Global Food Safety Institute

02/03/2026

ဆံပင်အုပ် Hairnet - စားသောက်ကုန်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းခွင်ထဲ ဝင်သူတိုင်းကိုဆောင်းခိုင်းသင့်သလား။​
A. ဆောင်းခိုင်းရပါမယ်။
B. လူတိုင်းကို ဆောင်းခိုင်းစရာမလိုပါ။

01/03/2026

သောကြာနေ့ နံနက် ကိုးနာရီ။

Quality Manager မဇင်မာ၏ Email Inbox ထဲသို့ Complaint တစ်စောင် ဝင်လာသည်။ ဖတ်လိုက်သည်။ သူမ၏ မျက်နှာသည် ခဏအတွင်း ပြောင်းသွားသည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ဖြစ်နေသည့် နံနက်ခင်းမှ တင်းမာသည့် နံနက်ခင်းသို့ ခဏချင်း ကူးပြောင်းသွားသည်။

Supermarket Chain တစ်ခုမှ ဖြစ်သည်။ သူတို့ ရောင်းသည့် Butter Cake ထဲတွင် ဆံခြည်မျှင် တစ်ချောင်း တွေ့သည်ဟု ဓာတ်ပုံနှင့်တကွ ပို့ထားသည်။ Complaint Letter ၏ အဆုံးတွင် "အကယ်၍ ၇ ရက်အတွင်း Root Cause Analysis နှင့် Corrective Action Plan မပို့လျှင် ကျွန်ုပ်တို့အနေဖြင့် ထုတ်ကုန်များကို Delist လုပ်ရန် စဉ်းစားပါမည်" ဟု ရေးထားသည်။

Delist။ ထိုစကားလုံးသည် Food Industry တွင် သေဒဏ်နှင့် ညီသည်။
မဇင်မာသည် ချက်ချင်း ကိုအောင်မြင့်ထံ သွားသည်။ ကိုအောင်မြင့်က Complaint Letter ကို ဖတ်ပြီး မျက်နှာ တင်းသွား၏။

"Meeting ခေါ်" ကိုအောင်မြင့်က ခပ်တိုတိုပြောသည်။

တစ်နာရီအတွင်း Meeting Room ထဲတွင် လူစုံသည်။ ကိုရဲဝင်း ရှိသည်။ ကိုဇော်မင်း ရှိသည်။ မကေသီ ရှိသည်။ ဖြူဖြူထွေးလည်း ရှိသည်။ အားလုံး၏ မျက်နှာတွင် စိုးရိမ်မှုက အထင်းသား။

"ဆံပင်ခြည်က ဘယ်အဆင့်မှာ ဝင်သွားတာလဲ ဆိုတာ ရှာရမယ်" မဇင်မာက ပြောသည်။

ကိုရဲဝင်းက Production Record ကို ကြည့်သည်။ Batch Number ကို Trace လုပ်သည်။ ထိုနေ့ Line 3 တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Operator ဘယ်သူ ရှိသနည်း။ Hair Net ဝတ်ထားသလား။ GMP ကို လိုက်နာပါသလား။

ဖြူဖြူထွေးက ထိုအခိုက်တွင် လက်ထောင်သည်။
"အဲ့ဒီနေ့ ကျမ လိုင်းစစ်ပါတယ်" ဖြူဖြူထွေးက ပြောသည်။ မနက်တစ်ကြိမ်၊ ထမင်းစားနားပြီးတစ်ကြိမ် စစ်ပါတယ်။ အားလုံးလည်း Hairnet ဝတ်ထားပါတယ်။

"Checklist မှာရော Foreign Matter Check ပါသလား" မဇင်မာက မေးသည်။

ဖြူဖြူထွေး ခဏ ငြိမ်သွားသည်။
"ပါပါတယ်" သူမက ပြောသည်။ "ဒါပေမယ့် ... Visual Check ပဲ လုပ်တာပါ ... Cake အပေါ်ယံကိုပဲ ကြည့်တာပါ"

Meeting Room ထဲတွင် တိတ်ဆိတ်သွားသည်။

ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်သည် ဆံပင်ခြည်တစ်မျှင် မဟုတ်။ ဆံပင်ခြည်သည် လက္ခဏာသာ ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်မှာ System ၏ အားနည်းချက် ဖြစ်သည်။ GMP Compliance ကို စစ်ဆေးသည့် System မခိုင်မာခြင်း ဖြစ်သည်။

"Root Cause Analysis ကို ကျွန်တော် Lead လုပ်ပါမယ်" ကိုဇော်မင်းက ပြောသည်။ Project Manager ဖြစ်သူ ကိုဇော်မင်းသည် ဤကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးတွင် တည်ငြိမ်သည်။ "Fishbone Diagram ဆွဲမယ်။ 5 Why Analysis လုပ်မယ်။ ၃ ရက်အတွင်း Draft ထွက်အောင် လုပ်မယ်"
ကိုအောင်မြင့်က ခေါင်းညိတ်သည်။

မဇင်မာက ဖြူဖြူထွေး ဘက်သို့ ကြည့်သည်။ ဖြူဖြူထွေး၏ မျက်လုံးများတွင် မျက်ရည် ဝဲနေသည်။ သူမ၏ အမှားကြောင့်ဟု ခံစားနေသည်။
"ဖြူဖြူ" မဇင်မာက ပြောသည်။ သူမ၏ အသံက ပျော့ပြောင်းသည်။ "ဒါ ဖြူဖြူ တစ်ယောက်ထဲ အပြစ် မဟုတ်ဘူး။ System ကို ပြင်ရမှာ။ Checklist ကို ပြင်ရမှာ။ SOP ကို ပြင်ရမှာ"

Customer Complaint တစ်စောင်သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး စာတစ်ရွက်ဟု ထင်ရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုစာတစ်ရွက်၏ အလေးချိန်ကို ခံစားဖူးသူမှ သိသည်။ ထိုစာတစ်ရွက်ထဲတွင် Customer ၏ ယုံကြည်မှု ပျက်ခြင်း ရှိသည်။ လုပ်ငန်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာ ယိုင်ခြင်း ရှိသည်။ Delist ခံရလျှင် Revenue တစ်ခုလုံး ထိုးကျသွားနိုင်သည်။

ဆံခြည်မျှင် တစ်ချောင်း။ ထိုမျှသာ။ သို့ရာတွင် ထိုဆံခြည်မျှင် တစ်ချောင်း၏ အလေးချိန်ကို ချိန်ခွင်ဖြင့် ချိန်၍ မရနိုင်ပေ။
......
Food Industry ထဲက Professional တွေနေ့စဥ်ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတွေနဲ့ ဖြေရှင်းပုံတွေကို ဆက်လေ့လာချင်တယ်ဆိုရင် Comment မှာပေးထားတဲ့ လင့်ကနေ Viber Group ကိုလည်း join ထားလို့ရပါတယ်။

