25/02/2026
အသည်းခြောက်လူနာများတွင် အသည်းပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည့် ဦးနှောက်ထိခိုက်ခြင်း အခြေအနေ (𝐇𝐞𝐩𝐚𝐭𝐢𝐜 𝐄𝐧𝐜𝐞𝐩𝐡𝐚𝐥𝐨𝐩𝐚𝐭𝐡𝐲)
𝐇𝐞𝐩𝐚𝐭𝐢𝐜 𝐄𝐧𝐜𝐞𝐩𝐡𝐚𝐥𝐨𝐩𝐚𝐭𝐡𝐲 ဆိုသည်မှာ အသည်းကအလုပ်ကောင်းကောင်းမလုပ်တော့တဲ့အခါ ချေဖျက်ရမယ့် ခန္ဓာကိုယ်က အဆိပ်အတောက်တွေသည် စုပုံလာပြီး ဦးနှောက်ကို သွားပြီး ဒုက္ခပေးတဲ့ ရောဂါလက္ခဏာ တခုဖြစ်ပါတယ်။
သာမန် ခေါင်းမကြည်ဘူး/ မေ့လွယ်လာတယ် ဆိုတဲ့ အဆင့်ကနေ သတိလစ်မေ့လဲတဲ့ အဆင့်အထိ အမျိုးမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
အဖြစ်များတဲ့ လက္ခဏာတွေကတော့
🔸စိတ်အခြေအနေက ပုံမှန်မဟုတ်ဘူးဖြစ်လာတယ် (ဥပမာ - ဒေါသတွေကြီးလာတာမျိုး၊ စိတ်ဂယောက်ဂယက်ဖြစ်တာမျိုး)
🔸အိပ်ချိန်တွေလွဲလာတာ (ညဘက်တွေမအိပ်ဘဲ နေ့ဘက်တွေကို ပို အိပ်တာ၊ အိပ်မပျော်ဘဲ မှိန်းနေတာမျိုး)
🔸တခုခုကို အာရုံစူးစိုက်လို့မရဘဲ ခဏ ခဏ မေ့လာတာမျိုး၊
🔸မိမိကိုယ်ကို ထိန်းပြီး လမ်းမလျှောက်နိုင်တော့တာ၊
🔸စကားတွေလေးလာတာ၊ စကားပြောရင် လျှာတွေလိပ်ပြီး မပီသတော့တာ၊
🔸လက်တွေတုန်လာတာ နဲ့
🔸သတိလစ်သွားတာမျိုး တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
အသည်းခြောက်ပြီး ဦးနှောက်ကို ထိခိုက်တဲ့ လူနာတွေမှာ ဒီလိုဖြစ်စေတဲ့ အကြောင်းအရင်းတွေ ရှိတတ်ပါတယ်။
အဲ့ဒါတွေကတော့ -
🔹အသည်းခြောက်နေပြီဖြစ်တဲ့ အချိန်မှာ အရက်တွေ အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း၊
🔹ရုတ်တရက် အသည်းကို ထိခိုက်နိုင်တာတွေ လုပ်မိခြင်း (ဥပမာ - အိပ်ဆေးတွေ သောက်ခြင်း၊ မြန်မာဆေး/ တိုင်းရင်းဆေးတွေ သောက်ခြင်း)
🔹အကြောင်းတခုခုကြောင့် ပိုးဝင်ခြင်း၊
🔹ရုတ်တရက်သွေးအန်ခြင်း၊ နဲ့
🔹ဝမ်းချုပ်ခြင်း တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဝမ်းချုပ်ခြင်းကလည်း အရေးမကြီးဘူးထင်ရပေမယ့် Hepatic Encephalopathy မဖြစ်စေဖို့ အရေးကြီးတာက ဝမ်းမှန်မှန်သွားနေဖို့ ဖြစ်ပါတယ် … အသည်းခြောက်တဲ့လူနာတွေသည် တနေ့ကို အနည်းဆုံး တကြိမ်တော့ ဝမ်းပျော့ပျော့သွားဖို့ လိုပါတယ် … ဒါမှသာ အူလမ်းကြောင်းထဲက အညစ်အကြေးတွေကို ပုံမှန်စွန့်ထုတ်ရာကျပြီး Hepatic Encephalopathy ကို ကာကွယ်နိုင်ပါမယ်။
