https://www.facebook.com/183056804882289/

Dr Wai Yan Phyo, Yangon (2026)

04/03/2026

" #ဆရာ...ပွေးပေါက်နေတာကြာပြီ၊ဆေးထိုးပြီးမြန်မြန်ပျောက်အောင်လုပ်လို့မရဘူးလား?"

📣မြန်မြန်ပျောက်ချင်တဲ့ စိတ်ဇောကြောင့် မှားယွင်းတဲ့ ကုသမှုတွေ မလုပ်မိစေဖို့ ဒီစာလေးကို အဆုံးထိ ဖတ်ပေးကြပါဦး။

၁။ #ပွေး (Tinea) ဆိုတာ ဘာလဲ? ဘယ်နေရာမှာ ဖြစ်တာလဲ?

ပွေးဆိုတာ မှိုပိုး (Dermatophytes) ကြောင့်ဖြစ်တဲ့ အရေပြားရောဂါတစ်ခုပါ။ မှတ်ထားရမှာက ပွေးဟာ "အရေပြားရဲ့ #အပေါ်ယံလွှာ (Superficial layer)" မှာပဲ နေထိုင်တာဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် အပေါ်ယံမှာဖြစ်တဲ့ ရောဂါကို #အပေါ်ယံကနေကုသတာက အထိရောက်ဆုံးနဲ့ အန္တရာယ်အကင်းဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။

၂။ လိမ်းဆေးနဲ့ သောက်ဆေးကပဲ အဓိကပါ

အရေပြားမှိုရောဂါ သုတေသနစာတမ်းများ (Dermatological Research) အရ ပွေးရောဂါအတွက် Gold Standard ခေါ်တဲ့ အကောင်းဆုံးကုထုံးဟာ လိမ်းဆေးနဲ့ သောက်ဆေးတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
• လိမ်းဆေးများ: ပိုးရှိတဲ့နေရာကို တိုက်ရိုက်သတ်ပေးတယ်။
• သောက်ဆေးများ: အရေပြားအောက်ခြေအထိ ဆေးရောက်သွားအောင် ကူညီပေးတယ်။
ဒီဆေးတွေက အသည်းနဲ့ ကျောက်ကပ်အပေါ် ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး သိပ်မဖြစ်စေဘဲ စနစ်တကျ သောက်သုံးရင် ပျောက်ကင်းနိုင်ပါတယ်။

၃။ မှိုသတ်ဆေး "အကြောဆေး" တွေက ဘယ်သူတွေအတွက်လဲ?

လူနာတွေ တောင့်တနေတဲ့ "မှိုသတ်ဆေးအကြောဆေး" ဆိုတာ ဆေးပညာမှာ တကယ်ရှိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အဲဒါက ကျွန်တော်တို့ မြင်နေကျ ပွေး၊ ညှင်း၊ သဲဝဲ တွေအတွက် မဟုတ်ပါဘူး။
ဒီအကြောဆေးတွေကို အောက်ပါအခြေအနေမျိုးမှာပဲ အသုံးပြုပါတယ် -
• Systemic Fungal Infections: မှိုပိုးက သွေးထဲရောက်သွားတာ၊ အဆုတ် ဒါမှမဟုတ် ဦးနှောက်ထဲအထိ ပြန့်သွားတာ။
• ကိုယ်ခံအား အလွန်နည်းသူများ: HIV/AIDS ဝေဒနာရှင် ဒါမှမဟုတ် ကင်ဆာဆေးသွင်းနေရသူတွေမှာ မှိုပိုးက အတွင်းကလီစာတွေကို တိုက်ခိုက်လာတဲ့အခါ။
• Deep Mycosis: အရေပြားအပေါ်ယံမဟုတ်ဘဲ အရေပြားအောက်လွှာတွေ၊ အရိုးတွေအထိ မှိုစွဲတဲ့အခါ။

📌အရေးကြီးတဲ့အချက်: ဒီလို ပြင်းထန်တဲ့ရောဂါတွေကို ကုသရာမှာတောင် "တစ်ကြိမ်တည်း ထိုးရုံ" နဲ့ လုံးဝမပျောက်ပါဘူး။ ဆေးရုံတက်ပြီး ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူ သွင်းရတာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။

၄။ အကြောဆေးတွေရဲ့ အန္တရာယ်က ဘာလဲ?

"မြန်မြန်ပျောက်ချင်လို့ အကြောဆေးထိုးမယ်" ဆိုတာက ခြင်ရိုက်ဖို့အတွက် ပုဆိန် နဲ့ ပေါက်သလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ပုဆိန်က ခြင်ကို သေစေနိုင်ပေမယ့် ခန္ဒာကိုယ်ကိုပါ ပျက်စီးသွားနိုင်သလိုပါပဲ။

မှိုသတ်အကြောဆေးတွေ (ဥပမာ - Amphotericin B, Fluconazole) ဟာ -
• ကျောက်ကပ်ကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်ပါတယ်။
• သွေးတွင်း ဓာတ်ဆားဓာတ် (Electrolytes) တွေကို ဖောက်ပြန်စေပါတယ်။
• နှလုံးခုန်နှုန်း မမှန်တာမျိုး ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

📌ဒါကြောင့် ဒီဆေးတွေကို ကျွမ်းကျင်တဲ့ ဆရာဝန်ကြီးတွေက စောင့်ကြည့်မှုအပြည့်နဲ့မှ အသုံးပြုရတာပါ။ အပေါ်ယံပွေးကွက်လေးအတွက် ဒီလောက်အန္တရာယ်များတဲ့ ဆေးကို သုံးဖို့ မလိုအပ်သလို သုံးလည်း မသင့်တော်ပါဘူး။

၅။ အကြံပြုချက်🟢

ပွေးရောဂါဟာ ဇွဲရှိရှိ ကုသရတဲ့ ရောဂါပါ။ အကြောဆေးထိုးပြီး တစ်ရက်နဲ့ ပျောက်သွားအောင် လုပ်လို့မရပါဘူး။
• လိမ်းဆေးကို ပုံမှန်လိမ်းပါ။ (အနာကွက် ပျောက်သွားရင်တောင် နောက်ထပ် တစ်ပတ်ခန့် ဆက်လိမ်းပေးဖို့ လိုပါတယ်)။
• သောက်ဆေးကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားတဲ့အတိုင်း ရက်ပြည့်အောင် သောက်ပါ။
• တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး ကို ဂရုစိုက်ပါ။
မှိုပိုးဆိုတာ ပူနွေး စွတ်စိုမှု ကို ကြိုက်တာကြောင့် အဝတ်အစားတွေကို သေချာလျှော်ဖွတ်ပြီး ခြောက်သွေ့အောင် ထားဖို့က ဆေးထိုးတာထက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

"လူနာမမြင်၊ ရောဂါမသိ
ဆေးညွှန်းဖို့ရာ... အခက်ရှိ။
မြန်မြန်ပျောက်ရေး၊ ဇောမကပ်နဲ့
ဆေးခန်းပြဖို့... သတိကပ်။
မှန်ကန်ကုသ၊ နည်းလမ်းကျ
အမြစ်ပြတ်ဖို့... သေချာပင်"

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

28/02/2026

#ဆေးသောက်ရင်ဘာလို့ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးဖြစ်ရတာလဲ?

