https://www.facebook.com/101305169501557/

အောင်သပြေ ATP Health and Education Network, (482) Lower Kyeemyindine Road, Kyeemyindine Tsp, Yangon (2026)

09/12/2022

Gene မျိုးရိုးဗီဇ ဆိုတာဘာလဲ

Gene မျိုးရိုးဗီဇဆိုတာ protein or RNA ကိုထုတ်ပေးဖို့အတွက် လမ်းညွှန်ချက် information တွေပါတဲ့ DNA segment ကိုခေါ်တာပါ
ဉပမာ insulin protein ထုတ်ဖို့ amino acids အရေမတွက် နဲ့ အစီအစဉ် number and sequence of amino acids ဘာလိုထုတ်မယ်ဆိုတဲ့ information သယ်ပေးထားတဲ့ DNA segment ကို insulin gene လို့ခေါ်တာပါ

သာမာန်ဆဲ somatic cells တွေမှာ chromosome တမျိုးကို ၂ ခုစီပါပါတယ် အဖေဆီကရတာ ၁ခု အမေဆီကရတာ ၁ခုပါ
E.g., Insulin gene က chromosome number 11 ပေါ်မှာရှိပါတယ် အမေဆီက insulin gene ၁ခု အဖေဆီက insulin gene တခု လုတိုင်ပိုင်ဆိုင်ထားပါတယ်

Chromosome ဆိုတာ genes မျိုးစုံပါတဲ့ DNA linear sequence ကြီးပါပဲ၊ အဲ့ DNA 🧬 double helixes က histone လို့ခေါ်တဲ့ proteins နဲ့ပေါင်းပြီး cell ရဲ့ nucleus ထဲမှာရှိပါတယ်
Circular DNA အသေးလေးကတော့ Mitochondria အတွင်းထဲမှာရှိပါတယ်

Gene တွေက structure and functional proteins ဖွဲ့စည်းပုံ နဲ့ အလုပ်လုပ်တဲ့ proteins မျိုးစုံကိုထုတ်ပေးလို့ gene ရဲ့ information မှားသွားရင်
အလုပ်ငေချာမလုပ်နိုင်တဲ့ proteins တွေထွက်လာပြီး ရောဂါဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်

08/12/2022

Folic acid က ဘာကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်တွေအတွက် လိုအပ်တာလဲ

Folic acid က one carbon unit တွေဖြစ်တဲ့ Methyl, formyl, methylene, methenyl, formimino group တွေကိုသယ်ဆောင်ပေးတဲ့ coenzyme အလုပ်လုပ်ပါတယ်
Formyl and Methenyl တွေကို Tetrahydrofolate form က DNA မှာပါတဲ့ purine base တွေဖြစ်တဲ့ Adenine and Guanine base တွေ ထုတ်ဖို့ သယ်ပေးပါတယ်
Pyrimidine base ဖြစ်တဲ့ dUMP ကနေ dTMP ပြောင်းတာမှာ methylene tetrahydrofolate က သယ်ဆောင်ပေးပါတယ်
ဒါကြောင့် folic acid deficiency ဖြစ်ရင် purine and pyrimidine bases တွေထုတ်တာကျပြီး DNA and RNA synthesis ကျရင် Cells division ကိုထိခိုက်နိုင်ပါတယ်
ဒါကြောင့် ဗိုက်ထဲကကလေးခန္ဓာကိုယ်စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကတည်းက folic acid လိုအပ်နေပါပြီ
ကိုယ်ဝန်ဆောင်နိုင်တဲ့ အမျိုးသမီးများအနေနဲ့ ကိုယ်ဝန်မရခင်ကတည်းက folic acid
သောက်ခြင်းဖြင့် Neural tube defect လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ အာရုံကြောမကြီးထိခိုက်မှုကိုကာကွယ်ပေးပါတယ်

08/12/2022

အားအင်ပေးတဲ့အစားအစာတွေရဲ့ မူလအစ ?

