22/06/2022
Pre operative and post operative Physiotherapy Treatment
(Awareness topic)
ဖီဆီအိုသရပီ(Physiotherapy)ဆိုတာ ခွဲစိတ်ကုသမှု(general surgery condition)ကဏ္ဍမှာလည်း ပါဝင်ပတ်သက်မှုရှိတယ်။
ခွဲစိတ်မှုဆိုတဲ့ အထဲ အရိုးခွဲစိတ်ကုသမှုကို ခဏဖယ်ထားပြီး အခြားသော အူမကြီး အပေါက်ဖောက်တာ (colostomy)လိုမျိုး၊ Skin graftလို အရေပြား တွယ်ဆက်တာလိုမျိုး၊ သွေးလွှတ်ကြော ခွဲစိတ်မှု (arterial surgery)လိုမျိုး စတဲ့ surgery caseတွေမှာ ဖီဆီအိုသရပီဟာ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကုထုံးတစ်ခုအဖြစ် နေရာရှိပါတယ်။
ဖီဆီအိုသရပီဆိုတာနဲ့ အရိုး၊ အကြော၊ အဆစ်နဲ့ဆိုင်တဲ့ ပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအတွက်လို့ မြန်မာပြန်ကို သိထားခြင်းက အခြားသော ဆေးဘက် အခြေအနေတွေမှာ ပါဝင်ရမယ့် Physiotherapy၏ အခန်းကဏ္ဍတွေကို မှေးမှိန်သွားစေတာတော့ အမှန်ပါပဲ။ ဒါကြောင့် General Surgical Conditions တွေမှာ Physiotherapy က ဘယ်ပုံ ဘယ်နည်း လိုအပ်နေလည်းကို သိထားစေရန် ဖော်ပြလိုက်ရပါတယ်။
❓ဆာဂျရီ (ခွဲစိတ်ဖို့) ဘာကြောင့်လိုအပ်ကြသလဲ။
🅰️ မကောင်းတဲ့ ရောဂါတစ်ရှူး အပိုင်းအစတွေကို ဖယ်ထုတ်ဖို့၊ ပျက်စီးနေတဲ့အရာ(ဥပမာ- အူကျွံတာ)ကို ပြန်လည် ပြုပြင်ပေးဖို့၊ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အပေါက်ဖောက်ထားဖို့၊ ရောဂါရှာဖွေ စစ်ဆေးဖို့ စတာတွေကြောင့် ဆာဂျရီ လုပ်ကြရတယ်။ ဆာဂျရီလုပ်ဖို့ဆိုရင် ဆေးရုံကို ကြိုတက်ရပြီး လိုအပ်တဲ့ ဆေးစစ်မှုတွေ လုပ်ရသလိုဘဲ ခွဲစိတ်မှုမလုပ်ခင် Preoperative Physiotherapy Careဝင်ရပါတယ်။ Physiotherapist တွေက သက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်တွေ၊ လိုအပ်ချက်တွေ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှုတွေ၊ အကြံပေးချက်တွေ၊ ခွဲစိတ်ပြီး လုပ်ဆောင်ရမယ့်အချက်တွေ စသဖြင့် ရှင်းပြ၊ ပြောပြ ပေးပြီး မခွဲစိတ်ခင်အထိ ပြုလုပ်ရမယ့် လမ်းညွှန်ခြင်းတွေကို သင်ပေးပါတယ်၊ ဒါကို Preoperative Physiotherapyလို့ သတ်မှတ်ပါတယ်။
❓ Surgeryမှာ ဖီဆီအိုသရပီကို ဘယ်လို ခွဲခြမ်းထားသလဲ။
🅰️ နှစ်မျိုးခွဲခြမ်းထားတယ်။
🟢 မခွဲစိတ်ခင် ဖီဆီအိုသရပီ စောင့်ရှောက်မှု (Preoperative Physiotherapy Care)
🟡 ခွဲစိတ်ပြီး ဖီဆီအို သရပီ ကုသမှု (Postoperative Physiotherapy Care)
🟢ခွဲစိတ်ခန်း မဝင်ခင်မှာ Physiotherapist များက လူနာရဲ့ medical history ကို စစ်ဆေးကြပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနဲ့ဆိုင်သောအရာများ နှင့် သွေးလည်ပတ်မှုနဲ့ဆိုင်သော အရာများကို အလေးထားတယ်။ ဥပမာ- ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အဝလွန်ခြင်း၊ လှုပ်ရှားမှု နည်းခြင်း အစရှိတာတွေက နောက်ဆက်တွဲ ထိခိုက် ဒဏ်ရာရမှုကို ဖြစ်စေတာကြောင့်ပဲ ဖြစ်တယ်။ ထို့အတွက် အသက်ရှုလေ့ကျင့်ခန်းတွေ၊ သလိပ်ဖယ်ရှားပုံ နည်းလမ်းတွေ၊ ကိုယ်၊ လက်လေ့ကျင့်ခန်းတွေ စသဖြင့် Pre-opမှာ သင်ကြားတယ်။