📣အဖြေကတော့- ဆေးတွေနဲ့ ခန္ဒာကိုယ်ရဲ့ဆဲလ်လေးတွေ နားလည်မှုလွဲတဲ့အနေအထားတခုဖြစ်တာပါ။ ဆဲလ်တခု နဲ့ အခု အချက်ပြတဲ့စနစ် (Cellular Signaling) မှာ Error ဖြစ်တာလို့ ပြောလို လည်းရပါတယ်။

မျက်လုံးထဲ ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်းမြင်အောင်ပြောရရင်-

🟢ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဆဲလ်လေးတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု စကားပြောနေကြတာပါ။ သူတို့ စကားပြောကြတဲ့ပုံစံက "သော့ 🔑နဲ့ သော့ခလောက် 🔒" သဘောမျိုးပါ။ ဆဲလ်မျက်နှာပြင်မှာ "Receptor" လို့ခေါ်တဲ့ (သော့ခလောက်) လေးတွေ ရှိတယ်။ ဆေးဝါးတွေကတော့ အဲဒီသော့ခလောက်တွေကို လာဖွင့်ပေးတဲ့ "သော့" တွေနဲ့ တူပါတယ်။

💢ပြဿနာက ဘာလဲဆိုတော့ - သော့တစ်ချောင်းတည်းကပဲ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက တခြားနေရာတွေမှာရှိတဲ့ တူညီတဲ့ သော့ခလောက်တံခါးတွေကိုလည်း သွားဖွင့်မိတာမျိုး ဖြစ်တတ်တာပါ။မှားယွင်းပြီး သွားဖွင့်မိတတ်တဲ့ တံခါးတွေ-ဒါကို "Cross-reactivity" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဥပမာအနေနဲ့ ပြောပြရရင် -

👉 #ဝက်ခြံပျောက်ဆေး Isotretinoin: ဒီဆေးက ကျွန်တော်တို့ အရေပြားအောက်မှာရှိတဲ့ "အဆီဂလင်း" တွေရဲ့ Receptor တွေကို သွားပြီး "အဆီတွေ အများကြီး မထွက်ပါနဲ့တော့" လို့ အချက်ပေးလိုက်တာပါ။ ဒါကြောင့် ဝက်ခြံတွေ လျော့သွားတာပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဒီ Receptor မျိုးတွေက နှုတ်ခမ်း၊ မျက်လုံးနဲ့ အရေပြားမျက်နှာပြင်မှာလည်း ရှိနေတတ်ပါတယ်။ ဆေးက အဲဒီနေရာတွေကို ရောက်သွားတဲ့အခါ "အဆီနည်းနည်းပဲ ထွက်တော့" လို့ သွားပြောလိုက်တဲ့အတွက် နှုတ်ခမ်းခြောက်တာ၊ မျက်လုံးခြောက်တာမျိုး ဖြစ်လာတာပါ။

🟢ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: ဒါကို သိထားတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့က Moisturizer လိမ်းပါ၊ နှုတ်ခမ်းအစိုဓါတ်ပေး (Lip balm) သုံးပါလို့ အကြံပေးတာပါ။ အဓိကကတော့ ဆေးအာနိသင်ကို မထိခိုက်စေဘဲ အပြင်ကနေ အစိုဓာတ် ပြန်ဖြည့်ပေးလိုက်တာပါပဲ။

👉 (ရောင်ရမ်းမှု သက်သာစေသည့်ဆေးများ): ဒီဆေးက ကိုယ်ခံအားစနစ်ရဲ့ Receptor တွေနဲ့ ချိတ်ပြီး "ရောင်ရမ်းတာတွေ ရပ်လိုက်တော့" လို့ အမိန့်ပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ကံမကောင်းစွာနဲ့ပဲ အစာအိမ်နံရံနဲ့ အရိုးဆဲလ်တွေမှာရှိတဲ့ Receptor တွေကလည်း ဒီဆေးနဲ့ "ပုံစံတူ" ဖြစ်နေတတ်တယ်။ ဆေးက အဲဒီနေရာကို ရောက်ရင် သူက အစာအိမ်ကိုပါ သွားပြီး "အစာခြေရည်တွေ ထုတ်ပေးလိုက်" လို့ မှားပြီး အချက်ပေးမိတတ်တယ်။ အဲဒီတော့ အစာအိမ်က အက်ဆစ်တွေ ပိုထွက်ပြီး ဗိုက်အောင့်တာမျိုး ဖြစ်လာတာပေါ့။

🟢ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: ဒီအတွက်ကတော့ အစာအိမ်ကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ဆေး (PPI) တွေကို ဆရာဝန်က တွဲပေးတာမျိုး၊ ဒါမှမဟုတ် အစာစားပြီးမှ ဆေးသောက်ခိုင်းတာမျိုးနဲ့ ထိန်းချုပ်ပေးပါတယ်။

👉 #ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotic) တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲက "ရောဂါပိုး" တွေကို သတ်ဖို့ ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ဆေးအများစုဟာ ရောဂါပိုး (Bad Bacteria) နဲ့ အကျိုးပြုပိုး (Good Bacteria) ကို တိတိကျကျ မခွဲခြားနိုင်ပါဘူး။ ဆေးက အူလမ်းကြောင်းထဲ ရောက်သွားတဲ့အခါ ရောဂါပိုးတွေကို တိုက်ဖျက်ရင်းနဲ့ လမ်းမှာတွေ့တဲ့ အကျိုးပြုပိုးလေးတွေကိုပါ မှားယွင်းသတ်ဖြတ်မိတာမျိုး (Collateral Damage) ဖြစ်သွားပါတယ်။အကျိုးပြုပိုးလေးတွေဟာ အစာခြေစနစ်ကို ထိန်းညှိပေးရုံတင်မကဘဲ မကောင်းတဲ့ပိုးတွေ အဆမတန် မပွားများအောင်လည်း ကာကွယ်ပေးထားတာပါ။ ဆေးကြောင့် အကျိုးပြုပိုးတွေ သေဆုံးသွားတဲ့အခါ အူလမ်းကြောင်းရဲ့ ဟန်ချက်ပျက်သွားပြီး အစာခြေစနစ် ယိုင်နဲ့လာပါတယ်။ အဲဒီအခါ အူနံရံတွေက ရေဓာတ်ကို ကောင်းကောင်းမစုပ်ယူနိုင်တော့ဘဲ ဝမ်းပျော့ပျော့သွားတာကနေ ဝမ်းလျှောတာ (Antibiotic-Associated Diarrhea) အထိ ဖြစ်လာတာပါ။အကျိုးပြုပိုးတွေ နည်းသွားတဲ့အခါ အခွင့်ကောင်းစောင့်နေတဲ့ Clostridioides difficile (C. diff) လို့ခေါ်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားဆိုးတွေက အူထဲမှာ နေရာယူပြီး အဆိပ်အတောက်တွေ ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ ဒါက ပြင်းထန်တဲ့ ဝမ်းလျှောခြင်းနဲ့ အူရောင်ခြင်းတွေကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။

🟢ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: ဆေးပတ်လည်အောင်သောက်ပါ: ဝမ်းနည်းနည်းသွားရုံနဲ့ ဆေးကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် မရပ်လိုက်ပါနဲ့။ ဆရာဝန်နဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ဓာတ်ဆားရည် (ORS) များများသောက်ပေးဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ဆေးသောက်နေစဉ်အတွင်း သို့မဟုတ် ဆေးပတ်လည်ပြီးနောက်မှာ အကျိုးပြုပိုး (Probiotics) ဖြည့်စွက်စာတွေ ဒါမှမဟုတ် ဒိန်ချဉ် (Yogurt) ကို စားသုံးပေးခြင်းဖြင့် အူလမ်းကြောင်း ဟန်ချက်ကို ပြန်လည်ထိန်းညှိနိုင်ပါတယ်။

📌ကျွန်တော်တို့ ဆရာဝန်တွေက ဒီလို "မှားယွင်းပြီး သွားဖွင့်မိနိုင်တဲ့ တံခါးတွေ" ကို အမြဲ ကြိုတွက်ထားပါတယ်။ ဆေးတစ်မျိုး ပေးလိုက်ရင် ဘယ်နေရာတွေမှာ ဆိုးကျိုးဖြစ်နိုင်သလဲဆိုတာကို သိပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်တဲ့ဆေးတွေ (ဥပမာ- အစာအိမ်ဆေး) ကို တွဲပေးတာပါ။

📌ဆေးဆိုတာက ကိုယ့်ရဲ့ "ပစ်မှတ်" ကို အကောင်းဆုံး ထိရောက်အောင် လုပ်ပေးနေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ တခြားနေရာက သော့ခလောက် 🔒 တွေနဲ့ တူနေတဲ့အခါ အဲဒီနေရာတွေကိုပါ သက်ရောက်မိတယ်ဆိုတာ ဆေးပညာအရ သဘာဝကျတဲ့ အခြေအနေတစ်ခုပါ။ ဒါကို စနစ်တကျ ပြန်ထိန်းပေးလိုက်ရင်တော့ ဘာမှ မစိုးရိမ်ရပါဘူးခင်ဗျာ။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

25/02/2026

#ဆေးဘူးလေးကိုကိုင်လိုက်တိုင်းပါလာတဲ့ "ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး" စာရင်းရှည်ကြီးကို ကြည့်ပြီး စိုးရိမ်မိကြပါသလား?