ဒီနေရာမှာ အဓိကထားပြောချင်တာ အိပ်ဆေးတွေပါ … အပေါ်မှာ ပြောခဲ့သလိုပဲ လူနာက အိပ်ချိန်တွေ မမှန်ဖြစ်လာတော့ ကောင်းကောင်း အိပ်ချင်တဲ့ သဘောနဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ဂယောက်ဂယက်တွေ ဖြစ်လာတော့ ငြိမ်သွားစေချင်တဲ့ သဘောနဲ့သော်လည်းကောင်း အိပ်ဆေးတွေတိုက်တာ/ သောက်တာ လုပ်တတ်ကြပါတယ် … အဲ့ဒါ တော်တော် အန္တရာယ်ကြီးပါတယ် … လူနာက အသည်းအရမ်းခြောက်နေတော့ ပေးလိုက်တဲ့ အိပ်ဆေးသည် သာမန်ပမာဏ ဖြစ်စေဦးတော့ လူနာအတွက် Hepatic Encephalopathy ဖြစ်ပြီး ပြန်မနိုးတော့တာပါ။ ဒါကြောင့် လက်လွတ်စပယ် ဆေးတွေ မတိုက်သင့်/ မသောက်သင့်ကြောင်း ပြောချင်ပါတယ်။
အရင်က ပြောပြခဲ့ဖူးတဲ့ ရေဖျဉ်းရှိတဲ့ လူနာတွေမှာ ဗိုက်က ရေဖျဉ်းထဲ ပိုးဝင်ရောက်ခြင်းကဲ့သို့သော အခြေအနေ … အသည်းခြောက်လူနာတွေရဲ့ ကိုယ်ခံအားက ပိုးဝင်လွယ်တာမို့ အခြားသောဘယ်နေရာမှာပဲ ပိုးဝင်ဝင် Hepatic Encephalopathy ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ အသည်းခြောက်လို့ အစာမျိုပြွန်မှာ သွေးကြောထုံးတွေရှိပြီး ပေါက်တဲ့အခါ သွေးအန်တတ်ပါတယ် … အဲ့လို ဖြစ်ချိန်နဲ့ တချိန်တည်းမှာပဲ Hepatic Encephalopathy ဖြစ်နိုင်ပြန်ပါတယ်။
🚨 နောက်ထပ် အရေးကြီးတဲ့ အယူအဆမှားတခု ရှိပါတယ်။ အဲ့ဒါက အသည်းခြောက်တဲ့လူနာတွေသည် အသားမစားရဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆအမှားပါ။ သုတေသန တွေ့ရှိချက်တွေအရ အသားဓာတ်လုံလောက်စွာ မစားတဲ့ အသည်းခြောက် လူနာတွေသည် အာဟာရ ချို့တဲ့မှုကြောင့် Hepatic Encephalopathy ပင် ဖြစ်နိုင်ချေများကြောင်း သိလာရပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသည်းခြောက် လူနာတွေ အနေနဲ့ အသားဓာတ်ကို စားပေးရပါမယ်။ ကိုယ်အလေးချိန် 70 kg ရှိတဲ့ အသည်းခြောက် လူနာတဦးသည် တနေ့ကို အသား ၁၀၅ ဂရမ် ကနေ ၂၀၀ ဂရမ် စားပေးသင့်ပါတယ်။ မြန်မာ့အလေးချိန် နဲ့တွက်ရင် အကြမ်းဖျဉ်း ၇ ကျပ်သားကနေ ၁၅ ကျပ်သား လောက် စားပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အသည်းကြောင့် ဦးနှောက်ကို ထိခိုက်ခြင်း (Hepatic Encephalopathy) ကို ကာကွယ်ရန် အသည်းခြောက်လူနာများ အနေနဲ့ အောက်ပါအတိုင်း လိုက်နာရပါမယ်။
♦️အသည်းခြောက်ခြင်း ပိုမဆိုးစေဖို့ သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန် နဲ့ ပုံမှန်ဆေးခန်းပြပါ။
♦️အရက်/ ဘီယာ လုံးဝ မသောက်ရပါ။
♦️ဆရာဝန် ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ ဘာဆေးမှ မိမိသဘောနဲ့ မိမိ မသောက်ရပါ။