28/02/2026

ဖြူဖြူထွေးသည် In-process QC ဖြစ်သည်။ သူမ၏ တာဝန်မှာ Production Line ပေါ်တွင် ထုတ်ကုန်တိုင်းကို စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။

သူမ၏ လက်ထဲတွင် Checklist တစ်ရွက် ရှိသည်။ ဘောပင်တစ်ချောင်း ရှိသည်။ သို့ရာတွင် သူမ၏ ခေါင်းထဲတွင်မူ မေးခွန်း တစ်ခု ရှိသည်။
"ဒီပေါင်မုန့်က Pass လား Fail လား"

ရိုးရိုး မေးခွန်းလို ထင်ရသည်။ သို့ရာတွင် ဖြူဖြူထွေး အဖို့ ထိုမေးခွန်းသည် ရိုးရိုး မဟုတ်။ ပေါင်မုန့်၏ အပေါ်ယံ အရောင်က ညိုရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ ညိုရင့်ရောင် ဆိုသည်မှာ Pass ဖြစ်သလား။ ညိုလွန်းသည်ဟု ဆိုရမလား။ ဘယ်အဆင့်ထိ ညိုလျှင် Pass ဖြစ်သနည်း။ ဘယ်အဆင့်မှ ညိုလျှင် Fail ဖြစ်သနည်း။

ဖြူဖြူထွေးသည် ပေါင်မုန့်ကို လက်ထဲ ကိုင်ရင်း Quality Manager မဇင်မာ ရှိရာသို့ သွားသည်။

"အစ်မဇင်မာ၊ ဒီပေါင်မုန့် Pass လို့ ရမလား"

မဇင်မာသည် Lab ထဲတွင် ထိုင်နေ၏။ သူမ၏ စားပွဲပေါ်တွင် Micro Report များ၊ Supplier COA များ စုပုံနေသည်။ သူမ၏ မျက်မှန်အောက်မှ မျက်လုံးများသည် ပင်ပန်းနေသည့်တိုင် ဖြူဖြူထွေးကို ကြည့်သည့်အခါ ပျော့ပြောင်းသွားသည်။ မဇင်မာသည် ဖြူဖြူထွေးကို သဘောကျသည်။ အမှားများသည့်တိုင် သင်ယူလိုစိတ် ရှိ၍ ဖြစ်သည်။

"ပြကြည့်" မဇင်မာက လက်ကို ဆန့်သည်။
ပေါင်မုန့်ကို ကြည့်သည်။ ခဏကြာသည်။

"Pass ပေါ့" မဇင်မာက ပြောသည်။

"ဒါပေမယ့် အစ်မ၊ မနေ့က ဒီလောက် ညိုတာကို Fail လုပ်ခိုင်းတယ် မဟုတ်လား"

မဇင်မာ ခဏ ငြိမ်သွားသည်။ ရှပ်ပြာရှပ်ပြာ ဖြစ်တတ်သူ ဖြူဖြူထွေး၏ လေးလေးနက်နက်မေးသည့် မေးခွန်းက ပြဿနာကို တုတ်နဲ့ထိုးလိုက်သလိုပင်ဖြစ်သည်။

ပြဿနာ၏ အရင်းအမြစ်ကို ဖြူဖြူထွေး မသိဘဲ သွားထိမိခြင်း ဖြစ်သည်။ မုန့်တိုက်တွင် Specification မရှိ။ ပေါင်မုန့် အရောင် ဘယ်လောက် ညိုလျှင် Pass ဆိုသည့် Standard Color Reference မရှိ။ ပေါင်မုန့်၏ အမြင့် ဘယ်နှစ်စင်တီမီတာ ရှိရမည် ဆိုသည့် Height Specification မရှိ။ ပေါင်မုန့်၏ အတွင်းသား Texture ဘယ်လို ဖြစ်ရမည် ဆိုသည့် Sensory Standard မရှိ။

ရှိသည်ဟူ၍ QC စစ်သူ တစ်ယောက်ချင်းစီ၏ ခေါင်းထဲက "မှတ်ဥာဏ်နှင့် ခံစားချက်" သာ ရှိသည်။

မဇင်မာ စစ်လျှင် တစ်မျိုး။ ဖြူဖြူထွေး စစ်လျှင် တစ်မျိုး။ ညဖက် QC ကိုမင်းသူ စစ်လျှင် နောက်တစ်မျိုး။ လူတစ်ယောက်၏ "ရမယ်ထင်တယ်" သည် နောက်တစ်ယောက်၏ "မရဘူးထင်တယ်" ဖြစ်နေသည်။

ထိုညနေတွင် မဇင်မာသည် စက်ရုံမန်နေဂျာ ကိုအောင်မြင့်ထံ သွားသည်။

"Product Specification Document အပြည့်အစုံ ရေးဖို့ လိုပါပြီ Plant Manager" မဇင်မာက ပြောသည်။ "ထုတ်ကုန်တိုင်းအတွက် Color Standard၊ Size Specification၊ Weight Range၊ Sensory Criteria အကုန် Define လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်"

ကိုအောင်မြင့်က ခေါင်းညိတ်သည်။ သို့ရာတွင် သူ့မျက်နှာတွင် နောက်ထပ် မေးခွန်း တစ်ခု ရှိသည်။
"ဘယ်လောက် ကြာမလဲ"
"R&D နဲ့ တွဲလုပ်ရင် တစ်လလောက် ကြာပါမယ်"
"အဲဒါတွေလုပ်နေတုန်း Production က ဘယ်လိုထုတ်ရမှာလဲ"
"လိုင်းမရပ်ရပါဘူး" မဇင်မာက ပြောသည်။ "ထုတ်ရင်းနဲ့ပဲ Standard ချရမှာပါ"

ဤသည်မှာ Food Industry ၏ ထာဝရ ပြဿနာ ဖြစ်သည်။ သွားနေသည့် ရထားကို ပြင်ရခြင်းနှင့် တူလှသည်။ ရပ်၍ မရ။ ရပ်လျှင် ဆိုင်များတွင် မုန့် ပြတ်မည်။ စားသုံးသူက မစောင့်။ ကိုယ့်နေရာတွင် အခြားတံဆိပ်များက နေရာယူသွားလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ပြေးရင်းလွှားရင်းပင် ပြင်ဆင်ရသည်။

Specification မရှိဘဲ ထုတ်ကုန်ကို ထုတ်နေခြင်းသည် မျက်စိမှိတ်ပြီး ကားမောင်းနေခြင်းနှင့် တူသည်ဟု မဇင်မာ ယုံကြည်သည်။ ယခုအချိန်ထိ ဘာမှ မတိုက်သေးသည်မှာ ကံကောင်း၍သာ ဖြစ်သည်။ ကံကို အမြဲတမ်း အားကိုး၍ မရ။