"ဆရာ.. ဒီဆေးသောက်ရင် တခြားရောဂါတွေများ ဖြစ်လာမလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းမျိုးကို ကျွန်တော့်ဆေးခန်းမှာ လူနာတော်တော်များများ မေးလေ့ရှိကြပါတယ်။

ဒီနေ့မှာတော့ ဒီစိုးရိမ်စိတ်လေးတွေကို ဖယ်ရှားပြီး ဆေးဝါးတွေရဲ့ "ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ခရီးစဉ်" အကြောင်းကို ဆရာဝန်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ရှင်းပြပေးချင်ပါတယ်။

📣အဖြေကတော့-

👉ဆေးဝါးတွေက ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ လှည့်ပတ်သွားလာနေရလို့ပါ (Systemic Distribution)

ဆေးတစ်မျိုးကို သောက်လိုက်တဲ့အခါ အဲဒီဆေးက အစာအိမ်ထဲကနေ သွေးကြောထဲကို ဝင်သွားပြီးတော့ ခန္ဓာကိုယ်အနှံ့ (နှလုံး၊ အသည်း၊ ကျောက်ကပ်၊ အရေပြား) ကို သွေးနဲ့အတူ လှည့်ပတ်သွားလာနေရပါတယ်။ ဒါကို "Systemic Circulation" လို့ ခေါ်ပါတယ်။

ဒီအချက်ကို ပိုပြီး နားလည်လွယ်အောင် ဥပမာတစ်ခုပေးပါမယ်။ သင်က မြို့ရဲ့ တစ်ဖက်စွန်းမှာရှိတဲ့ အိမ်တစ်အိမ်ကို စာပို့ချင်တယ်ဆိုပါစို့။ စာပို့သမားက အဲဒီအိမ်ကိုရောက်ဖို့ တခြားလမ်းတွေ၊ တခြားအိမ်တွေရှေ့ကနေ ဖြတ်သွားရမှာပဲ မဟုတ်လား။ အဲဒီလို လမ်းမှာဖြတ်သွားတဲ့အချိန်မှာ တခြားအိမ်တံခါးတွေကို ခဏတာ ပုတ်မိတာ၊ လမ်းမှာ ခဏတာ နှောင့်နှေးတာမျိုးတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဆေးဝါးတွေကလည်း အဲဒီလိုပါပဲ။ သူတို့သွားချင်တဲ့နေရာ (ဥပမာ- အရေပြား) ကို ရောက်ဖို့အတွက် တခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖြတ်သန်းသွားလာရတဲ့အတွက် အဲဒီနေရာလေးတွေကို ခဏတာ "အနှောင့်အယှက်" ဖြစ်စေနိုင်တာမျိုးပါ။

ဥပမာအနေနဲ့ ပြောပြရရင် -

( #ဂျွတ်ပွေးနာရောဂါ) အတွက် Methotrexate သောက်တဲ့အခါ: ဒီဆေးက အရေပြားဆဲလ်တွေ အလွန်အမင်း ပွားများတာကို ထိန်းပေးပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူက သွေးကြောထဲမှာ လှည့်ပတ်သွားလာရင်း အစာအိမ်လမ်းကြောင်းက ဆဲလ်တွေကိုပါ ခဏတာ သွားထိလိုက်မိတတ်တယ်။ အဲဒီတော့ အစာအိမ်အနည်းငယ်အောင့်တာ၊ ပျို့အန်တာမျိုး ဖြစ်တတ်တာပေါ့။
ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: ဆေးသောက်ချိန်မှာ ရေများများသောက်ပေးပါ။ ပြီးတော့ ဆရာဝန်ပေးထားတဲ့ Folic Acid ကို အချိန်မှန်သောက်ပေးရင် အစာအိမ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။

#အရေပြားရောင်ရမ်းတာအတွက် Steroids (Prednisolone) သောက်တဲ့အခါ: ဒီဆေးက ရောင်ရမ်းတာကို အရမ်းမြန်မြန် သက်သာစေတဲ့ "စူပါဟီးရိုး" ပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ သူက တစ်ကိုယ်လုံးကို ဖြတ်သွားတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရေနဲ့ဆားဓာတ်ကို ခဏတာ ထိန်းထားတတ်တယ်။ အဲဒီအခါ မျက်နှာလေး နည်းနည်းဖောတာ၊ ခြေထောက်လေး နည်းနည်းရောင်တာမျိုး ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: အစားစားတဲ့အခါ ဆားလျှော့စားလိုက်ရင် ဒီပြဿနာကို အလွယ်လေး ဖြေရှင်းလို့ရပါတယ်။

#ယားယံ လို့ Antihistamines သောက်တဲ့အခါ: ဒီဆေးက ယားတာကို သက်သာအောင် လုပ်ပေးပေမဲ့၊ သူက ဦးနှောက်ထဲကိုပါ ရောက်သွားတတ်တယ်။ အဲဒီအခါ ဦးနှောက်ထဲက "အိပ်ငိုက်စေတဲ့ နေရာလေး" ကို သွားပြီး လှုံ့ဆော်မိတတ်တယ်။ အဲဒါကြောင့် ဆေးသောက်ရင် အိပ်ချင်စိတ် ဖြစ်လာတာပါ။
ဘယ်လိုဖြေရှင်းမလဲ: ဒါကတော့ အလွယ်လေးပါပဲ၊ အိပ်ခါနီးမှာ ဆေးသောက်လိုက်ရင် နေ့ဘက်မှာ အိပ်မငိုက်ဘဲ အလုပ်လုပ်လို့ ရသွားတာပေါ့။

📣ကျွန်တော်တို့ ဆရာဝန်တွေက ဆေးတစ်မျိုးကို ပေးတဲ့အခါ ဒီဆေးက ဘယ်နေရာတွေကို ဖြတ်သွားမလဲ၊ ဘယ်နားမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ဖြစ်နိုင်မလဲဆိုတာကို အမြဲ ကြိုတွက်ထားပြီးသားပါ။ ဒါကြောင့် "ဒီဆေးသောက်ရင် ဗိုက်အောင့်နိုင်တယ်" ဒါမှမဟုတ် "ဒီဆေးသောက်ရင် အိပ်ငိုက်နိုင်တယ်" လို့ ကြိုပြောပြတာဖြစ်ပါတယ်။

👉ဆေးဆိုတာ ရည်ရွယ်ထားတဲ့နေရာကို ရောက်ဖို့ ခရီးနှင်နေရတာဖြစ်လို့ အနည်းငယ် အနှောင့်အယှက်လေးတွေ ရှိနိုင်တာဟာ သဘာဝပါပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ အကြံပေးတဲ့အတိုင်း (ဥပမာ- အစာနဲ့တွဲသောက်တာ၊ အချိန်မှန်သောက်တာ) လုပ်ပေးလိုက်ရင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကို တော်တော်လေး လျှော့ချလို့ ရပါတယ်။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

23/02/2026

#မြက်ခင်းပြင်မှာ အလည်သွားတိုင်း သတိထားပါ! "ကမျဉ်းနီ" ကနေတစ်ဆင့်ကူးစက်တတ်တဲ့ အသက်အန္တရာယ်ရှိသော Scrub Typhus

