07/05/2026
Melioidosis (မြေတုပ်ကွေး) ရောဂါ အကြောင်းနှင့် ရှေးဉီးသူနာပြုစုနည်း များ
Melioidosis သည် မြေဆီလွှာနှင့် ရေထုထဲတွင် တွေ့ရှိရသော Burkholderia pseudomallei ဟုခေါ်သည့် bacteria ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရောဂါသည် အပူပိုင်းဒေသများတွင် အထူးသဖြင့် ပိုမိုဖြစ်ပွားလေ့ရှိပါသည်။
Melioidosis (မြေတုပ်ကွေး) သည်) များသည် မြေဆီလွှာနှင့် ရေအိုင်၊ ရေဝပ်သောနေရာများတွင် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ရှင်သန်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မိုးရာသီကာလတွင် မိုးရေကြောင့် မြေကြီးထဲမှ ဗက်တီးရီးယားများ အပေါ်ယံသို့ ပါလာတတ်သဖြင့် ရောဂါကူးစက်ပျံ့နှံ့ရန် ပိုမိုလွယ်ကူစေပါသည်။
မည်သူတို့တွင် ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသနည်း?
• မြေကြီး သို့မဟုတ် ရေနှင့် မကြာခဏ ထိတွေ့နေရသူများတွင် ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများပါသည်
• လယ်သမားနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်သူများ
• ပန်းခြံနှင့် ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးသူများ
• ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားများ
ကူးစက်နိုင်သည့် နည်းလမ်းများ
1. အရေပြားပေါ်ရှိ ရှနာ သို့မဟုတ် ပွန်းပဲ့ဒဏ်ရာများမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်ခြင်း။
2. အမှုန်အမွှားများကို ရှူရှိုက်မိခြင်း။
3. ရောဂါပိုးရှိသောရေကို သောက်မိခြင်း (ဖြစ်ခဲသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်)။
ရောဂါ၏ အဓိက လက္ခဏာများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည် -
၁။ အရေပြားတွင် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါလက္ခဏာများ
• ဒဏ်ရာပတ်လည်တွင် ရောင်ရမ်းခြင်း၊ နီရဲခြင်းနှင့် အနာဖြစ်ခြင်း
• ပြည်တည်နာ (Abscess) ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
၂။ အဆုတ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါလက္ခဏာများ (Pulmonary Infection)
• ချောင်းဆိုးခြင်း (အများအားဖြင့် သလိပ်ပါတတ်သည်)
• ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း
• ဖျားခြင်း
• အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း
၃။ သွေးထဲသို့ ပိုးဝင်ရောက်ခြင်း (Septicaemia)
• အဖျားကြီးပြီး တုန်ရီခြင်း
• ဗိုက်အောင့်ခြင်း သို့မဟုတ် မအီမသာဖြစ်ခြင်း
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် ခေါင်းမူးခြင်း
• ကြွက်သား သို့မဟုတ် အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ခြင်း
၄။ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ ပိုးပျံ့နှံ့ခြင်း (Disseminated Infection)
• ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများစွာတွင် (အသည်း၊ သရက်ရွက်၊ အဆုတ်) ပြည်တည်နာများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
• ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်းနှင့် အလွန်အမင်း မောပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း
• ကြွက်သားနှင့် အဆစ်အမြစ်များ နာကျင်ကိုက်ခဲခြင်း
ရောဂါပိုးထိတွေ့မှုနှင့် ဖျားနာမှုအတွက် ရှေးဦးသူနာပြုစုခြင်း
၁။ ဒဏ်ရာကို ချက်ချင်းဆေးကြောခြင်း
ညစ်ညမ်းနေသော မြေဆီလွှာ သို့မဟုတ် ရေနှင့် ထိတွေ့မိနိုင်သည့် ပွင့်နေသော ဒဏ်ရာရှိပါက သန့်ရှင်းသောရေနှင့် ဆပ်ပြာကို အသုံးပြု၍ ချက်ချင်းဆေးကြောပါ။ပိုးသတ်ဆေး (Antiseptic) ရရှိနိုင်ပါက ရောဂါပိုးများကို လျော့နည်းစေရန် ဒဏ်ရာပေါ်တွင် လိမ်းပေးပါ။ဒဏ်ရာကို သန့်ရှင်းပြီး ရေစိုခံနိုင်သော ပတ်တီး (Waterproof bandage) ဖြင့် အုပ်ထားပါ။
၂။ လက်နှင့် အရေပြား သန့်ရှင်းရေး
ရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေရှိသော နေရာများရှိ မြေကြီး သို့မဟုတ် ရေကို ကိုင်တွယ်ပြီးနောက် လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် သန့်ရှင်းသောရေဖြင့် စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောပါ။ အထူးသဖြင့် အစားအစာ သို့မဟုတ် သောက်ရေ မစားသုံးမီတွင် လက်ကို သေချာစွာ ဆေးကြောရန် အရေးကြီးပါသည်။
၃။ ဆေးကုသမှု ခံယူရန် အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပါ
ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့မိနိုင်သည့် အချိန်မှစ၍ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်တည်နာများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း စသည့် ရောဂါလက္ခဏာတစ်ခုခု ခံစားရပါက ဆေးကုသမှု ခံယူရန် အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက်ပါ။
ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် ကုသခြင်းကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေရန်အတွက် (Melioidosis) ရောဂါ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော နေရာများသို့ မကြာသေးမီက သွားရောက်ခဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုနေရာများတွင် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ရှိပါက ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပေးသူများကို အသိပေးပြောပြပါ။
၄။ ရောဂါလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ပါ
Melioidosis သည် အချိန်ကြာမြင့်မှသာ ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့မိပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်ကြာသည်အထိ ရောဂါလက္ခဏာများ ရှိ၊ မရှိ သတိပြုစောင့်ကြည့်ပါ။ အထူးသဖြင့် သင်သည် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူ သို့မဟုတ် နာတာရှည်ရောဂါ အခံရှိသူဖြစ်ပါက ပိုမိုဂရုစိုက်သင့်ပါသည်။
