27/11/2021
မြူပင် (မြူရွက်)၏ အဟာရတန်ဖိုးများနှင့် ဆေးဖက်ဝင်ပုံ
-------------------------------------------------------------------------------
Chenopodium album L.,
Family : Amaranthaceae
Common names: lamb's quarters, melde, goosefoot and fat-hen,
Flowering from January to April
Collected by Kothet Naing Oo
Collected date 23.11.2021
ဟုမ္မလင်းရောက်စဥ် စျေးမှာရောင်းတဲ့ စိမ်းစိမ်းအလုံးတွေကို ဘာတွေလည်းလို့စပ်စုမိတယ်၊ မြူရွက်တွေတဲ့၊ အဆင်တော့ပြေသား၊ ပြုတ်ပြီး တခါထဲ လုံးထားတာ၊ ကြက်သွန်နီလေး ဆီဝါသပ်ပြီး မြေပဲဆန်လေး လေးနဲ့ အသင့် သုပ်စားရုံဘဲ၊ ကထိကထ မများတော့ဘူး၊ တပည့်ကျော်ကို မြန်မာ ခရမ်းချဥ်သီး နဲ့ ငရုတ်သီးစပ်စပ် ပန်ထွေဖျော်ခိုင်းမယ်၊ ပဲစောင်းဝါးမြှုတ်မယ်၊ အတော်လိုက်ဖက်မည့် ဆောင်းတွင်းဟင်းလျာ. တခါတလေ အသားငါးမပါလည်း တကယ်မြိန်မည့် မနက်စာပေါ့.. ..
နဂါးတွင်းရွာရောက်ခဲ့စဥ် က ငရုတ်သီး ဆွတ်နေသော တောင်သူတွေကို မြူပင်အကြောင်းစပ်စုမိတယ်၊ "ဆရာမေးမှ သတိရတယ်. ဒီနှစ်မြူပင်တွေ သိပ် မတွေ့ရသလိုဘဲ " ဟု တောင်သူတဦးကဆိုတယ်၊ ဟုတ်တယ်ဆရာ "ခေတ်မီတဲ့ ပေါင်းသတ်ဆေးတွေကြောင့် ဖြစ်မယ်"၊ ဟု တခြားတဦးက သုံးသပ်တယ်၊ သူပြောတာလည်းမှန်သင့်သလောက်မှန်တယ်၊ ပန်းခင်းထဲမှာ မြူပင် တွေ သိပ်မရှိတော့ ၊ ငယ်ငယ်က ဧရာဝတီမြစ်ဘေးက အဖေ့ရွာကို သွားရင် မြေပဲခင်း ပြောင်းခင်းတွေထဲ ဖြတ်သွားခဲ့ရတာသတိရမိတယ်၊ ပိုးသတ်ဆေးဆိုတာလည်း အခုလောက်မပေါ၊ နုံးမြေနုနုကြားမှာ မြူပင်တွေက နှုတ်လို့မကုန် ၊ ပေါဘိခြင်း၊ အခုအခါမှာတော့ ပေါင်းသတ်ဆေးကြောင့် အတော်ရှားစပြုနေဘီ၊
မြူပင်၏ မျိုးရင်းဟာ Chenopodiaceae Family ထဲထည့်သွင်းထားသော်လည်း ယခုအခါ မျိုးခွဲစနစ်သစ်အရ Family Amaranthaceae (ဟင်းနုနွယ်မျိုးရင်း) အတွင်းသို့ ရောက်ရှိနေတာကို ရုက္ခဗေဒလေ့လာသူ ကလေးတွေသတိထားရမှာပါ၊
ဆောင်းရာသီအစားအစာ
မြူပင်ကို အညာဒေသက လူတွေရင်းနှီးကြတယ်။