တောတောင်ဒေသ ဒါမှမဟုတ် မြက်ခင်းပြင်တွေကို အလည်သွားတဲ့အခါ အလွန်သေးငယ်တဲ့ ကမျဉ်းနီလေးတွေကို သတိထားမိကြပါရဲ့လား? သူတို့က သာမန်အင်းဆက်မဟုတ်ပါဘူး။ Scrub Typhus ရောဂါကို သယ်ဆောင်လာတဲ့ ပိုးကောင်လေးတွေပါ။ အဖျားကြီးတာ၊ ခေါင်းကိုက်တာ၊ ကိုက်ခံရတဲ့နေရာမှာ အနာဖေး (Eschar) ဖြစ်လာတာတွေက ဒီရောဂါရဲ့ လက္ခဏာတွေပါ။ ရောဂါလက္ခဏာတွေ့ရင် အချိန်မီ ကုသဖို့ အရေးကြီးပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

19/02/2026

#ကလေးသူငယ်တွေမှာ အဖြစ်များပြီး မိဘတွေ စိုးရိမ်လေ့ရှိတဲ့ "အပိုင်းလိုက်ဖြစ်သော #သမင်ဖြူရောဂါ" ( Vitiligo) ကို (၁၁) လ အကြာကုသခဲ့ပုံများကိုမျှဝေလိုက်ပါတယ်။

🟢မှန်ကန်တဲ့ ဗဟုသုတရှိမှသာ စောစီးစွာ ကုသမှုခံယူပြီး ကလေးရဲ့ အသားအရောင်ကို မူလအတိုင်း ပြန်လည်ရရှိနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

⚠️ သတိထားမိစေမယ့် အစောပိုင်းလက္ခဏာများ
ဒီရောဂါဟာ စစချင်းမှာ အဖြူကွက်က ခပ်ဝါးဝါးလေးပဲ ဖြစ်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လူအတော်များများက အရေပြားခြောက်တာ ဒါမှမဟုတ် နှင်းခူအပျော့စား (Pityriasis Alba) လို့ မှားယွင်းထင်မှတ်တတ်ကြပါတယ်။

အဓိက သတိပြုရန်အချက်:
သမင်ဖြူဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ဒွာရပေါက်တွေဖြစ်တဲ့ မျက်လုံး၊ နှာခေါင်း၊ နားနဲ့ နှုတ်ခမ်း တစ်ဝိုက်မှာ အဖြစ်များပါတယ်။ ဒီလိုနေရာမျိုးမှာ ခပ်ဝါးဝါးအကွက်လေးတွေ တွေ့ပြီဆိုရင် အရေပြားဆရာဝန်နဲ့ အမြန်ဆုံး တိုင်ပင်သင့်ပါတယ်။

💊 ထိရောက်သော ကုသမှုပုံစံ (Triple Combination Therapy)

လက်ရှိဆေးပညာလောကမှာ သမင်ဖြူအတွက် အထိရောက်ဆုံးကတော့ ၃ မျိုးပေါင်းကုထုံး (Triple Combination Therapy) ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သောက်ဆေး (အတွင်းပိုင်းမှ ခုခံအားစနစ်ကို ထိန်းညှိရန်)

လိမ်းဆေး (အပြင်ပိုင်း အသားအရောင် ပြန်တက်ရန်)

အလင်းတန်းကုထုံး (Phototherapy - ဆဲလ်အသစ်များ လှုံ့ဆော်ရန်)

(၃ မျိုးပေါင်းကုထုံး) နဲ့ကုသခဲ့တာပါ။

⏳ ကုသမှုကာလအတွင်း ပြောင်းလဲမှုအဆင့်ဆင့်
ဆေးကုသမှုစတင်တဲ့အခါ စိတ်ရှည်ဖို့ အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။ ဆေးအာနိသင် အပြည့်အဝရဖို့ ၂ လမှ ၃ လ ခန့် ကြာတတ်ပါတယ်။

ပထမ ၃ လအတွင်း- အဖြူကွက်က ပိုသိသာလာတာ ဒါမှမဟုတ် အနည်းငယ် ကြီးလာတာမျိုး ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။ ဒါဟာ ဆေးမတိုးတာမဟုတ်ဘဲ ဆေးပတ်မလည်သေးလို့ ဖြစ်ပါတယ်။

၄ လ မြောက်- ဆေးပတ်လည်လာပြီး Autoimmune Activity ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်လို့ မူလအသားအရောင် စတင်ဝင်ရောက်လာတာကို မြင်တွေ့ရပါပြီ။

၁၁ လ အကြာ- စနစ်တကျ ကုသမှုခံယူပါက ၉၉% နီးပါး မူလအတိုင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်သွားအကောင်းအတိုင်းဖြစ်နေပါပြီ။

မှတ်ချက်- ရောဂါဖြစ်ပြီး ၆ လအတွင်း ထိရောက်တဲ့ကုသမှု စတင်နိုင်ရင် ပျောက်ကင်းဖို့ အခွင့်အလမ်း အမြင့်ဆုံးပါ။

💢ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိပါသလား?
Segmental Vitiligo ရဲ့ ထူးခြားချက်က ပျောက်ကင်းသွားရင် အခြားနေရာတွေမှာ ထပ်ဖြစ်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ပြန်ဖြစ်ဖို့ အင်မတန် ခဲယဉ်းတာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။

သုတေသနများအရ ဆေးဖြတ်ပြီး ၄ နှစ်အကြာမှာ ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ ၁၅% မှ ၂၂% ခန့်သာ ရှိပါတယ်။ (လူနာ ၅ ယောက်မှာ ၁ ယောက်ခန့်သာ ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတာပါ)။

🟢 ပြန်မဖြစ်အောင် ဘယ်လိုကာကွယ်မလဲ? (Maintenance Treatment)
လုံးဝ ပျောက်ကင်းသွားသည့်တိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းမှုကုထုံး (Maintenance Treatment) က အလွန်အရေးကြီးပါတယ်။

လိမ်းဆေးကို တစ်ပတ် ၂ ကြိမ် (သို့မဟုတ် ၃ ရက်တစ်ခါ) ပုံမှန်ဆက်လက်လိမ်းပေးခြင်းဖြင့် ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေကို ၈၀% ထိ လျှော့ချပေးနိုင်ပါတယ်။

👉အကြံပြုချက်

သမင်ဖြူရောဂါဟာ စောစောသိ၊ စောစောကုသရင် အရှင်းပျောက်ကင်းနိုင်တဲ့ ရောဂါတစ်ခုပါ။ ကလေးရဲ့ အရေပြားမှာ ပုံမှန်မဟုတ်တဲ့ အဖြူကွက်လေးတွေ တွေ့ရှိရရင် "ပျောက်သွားမှာပါ" ဆိုပြီး အချိန်မဆွဲဘဲ ကျွမ်းကျင်တဲ့ အရေပြားဆရာဝန်နဲ့ ပြသဖို့ တိုက်တွန်းလိုပါတယ်။

👉ပိုမိုသိရှိလိုလျှင် အောက်က Link တွေမှာလေ့လာနိုင်ပါတယ်

https://www.facebook.com/share/p/1BtvdJJug1/

https://www.facebook.com/share/p/1Ar6jAfQyf/

https://www.facebook.com/share/v/1CBU7Yyng7/

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

16/02/2026

#နှင်းခူဆိုတာ ရိုးရိုးအရေပြားခြောက်တာထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းတဲ့ အရေပြားခုခံအားစနစ် မူမမှန်မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။

၁) နှင်းခူရောဂါက အရေပြားခြောက်တဲ့ရောဂါဆိုတော့ ရေသောက်နည်းလို့လား??📌

ဒါဟာ အမေးအများဆုံး မေးခွန်းတစ်ခုပါ။

📣အဖြေကတော့ "တိုက်ရိုက်မသက်ဆိုင်ပါ"။

နှင်းခူဖြစ်ရတဲ့ အဓိကအကြောင်းရင်းက ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ရေဓာတ်နည်းနေတာကြောင့် မဟုတ်ဘဲ အရေပြားရဲ့ အပေါ်ယံအလွှာ (Skin Barrier) မှာရှိတဲ့ Filaggrin ဆိုတဲ့ ပရိုတင်းဓာတ် ချို့တဲ့တာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