Energy ပေးတဲ့အစားအစာတွေကတော့ carbohydrate (ကစီဓါတ်) lipid (အဆီဓါတ်) protein (အသားဓါတ်) ဖြစ်ပါတယ်

မူလ energy source ကတော့ နေရောင်ခြည်က solar energy ပါ ။အပင်တွေက chlorophyll က solar energy ကို အသုံးပြုပြီး glucose ကို တည်ဆောက်ပါတယ် ဒါက solar energy ကို chemical bonds energy အဖြစ် photosynthesis process နဲ့ပြောင်းပေးလိုက်တာပါ

အပင်တွေကထုတ်တဲ့ starch, lipid and protein တွေမှာရှိတဲ့ chemical bonds energy ကို အပင်ထွက်ပစ္စည်းတွေစားတဲ့ animals နဲ့ လူတွေက တိုက်ရိုက်ရပါတယ် animal meats တွေ့ကိုစားခြင်းဖြင့် energy ကို လူကတဆင့်ရပါတယ်
အဲ့ဒီ chemical bonds ကို ဖျက်ရာမှာ ထွက်လာတဲ့ energy ကို လိုအပ်တဲ့နေရာတွေမှာ သုံးကြရပါတယ်

ဒါကြောင့် လူ၊တိရိစ္ဆာန်၊အပင်တွေက solar’s energy ကို မှီခိုနေကြရတာပါ

06/12/2022

Balanced diet
ကျန်းမာရန်စားသင့်သော အစားအစာများ
၁- carbohydrate ကစီဓါတ်
၂- fat အဆီ
၃- proteins အသားဓါတ်
၄- vitamins
၅- minerals သတ္ထုဓါတ်
၆- water ရေ
နဲ့ dietary fibers အမျှင်ဓါတ်
အသက် ၊ ယောင်္ကျားမိန်းမ၊ အလုပ်အကိုင် ၊ လှုပ်ရှားမှု၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး စားသောက်သင့်သောပမာဏ ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်

06/12/2022

Vitamins တွေသောက်ရင် အားရှိလား?
Energy အင်အား ပေးပါလား ?

Energy ပေးတဲ့အစားအစာတွေကတော့
Carbohydrate ကစီဓါတ် 4kcal/g
Fat အဆီဓါတ် 9kcal/g
Protein အသားဓါတ် 4kcal/g
1g အလေးချိန်နဲ့ညီမျှတာစားရင် ရတဲ့ energy ပါ
လူတယောက်က တနေ့ကို 2000-2400kcal လိုအပ်ပါတယ်
အသက် ယောင်္ကျားမိန်းမ အလုပ်အကိုင် လှုပ်ရှားမှု ရောဂါရှိမှုအပေါ်မူတည်ပြီးကွာခြားနိုင်ပါတယ်

Vitamins တွေက energy ထုတ်တာမှာ ကူညီပေးတာပါ သူတို့ကိုယ်တိုင်တော့ energy မပေးနိုင်ပါဘူး Energy ထုတ်တာမှာ ကူညီပေးတဲ့ vitamins တွေကတော့ vitamin B1, B2, B3, B5 နဲ့ lipoic acid တို့က အဓိက ကူညီပါတယ်
Alcohol အရက်ကလည်း energy 7kcal/g ပေးပေမဲ့သူ့ရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျ်ုးကတော့ အများကြီးပါ

06/12/2022

Vitamins တွေအများကြီးသောက်ရင်ဘာဖြစ်နိုင်လဲ

Vitamins မှာ
၁-water soluble ရေတွင်ပျော်ဝင်သော vitamins
B1,B2,B3,B5, B6,B12, folic acid, vitamin C
၂- lipid soluble အဆီတွင်ပျော်
Vitamin A,D, E and K
လို့ ပျော်ဝင်မှုပေါ်မူတည်ပြီးအကြမ်းအားဖြင့်ခွဲနိုင်ပါတယ်

ခန္ဓာကိုယ်က အညစ်အကြေးနဲ့ ပိုလျှံသော အသုံးမလိုတဲ့ ပစ္စည်းများကို စွန့်ပစ်နည်းက
၁- ကျောက်ကပ်မှ ဆီးအဖြစ်စွန့်ထုတ်ခြင်း
၂- အသဲမှ bile သည်းချေရည်မှစွန့်ထုတ်ခြင်း
၃- ချွေးထဲတွင်စွန့်ထုတ်ခြင်း
၄- အသက်ရှူထုတ်သောလေထဲတွင်စွန့်ထုတ်ခြင်း ရှိပါတယ်

ဆီး သည်းချေရည် ချွေး အားလုံးရဲ့ အခြေခံက ရေဓါတ်ပါ အဲ့အရည်ထဲမှာစွန့်ထုတ်ဖို့က water soluble ရေမှာပျောဝင်ဖို့လို့ပါတယ်
Water soluble vitamins အများကြီးသောက်ရင် ဆီးထဲပါသွားမှာပါ