(စကားချပ်- အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်းတို့၊ အခြားလေ့ကျင့်ခန်းတွေကို လွယ်ကူ ရိုးရှင်းတယ်လို့ ထင်ကောင်း ထင်နိုင်ကြသလို ခွဲစိတ်တာပဲ ဒါတွေ လိုအပ်သလားလို့လည်း အမှတ်မှားနိုင်ကြတယ်။ အဲ့လို တွေးထင်နေခြင်းက မခွဲစိတ်ခင် အချိန်မှာသာ ဒါမျိုး စဉ်းစားနိုင်ကြတာ။ တကယ်ခွဲစိတ်ပြီးတဲ့အခါ ချုပ်ရိုးပြန်ပြေမှာကြောက်လို့ မလှုပ်ရှားဘဲနေရာကနေ အရိုး၊ အဆစ်တွေ ခိုင်သွားမှာတွေ၊ လမ်းလျှောက်ရမယ့်အချိန် နောက်ကျပြီး ချိနဲ့မှာတွေ၊ ချောင်းဆိုးရင်တောင် နာကျင်တာကြောင့် ချောင်းမဆိုးတော့ဘဲ ချွဲတွေများလာပြီး ပိုးအသစ်ဝင်မှာတွေ စတာတွေက လူနာကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့ရနိုင်မယ့်အရာများသာ ဖြစ်တယ်။)
🟡ခွဲစိတ်တဲ့အခါ မေ့ဆေး (သို့) ထုံဆေးကို General Anaesthetic , Local Anaesthesia, Spinal Anaesthesia, Regional Anaesthesia စသဖြင့် အကျိုးအားလျော်စွာ အသုံးပြုကြတယ်။ Postoperative Physiotherapy Careအနေနဲ့ Physiotherapistဟာ လူနာအခြေအနေကို အခြားဆေးပညာရပ်ဝန်းက ပညာရှင်တွေနဲ့ဆွေးနွေးရတယ်။ ပြီးတဲ့အခါမှ ခွဲစိတ်ပြီး လူနာရဲ့ chart ကိုကြည့်မယ်၊ လူနာဟာ ကိုယ်အပူချိန်၊ သွေးပေါင်ချိန်၊ နှလုံးခုန်နှုန်း၊ အသက်ရှူနှုန်း မှန် မမှန်ကို Physiotherapistက ထပ်လောင်းစစ်ဆေးတယ်။ ခွဲခန်းမှ ထွက်လာတဲ့ လူနာဟာ သတိမရသေးတာရှိမယ် (သို့) စကားပြောနိုင်တာရှိမယ်၊ အဲ့လို မတူညီတဲ့ အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး Physiotherapistရဲ့ objective examination ကလည်း ကွဲပြားနိုင်တယ်။
👨🏻⚕️ခွဲစိတ်ပြီးလူနာတွေကို ဖီဆီအိုသရပီအနေနဲ့ chest complications မဝင်အောင် ကြည့်ပေးရတယ်။ Anaesthetics ရဲ့ side effectတစ်ခုက (၄၈)နာရီအတွင်း အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှာ ချွဲတွေ ထလာတတ်ပါတယ်။ ခွဲတဲ့ နေရာကို နာကျင်မှု သက်သာအောင် ပေးထားတဲ့ အကိုက်အခဲပျောက်ဆေးအရှိန်တွေက ချောင်းဆိုးခြင်းကို တားဆီးထားပေးတတ်သေးတယ်။ ချွဲတွေဟာ အပြင်ကို ထွက်မလာဘဲ စုပုံ များပြားလာပြီးနောက် ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ ခဲခြင်းတွေဖြစ်ရင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရဲ့ bronchi or bronchioles လေပြွန်တွေမှာ ပိတ်ဆို့တတ်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးရင် ချုပ်ရိုးတဝိုက်နာကျင်တာကလည်း ချွဲတွေကို များလာစေတဲ့ အချက်ဖြစ်တယ်။ နမိုးနီးယားလို ရောဂါတွေက အခန့်မသင့်ရင် နောက်ဆက်တွဲ လိုက်ပါလာတယ်။ ဒီလို risks တွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ ဖြေရှင်းဖို့က ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်တဲ့ Physiotherapistကသာ လမ်းညွှန်ပေးနိုင်တယ်ဆိုတာ အသေအချာပါပဲ။
