18/12/2025
In mijn praktijk zie ik veel mensen die al veel inzicht hebben opgedaan. Ze kennen hun patronen, begrijpen waar ze vandaan komen en kunnen hun geschiedenis helder verwoorden en merken toch: van binnen verandert het niet echt mee.
Dat is geen falen. Het zegt iets essentieels over hoe verandering werkt.
Laurence Heller, psycholoog en grondlegger van NARM, verwoordt dit treffend in zijn quote:
“The price of freedom is eternal consciousness.”
——
Vanuit een therapeutisch perspectief gaat vrijheid niet over het oplossen of wegwerken van patronen of strategieën. Vrijheid ontstaat wanneer we niet meer volledig samenvallen met onze automatische reacties en aanpassingsstrategieën. Wanneer we ze kunnen opmerken terwijl ze zich aandienen.
Patronen hielpen ons ooit om verbonden te blijven, veilig te zijn of erbij te horen. Maar ze zitten niet alleen in ons hoofd: ze leven in ons zenuwstelsel, in ons lichaam, in automatische reacties. En hoe graag we dat ook zouden willen: dit kun je niet omdenken. Er bestaat geen knop, geen wondermiddel om dit ineens te veranderen.
——-
Voor mensen die gewend zijn om snel te denken en veel te begrijpen, is dat vaak extra uitdagend. Begrijpen voelt veiliger dan voelen. Denken geeft houvast, terwijl vertragen en aanwezig blijven in je lichaam onwennig kan zijn. Juist daarom merken velen dat inzicht alleen niet voldoende is.
Bewustzijn van het niet meer automatisch samenvallen met je strategieën betekent misschien:
* niet ja zeggen terwijl je nee voelt
* niet over je grenzen heen praten
* niet automatisch doorgaan waar je eigenlijk wilt stoppen
* niet jezelf steeds aanpassen, controleren, terugtrekken of overpresteren
Reacties die ooit nodig waren, maar nu hun functie lijken te verliezen.
——
Dat bewustzijn vraagt iets: soms confrontatie, soms vertraging, soms het verdragen van pijn of ongemak.
Bijvoorbeeld het voelen van een gemis zonder jezelf daar meteen uit te trekken of eroverheen te stappen. Niet om te blijven lijden, maar om aanwezig te zijn.
——
Terug naar het voelen. Terug naar het nu. Terug naar jezelf.
Dat ís het werk.
Dat is de prijs.
——
Wat het oplevert?
Geen perfect rustig leven of altijd ontspanning.
Wél een keuzemoment: een fractie van een seconde waarin je voelt oh, dit gebeurt nu in mij.
En vanuit die fractie ontstaat vrijheid: vrijheid om anders te reageren, vrijheid om aanwezig te blijven, vrijheid om niet samen te vallen met je verleden.
Dan kan er iets verschuiven. Je hoeft jezelf niet meer te repareren, maar blijft aanwezig bij je levendigheid, bij je grenzen en bij jouw waarheid.
Niet om het in één keer goed te doen, maar om steeds minder samen te vallen met oude patronen.
——
Vrijheid ís geen eindstation, maar een levend proces. En ja, het vraagt bewustzijn. Steeds opnieuw.
Maar misschien is dat geen last, maar brengt het ons steeds weer een beetje dichter bij onszelf en daarmee bij de ander.
Dat ene moment van bewustzijn, dát is vrijheid.