04/04/2026
Ramai orang ingat batu karang itu satu jenis sahaja.
Hakikatnya, batu karang ada beberapa jenis, dan setiap satu boleh terbentuk kerana punca yang berbeza. Sebab itu ada orang rasa sudah jaga makan, sudah kurangkan minuman manis, tetapi masih juga kena. Kadang-kadang masalahnya bukan pada satu tabiat sahaja, tetapi gabungan air kencing yang terlalu pekat, jangkitan, pemakanan, dan faktor tubuh sendiri.
Jenis paling biasa ialah batu kalsium. Ini termasuk calcium oxalate dan calcium phosphate. Ia boleh terbentuk bila air kencing terlalu pekat, bila pengambilan garam terlalu tinggi, bila oksalat tinggi dalam badan, atau bila keseimbangan kalsium dalam urin terganggu. Ramai salah faham, ingat semua batu kalsium berpunca daripada terlebih makan kalsium. Sebenarnya tidak semudah itu.
Jenis kedua ialah batu asid urik. Batu ini lebih mudah terbentuk bila air kencing terlalu berasid. Risiko boleh meningkat jika seseorang kurang minum air, banyak ambil protein haiwan seperti daging merah tertentu dan makanan laut, atau ada masalah metabolik tertentu. Kadang-kadang tubuh kita sendiri sedang memberi amaran, tetapi kita hanya nampak bila sakit itu datang terlalu kuat.
Jenis ketiga ialah batu struvite. Ini penting sebab ia sering berkait dengan jangkitan saluran kencing. Maksudnya, ada batu yang bukan sekadar soal makanan, tetapi terbentuk selepas jangkitan yang berulang atau tidak dirawat dengan baik. Batu jenis ini kadang-kadang boleh membesar dengan cepat.
Jenis keempat ialah batu cystine. Ini lebih jarang berlaku dan biasanya berkait dengan faktor keturunan. Dalam keadaan ini, tubuh mengeluarkan cystine yang terlalu banyak ke dalam air kencing, lalu membentuk kristal dan akhirnya menjadi batu.
Walaupun jenisnya berbeza, satu punca besar yang merentas hampir semua jenis batu karang ialah kurang minum air. Bila badan kurang air, urin jadi pekat. Bila urin pekat, bahan buangan lebih mudah bergumpal, berkristal, dan akhirnya menjadi batu. Garam berlebihan, diet tidak seimbang, jangkitan, penyakit tertentu, dan faktor genetik hanya menambah lagi risiko.
Sebab itu bila seseorang pernah kena batu karang, soalan penting bukan sekadar “sudah keluar atau belum”. Soalan yang lebih penting ialah, “batu ini jenis apa?”. Sebab langkah pencegahan boleh berbeza ikut jenis batu. Ada yang perlu kawal garam, ada yang perlu semak pemakanan tertentu, ada yang perlu rawat jangkitan, dan ada yang perlukan penilaian lanjut kerana faktor keturunan.
Kalau pernah rasa sakit pinggang atau tepi perut yang sangat kuat, kencing berdarah, loya, muntah, atau demam sekali, jangan anggap itu sakit biasa. Kadang-kadang seketul batu kecil itu sudah cukup untuk buat tubuh menanggung sakit yang luar biasa.