👩🏻⚕️ဒါတင်မကသေးဘူး၊ ခွဲစိတ်ပြီးလူနာတွေဟာ မလှုပ်ရှားဘဲ နေမိတဲ့အခါ ကြွက်သားတွေ အားနည်းသွားခြင်း၊ အဆစ်တွေခိုင်သွားခြင်းလို ပြဿနာတွေ မဖြစ်အောင် ဖီဆီအိုသရပီ စောင့်ရှောက်မှုက ခွဲစိတ်ပြီးအချိန် (Postoperative)မှာ လိုကို လိုအပ်တယ်။
👨🏻⚕️ခွဲစိတ်ပြီး သတိမရသေးတဲ့ လူနာတွေမှာ သွေးပြန်ကြောတွင်း သွေးခဲခြင်း (Deep Vein Thrombosis)လို အန္တရာယ်ရှိတာမျိုး မဖြစ်အောင် ဖီဆီအိုသရပီ ဝင်ရတယ်။
(Deep Vein Thrombosis အကြောင်း အသေးစိတ်👉 https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=138377668650532&id=100396972448602)
👩🏻⚕️ဒါ့အပြင် ကုတင်ပေါ် လဲနေရသေးတဲ့ လူနာတွေမှာ အိပ်ရာပူနာ(pressure sores)၊ အနာပိုးဝင်ခြင်း (wound infection)၊ Haemorrhage စတာတွေအပြင် danger signalsတွေကို ကာကွယ်ဖို့၊ သတိထားကြည့်ရှုဖို့ လမ်းညွှန်မှုတွေကို အခြားဆေးပညာရှင်များနည်းတူ Physiotherapistကလည်း ထပ်တူ သတိပေးရပါတယ်။
ဒီနေ့ Awareness topicမှာ ဆာဂျရီလုပ်တဲ့ လုပ်တဲ့လူနာများကို ဖီဆီအိုသရပီဝင်ရပုံနှင့် ဘာကြောင့် မခွဲခင်၊ ခွဲပြီး နှစ်မျိုးပိုင်းခြားကာ ဖီဆီအိုသရပီစောင့်ရှောက်မှုဟာ လိုအပ်ကြောင်းနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဗဟုသုတရမယ်ထင်ပါတယ်။ အထက်ပါအကြောင်းအရာများဟာ အပြည့်အစုံတော့မဟုတ်သေးပါ၊ ဒါပေမယ့် အကြမ်းဖျင်း နားလည်သဘောပေါက်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်တယ်။
ရောဂါအခြေအနေနှင့် ကုသပုံတွေကို ဆေးပညာအခြေခံမရှိဘဲ ကုသခွင့်မရှိပါဘူး။ သို့သော်လည်း ဆေးပညာရပ်တွေကို အလုံးစုံသိခွင့် မရှိသည်တော့ မဟုတ်။ ဗဟုသုတအဖြစ် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု အသိပညာကတော့ လူတိုင်း သိထားအပ်ပါတယ်။
နောက်Topicတွေမှာလည်း သိသင့်တာတွေ ဝေမျှပေးသွားဦးမှာမို့လို့ Pageကို Like and share လုပ်ထားပေးကြပါဦးနော်🙌
💢စာများကို ပြန်ကူးတင်တာမျိုးထက် မူရင်း post ကိုသာ share လုပ်စေချင်ပါတယ်။ ကူးယူတဲ့အခါလည်း မူလစာများကို မဖြတ်တောက်ဖို့နှင့် Page၏ နာမည်ကို creditပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။💢
👪ကောင်းမွန်တဲ့လူနေမှုဘဝကို ပိုင်ဆိုင်ဖို့ Physiotherapist များနဲ့ စောစီးစွာ တိုင်ပင်ကြပါစို့👪
⚕️Consult with a Physiotherapist if you need to promote your health⚕️
Thank you🍀
Physiotherapy Care & Consultation