Lipid soluble vitamins တွေအများကြီးသောက်ရင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက မစွန့်ထုတ်နိုင်ပဲ ဆိုးကျ်ုးဖြစ်နိုင်ပါတယ်

06/12/2022

အချိုစားရင်ဘာကြောင့်သွားပိုးစားလဲ

ကိုယ်က သွားဆရာဝန်တော့မဟုတ်ပေမဲ့
ထဲက ရေးထားတာလေးဝေမျှပါရစေ

အချိုမှာပါတဲ့ glucose ကို ပါးစပ်ထဲမှာ normal commensal bacteria ပုံမှန်နေတဲ့ bacteria က အဟာရအဖြစ်အသုံးပြုတယ် အဲ့မှာ ထွက်လာတဲ့ acids က enamel သွားရဲ့ ကြွေသားကို erosion စားသွားတယ်
အစောပိုင်းမှာ သွားပိုးစားတာက အပေါ်ယံပေမဲ့ နောက်ပိုင်း pulp ထဲမှာရှိတဲ့ အာရုံကြောအထိရောက်တဲ့အခါ pain သွားကိုက်တာကို ပြင်းထန်စွာခံစားရပါတယ်
Root canal သွားရဲ့အတွင်းပိုင်းအထိ bacterial infection ဖြစ်ရင်တော့ periodontitis ဖြစ်နိုင်ပါတယ်

ကာကွယ်ဖို့ကတော့ အချိုစားပြီး ပလုပ်ကျင်းပါ
တတ်နိုင်ရင်တော့ သွားတိုက်ပါ
Fluoride က enamel ကြွေသားက chemical နဲ့ပေါင်းပြီး acid erosion အလွယ်တကူမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးပါတယ်

06/12/2022

Vitamin B1 က energy ထုတ်တာကိုဘယ်လိုကူညီပေးသလဲ
deficiency ဖြစ်ရင်ဘာတွေဖြစ်နိုင်လဲ

Glucose ကို energy ထုတ်ဖို့ aerobic glycolysis ဖြစ်တဲ့အခါ 2pyruvate နဲ့ 7ATP ထွက်လာပါတယ်
Pyruvate ကနေ energy ထပ်ထုတ်ဖို့ Acetyl CoA ကိုပြောင်းရပါတယ် Acetyl CoA ကနေ complete oxidation ကို Citric acid cycle မှာ ဖြစ်တဲ့အခါ Carbon dioxide and water နဲ့ 10 ATP/ cycle ထွက်ပါတယ်

Pyruvate to Acetyl CoA ပြောင်းတဲ့ reaction နဲ့ CAC က alpha ketoglutarate to Succinyl CoA ပြောင်းတဲ့ reaction မှာ Vitamins B1, B2, B3, B5 and lipoic acid တွေလိုအပ်ပါတယ်

Vitamin B1 deficiency ဖြစ်ရင် energy production ကောင်းကောင်းမလုပ်နိုင်ပါဘူး
Energy များများလိုတဲ့ organs တွေဖြစ်တဲ့ brain, nerves, muscles တွေကို အဓိကပိုထိခိုက်ပါတယ်

ဒါကြောင့် vitamin B1 deficiency မှာ
၁- Dry Beri Beri လို့ခေါ်တဲ့ အာရုံကြောထိခိုက်မှု ထုံကျင်တာ လှုပ်ရှားမှုအားနဲတာကိုခံစားရပါတယ်
၂-Wet Beri Beri လိုခေါ်တဲ့ နှလုံးကြွတ်သားအားနဲတာ ကြောင့် မောလွယ်ခြင်း ဖောရောင်ခြင်းတွေဖြစ်နိုင်ပါတယ်
၃- Wernicke-Korsakoff syndrome လို့ခေါ်တဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာထိခိုက်မှုဖြစ်နိုင်ပါတယ်

Vitamin B1 က ဆန်ရဲအပေါ်ရံအမှေးပါး၊ ဝက်သားတွေမှာ အဓိကပါဝင်ပါတယ်
နို့တိုက်မိခင်တွေ B1 deficiency ဖြစ်ရင် ကလေးငယ်မှာပါ vitamin B1 deficiency နဲ့ နှလုံအားနဲပြီး အသက်ဆုံးရှုံးတဲ့ထိဖြစ်နိုင်ပါတယ်
အရက်သမားတွေမှာ B1 ကို အူလမ်းကြောင်းက စုတ်ယူမှုကိုထိခိုက်နိုင်လို့ B1 deficiency အဖြစ်များပါတယ်