သိပ္ပံနည်းကျဖြေရှင်းချက်- အရေပြားကို အုတ်တံတိုင်းတစ်ခုလို့ မြင်ကြည့်ပါ။ နှင်းခူသမားတွေမှာ အုတ်ခဲတွေကြားက အင်္ဂတေ (Lipids/Ceramides) တွေ မလုံလောက်တဲ့အတွက် အပြင်က ဖုန်မှုန့်နဲ့ ပိုးမွှားတွေ အလွယ်တကူဝင်နိုင်ပြီး အတွင်းက စိုပြေမှုကို ထိန်းထားနိုင်စွမ်း မရှိတော့တာပါ။

သုတေသနအကိုးအကား - Journal of Investigative Dermatology မှာဖော်ပြချက်အရ နှင်းခူဝေဒနာရှင်အများစုမှာ မျိုးရိုးဗီဇအရ အရေပြားအကာအကွယ်လွှာ အားနည်းခြင်း (Genetically determined barrier defect) ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရေဘယ်လောက်သောက်သောက် ဒီ "အပေါက်အပြဲ" ရှိနေတဲ့ အရေပြားက ရေဓာတ်ကို ထိန်းထားနိုင်မှာ မဟုတ်ပါဘူး။

၂) ရေများများသောက်ရင် အသားအရေ ပြန်လည်စိုပြေလာနိုင်ပါသလား???📌

📣ဖြေ- ပုံမှန်ကျန်းမာရေးအတွက် ရေသောက်တာ ကောင်းပေမဲ့ နှင်းခူကြောင့်ခြောက်သွေ့တဲ့ အသားအရေကိုတော့ ရေသောက်ရုံနဲ့ မကုသနိုင်ပါဘူး။

သိပ္ပံနည်းကျကျအဖြစ်မှန်: ကျွန်ုပ်တို့ သောက်လိုက်တဲ့ရေဟာ ဆဲလ်တွေဆီ ရောက်သွားပေမဲ့ အရေပြားရဲ့ အပေါ်ယံဆဲလ်တွေဆီရောက်ဖို့က အဝေးကြီးပါ။ နှင်းခူရှိတဲ့ အရေပြားဟာ ရေကို "စုပ်ယူဖို့" ထက် "ထိန်းသိမ်းဖို့" ပိုခက်ခဲနေတာပါ။

ဥပမာ: အောက်ခြေမှာ အပေါက်ပါတဲ့ ရေပုံးထဲကို ရေဘယ်လောက်လောင်းလောင်း ရေက ပြန်ထွက်သွားသလိုပါပဲ။ ရေများများသောက်တာက ခန္ဓာကိုယ်တွင်း ကောင်းမွန်စေပေမဲ့ အရေပြားအပြင်ဘက်က "အပေါက်" ကိုတော့ အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် (Moisturizer) နဲ့ပဲ ပိတ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။

၃) အရေပြားခြောက်သွေ့တာကို သက်သာစေဖို့ သိပ္ပံနည်းကျ လက်တွေ့ဆန်တဲ့ နည်းလမ်းများ📌

နှင်းခူဝေဒနာရှင်တွေအတွက် အရေပြားစိုပြေဖို့ဆိုတာ အထဲက ရေထက် အပြင်က "အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ် (Moisturizer) လိမ်းပေးခြင်း" က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။

👉အောက်ပါအချက်တွေက လက်တွေ့အကျဆုံးပါ-

က) "၃ မိနစ် စည်းကမ်း" ကို ကျင့်သုံးပါ (Soak and Seal)
American Academy of Dermatology (AAD) က အကြံပြုထားတဲ့ နည်းလမ်းပါ။ ရေချိုးပြီး ၃ မိနစ်အတွင်းမှာ အရေပြားပေါ်က ရေဓာတ်တွေ ပြန်မခမ်းခင် Moisturizer ကို ချက်ချင်းလိမ်းရပါမယ်။ ဒါမှသာ ရေချိုးရင်းရလာတဲ့ စိုထိုင်းဆ(အစိုဓါတ်) ကို အရေပြားထဲမှာ ထိန်းသိမ်းနိုင်မှာပါ။

ခ) Moisturizer ရွေးချယ်မှု (Ceramides နှင့် Bland Emollients)
သာမာန်ရိုးရိုး Lotion တွေထက် ဆေးဖက်ဝင်ပြီး အမွှေးနံ့မပါတဲ့ ခရင်မ် (Cream) သို့မဟုတ် အဆီ (Ointment) မျိုးကို ရွေးချယ်ပါ။

အဓိကပါဝင်ပစ္စည်း: Ceramides, Cholesterol နှင့် Fatty Acids ပါဝင်တဲ့ Moisturizer တွေဟာ ပျက်စီးနေတဲ့ အရေပြားအကာအကွယ်လွှာကို ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးနိုင်ကြောင်း British Journal of Dermatology မှ သုတေသနတွေက ဆိုပါတယ်။

ဂ) ရေပူနဲ့ ဆပ်ပြာပြင်းပြင်း ရှောင်ပါ
ရေအပူချိန်: ရေပူဟာ အရေပြားမှာရှိတဲ့ သဘာဝအဆီတွေကို ခမ်းခြောက်စေပါတယ်။ ကြက်သိမ်းနွေး (Lukewarm water) ကိုပဲ သုံးပါ။
ဆပ်ပြာ: PH 5.5 ရှိတဲ့ Gentle Cleanser တွေကို သုံးပါ။ အမြှုပ်ထွက်လွန်းတဲ့ ဆပ်ပြာတွေက အရေပြားကို ပိုမိုယားယံစေပါတယ်။

ဃ) ပတ်ဝန်းကျင် စိုထိုင်းဆ ထိန်းညှိပါ
လေအေးပေးစက် (Aircon) ခန်းထဲမှာ အမြဲနေရင် လေထဲက စိုထိုင်းဆနည်းတာကြောင့် အရေပြား ပိုခြောက်တတ်ပါတယ်။ Humidifier (ရေငွေ့ထုတ်စက်) လေး သုံးပေးတာက သိပ္ပံနည်းကျ အရေပြားကို အထောက်အကူပြုပါတယ်။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

15/02/2026

#နှင်းခူရောဂါ က ကိုယ်တွင်းအပူအပုပ်တွေ ရှိလို့ဖြစ်တာလား?

လူနာတော်တော်များများက နှင်းခူဖြစ်ရင် အသားတွေပူနေလို့၊ ကိုယ်တွင်းအပူများလို့ဆိုပြီး ရေပတ်တိုက်တာမျိုး ခဏခဏ လုပ်တတ်ကြပါတယ်။

တကယ်တော့ #နှင်းခူ ( ) ဆိုတာ အပူကြောင့်ဖြစ်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ အရေပြားရဲ့ အကာအကွယ်လွှာ ( Barrier) အားနည်းသွားလို့ အရေပြား ရောင်ရမ်းလာတာပါ။ အသားပူတာက အပူအပုပ်ထွက်တာမဟုတ်ဘဲ 'ရောင်ရမ်းခြင်း' ( ) ကြောင့်ပါ။

#လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရမှာက -
ရေပတ်တိုက်တာက ခဏပဲ အေးသွားပေမဲ့ ရေခြောက်သွားတဲ့အခါ အရေပြားကို ပိုခြောက်သွေ့စေပြီး ပိုယားစေနိုင်ပါတယ်။ ရေပတ်တိုက်မယ့်အစား အရေပြားစိုပြည်အောင် Moisturizer (အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ်) ကိုသာ စနစ်တကျ လိမ်းပေးဖို့ လိုပါတယ်ခင်ဗျာ။" အတိအကျပြောရရင် Skin Barrier (အကာအကွယ်ပေးတဲ့အလွှာ) ကို အားဖြည့်နိုင်တဲ့ အဆီဓါတ် ၃ မျိုး ထဲက တမျိုးမျိုးပါဝင်တဲ့ အစိုဓါတ်အားဖြည့် Cream တွေ Lotion 🧴 တွေလိမ်းပေးတာအကောင်းဆုံးပါပဲခင်ဗျာ။ အရေပြားစိုရုံနဲ့ Skin Barrier ကို အားမဖြည့်နိုင်ပါဘူး။