ဖြူဖြူထွေးသည် ထိုညနေတွင် Lab ထဲရှိ စားပွဲလေးပေါ်တွင် ပေါင်မုန့် နမူနာများကို တစ်တန်းစီ ချထားကာ မျက်လုံးကို သေးသေးလေး မှိတ်ပြီး အရောင်ချင်း နှိုင်းယှဉ်နေ၏။

"ဒါက ညိုရင့်ရောင်။ ဒါက ညိုဝါရောင်။ ဒါက ... ဒါက ဘာရောင်လဲ မသိတော့ဘူး"

သူမသည် သူမ၏ မျက်လုံးကို မယုံကြည်သည့်ဟန်ဖြင့် ခေါင်းကို ယမ်းနေ၏။ Specification ဆိုသည့် အရာဖန်တီးခြင်းက ဘယ်တော့မှပြီးမလဲဟူသော မေးခွန်းကမူ သူမ၏ ခေါင်းထဲတွင် တဝဲလည်လည်ဖြစ်နေသည်။

27/02/2026

Allergen Post #8 - ဓာတ်မတည့်တဲ့သူကို ကျွန်မတို့ ဘယ်လို ကူညီနိုင်မလဲ

နောက်ဆုံးအနေနဲ့ ပြောချင်တာက ဓာတ်မတည့်မှုဆိုတာ ဓာတ်မတည့်တဲ့သူတစ်ယောက်တည်းရဲ့ ပြဿနာ မဟုတ်ဘူးဆိုတာပဲ။ သူ့ပတ်ဝန်းကျင်က လူတွေ နားလည်မှုရှိမရှိက သူ့အသက်ကို ကယ်နိုင်သလို၊ အသက်အန္တရာယ်လည်း ဖြစ်စေနိုင်တယ်။

ဥပမာပြောရရင် ကိုယ့်ရုံးက လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်က မြေပဲ ဓာတ်မတည့်ဘူးဆိုပါတော့။ ကိုယ်က နေ့လည်စာ မြေပဲပါတဲ့မုန့်စားပြီး လက်သေချာမဆေးဘဲ သူ့ရဲ့အသုံးအဆောင်တွေ သွာားကိုင်မိတယ်။ ဓာတ်မတည့်တဲ့သူက အဲဒီပစ္စည်းတွေကို ကိုင်ပြီး မျက်လုံးကို ပွတ်မိတယ်ဆိုရင် သူ့မျက်လုံးကြီး ဖူးယောင်သွားနိုင်တယ်။ ဒါက ကိုယ့်ကြောင့် ဖြစ်တာ။ ကိုယ်က ရည်ရွယ်ချက်မရှိပေမယ့် ကိုယ့်ရဲ့ သတိမထားမှုက သူ့ကို ထိခိုက်စေတယ်။

ဒါကြောင့် ကျွန်မတို့ လုပ်ပေးနိုင်တာတွေ ရှိတယ်။

(၁) စားသောက်ဆိုင်တွေမှာ Food Allergy အကြောင်းသင်ထားပေးပါ။ စားသုံးသူက မြေပဲပါလား၊ ငါးပိ/ ပုဇွန်ခြောက်ပါလား စသည်ဖြင့် အသေးစိတ်မေးနေရင် သူက မြေပဲ၊ ငါးပိ၊ ငါးခြောက်တွေကို ဓါတ်မတည့်လို့ မေးတာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ စိတ်ရှည်ရှည်နဲ့ တိတိကျကျဖြေပေးပါ။

(၂) ဓာတ်မတည့်တဲ့သူက ဒီဟာ မစားဘူးလို့ ပြောရင်၊ ကျွန်မတို့ မြန်မာ့ရိုးရာအတိုင်း အတင်းကျွေးတာ၊ ပန်းကန်ထဲထည့်ပေးတာတွေ မလုပ်ပါနဲ့။

(၃) ကိုယ်က အိမ်ရှင်လုပ်ပြီး ဧည့်ခံတဲ့အခါတွေမှာလည်း ကိုယ်ကျွေးတဲ့ အစားအသောက်ထဲမှာ ဘာတွေပါတယ်ဆိုတာ စားတဲ့သူတွေ သိအောင်ပြောပြပါ။

(၄) ကိုယ့်ကလေးရဲ့ ကျောင်းမှာ ဓာတ်မတည့်တဲ့ ကလေးရှိနိုင်တယ်ဆိုတော့ ကိုယ့်ကလေးကို နားလည်အောင် ရှင်းပြထားပါ။

ဒီလို အမူအကျင့်သေးသေးလေးတွေက တစ်ယောက်ယောက်ရဲ့ အသက်ကို ကယ်တင်နိုင်တယ်။

Facebook ဝင်ရခက်တဲ့သူတွေအနေနဲ့ Comment မှာပေးထားတဲ့ Global Food Safety Institute Viber Channel ကို join ထားလို့ရပါတယ်။

26/02/2026

Allergen Post #7: ၉။ ကလေးဘဝက ဓာတ်မတည့်တာ ကြီးလာရင် ပျောက်သွားနိုင်သလား

ဒါက မိဘတွေ အများဆုံးမေးတဲ့ မေးခွန်းပဲ။ ရိုးရိုးသားသား ပြောရရင် တချို့ ပျောက်နိုင်တယ်။ တချို့ မပျောက်ဘူး။ ဒါက ဘာအမျိုးအစား ဓာတ်မတည့်တယ်ဆိုတာ ပေါ်မူတည်တယ်။

ဥပမာပြောရရင် နို့ဓာတ်မတည့်တဲ့ ကလေးတွေထဲက ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်က အသက် ၅ နှစ် ၆ နှစ်လောက်ရောက်ရင် ပျောက်သွားတတ်တယ်။ ဥ ဓာတ်မတည့်တာလည်း ကလေးဘဝမှာ ပျောက်သွားနိုင်တယ်။ ဒါကတော့ သတင်းကောင်းပဲ။

ဒါပေမယ့် မြေပဲ ဓာတ်မတည့်တာကျတော့ ပျောက်သွားတဲ့ သူက ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းလောက်ပဲ ရှိတယ်။ အခွံမာသီး ဓာတ်မတည့်တာ၊ ပုဇွန် ငါး ဓာတ်မတည့်တာတွေက တစ်သက်လုံး ကြာနိုင်တယ်။ ဒါကို မိဘတွေ သိထားဖို့ လိုတယ်။ ကလေးကြီးလာရင် အလိုလို ပျောက်သွားမှာပဲဆိုပြီး ဆရာဝန်ဆီ မပြဘဲ ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ် ပြန်ကျွေးစမ်းကြည့်တာ အရမ်းအန္တရာယ်ကြီးတယ်။

ကလေးရဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ပျောက်သွားပြီလား မပျောက်သေးဘူးလား ဆိုတာကို ဆရာဝန်ရဲ့ ကြီးကြပ်မှုအောက်မှာပဲ စစ်ဆေးရတာ။ ကိုယ့်ဘာသာ အိမ်မှာ စမ်းကျွေးကြည့်ဖို့ ဆိုတာ ဘယ်တော့မှ မလုပ်ပါနဲ့။

25/02/2026

Allergen Post #6: Allergen Label ဖတ်တတ်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။

ဆိုင်ကနေ ထုပ်ပိုးအစားအသောက် ဝယ်တဲ့အခါ အနောက်ဘက်ကို လှန်ကြည့်ပါ။ ပါဝင်ပစ္စည်းစာရင်း ရေးထားတာ တွေ့မယ်။ အဲဒီစာရင်းကို ဖတ်တတ်ဖို့ လိုတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဓာတ်မတည့်တဲ့ ပစ္စည်းတွေက ကိုယ်မထင်တဲ့ နေရာတွေမှာ ပုန်းအောင်းနေလို့ပဲ။

ဥပမာပြောရရင် ချောကလက်ဘားတစ်ခု ဝယ်တယ်။ ချောကလက်ပဲပါတယ် ထင်တယ်။ ဒါပေမယ့် label ကို ဖတ်ကြည့်တော့ "may contain traces of peanuts" လို့ ရေးထားတယ်။ ဆိုလိုတာက ချောကလက်ထဲမှာ မြေပဲ တမင်ထည့်ထားတာ မဟုတ်ပေမယ့် မြေပဲပါတဲ့ ပစ္စည်းတွေနဲ့ အတူတူ စက်ရုံထဲမှာ ထုတ်လုပ်ထားတာ။ ဒါကြောင့် မြေပဲအနည်းငယ် ရောနေနိုင်တယ်။ မြေပဲ ဓာတ်မတည့်တဲ့ ကလေးအတွက် ဒါက အန္တရာယ်ရှိတယ်။

နောက်ထပ်သတိထားရမယ့် အချက်က ဓာတ်မတည့်တဲ့ ပစ္စည်းတွေကို တခြားနာမည်နဲ့ ရေးထားတတ်တာ။ နို့ကို milk လို့ မရေးဘဲ casein လို့ ရေးထားတယ်။ whey လို့ ရေးထားတယ်။ ပဲပိစပ်ကို soy lecithin လို့ ရေးထားတယ်။ ဂျုံကို wheat starch လို့ ရေးထားတယ်။ ဒါတွေကို မသိရင် ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ် ဓာတ်မတည့်တဲ့ ပစ္စည်း ဝယ်စားမိနိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဓာတ်မတည့်မှု ရှိတဲ့သူတွေ label ဖတ်တတ်ဖို့ အရမ်းအရေးကြီးတယ်။ ပျင်းတယ်ဆိုပြီး ကျော်မသွားပါနဲ့။ အဲဒီ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းက ကိုယ့်အသက်ကို ကယ်နိုင်တယ်။

24/02/2026

သင်တန်းပြီးသွားပေမယ့် Group ထဲမှာ ဆက်ရှိနေပြီး တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် အားပေးကူညီကြမယ်။ Founder များ လုပ်ငန်းတွေအဆင်ပြေချောမွေ့ကြပါစေ။

Foodie Founder Batch 5 အွန်လိုင်းသင်တန်းလေးကတော့ ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပါပြီ။

ပြောရရင် Batch 5 က ကျွန်မအတွက် အရမ်းစိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းခဲ့တယ်။ နယ်ပယ်အစုံ နောက်ခံအကြောင်းအရာအစုံကနေ လာကြတဲ့ သင်တန်းသား သင်တန်းသူတွေက တစ်ယောက်ချင်းစီ သူတို့ရဲ့ စိန်ခေါ်မှုတွေ အတွေ့အကြုံတွေကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောကြတယ်။ မေးကြတယ်။ ဆွေးနွေးကြတယ်။

အဲဒီ energy က အတန်းတစ်ခုလုံးကို အသက်ဝင်စေခဲ့တယ်။ ဒါက ကျွန်မတစ်ယောက်တည်း စိတ်အားထက်သန်နေလို့ ဖြစ်လာတာ မဟုတ်ဘူး။ တက်ရောက်သူတစ်ယောက်ချင်းစီရဲ့ သင်ယူလိုစိတ်ကြောင့် ဖြစ်လာတာ။ ဒါကြောင့် တစ်ယောက်ချင်းစီကို ကျေးဇူးအများကြီး တင်ပါတယ်။

ဒီနေ့ ဘာတွေ ဆွေးနွေးခဲ့ကြလဲ ပြောရရင် ကိုယ့်ဝါသနာကို စီးပွားရေးအဖြစ် ဘယ်လိုပြောင်းမလဲဆိုတာ ပြောကြတယ်။

ဝါသနာရှိရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူးဆိုတာ အားလုံး သဘောပေါက်ကြတယ်။ ပြီးတော့ ဈေးကွက်ထဲမှာ တစ်မူထူးခြားတဲ့ ထုတ်ကုန်ဆိုတာ ဘယ်လိုဖန်တီးရမလဲ ဆွေးနွေးကြတယ်။ ထူးခြားချင်တိုင်း ထူးခြားလို့ ရတာ မဟုတ်ဘူး။ ဈေးကွက်က လိုအပ်နေတဲ့ ထူးခြားမှုကို ရှာရတာ။

ပြီးတော့ လုပ်ငန်းကို အိမ်ကနေပဲ ဘယ်လိုစမလဲ ဆိုတာကိုလည်း လက်တွေ့ကျကျ ဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့ကြတယ်။ အိမ်မီးဖိုချောင်ကနေ စတာနဲ့ လုပ်ငန်းတစ်ခု စတာ မတူဘူးဆိုတာ ဒီအတန်းမှာ ရှင်းသွားကြမယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။

သင်တန်းသားတွေက ဘာပြောခဲ့ကြလဲ ဆိုရင်...
ZZM က "ပေးရတာထက် ပိုရတယ်။ သင်တန်းတက်ရတာ တန်တယ်လို့ ခံစားရတယ်" လို့ ပြောတယ်။ ကျွန်မအတွက် ဒါက အကောင်းဆုံး feedback ပဲ။ သင်တန်းတစ်ခုက တန်ဖိုးရှိတယ်ဆိုတာ certificate ရလို့ မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်လုပ်ငန်းမှာ တကယ်အသုံးချလို့ ရတဲ့ အသိပညာတွေ ရသွားလို့ တန်တာ။

Kmmn ကလည်း ပြောတယ်။ ဒီသင်တန်းလေးကို တက်ခွင့်ရတာ community လေးတစ်ခု ထပ်ရလာတယ်။ ဗဟုသုတတွေ တိုးတယ်။ မတူတဲ့ စဉ်းစားပုံတွေ ရခဲ့တယ်ဆိုပြီး ပြောတယ်။ ဒါက ကျွန်မတို့ အစကတည်းက ရည်ရွယ်ခဲ့တာပဲ။