06/12/2022

သားလိုချင်တာ သမီးမွေးလို့
သမီးလိုချင်တာ သားမွေးလို့
မေမေကြောင့်လား ဖေဖေ့ကြောင့်လား

လူရဲ့ cells တွေကို somatic cell ရိုးရိုးဆဲ နဲ့ germ cell လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးပွါးဆဲ ဆိုပြီးခွဲနိုင်ပါတယ်

Somatic cell မှာ chromosomes 23 pairs ရှိပါတယ်
အစုံလိုက်မှာ တခုက အဖေဆီက နောက်တခုက အမေဆီကဆက်ခံထားတာပါ
ယောကျားဆိုရင် Chromosomes 22 pairs နဲ့ chromosome XY ပါပြီး
မိန်းမဆိုရင် Chromosome 22 pairs နဲ့ XX စုစုပေါင်း 23 pairs ပါပါတယ်

Germ cell လို့ခေါ်တဲ့ မျိုးပွါးဆဲကတော့ သုတ်ပိုး s***m နဲ့ egg မျိုးဉမှာ chromosomes 23 ခုစီ ရှိပါတယ် ဒါကြောင့် s***m လို့ခေါ်တဲ့ သုတ်ပိုးမှာ chromosomes 22 နဲ့ X သို့မဟုတ် Y ပါရှိပါတယ်
မျိုးဉမှာတော့ chromosomes 22 နဲ့ X ပဲပါပါတယ်

အမေဆီက chromosome X ပါတဲ့မျိုးဉ နဲ့ အဖေဆီက chromosome X ပါတဲ့ သုတ်ပိုး ပေါင်းခဲ့ရင် ကလေးက XX သမီးလေးရမှာဖြစ်ပြီး
အမေဆီက Chromosome X ပါတဲ့မျိုးဉနဲ့ အဖေဆီက Chromosome Y ပါတဲ့သုတ်ပိုးပေါင်းခဲ့ရင် XY သားလေးရမှာပါ

ဒါဆိုရင် တရားခံဘယ်သူလဲသိလောက်ပါပြီ 😁

06/12/2022

Vaccine ထဲမှာ ဘာတွေပါလို့ ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးတာလဲ

Vaccine မှာ ထိုးဆေးကိုတော့သိကြပါတယ် သောက်ဆေးကတော့ polio vaccine ပါ

အဲထဲမှာ ဘာပစ္စည်းတွေပါလဲဆိုတော့ ရောဂါပိုးရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတွေ (protein Antigens), မျိုးရိုးဗီဇနဲ့ဆိုင်တဲ့ mRNA or DNA| ရောဂါမဖြစ်အောင် အားပျော့အောင်လုပ်ထားတဲ့ inactivated virus, attenuated virus, viral Nucleic acid ကိုသယ်ဆောင်ထားတဲ့ viral vector,
အဲ့ထဲက တခုသို့မဟုတ် တခုထည့်ထားပါတယ်

ခန္ဓာကိုယ်ထဲ vaccine ထိုးရင် သို့မဟုတ် သောက်လိုက်ပြီးရင်တော့ အဲ့လူရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ foreign ပစ္စည်းကို စတင်တိုက်ခိုက်ပါတယ်
သွေးဖြူဉတမျိုးဖြစ်တဲ့ B-lymphocytes ကနေ plasma cells အဖြစ်ပြောင်းလဲပြီး Antibodies လို့ခေါ်တဲ့ ခုခံအားပေးတဲ့ လက်နက်တွေထုတ်ပါတယ်

အဲ့ Antibodies တွေသွေးထဲမှာ ထွက်လာဖို့က ၁၀-၁၄ ရက်ကြာတတ်ပါတယ် အဲ့ဒါကြောင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးပြီးပြီးချင်း ကိုယ်ခံအားမရသေးပါဘူး

Antibodies တွေက သူနဲ့ဆိုင်တဲ့ရောဂါပိုး ဝင်လာရင် တိုက်ဖို့အသင့်ဖြစ်နေတာပါပြီ အဲ့ဒါကို ရောဂါကာကွယ်နိုင်မှုစွမ်းရည် Immunity ရပြီလို့ပြောပါတယ်