Lotion 🧴 တွေ Cream တွေ ရဲ့ဗူးတွေ မှာ Barrier Repair Cream ဆိုတာမျိုး ရေးထားတတ်ပါတယ်။
Eczema Cream/Lotion ဆိုတာမျိုးလည်းရေးထားတတတ်ပါတယ်။

Fragrance Free, Paraben Free ဖြစ်ရင်တော့အကောင်းဆုံးပါပဲ။

ရေသောက်နည်းလို့ အရေပြားခြောက်ပြီးနှင်းခူဖြစ်တာလား?👇
https://www.facebook.com/share/p/14WBF6v4Szv/?mibextid=wwXIfr

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး

#အရေပြားကျန်းမာရေး

14/02/2026

#လက်သည်းအလှအပပြုလုပ်မှုများရဲ့အန္တရာယ်..
#သိထားသင့်တဲ့ဆောင်ရန်ရှောင်ရန် နှင့် အကြံပြုချက်များ...

10/02/2026

#လက်သည်းခြေသည်းတွေ ပျက်ဆီးစေသော
#နာတာရှည်အရေပြားရောဂါများ #ရောဂါပိုးများ
#အာဟာဓါတ်ချို့တဲ့မှုများ

07/02/2026

#ဘယ်လိုအကြောင်းတွေကြောင့်လက်သည်းခြေသည်းတွေပျက်ဆီးစေသလဲ?

05/02/2026

#ဆရာဝန် နှင့် ထိရောက်စွာ ဆက်သွယ် ဆွေးနွေးခြင်း (Effective Communication with Your Doctor)

📣နာတာရှည်ရောဂါ ကုသမှုမှာ ဆရာဝန်နဲ့ လူနာကြားက ဆက်ဆံရေးကို "Therapeutic Alliance" (ကုသမှုဆိုင်ရာ မဟာမိတ်) လို့ ခေါ်ပါတယ်။

📌ထိရောက်သော ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု၏ သိပ္ပံနည်းကျ အကျိုးကျေးဇူး (Scientific Evidence)
ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသနများ (ဥပမာ - Journal of General Internal Medicine) အရ -

၁။ ရောဂါသက်သာမှုနှုန်း (Clinical Outcomes): ဆရာဝန်နဲ့ ထိရောက်စွာ ဆွေးနွေးခွင့်ရတဲ့ လူနာတွေဟာ မိမိရောဂါကို ပိုမိုနားလည်တဲ့အတွက် ဆေးကို ပုံမှန်သောက်နိုင်ခြေ ၃ ဆပိုများ ပါတယ်။ ဒါဟာ ရောဂါကို ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ငြိမ်သက်စေပါတယ်။

၂။ စိတ်ကျေနပ်မှုနှင့် ယုံကြည်မှု: လူနာက မိမိစိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြခွင့်ရတဲ့အခါ စိတ်ဖိစီးမှု (Cortisol levels) ကျဆင်းသွားပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ သိခဲ့တဲ့အတိုင်း စိတ်ဖိစီးမှုကျရင် ဆိုရီယေးစစ် (Psoriasis) နဲ့ နှင်းခူ (Eczema) လို ရောဂါတွေ ပြန်ကြွနိုင်ခြေ နည်းသွားပါတယ်။

👉ဆေးခန်းမပြမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်း

ဆရာဝန်နဲ့ တွေ့ရတဲ့အချိန်ဟာ ခဏလေးသာ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် အချိန်ကို အကျိုးရှိရှိ သုံးနိုင်ဖို့ -

💢လက္ခဏာများကို မှတ်သားထားပါ: ဥပမာ - နာတာရှည် အင်ပြင် ဆိုရင် "ဘယ်အချိန်မှာ အဖြစ်များလဲ"၊ "ဘာစားပြီးရင် ကြွလာလဲ" စတာတွေကို မှတ်စုစာအုပ်ထဲမှာ မှတ်ထားပါ။

💢ဓာတ်ပုံရိုက်ထားပါ: အရေပြားရောဂါဟာ ဆရာဝန်ဆီရောက်တဲ့အချိန်မှာ ပြန်ငြိမ်သွားတာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရောဂါကြွနေချိန်မှာ ဓာတ်ပုံရိုက်ထားပြီး ဆရာဝန်ကို ပြသခြင်းက ရောဂါအခြေအနေကို ပိုမိုသိရှိစေပါတယ်။

👉ပွင့်လင်းရိုးသားစွာ တိုင်ပင်ခြင်း
လူနာတော်တော်များများဟာ ဆရာဝန်ကို အားနာတာကြောင့် သို့မဟုတ် ကြောက်တာကြောင့် အချက်အလက်အချို့ကို ဖုံးကွယ်ထားတတ်ပါတယ်။
"ပေးလိုက်တဲ့ လိမ်းဆေးက စေးကပ်လွန်းလို့ မလိမ်းဖြစ်ဘူး ဆရာ"
"ဆေးဖိုးက အရမ်းများနေလို့ ဆက်မဝယ်နိုင်တော့ဘူး"
"ဘေးလူပြောလို့ ဒီဆေးမြီးတိုလေး စမ်းကြည့်လိုက်မိတယ်" ဒါမျိုးတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြပါ။ ဆရာဝန်က သင့်ကို အပြစ်တင်ဖို့ထက် သင့်အတွက် ပိုအဆင်ပြေမယ့် လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေပေးဖို့ အသင့်ရှိနေပါတယ်။

👉မေးခွန်းမေးမြန်းရန် ဝန်မလေးခြင်း
မိမိရောဂါနဲ့ ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိတာတွေကို သေချာမေးပါ။ ဥပမာ -
"ဒီရောဂါက သားသမီးတွေကို ကူးနိုင်လား?"
"နေရောင်ထဲ ထွက်ရင် ဘာတွေ သတိထားရမလဲ?"
"ဒီဆေးကို ရေရှည်သောက်ရင် ဘာတွေကို စောင့်ကြည့်ရမလဲ?"
ဒီဆေးကို ဘယ်လောက်ကြာကြာ လိမ်းရမလဲ၊ သက်သာရင် ချက်ချင်းရပ်လို့ ရလား?"
"ဆေးရဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးက ဘာတွေလဲ၊ ဘာဖြစ်လာရင် ဆရာ့ဆီ ပြန်လာရမလဲ?"
"ကျွန်တော့်ရဲ့ နေထိုင်မှုပုံစံမှာ ဘာတွေ ပြောင်းလဲသင့်သလဲ?" (ဥပမာ- ဆပ်ပြာပြောင်းသုံးတာမျိုး)

👉ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ချိန် အတိုင်းအတာ (Optimum Duration)

သုတေသနတွေအရ "ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ချိန်" ထက် "အရည်အသွေး" က ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁၅ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်ခန့် ရှိသော စနစ်တကျ ဆွေးနွေးမှု (High-quality consultation) ဟာ လူနာအတွက် အကောင်းဆုံးရလဒ်ကို ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရပါတယ်။

ပထမ ၅ မိနစ်: လူနာက မိမိခံစားရတာတွေကို အနှောင့်အယှက်မရှိ ပြောပြခြင်း။
လယ် ၅-၁၀ မိနစ်: ဆရာဝန်က စမ်းသပ်စစ်ဆေးပြီး ရောဂါအခြေအနေကို ရှင်းပြခြင်း။
နောက်ဆုံး ၅ မိနစ်: ကုသမှု အစီအစဉ်ကို နှစ်ဦးသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် မေးခွန်းများ မေးမြန်းခြင်း။