သင်တန်းဆိုတာ ဆရာက သင်ပြီး တပည့်က နားထောင်ရုံ မဟုတ်ဘူး။ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အတွေ့အကြုံတွေ ဖလှယ်ပြီး အတူတူ ကြီးထွားတဲ့ community တစ်ခု ဖြစ်စေချင်တာ။ Batch 5 မှာ အဲဒါကို ရခဲ့တယ်ဆိုတော့ ကျွန်မ ကျေနပ်ပါတယ် တကယ်ပြောတာ။

သင်တန်းပြီးသွားပေမယ့် Foudner တို့ရဲ့ ခရီးက အခုမှ စတာပဲ။
သင်တန်းသားတွေ သင်ခန်းစာတွေကို အချိန်မရွေး ပြန်ကြည့်နိုင်ဖို့ Video Recording တွေကို ကြည့်လို့ရအောင် စီစဉ်ပေးထားပါတယ်။ တစ်ခါကြည့်ပြီး နားမလည်သေးတာရှိရင် ထပ်ကြည့်ပါ။ နှစ်ခါ သုံးခါ ကြည့်ရင် ပထမတစ်ခါ လွတ်သွားတာတွေ ထပ်တွေ့လာမယ်။

သင်တန်းအစမှာကတည်းက ကတိပေးထားသလို နောင်ဖွင့်မယ့် Batch တိုင်းမှာ Batch 5 သင်တန်းသားတွေ အခမဲ့ ပြန်လည် join နိုင်ပါတယ်။ batch အသစ်တိုင်းမှာ လူအသစ်တွေနဲ့ ဆွေးနွေးရင် ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ် မြင်မထားတဲ့ ရှုထောင့်တွေ ထပ်ရမယ်။ အတွေ့အကြုံအသစ်တွေ ထပ်ရမယ်။ ဒါကြောင့် ပြန်လာပါ။

ကိုယ်ပိုင် brand တစ်ခု ခိုင်ခိုင်မာမာ ပေါ်ထွက်လာတဲ့အထိ ကျွန်မတို့ community ကနေ ဆက်လက်ပံ့ပိုးပေးသွားမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်ယောက်တည်း ရုန်းကန်နေစရာ မလိုပါဘူး။

အိမ်ရှင်မ ဘဝကနေ လုပ်ငန်းရှင်ဘဝကို ပြောင်းလဲဖို့ ခြေလှမ်းစတင်လိုက်ကြပြီ။ ခြေလှမ်းစတာက အခက်ဆုံးအဆင့်ပဲ။ ဒါကို Batch 5 Founder တွေ လုပ်ပြီးပြီ။ ကျန်တာက ဒီခြေလှမ်းပေါ်မှာ ဆက်လျှောက်ဖို့ပဲ ကျန်တော့တာ။

Founder တို့အားလုံး အမြန်ဆုံး အောင်မြင်ပါစေ။

23/02/2026

Allergen Post #5
Cross-contact ဆိုတာ ဘာလဲ။ မီးဖိုချောင်မှာ ဘယ်လို ဖြစ်တတ်လဲ။

ဒါက မမြင်ရတဲ့ အန္တရာယ်ဆိုတော့ လူအများစု သတိမထားမိဘူး။
Cross-contact ဆိုတာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်းပြောရရင် ဓာတ်မတည့်တဲ့ အစားအစာက ဓာတ်မတည့်မှုမပါတဲ့ အစားအစာထဲကို ကူးစက်သွားတာပဲ။

ကျွန်မကိုယ်တိုင် ဖြစ်ဘူးတဲ့အဖြစ်တစ်ခုကို ဥပမာအဖြစ် ပြောပြမယ်။ ကျွန်မက ပင်လယ်စာတစ်ချို့ကို Allergic Reaction ဖြစ်တတ်တယ်။ တစ်ခါကတော့ ကျွန်မအမျိုးသားနဲ့အတူ အပြင်မှာ စားတာ သူကပင်လယ်စာ ထမင်းကြော်မှာပြီး ကျွန်မကတော့ ကြက်သားထမင်းကြော်မှာတယ်။ သူမှာထားတဲ့ ပင်လယ်စာ ထမင်းကြော်က အရင်ရောက်လာတယ်။ ကျွန်မရဲ့ ကြက်သားထမင်းကြော်က နောက်မှရောက်လာတယ်။ ကျွန်မစားနေတုန်း တစ်ဝက်လောက်ပဲရှိသေးတယ် လျှာပေါ်မှာ စပြီးထူထူကြီး ဖြစ်လာတယ်။

သိလိုက်ပါပြီ ပင်လယ်စာထမင်းကြော် ကြော်ပြီး ဒယ်အိုးကိုပြောင်အောင်မဆေးဘဲ ကြက်သားထမင်းကြော် ဆက်ကြော်လိုက်ပြီဆိုတာ။

ပင်လယ်စာက ကျွန်မထမင်းကြော်ထဲမှ မပါဘဲလို့တွေးနေတာလား။ ကျွန်မထမင်းကြော်ထဲကို ပင်လယ်စာတော့ မပါပါဘူး၊ ဒါပေမယ့် သူတို့ဆီက (ကျွန်မခန္ဓာကိုယ်က အလွန်အမင်းတုန့်ပြန်မယ့်) ပရိုတိန်းက အိုးမျက်နှာပြင်မှာ ကျန်ခဲ့လို့ပါ။ အဲဒီမပြောင်တဲ့အိုးနဲ့ ကြော်ထားတဲ့ ထမင်းကြော်ကကို ပုဇွန်ဓာတ်မတည့်တဲ့သူ စားရင် ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်နိုင်တယ်။ ဒါကြောင့် ဓာတ်မတည့်တဲ့သူအတွက် ချက်ပြုတ်ပေးရင် လုံးဝသန့်တဲဆီနဲ့ အိုးခွက်တွေ သုံးဖို့ လိုတယ်ဆိုတာ နားလည်ပေးစေချင်တယ်။ ကျွန်မတို့ဆီမှာ Allergen အကြောင်း အသိနည်းသေးတဲ့အတွက် ဒီလိုပြဿနာတွေ ခဏခဏကြုံရတယ်။

Allergen ပစ္စည်းပါတဲ့ထုတ်ကုန်တွေရော၊ Allergen မပါတဲ့ ထုတ်ကုန်တွေပါထုတ်လုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းခွင်တွေမှာလည်း Cross-contact ပြဿနာတွေရှိတတ်ပါတယ်။

လုပ်ငန်းခွင် Allergen ပြဿနာတွေကို ဖြေရှင်းဖို့လိုတယ်ဆိုရင် Global Food Safety Institute (Viber 09-7645-740-71) ကို ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။