ဘာကြောင့် တကြိမ်ထက်ပိုထိုးလဲ, booster dose ထပ်တိုးကာကွယ်ဆေးထိုးရလဲဆိုတာကို နောက်များမှရေးပေးပါ့မယ်

06/12/2022

အရက်သောက်ရင် ပို gout သွားတာ ဘာကြောင့်လဲ 😩

Gouty arthritis က Hyperuricaemia လို့ခေါ်တဲ့ uric acid သွေးထဲမှာများတာပြီး urate crystals တွေ အဆစ်တွေ အထူးသဖြင့် ခြေမအဆစ်စုလာပြီး ရောင်ရမ်းနာကျင်တာပါ

အရက်ကို အသဲမှာ ချေဖျက်တဲ့အခါ Alcohol dehydrogenase and aldehyde dehydrogenase ခေါ်တဲ့ enzyme တွေကကူဖျက်ပါတယ်
အဲ့အခါမှာ NADH တွေများလာပါတယ်
များလာတဲ့ NADH တွေက pyruvate ကနေ lactate ပြောင်းတာကိုပိုဖြစ်စေပါတယ်
များလာတဲ့ Lactate က acid ဓါတ်များခြင်း lactic acidosis ကိုဖြစ်စေပြီး ဆီးထဲမှာ lactate ကိုထုတ်စေပါတယ်
Acid များပါဝင်နေတဲ့ဆီးက uric acids ဆီးထဲမှာ စွန့်ထုတ်ခြင်းကို လျော့ကျစေပါတယ်
ဒါကြောင့်အရက်သောက်ရင် သွေးထဲမှာ uric acid ပိုများပြီး gout ရောဂါကိုပိုဆိုးစေပါတယ်
မ gout ချင်ရင်တော့ လျော့သောက်ပါ 😜

06/12/2022

လို့ခေါ်တဲ့ acid ဘာကြောင့်သွေးထဲမှာ များရတာလဲ

Gouty arthritis ရောဂါက uric acids ရဲ့ ပုံဆောင်ခဲ crystals တွေ အဆစ်အမြစ်တွေမှာ စုပုံပြီး ရောင်ရမ်း နာကျင်တာပါ

Uric acids များရခြင်းက
၁- များများထုတ်လို့

မျိုးရိုးဗီဇသယ်ဆောင်တဲ့ DNA and RNA မှာပါတဲ့ purine bases,; adenine and guanine breakdown ဖြိုခွဲခံရရင်ထွက်ပါတယ်
Purine base တွေထုတ်တဲ့ enzymes အလုပ်များများလုပ်ရင် များများထုတ် များများပျက်ပြီး uric acid ပိုထွက်ပါတယ်
Cells များများစုနေလေ uric acid များများထွက်လေပါ။ ဒါကြောင့် ငါးသလောက်ဉ၊ ပဲပင်ပေါက်၊ ကလီစာ ၊ အစေ့တွေစားရင် ပိုထွက်ပါတယ်
ခန္ဓာကိုယ်ထဲက cells တွေများများပျက်ဆီးရင် e.g Leukemia သွေးက်ဆာ လိုမျိုးမှာပေါ့

၂- ခန္ဓာကိုယ်မှ ဆီးထဲကနေ ကောင်းကောင်းမထုတ်နိုင်လို့

တချို့ ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ တချို့ဆီးဆေးတွေက uric acid ဆီးထဲကနေထုတ်တာကို နဲစေလို့ပါ
အရက်ကြောင့် များလာတဲ့ lactic acid ကဆီးကို acid ပိုဖြစ်စေလို့ uric acid ကို ဆီးကနေ စွန့်ထုတ်တာလျော့စေပါတယ်
အသားစားခြင်းက ဆီးကို acidic ပိုဖြစ်လို့ UA စွန့်ထုတ်တာနဲစေပါတယ်
ဟင်းသီးဟင်းရွက်စားခြင်းဖြင့်က ဆီးကို alkali ဖြစ်စေပြီး uric acid စွန့်ထုတ်တာကို အားပေးပါတယ်

Allopurinol က uric acid ဖြစ်လာစေတဲ့reaction က enzyme Xanthine oxidase ကိုတားတာပါ

အောင်သပြေ ATP Health and Education Network

09/12/2022

08/12/2022

08/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

06/12/2022

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Category