♦️အာဟာရပြည့်ပြည့်ဝဝ စားဖို့လိုပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အသားဓာတ်များများစားပေးပါ။
♦️လုံးဝ ဝမ်းမချုပ်ပါစေနဲ့။
♦️အာမခံချက်မရှိသော တိုင်းရင်းဆေး/ မြန်မာဆေး နဲ့ ဟိုအရွက်ပြုတ်/ ဒီအရွက်ပြုတ်တွေသာမက အခုခေတ်စားလာတဲ့ သိပ္ပံနည်းကျထောက်ခံချက် မရထားတဲ့ Supplements တွေကို ရှောင်ရပါမယ်။
Hepatic Encephalopathy ဆိုတာသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အခြေအနေဖြစ်လို့ အဲ့လိုမဖြစ်ဖို့ စနစ်တကျ ကာကွယ် ကုသမှု ခံယူရပါမယ်။
ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင်
M.B.,B.S (Ygn.), MRCP (UK), MBA
M.Sc. Clinical Sciences (Hepatology)
Fellowship in Hepatology (Bangkok, Thailand)
Fellowship in Hepatology/ Transplant Hepatology (Asan Medical Center, Seoul, South Korea) (APASL Fellow)
Honorary Visiting Scholar/ Fellow (APAGE/JGH Clinician Scientist Fellow) - The Chinese University of Hong Kong/ Prince of Wales Hospital
Member of American College of Gastroenterology (ACG)
*** ဖတ်ရှုပြီးလို့ အသိတစ်စုံတစ်ရာ ရခဲ့ရင် တခြားမိမိ သူငယ်ချင်း/ မိတ်ဆွေ များလည်း သိရအောင် Share လုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။
မည်သည့် Account၊ မည်သည့် Page ကမှတဆင့် ကျွန်တော့ဆောင်းပါးများကို Copy and Paste လုပ်ပြီး ပြန်လည်ကူးယူဖော်ပြခွင့်မပြုပါ။
မှတ်ချက် - အသည်းရောဂါများ နဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူနာတဦးချင်းစီအနေဖြင့် Online မှတဆင့် “ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင်” နှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြသလိုပါက Teleconsultation (Messenger Video Call) ဖြင့် လူနာကြည့်ရှုဆွေးနွေးပေးလျက်ရှိပါတယ်။
Appointment ကို “ဒေါက်တာစိုးသီဟမောင် - အသည်းဆေးပညာ” Page ၏ Messenger (သို့မဟုတ်) 09770732636 (Viber) မှတဆင့် ဆက်သွယ်ကာ ရက်ချိန်းရယူနိုင်ပါတယ်။
❗️❗️❗️❗️❗️ ကျွန်တော်ရေးပေးနေသော ဆေးပညာဆောင်းပါးများသည် ဖတ်ရှုသူများ ဗဟုသုတရစေရန် အဓိကရည်ရွယ်ပါသည်။ လူနာတဦးချင်းစီ၏ သွေးအဖြေများ၊ စစ်ဆေးချက်များ၊ သိလိုသည်များကို Page ၏ Messenger (သို့) Post ရဲ့ Comments များမှတဆင့် ဖြေကြားပေးခြင်း မရှိပါ။