👉အပြန်အလှန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်း (Shared Decision-making)

နာတာရှည်အရေပြားရောဂါတွေ ကုသတဲ့နေရာမှာ ကုထုံးကိုရွေးချယ်တာ သင့်တော်တဲ့ဆေးတွေကိုရွေးချယ်တဲ့အခါ လူနာနှင့်ဆရာဝန် က အတူတကွ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပြီး သင့်တော်တဲ့ကုထုံးအစီအစဉ်ကိုပြုလုပ်ရပါတယ်။

နာတာရှည်ရောဂါမှာ ဆရာဝန်က ဆေးတစ်ဖက်သတ် ပေးတာထက် "ဒီလိမ်းဆေးက စေးကပ်လို့ ကျွန်တော် မလိမ်းချင်ဘူး ဆရာ၊ တခြား ခရင်မ် (Cream) ပုံစံမျိုး ရှိမလား" ဆိုတာမျိုး လူနာဘက်က ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောပြခြင်းဖြင့် မိမိနဲ့ အကိုက်ညီဆုံး ကုထုံးကို ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါဟာ "Patient-Centered Care" ဖြစ်ပြီး ရောဂါကို အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်ခြင်းရဲ့ အဓိကသော့ချက်ပါပဲ။

📌နာတာရှည် အရေပြားရောဂါကို အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်ဖို့ဆိုတာ ဆေးသောက်ရုံတင်မကဘဲ အောက်ပါအချက် ၅ ချက်ကို ဟန်ချက်ညီညီ ပေါင်းစပ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ် -
🎯1. တိကျသော ရောဂါအမည်: ရောဂါကို မှန်ကန်စွာ သိရှိခြင်းက မှားယွင်းတဲ့ ကုသမှုတွေနဲ့ စိုးရိမ်စိတ်တွေကို ဖယ်ရှားပေးပါတယ်။
🎯2. ရောဂါသဘာဝကို နားလည်ခြင်း: ကိုယ်ခံအားစနစ်နဲ့ ဆိုင်တဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ ဖြစ်စဉ်တွေကို သိရှိထားခြင်းက ရောဂါပြန်ကြွလာတဲ့အခါမှာ စိတ်မပျက်ဘဲ တည်ငြိမ်စွာ ရင်ဆိုင်နိုင်စေပါတယ်။
🎯3. ဇွဲရှိရှိ ကုသခြင်း: ဆေးပတ်လည်အောင် ကုသခြင်းက ဆေးယဉ်ပါးမှုကို တားဆီးပေးရုံတင်မကဘဲ ရေရှည်မှာ ငွေကုန်ကြေးကျကိုပါ သိသိသာသာ သက်သာစေပါတယ်။
🎯4. အခက်အခဲများကို ကျော်လွှာခြင်း: မြန်မာလူထုကြားက အစားအသောက် အစွဲအလမ်းတွေနဲ့ ဘေးစကားတွေကို လျစ်လျူရှုပြီး သိပ္ပံနည်းကျ ကုထုံးကိုသာ ယုံကြည်ဖို့ လိုပါတယ်။
🎯5. ထိရောက်သော ဆက်သွယ်မှု: ဆရာဝန်နဲ့ အရည်အသွေးရှိတဲ့ ဆွေးနွေးမှု (၁၅-၂၀ မိနစ်) ဟာ ကုသမှုအောင်မြင်ဖို့အတွက် အရေးအကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်ပါတယ်။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး
MBBS (YGN) Dip in P.Dermatology (UK)
MSc in P.Dermatology (UK)
အရေပြားကျန်းမာရေးဆရာဝန်

01/02/2026

#ကုသမှုဆိုင်ရာအခက်အခဲများကိုကျော်လွှာခြင်း (Overcoming Treatment Challenges)

📣နာတာရှည် အရေပြားရောဂါဝေဒနာရှင်တစ်ယောက်ဟာ ကုသမှုကာလ ကြာရှည်လာတဲ့အခါမှာ ငွေကြေး၊ အချိန်နဲ့ စိတ်ရှည်မှုဆိုင်ရာ အခက်အခဲတွေနဲ့ ရင်ဆိုင်ရလေ့ရှိပါတယ်။ ဒီအခက်အခဲတွေကို ဘယ်လိုရင်ဆိုင်မလဲဆိုတာက ရောဂါထိန်းချုပ်နိုင်မှုအပေါ် အများကြီး သက်ရောက်မှုရှိပါတယ်။
📣နာတာရှည် အရေပြားရောဂါ (ဥပမာ - Psoriasis၊ Eczema) ခံစားနေရသူတွေအတွက် ကုသမှုခရီးလမ်းဟာ စိတ်ပျက်စရာတွေ၊ စိန်ခေါ်မှုတွေနဲ့ ပြည့်နှက်နေတတ်ပါတယ်။ ဒါတွေကို စနစ်တကျ ရင်ဆိုင်နိုင်ဖို့ အချက်အလက်အမှန်တွေကို သိထားဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။

📌၁။ ဆေးခန်းမပြမီ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသော အမှားများနှင့် အခက်အခဲများ

အစပိုင်းမှာ လူနာအများစုဟာ ရောဂါကို အလေးမထားမိတာ ဒါမှမဟုတ် မှားယွင်းတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ စမ်းသပ်တတ်ကြပါတယ်။

❌ကိုယ်တိုင်ဆေးမြီးတိုများဖြင့် ကုသခြင်း: အိမ်နီးနားချင်းညွှန်းတဲ့ ဆေးမြီးတိုတွေ၊ အမည်မသိ အပင်ထွက်ပစ္စည်းတွေကို လိမ်းတာကြောင့် ရောဂါ ပိုကြွလာတတ်ပါတယ်။
❌စတီးရွိုက် (Steroid) ပါသော လိမ်းဆေးများကို အလွန်အကျွံသုံးခြင်း: ခဏတဖြုတ် သက်သာစေပေမဲ့ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မပါဘဲ ရေရှည်လိမ်းရင် အရေပြားပါးလွှာလာပြီး ရောဂါ ပိုဆိုးစေပါတယ်။
❌ရောဂါကို လျှော့တွက်ခြင်း: "ခဏနေရင် ပျောက်သွားမှာပါ" ဆိုပြီး အချိန်ဆွဲနေတဲ့အတွက် ရောဂါက နာတာရှည်အဆင့်ကို ကူးပြောင်းသွားတတ်ပါတယ်။
❌:အွန်လိုင်းပေါ်က မှားယွင်းသော သတင်းအချက်အလက်များ အတည်မပြုနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းတွေကို လိုက်နာမိခြင်း။

📌၂။ ဆေးခန်းပြသည့်အခါ ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများ

ဆေးခန်းရောက်သွားပေမဲ့လည်း အောက်ပါအချက်တွေကြောင့် စိတ်ပင်ပန်းရတတ်ပါတယ်။

💢ရောဂါရှာဖွေရန် ခက်ခဲခြင်း: အရေပြားရောဂါအချို့ဟာ ကြည့်ရုံနဲ့ ခွဲခြားရခက်လို့ အသားစယူစစ်ဆေးခြင်း (Biopsy) တွေ လုပ်ရတဲ့အခါ ငွေကုန်ကြေးကျနဲ့ အချိန်ပေးရမှုတွေ ရှိလာပါတယ်။
💢ဆက်သွယ်ပြောဆိုမှု အားနည်းခြင်း: မိမိခံစားနေရတဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို ဆရာဝန်ကို အချိန်အလုံအလောက် ပေးမပြောနိုင်တာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။
💢စရိတ်စက ကြီးမြင့်မှု: နာတာရှည်ဖြစ်တဲ့အတွက် ရေရှည်ကုသစရိတ်ဟာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုး ဖြစ်စေပါတယ်။