မြို့ပေါ်နေသော ကျောင်းသားကျောင်သူတွေကတော့ မြင်ဖူးကြမည်မထင်ပါ၊ မြူပင်ကို ဘယ်သူမှတခုတရ မစိုက်ကြပါဖူး၊ ပေါင်းပင်အနေဖြင့် ရှင်းလို့တောင်မနိုင်ပါဘူး၊ ဒါပေမဲ့ North India မှာတော့ food crop အနေဖြင့် စိုက်ပျိုးကြတယ်၊ ဆောင်းရာသီကြမှ ဒီအပင်တွေကိုတွေ့ရမယ်။
ရှင်းမနိုင်သည့်ပေါင်းပင်
တနှစ်တခါသာ ပေါ်လာတတ်သည် တနှစ်ခံပင် ပြော့လေးတွေဖြစ်တယ်၊ ပန်းခိုင်က ထိပ်ထွက် ဖြစ်လို့ အသီးသီးချိန်မှာ ပြော့ပြောင်းသော ပင်စည်က ပန်းခိုင်ရဲ့ အလေးချိန်ကို မထမ်းနိုင်ပါဘူး ၊ အသီးသီးချိန်ဆိုရင် အပင်က တဖက်ကို ယိုင်နေတတ်တယ်၊ ပန်းခိုင်တခိုင်ကနေ အစေ့ပေါင်း ထောင်ချီပြီး ထွက်ကျစေနိုင်တယ် ၊ အပင်ပေါက်လာရင်လည်း အထက်ကဖော်ပြသလို နှိမ်နင်းရခက်သော ပေါင်းပင်ဖြစ်လာတယ် ။ မြူပင်တွေကြောင့် ပြောင်းခင်းမှာ ၁၃%၊ ပဲပုတ်ခင်း မှာ ၂၅%၊ သကြားမုံလာတွင် ၄၈% အထိ အထွက်နှုန်းကို ကျဆင်းစေတယ်လို့ စိုက်ပျိုးရေး မှတ်တမ်းတွေအရသိရပါတယ်။ မြူပင်ကို ရွက်လိပ်ပိုးများ ကြိုက်နှစ်သက်သောကြောင့် ထောင်ချောက်ပင် အဖြစ်စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။ (Ref.AgriCounsellor)
ဆေးဝင်ပုံ
မြူရွက်များက ဆေးဖက်လည်းဝင်လှတယ်၊အရွက်သည် ချို၏ ၊ဝမ်းမီးကိုတောက်စေ၏၊ အစာကိုကြေညက်စေ၏၊ ကျင်ကြီးကြင်ငယ်ကို စင်ကြယ်စေ၏၊ လေ သည်းခြေ သလိပ်ကို ပယ်တတ်၏၊ မျက်စေ့ကိုအကျိုးပြု၏၊ဆီးဝမ်းကိုရွှင်စေ၏၊ နှုတ်ကိုမြိန်စေ၏၊ အသံကိုကောင်းစေ၏၊ ပိုးကိုပယ်တတ်၏၊ ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ငြိမ်သက်စေ၏ သလိပ်ရောဂါကိုအထူးကောင်း၏ ဟူ၍ အရှင်နာဂသိမ်ဆေးကျမ်းမှာ ဆိုထားပါတယ်၊
မြူရွက်ကို အစိမ်းတိုင်းမစားသင့်ပါဘူး၊ အရွက်တွေကို ရေနွေးနဲ့ပြုတ်ပြီး စားသုံးသင့်ပါတယ်၊ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အရွက်ထဲမှာ oxalic acid ပမာဏများစွာပါဝင်သောကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်၊ မြူရွက်ဟာ အခြားသောအပင်များထက် ဗိုက်တာမင် A၊ ကယ်လစီယံဓါတ်၊ ဖောစပရပ်၊ ပိုတက်စီယံ၊ Quinoa တွေပါဝင်မှု ပိုမိုပါတယ်၊ India မှာတော့ ဒီအပင်ကို bathua ခေါ်ကြတယ် ၊ အရွက်နဲ့ အကိုင်းနုတွေကို dishes အနေဖြင့် soup, curries ! Paratha-stuffed breads အဖြစ်အမျိုးမျိုး လုပ်ပြီးစားသုံးကြပါတယ်၊
