29/12/2025
🔆 ZWAARTEKRACHT, HOUDING & DE HERSENEN - Deel 1
👉Waarom het zenuwstelsel — en niet alleen de spieren — bepaalt hoe we staan, lopen en genezen
✅ Zwaartekracht en houdingscontrole begrijpen vanuit neurologisch perspectief
👉Zwaartekracht is een constante, onverbiddelijke kracht. Je kunt 'm niet uitzetten. Je kunt er niet van rusten. Toch moet ons zenuwstelsel deze kracht elke seconde dat we leven beheersen.
👉Een rechte houding is geen passieve of puur biomechanische taak — het is een supercomplexe neurologische functie die meerdere systemen in realtime integreert.
👉Van oudsher wordt houding geassocieerd met:
• Rechtop zitten of staan
• Het versterken van de kernspieren
• Het strekken van verkorte of overactieve spieren
👉Maar de huidige neurowetenschap herdefinieert houding als een dynamische, door de hersenen gereguleerde reactie op de zwaartekracht — niet als een puur spierkwestie.
👉 Houding gaat niet alleen over uitlijning; het is een neurale strategie om de zwaartekracht efficiënt te beheersen.
En wanneer dit systeem niet meer functioneert, reiken de symptomen veel verder dan alleen een slechte lichaamshouding.
✅ ZWAARTEKRACHT IS EEN NEUROLOGISCHE UITDAGING
👉Vanuit klinisch neurofysiologisch perspectief werkt zwaartekracht als een voortdurende destabiliserende factor.
De hersenen moeten:
• Zwaartekrachten detecteren
• De biomechanische gevolgen daarvan voorspellen
• Voorafgaand aan bewegingen tegenreacties initiëren
• Reacties na bewegingen verfijnen en aanpassen
👉Deze regulering is afhankelijk van een gedistribueerd, multisensorisch netwerk, waaronder:
• Het evenwichtsorgaan (detectie van zwaartekracht en beweging in het binnenoor)
• De hersenstam (reflexmatige houdingsaanpassingen)
• Het cerebellum (temporele coördinatie, foutdetectie, precisie)
• Het ruggenmerg (regulering van de spierspanning, segmentale reflexen, stabilisatie)
• Het visuele systeem (ruimtelijke oriëntatie en referentie ten opzichte van de omgeving)
• Proprioceptief systeem (feedback over de positie van ledematen en romp in de ruimte)
➡ Houding is niet statisch — het is een continu proces van sensomotorische voorspelling en correctie.
✅ WAT DE NEUROWETENSCHAP ONTHULT — EN WAAROM FYSIO-THERAPEUTEN DAAR AANDACHT AAN MOETEN BESTEDEN
👉De hedendaagse neurowetenschap bevestigt dat een rechte houding en tweebenig lopen centraal geregelde neurale processen zijn, en niet alleen mechanische uitkomsten van spierkracht of flexibiliteit.
👉Belangrijke onderzoeksresultaten zijn onder meer:
✔ Houdingscontrole is fundamenteel anticiperend en vereist constante pre-activering van stabilisatoren vóór vrijwillige beweging.
✔ Efficiënte houdingscontrole is afhankelijk van nauwkeurige multisensorische integratie van zwaartekrachtinput.
✔ Wanneer neurale integratie verstoord is, wordt de houding inefficiënt, rigide of structureel compenserend.
✔ Veel houdingsstoornissen komen voort uit neurologische desorganisatie, niet uit geïsoleerde musculoskeletale tekorten.
💡Klinische implicaties:
Houdingsproblemen treden vaak op na of samen met:
• Hersenschudding of traumatisch hersenletsel (TBI)
• Vestibulaire disfunctie of aanhoudende duizeligheid
• Cervicaal trauma (bijv. whiplashletsel)
• Veroudering en neurodegeneratieve processen
• Autonome disfunctie, waaronder Long COVID
• Chronische pijnsyndromen met centrale sensitisatie
👉In deze gevallen wordt de oorzaak gemist als men zich alleen richt op kracht of rekoefeningen ➡ Een zenuwstelsel dat de zwaartekracht niet meer vertrouwt of niet meer correct interpreteert (met andere woorden: het probleem is zelden ‘zwakke spieren’, het probleem is een zenuwstelsel dat de zwaartekracht niet meer vertrouwt)
📚 Referentie: Takakusaki K, et al (2024)