📌၃။ ဆေးကုသသော်လည်း မသက်သာရခြင်း အကြောင်းရင်းများ

ဆေးကုနေပါလျက်နဲ့ ဘာလို့မပျောက်တာလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ အမေးအများဆုံးပါ။

🚫ဆေးပတ်မလည်ခြင်း: သက်သာပြီဆိုပြီး ဆေးကို ကိုယ့်သဘောနဲ့ကိုယ် ရပ်လိုက်ခြင်း။
🚫လူနေမှုပုံစံ (Lifestyle) မပြောင်းလဲခြင်း: အစားအသောက်၊ အိပ်စက်မှုနဲ့ စိတ်ဖိစီးမှုတွေကို မထိန်းချုပ်နိုင်ရင် ဆေးကုသမှုဟာ ထိရောက်မှု အားနည်းသွားပါတယ်။
🚫ရောဂါ၏ သဘာဝ: အချို့သော နာတာရှည်ရောဂါတွေဟာ လုံးဝအမြစ်ပြတ်ဖို့ထက် "Control" (ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ဖို့) ကိုသာ ဦးတည်ကုသရတာ ဖြစ်ပါတယ်။
🚫ဆေးယဉ်ပါးခြင်း: ဆေးတစ်မျိုးတည်းကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ သုံးစွဲနေခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်က တုံ့ပြန်မှု မရှိတော့ခြင်း။

🟢၄။ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနည်း

ကုထုံးတိုင်းမှာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို အသိဉာဏ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်ဖို့ လိုပါတယ်။
နာတာရှည် အရေပြားရောဂါတွေအတွက် သောက်ရတဲ့ဆေးတွေ (ဥပမာ - Steroids, Immunosuppressants, သို့မဟုတ် Retinoids) ဟာ ရောဂါကို ထိန်းချုပ်ရာမှာ ထိရောက်ပေမဲ့ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအချို့ ရှိတတ်ပါတယ်။ အဖြစ်အများဆုံး ၅ မျိုးနဲ့ ၎င်းတို့ကို ကိုင်တွယ်ပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြပေးလိုက်ပါတယ်။

👉၁။ အစာအိမ်နှင့် အစာခြေစနစ် ပြဿနာများ (Gastrointestinal Issues)

ဆေးအများစုဟာ အစာအိမ်နံရံကို ထိခိုက်စေပြီး ဗိုက်အောင့်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။
• ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်: ဆေးကို အစာနှင့်အတူ သောက်ပါ။ ရေများများသောက်ပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: အစာအိမ်ဆေး (Antacids) ကို ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်ဖြင့် တွဲသောက်နိုင်ပါတယ်။ အစပ်နဲ့ အဆီအစိမ့်များတဲ့ အစားအစာတွေကို ရှောင်ပါ။

👉၂။ ကိုယ်ခံအားကျဆင်းပြီး ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်လွယ်ခြင်း (Increased Infection Risk)

Immunosuppressants (ကိုယ်ခံအားထိန်းဆေး) တွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားကို လျှော့ချလိုက်တဲ့အတွက် ဖျားနာတာ၊ မှိုစွဲတာတွေ ဖြစ်လွယ်တတ်ပါတယ်။
• ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်: လူထူထပ်တဲ့နေရာတွေကို ရှောင်ပါ။ လက်ကို စနစ်တကျဆေးပါ။ အသားစိမ်း၊ ငါးစိမ်းတွေ ရှောင်ပြီး အစားအစာကို ကျက်အောင်ချက်စားပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာများ ပြည်တည်ခြင်းဖြစ်ပါက ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းပြသပါ။

👉၃။ အရေပြားနှင့် နှုတ်ခမ်းများ အလွန်အမင်း ခြောက်သွေ့ခြင်း (Extreme Dryness)

အထူးသဖြင့် ဝက်ခြံ သို့မဟုတ် Psoriasis အတွက်သောက်တဲ့ Retinoid ဆေးတွေဟာ အရေပြား၊ နှုတ်ခမ်းနဲ့ မျက်စိတွေကို ခြောက်သွေ့စေပါတယ်။
• ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်: ဆေးစသောက်ကတည်းက Moisturizer (အစိုဓာတ်ထိန်းခရင်မ်) နှင့် Lip balm များကို ပုံမှန်သုံးပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: မျက်စဉ်းရည် (Artificial tears) ခတ်ပေးပါ။ ရေနွေးနဲ့ ရေချိုးခြင်းကို ရှောင်ပါ။

👉၄။ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်ချက် ပြောင်းလဲခြင်း (Liver & Kidney Stress)
ဆေးကို ရေရှည်သောက်ရတဲ့အတွက် အသည်းအင်ဇိုင်းတွေ တက်လာတာ ဒါမှမဟုတ် ကျောက်ကပ်က ဆေးကို စစ်ထုတ်ရခက်ခဲတာမျိုး ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
• ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်: အရက် လုံးဝရှောင်ပါ။ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားတဲ့အတိုင်း သွေးစစ်ခြင်း (Blood Test) ကို ပုံမှန်လုပ်ပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: ဆရာဝန်က ဆေးပမာဏကို လျှော့ချပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးခေတ္တရပ်နားခြင်း (Drug Holiday) ပြုလုပ်ပေးပါလိမ့်မယ်။

👉၅။ စိတ်ခံစားချက် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် အိပ်မပျော်ခြင်း (Mood Changes & Insomnia)

Steroid ဆေးတွေဟာ လူကို စိတ်တိုလွယ်စေတာ၊ စိုးရိမ်စိတ်များစေတာနဲ့ ညဘက်အိပ်မပျော်တာတွေကို ဖြစ်စေတတ်ပါတယ်။
• ကြိုတင်ကာကွယ်ရန်: ဆေးကို မနက်ပိုင်းမှာ သောက်ပါ။ အိပ်ခါနီး ကဖင်း (ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်ရည်) ရှောင်ပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: တရားမှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူလေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပေးပါ။ စိတ်မသက်မသာဖြစ်မှု ပြင်းထန်ပါက ဆရာဝန်ကို အသိပေးပါ။
• ဖြစ်လာလျှင်: ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာများ ပြည်တည်ခြင်းဖြစ်ပါက ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းပြသပါ။

📣စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကြံ့ခိုင်မှု (Mental Resilience)

မြန်မာလူနာတွေမှာ "ကံ၊ ကံ၏အကျိုး" ဆိုပြီး လက်လျှော့လိုက်တာမျိုး ရှိတတ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်ရှိ ဆေးပညာ တိုးတက်မှုတွေအရ ဆိုရီယေးစစ် (Psoriasis) နဲ့ သမင်ဖြူ (Vitiligo) လို ရောဂါတွေကိုတောင် သိသိသာသာ သက်သာအောင် လုပ်နိုင်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။

"ဘေးလူပြောတဲ့ စကားထက် အရေပြားရဲ့ တိုးတက်မှုကိုပဲ အာရုံစိုက်ပါ။ လမ်းခုလတ်မှာ စိတ်ပင်ပန်းတဲ့အခါ နားလို့ရပေမဲ့ ကုသမှုကိုတော့ လုံးဝ လက်မလျှော့လိုက်ပါနဲ့။"

🎯စနစ်တကျ ကုသမှုခံယူခြင်း၊ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကို အသိဉာဏ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ခြင်းကသာလျှင် အောင်မြင်သော ကုသမှုရလဒ်များကို ပေးနိုင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။

ဆက်လက်ရေးသားဖော်ပြပေးသွားပါမယ်ခင်ဗျာ။

ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

#ဒေါက်တာဝေယံဖြိုး
MBBS (YGN) Dip in P.Dermatology (UK)
MSc in P.Dermatology (UK)
အရေပြားကျန်းမာရေးဆရာဝန်

Dr Wai Yan Phyo

04/03/2026

28/02/2026

25/02/2026

23/02/2026

19/02/2026

16/02/2026

15/02/2026

14/02/2026

10/02/2026

07/02/2026

05/02/2026

01/02/2026

Address

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category