22/02/2026

တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့သူတွေ၊ အခြေအနေအရ မေးခွန်းတွေမမေးနိုင်ပေမယ့် တိုးတိုးတိတ်တိတ် အစအဆုံး လိုက်ပါနားထောင်သွားသူတွေအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။
တောင်းဆိုချက်အများဆုံးဖြစ်တဲ့ Shelf-life သင်တန်းကို မတ်လထဲမှာ ဖွင့်ပါမယ်။ အသေးစိတ်ကိုမကြာခင် ကြေငြာပါမယ်။

Webinar Recap

စားသောက်ကုန်လုပ်ငန်းတစ်ခု စတင်ဖို့ လမ်းစရှာဖွေနေကြသူပေါင်း ၅၀ ကျော်နဲ့ Webinar လေးကတော့ ပြီးဆုံးခဲ့ပါပြီ။

ဒီ Webinar မှာ ကျွန်မ အဓိကပြောချင်ခဲ့တာက ထုတ်ကုန်နဲ့ ဈေးကွက်ကြားက ချိတ်ဆက်မှုပဲ။ ထုတ်ကုန်တစ်ခုထဲ တစိုက်မတ်မတ် စဥ်းစားပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ခြောက်ပြစ်ကင်း သဲလဲစင် ထုတ်ကုန်ကို ဖန်တီးနေတုန်း ဈေးကွက်က ရှေ့ရောက်သွာားတာ လှမ်းတောင်မမြင်ရတော့ဘူး ဆိုတဲ့ အဖြစ်တွေ ရှိတယ်။ ကိုယ့်ဟင်းခတ်မှုန့်က အကောင်းဆုံးပဲဆိုပြီး နှစ်နဲ့ချီ ပြင်ဆင်နေတုန်း ဈေးကွက်က ကိုယ့်ကို စောင့်မနေဘူး၊ ပြောင်းလဲတိုးတက်သွားတာ။

တစ်ဖက်မှာကျတော့ ဈေးကွက်အကြိုက်ပဲ လိုက်ပြီး ထုတ်ကုန်ကို တကယ်တန်ဖိုးထား မထုတ်လုပ်တဲ့သူတွေ ရှိတယ်။ ဒီလိုလုပ်ရင် ပထမတစ်ခါ ရောင်းလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဒုတိယတစ်ခါ customer ပြန်မလာဘူး။ ဒါက ယုံကြည်မှု မတည်ဆောက်နိုင်လို့။

ဒါကြောင့် ထုတ်ကုန်နဲ့ ဈေးကွက်ကြားမှာ ပေါင်းကူးပေးမယ့် ထုတ်လုပ်မှုစနစ်ဆိုတာ ဘယ်လောက် အရေးကြီးတယ်ဆိုတာကို အတူတူ ဆွေးနွေးခဲ့ကြတယ်။

ဒီ Webinar မှာ တက်ရောက်သူတွေဆီက မေးခွန်းတွေ အများကြီး ဝင်လာတယ်။ ဆွေးနွေးနေရင်း ကျွန်မ တစ်ခုသတိထားမိတာက လူတိုင်းက တူညီတဲ့ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိနေကြတာပဲ။ ဒါကြောင့် ဘယ်သူက ဘာမေးခဲ့တယ်ဆိုတာ ဒီမှာ မျှဝေပေးချင်တယ်။ ကိုယ်သိချင်တာတွေနဲ့ တူနေရင် ဒီအသိပညာ လိုအပ်နေတာ ကိုယ်တစ်ယောက်တည်း မဟုတ်ဘူးဆိုတာ သိစေချင်လို့ပဲ။

Shelf Life ကိစ္စ ကို လူအများဆုံး မေးခဲ့ကြတယ်။ Kmmn က shelf life အကြောင်း သင်တန်းရှိမရှိ မေးတယ်။ ဒါတင်မကဘူး ထုတ်ကုန်တစ်ခုရဲ့ shelf life ရက်ကို ဘယ်လိုတွက်ချက်ရတယ်ဆိုတာ ကိုယ်တိုင်လုပ်တတ်ချင်တယ်လို့ ပြောတယ်။ ဒါက အရမ်းကောင်းတဲ့ မေးခွန်းပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ shelf life ကို ခန့်မှန်းချက်နဲ့ သတ်မှတ်တဲ့သူက အများကြီးပဲ။ ၃ လခံမယ်ထင်တယ်ဆိုပြီး ရေးလိုက်တယ်။ ဒါပေမယ့် တကယ် ၃ လခံရဲ့လားဆိုတာ ဘယ်သူမှ မစစ်ဘူး။ ဒါက customer ရဲ့ ကျန်းမာရေးနဲ့ တိုက်ရိုက်ဆိုင်တဲ့ ကိစ္စဖြစ်တဲ့အပြင်၊ FDA guideline တွေနဲ့မကိုက်ညီရင် စျေးကွက်ထဲက ပစ္စည်းတွေ ပြန်သိမ်းခိုင်းနိုင်တဲ့အတွက် ခန့်မှန်းခြေနဲ့ မလုပ်သင့်ဘူး။

Preservative အကြောင်း လည်း မေးခဲ့ကြတယ်။ သဘာဝအတိုင်း တာရှည်ခံအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲဆိုတာ သိချင်ကြတယ်။ ဒီခေတ်မှာ consumer တွေက preservative-free ဆိုတဲ့ စာတန်းကို ရှာနေကြတယ်။ ဒါပေမယ့် preservative မထည့်ဘဲ ထုတ်ကုန်ကို တာရှည်ခံအောင်လုပ်ဖို့ ဆိုတာ process control ကို သေချာနားလည်ရတယ်။ pH ချိန်ညှိတာ၊ water activity ကို ထိန်းတာ၊ packaging method ရွေးချယ်တာ ဒါတွေက science ပဲ။ ခံစားချက်နဲ့ လုပ်လို့ မရဘူး။

ရှိပြီးသား ထုတ်ကုန်ကို ပိုကောင်းအောင်လုပ်ချင်တဲ့သူ လည်း ရှိတယ်။ MOM က သဘာဝဟင်းခတ်မှုန့် လုပ်နေပြီးသားပဲ။ ဒါပေမယ့် ပိုကောင်းအောင် ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ သိချင်တယ်။ ဒါက ကောင်းတယ်။ ရှိပြီးသားဟာကို ပိုကောင်းအောင်လုပ်ချင်တဲ့ စိတ်ဆိုတာ လုပ်ငန်းရှင်တစ်ယောက်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်ပဲ။