Taxonomic description
မြူပင်တွေဟာ သက်တန်းတိုသော တနှစ်ခံပင်ပြော့လေးဖြစ်ပါတယ်၊ ပင်စည်နဲ့အကိုင်းလေးတွေပေါ်မှာ အလျားလိုက် အစင်းကြောင်းလေးတွေရှိပါတယ်၊ အရွက်လေးတွေက ရွက်ထီးရွက်လွှဲထွက်ပြီး အရွက်ပုံစံအမျိုးမျိုးရှိပါတယ်၊ ရွက်နားများကတော့ သွားပုံ အဝိုက်လေးတွေပါသလို တခါတရံညီညာလို့နေပါတယ် ၊ ထူးခြားချက်ကတော့ ရနံ့အနဲငယ်ရှိပါတယ်၊ အရွက်တွေအပေါ်မှာ အဖြူရောင် အမွှေးလေးတွေကိုငယ်စဉ်မှာ တွေ့နိုင်ပါတယ်၊ ပန်းခိုင်များကတော့ ထိပ်ထွက် ကြားထွက် ဖြစ်ပြီး ပုံပါအတိုင်း ပန်းပွင့်များစွာပါကာ အစုလိုက် ထွက်သော paniculate spike ဖြစ်ပါတယ်၊ ပန်းပွင့်လေးတွေက လိင်စုံ လေးချမ်းညီ ဖြစ်ပြီး ပွင့်ချပ်မပါကြပါဘူး၊ ပွင့်ဖတ် ၅ ခုပါပြီး တည်မြဲကြပါတယ်၊ ဝတ်ဆံဖို ၅ ခုပါပြီး ကွာလျက်ရှိကြတယ်၊ အမအင်္ဂါ ၂ ခုသာပါပြီး တွဲဆက်လျက်ရှိတယ်၊ အစေ့အိမ်ခန်းတခန်းထဲမှာ အစေ့လောင်းတစေ့သာပါတယ်၊ အသီးကတော့ urticle ဖြစ်ပြီး တည်မြဲ ပွင်ဖတ်ကြားမှာရှိနေပါတယ်၊
အသုံးဝင်ပုံ
မြူပင်များဟာ leaf minors တွေထက် တန်ဖိုးရှိလှပါတယ်၊ ဒါ့ကြောင့် trap crop အနေဖြင့် သတ်မှတ်ရမှာပါ၊ စိုက်ပျိုးထားသောအပင်တွေထက် leaf minor insects များဟာမြူပင်ကို ပိုလို့နှစ်သက်လှတာမို့ ecological pest control အတွက် အကျိုးရှိလှပါတယ်၊
ကဲ..ရေးတာလည်းစုံဘီ...
မြူရွက်ဆိုတာ ဆောင်းမှာဘဲပေါ်တာ၊ ရာသီစာအနေနဲ့ စားကို စားသင့်တယ်၊ သဘာဝတရားကြီး ကျနော်တို့ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးထါးတာပါ၊ မြူရွက်ကလေးထဲမှာ ကျနော်တို့ကို အကျိုးပြုသော ဓါတ်သတ္ထုတွေ ၊ ရောဂါကာကွယ်နိုင်မှုတွေ၊ ဗီတာမင်တွေ..အကျိုးရှိတာတွေ အများကြီးပါတာမို့ အစာလည်း ဆေး ဆေးလည်းအစာ သဘောထားရင်း မြူရွက်သုပ်စားကြပါစို့လား....
သက်နိုင်ဦး
ဟုမ္မလင်းကောလိပ်
11.1.2021
23.11.2021
Ref Wikipedia,
အရှင်နာဂသိမ် ပုံပြဆေးအဘိဓာန်...
ကျနော့ page link ပါ
https://www.facebook.com/Flowers-From-Myanmar-360042720833435/
