြီးတိုင်း ပါးစပ် ပလုပ်ကျင်းပါ။
Streptococcus salivarius K12 ဆေး သုံးနိုင်တယ်။
Antibacterial mouthrinses က အကျိုးရှိစေတယ်။
ဗက်တီးရီးယားတွေကို နိုင်တဲ့ Cetylpyridinium chloride, Chlorhexidine, Zinc gluconate, Essential oils, နဲ့ Chlorine dioxide တွေကို သုံးတယ်။
တချို့က Odor eliminators အနံ့ကို နိုင်တဲ့ Oxidizers တွေကိုလဲ သုံးတယ်။
အိမ်သုံး ဆေးနည်းတွေ
ကွမ်းသီးအစို၊ ကွမ်းရွက်နဲ့ ကွမ်းသီး အခြောက်တွေကို ဝါးခိုင်းတယ်။
တချို့က ဒီလိုလုပ်တာ သိပ်ကြာရင် ကင်ဆာ ဖြစ်စေမလား စိုးရိမ်တယ်။
သံပုရာ-ရှောက်သီး၊ လေးညှင်း၊ ဖါလာစေ့၊
စမုန်စပါး၊ ပန်းသီး၊ သွပ်ဓါတ်ပါတဲ့ အစားအစာတွေ၊
ရေနွေးကြမ်း၊ ဆိုဒါ၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ပါအောက်ဆိုက် တွေကို သုံးနိုင်တယ်။
သွားခံတွင်း ကောင်းနေပေမဲ့ အနံ့ မကောင်းသေးရင်
တခြား ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးရမယ်။
နာတာရှည် ပါးစပ်နဲ့ မကောင်းသူတွေကို ကုရတာ ခက်တယ်။
တာရှည် ဖြစ်နေရင် သွားဖုံးရောဂါကို ဆက်ဖြစ်စေနိုင်တယ်။
သွား အပေါ်ဖုံ အလွှာ ဖြစ်လာရင် အဲလို ရောဂါ ဖြစ်စေတယ်။
Mouthwashes သုံးပြီး နာတာရှည် ခံတွင်းနံ့ ဆိုးနေတာကို ကောင်းစေတယ်လို့ သုတေသန က သက်သေ မပြနိုင်ပါ။
ကိုယ့် ခံတွင်းနံ့ကို သိပ်ကောင်းစေချင်လို့
ဆေး လာကုသူတွေထဲက ကဲ သူတွေကို
Halitophobia ဆိုတာ Delusion halitosis လို့ ခေါ်တယ်။
အလိုလို ကြာညိုနံ့ သင်းချင်နေသူကို ပြောတာပါ။
Bad mouth ဆိုတာ အာဖရိကက လာတဲ့ ကျိန်စာ သဘော ဖြစ်ပြီး
ဒီခေတ်မှာ သူများ အပြစ်တင်တာကို ပြောတာ ဖြစ်တယ်။
ဗမာတွေ ကတော့ ခံတွင်းနံ့ ကောင်းချင်ရင် မုသား မပြောပါနဲ့တဲ့။
1. Mouth rinses ပါးစပ်ဆေးပါ။ Listerine ဆေးရည်သုံးပါ။ ဆားရေနွေးလည်း ကောင်းတယ်။
2. Treatment of dental disease သွား သွားဖုံရောဂါရှိရင် ကုသပါ။
3. Brush your teeth after you eat စားပြီးတိုင်း သွားတိုက်ပါ။
4. Floss at least once a day သွားကြားကြိုးနဲ့ တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သန့်ရှင်းပါ။
5. Brush your tongue လျှာကိုလည်း သွားတိုက်စဉ် တိုက်ပေးပါ။
6. Avoid dry mouth ခံတွင်း ခြောက်မနေပါစေနဲ့။
7. Adjust your diet အစားအသောက် ရွေးစားသောက်ပါ။ ချင်းနဲ့ ကြက်သွန်နီ။
8. Regularly get a new toothbrush သွားပွတ်တံ မကြာမကြာ အသစ်လဲပါ။ မကြမ်းလွန်း မနုလွန်းစေရ။
9. Schedule regular dental checkups သွားဆရာဝန်နဲ့ ပုံမှန် စစ်ဆေးပါ။
#ဒေါက်တာတင့်ဆွေ
👉ဆေးဝါးဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများကို ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါသည်။👈
📲+959421950823