Labelling နဲ့ Certification ကိစ္စ ကိုလည်း မေးခဲ့ကြတယ်။ ဘယ်လို label ရေးရမလဲ။ အ/စ ဆိုတာ ဘာလဲ။ FDA ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ။ ISO ဆိုတာ ဘာလဲ။ ပြည်တွင်းရောင်းတာနဲ့ နိုင်ငံခြားပို့တာ certificate ကွာသလား။ ဒါတွေ တစ်ခုချင်းစီက ကြီးတဲ့ အကြောင်းအရာတွေပဲ။ ဒါပေမယ့် ကျွန်မ ပြောချင်တာက certification ဆိုတာ ကြောက်စရာ မဟုတ်ဘူး။ ဘယ်အဆင့်ကို ဘယ်လို တက်ရမလဲ သိရုံပဲ လိုတာ။

ဈေးကွက်ထဲ ဘယ်လိုဖေါက်ရမလဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်းလည်း ဝင်ခဲ့တယ်။ Akayee Aung က ရှိပြီးသား ပေါချောင်ကောင်း ဈေးကွက်ကို ဘယ်လိုကျော်ရမလဲ မေးတယ်။ ဒါက လုပ်ငန်းအသစ်စတဲ့သူတိုင်း ရင်ဆိုင်ရတဲ့ မေးခွန်းပဲ။ ဈေးကွက်ထဲမှာ ရှိပြီးသားသူတွေက ခိုင်ခိုင်မာမာ ရပ်နေပြီ။ ကိုယ်က အသစ်ဝင်လာတဲ့သူ။ Quality နဲ့ Price ကြားမှာ ဘယ်လို balance ယူရမလဲ ဆိုတာ ကိုယ့်ထုတ်ကုန်ရဲ့ value proposition ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သတ်မှတ်ထားမှ ဖြေလို့ရမယ်။

Chemical Hazard ပြဿနာ ကိုလည်း ပဲအမျိုးမျိုးကို ပိုးသတ်ဆေးအုပ်တဲ့အကြောင်းကို စိုးရိမ်တယ်ဆိုတာလည်း ဆွေးနွေးကြတယ်။ ဒါက food safety ရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး ကိစ္စတစ်ခုပဲ။ ကိုယ့်ထုတ်ကုန်ထဲမှာ ဘာတွေ ပါနေလဲ ဆိုတာ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် မသိရင် customer ကို ဘယ်လို ယုံကြည်မှုပေးမလဲ။

သင်တန်းအကြောင်း မေးခဲ့ကြတဲ့ နန်း² ရော Eliz ရော ကျန်တဲ့သူတွေပါ ဘာတွေလိုအပ်နေသလဲ ကျွန်မ သိခဲ့ရတယ်။ အပြင်သင်တန်း ရှိမရှိ၊ သင်တန်းကြေး ဘယ်လောက်လဲ၊ In-person တက်လို့ ရမရ ဒါတွေ မေးခဲ့ကြတယ်။ Foodie Founder သင်တန်းရော Inno-Safe သင်တန်းရော ဘယ်အဆင့်ကနေ ဘယ်လိုတက်ရမလဲ ဆိုတာ ကျွန်မ တစ်ယောက်ချင်းစီ ဖြေပေးပါမယ်။ inbox ကို message ပို့ပေးပါ။

ပြီးတော့ knowledge sharing လုပ်ပေးပါ ဆိုတဲ့ တောင်းဆိုမှုလည်း ရခဲ့တယ်။ ဒါကတော့ ကျွန်မ အရမ်းကြိုက်တဲ့ suggestion ပဲ။ ဒီ page ကနေ knowledge sharing တွေ အမြဲလုပ်ပါတယ်။ အခုလို အသိပညာလိုအပ်ချက်တွေ ကြားရတော့ ကျွန်မတို့ တင်သမျှပို့စ်တွေဟာ Founder တို့အတွက် တန်ဖိုးမြင့်တဲ့ ပို့စ်တွေဖြစ်အောင် ပိုကြိုးစားသွားပါမယ်။
ဒီ Webinar မှာ အများဆုံးမေးခဲ့ကြတဲ့ အကြောင်းအရာက Shelf Life ပဲ။ ဘယ်လိုတွက်ချက်ရမလဲ၊ ဘယ်လို တာရှည်ခံအောင် လုပ်ရမလဲ၊ preservative မသုံးဘဲ ရနိုင်သလား ဒါတွေကို လူတိုင်း သိချင်နေကြတယ်။ ဒါကြောင့် တောင်းဆိုမှုတွေအရ ၂၀၂၆ မတ်လထဲမှာ Shelf Life သင်တန်း ဖွင့်ပေးပါမယ်။ ကိုယ့်ထုတ်ကုန်ရဲ့ shelf life ကို ခန့်မှန်းချက်နဲ့ မဟုတ်ဘဲ science နဲ့ တွက်ချက်တတ်ချင်ရင် ဒီသင်တန်းက ကိုယ့်အတွက်ပဲ။ သင်တန်းအကြောင်း အသေးစိတ်သိချင်ရင် page ကို follow ထားပေးပါ။

တက်တက်ကြွကြွပါဝင်ဆွေးနွေးခဲ့သူတွေ၊ အခြေအနေအရ မေးခွန်းတွေမမေးနိုင်ပေမယ့် တိုးတိုးတိတ်တိတ် အစအဆုံး လိုက်ပါနားထောင်သွားသူတွေအားလုံးကို ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။

22/02/2026

ပါးစပ်ကနေ မစားဘဲ ထိရုံနဲ့ Allergic Reaction ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ လူအများစု မသိဘူး။

ဒါက တကယ် ကြောက်စရာကောင်းတယ်။

ဓာတ်မတည့်တဲ့သူတွေအတွက် အစားအသောက်ကို ပါးစပ်ကနေ စားမှ ဖြစ်တာ မဟုတ်ဘူး။ တချို့ဆိုရင် အဲဒီအစားအသောက်ကို ကိုင်တွယ်လိုက်ရုံနဲ့ လက်မှာ အဖုအပိန့်တွေ ထတတ်တယ်။ ပိုဆိုးတာက အနံ့ရှူမိရုံနဲ့ အသက်ရှူကြပ်သွားတဲ့သူတွေလည်း ရှိတယ်။

ဥပမာပြောရရင် ပုဇွန်ဓာတ်မတည့်တဲ့ လူတစ်ယောက်ကို ကြည့်ပါ။ သူ ပုဇွန်မစားဘူး။ ဒါပေမယ့် ပုဇွန်ကြော်နေတဲ့ မီးဖိုချောင်ထဲ ဝင်သွားတယ်။ ပုဇွန်ကြော်တဲ့ အခိုးအငွေ့ ရှူမိတယ်။ အဲဒါနဲ့ အသက်ရှူကြပ်သွားတယ်။ ဒါ တကယ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေ ရှိတယ်။

နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုက မြေပဲမတည့်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက်။ သူ မြေပဲ မစားဘူး။ ဒါပေမယ့် သူ့သူငယ်ချင်းက မြေပဲလှော်စားပြီး လက်မဆေးဘဲ သူ့ကို လာကိုင်တယ်။ အဲဒီလက်က ထိခဲ့တဲ့ နေရာမှာ အနီရောင်အဖုတွေထလာနိုင်တယ်။

ပုံနဲ့သရုပ်ဖေါ်ထားတာက ၂၀၀၃ ခုနှစ်က ဖြစ်ခဲ့တဲ့ case ပါ။ အခွံမာပင်လယ်စာတွေနဲ့ မတည့်တဲ့ အမျိုးသမီးလေး တစ်ယောက် ပုဇွန်စားထားတဲ့ သူ့ကောင်လေးကို နမ်းအပြီးမှာ နုတ်ခမ်းတွေယောင်လာ၊ အသက်ရှူတွေကြပ်လာလို့ ဆေးရုံအရေးပေါ်ကို ရောက်လာတဲ့အကြောင်း ဂျာနယ်ထဲမှာရေးထားတယ်။ မူရင်း ဂျာနယ်ရဲ့ လင့်ကိုပုံထဲမှာပေးထားပါတယ်။

ဒါကြောင့် ဓာတ်မတည့်တဲ့သူတွေကို ကာကွယ်ဖို့ ဆိုတာ သူတို့ပန်းကန်ထဲမှာ မပါအောင်လုပ်ရုံနဲ့ မလုံလောက်ဘူး။ ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကို သတိထားရတယ်ဆိုတာ နားလည်ဖို့ လိုတယ်။

21/02/2026

ကျွန်မ ဒီအကြောင်း ပြောချင်တာ ကြာပြီ။

အခု မျိုးဆက်သစ် Gen Z, Gen Alpha တွေမှာ Allergic Reaction ဖြစ်တာပိုများလာတယ်လို့ သုတေသနတွေမှာ တွေ့ရတယ်။ မိဘတော်တော်များများက ကလေးကို အစားအသောက်အသစ် ကျွေးတဲ့အခါ ဓာတ်မတည့်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို မသိလိုက်ဘူး။ ကလေးက ငိုတာကို ကလေးမို့လို့ ငိုတာပဲဆိုပြီး နေတတ်ကြတယ်။

ဒီလိုလေး သတိထားကြည့်ပါ။ ကလေးကို ကြက်ဥ၊ ဘဲဥ အခုမှ စကျွေးတယ်ဆိုပါတော့။ စားပြီး မိနစ် ၃၀ အတွင်း ပါးစပ်ပတ်လည် အနီရောင်ထတယ်၊ တကိုယ်လုံး အဖုအပိန့်တွေ ထတယ်၊ ငိုတယ်၊ အန်တယ်။ ဒါဆိုရင် ဒါတွေက ဓာတ်မတည့်တဲ့ လက္ခဏာတွေပဲ။

ဒါပေမယ့် တချို့ကလေးတွေကျတော့ ချက်ခြင်းမပေါ်ဘူး။ နာရီပိုင်းကြာမှ ဗိုက်အောင့်တယ်၊ ဝမ်းလျှောတယ်၊ အသားအရေမှာ ယားယံတဲ့ အနာလေးတွေ ထွက်လာတယ်။ ဒါကလည်း ဓာတ်မတည့်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ကလေးကို အစားအသောက်အသစ် စကျွေးတဲ့အခါ တစ်မျိုးချင်းစီ ကျွေးပါ။ ရောမကျွေးပါနဲ့။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဟင်းလျာ ၃ မျိုး ၄ မျိုး ရောကျွေးလိုက်ပြီး ဓာတ်မတည့်တဲ့ လက္ခဏာ ပေါ်လာရင် ဘယ်ဟာကြောင့် ဖြစ်တယ်ဆိုတာ ခွဲလို့မရတော့ဘူး။ အသစ်တစ်မျိုး ကျွေးပြီး ၂ ရက် ၃ ရက် စောင့်ကြည့်ပါ။ ဘာမှ မဖြစ်မှ နောက်တစ်မျိုး ထပ်ကျွေးပါ။

ဒါက အချိန်ကြာပေမယ့် ကိုယ့်ကလေးကို ကာကွယ်ပေးတဲ့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းပဲ။

20/02/2026

allergen ဆိုတာ ဘာလဲ။

Allergen ဆိုတာ အဆိပ်မဟုတ်ဘူး။ ကိုယ့်ခန္ဓာကိုယ်က အစားအသောက်ကို ရန်သူလို့ ထင်မှတ်မှားတာ။

လူတော်တော်များများက allergen ဆိုတာ အစားအသောက်ထဲမှာ ပါတဲ့ အဆိပ်အတောက်တစ်မျိုးလို့ ထင်ကြတယ်။ မဟုတ်ဘူး။ allergen ဆိုတာ သာမန်အစားအသောက်ထဲမှာ ပါတဲ့ ပရိုတိန်းတစ်မျိုးပဲ။ လူအများစုစားလို့ ဘာမှ မဖြစ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် တချို့လူတွေရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်က အဲဒီပရိုတိန်းကို ရန်သူတစ်ယောက် ဝင်လာသလို တုံ့ပြန်တယ်။ ခုခံအားစနစ်က အလန့်တကြား တိုက်ခိုက်တယ်။ အဲဒီ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ ဓာတ်မတည့်ခြင်း လက္ခဏာတွေ ပေါ်လာတာ။

ဥပမာပြောရရင် မြေပဲဆိုပါတော့။ ကျွန်မတို့ မြေပဲကြော်စားတယ်၊ မြေပဲထောင်းစားတယ်၊ ဘာမှ မဖြစ်ဘူး။ ဒါပေမယ့် မြေပဲ ဓာတ်မတည့်တဲ့ ကလေးတစ်ယောက်ဆိုရင် မြေပဲစေ့တစ်စေ့စာလောက် ပါးစပ်ထဲ ရောက်သွားရုံနဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေထူလာတယ်၊ လျှာကြီးကထူတယ်၊ အသက်ရှူကြပ်လာတယ်၊ တကိုယ်လုံး အဖုအပိန့်တွေ ထတယ်။ ကံဆိုးရင် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်တယ်။ သူ့ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်က အလွန်အကျွံ တုံ့ပြန်တာ။ ဒါကို နားလည်ဖို့ အရေးကြီးတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါကိုနားလည်မှ ဓာတ်မတည့်တဲ့သူတွေကို ကျွန်မတို့ ဘယ်လိုကာကွယ်ပေးရမလဲ သိမှာ။

ဓါတ်မတည့်မှု Allergen ဟာ Food Safety Hazards လေးခုထဲမှာ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပါတယ်။ Food Safety နဲ့ပါတ်သက်လို့ အကြံဉာဏ်ရယူချင်တာရှိရင် Global Food Safety Institute ကို ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။