Haptotaal

05/01/2019

Stel je voor dat jij als mens genoeg bent, voor jezelf èn de ander.
Dat vind ik een hele spannende gedachte.

Eerst wat achtergrond
Een cliënt komt bij me. Hij lijkt vastgelopen in het leven. Er is niet veel bijzonders mee, maar alle fut is er uit. De therapie kent weinig hoogte en dieptepunten, het schiet niet zo op. Er komt geen ontwikkeling op gang. Dat duurt een paar maanden. Het merkwaardige is dat de cliënt wel graag terug komt. zonder dat we ogenschijnlijk vorderingen maken. We doen blijkbaar iets wat de cliënt wel zoekt.

Frustratie versus aanblijven
Zo een proces heeft iets frustrerend. Zowel voor mij als voor de cliënt. Ik probeer van alles, maar bovenal probeer ik vooral niet hard aan het werk te gaan. Ik probeer vooral mijn eigen frustraties, gevoel van onmacht en onkunde, te dragen opdat het contact blijft en ik medemens kan zijn. Dat levert op voor de cliënt. "Aanblijven" wordt dat genoemd in haptonomie, de presentieleer van Andries Baart noemt dat "present zijn".
Op een onverwachts moment komt er dan beweging, soms door iets wat ik doe vaker nog door iets wat de cliënt doet. Maar dan gaat het hard, de cliënt gaat zich ontwikkelen, vaak in kleine stapjes, maar wel zelf! En dat zelf ontwikkelen geeft vertrouwen. Zoveel vertrouwen dat de cliënt een korte tijd weer zelfstandig verder wil èn kan!

"Het is fijn te ervaren dat ik er nog ben"
Joost heeft zich aangemeld. Hij heeft vroeger een burnout gehad en is bang weer in dezelfde situatie terecht te komen. Hij heeft een prima baan, leuke collega's en hobby's. Joost verteld wat vlak over zijn leven, maar in zijn verhalen lijkt niets wat hij niet aankan of wilt veranderen. We praten, doen diverse oefeningen, hiermee krijgt hij nieuwe inzichten. Zo blijk hij heel goed voor de ander te zorgen en minder voor zichzelf. Die oefeningen en ervaringen helpen Joost wel, maar zijn leven lijkt niet werkelijk te veranderen. Joost blijft wel terugkomen. Tot Joost, als ik hem aanraak, de opmerking plaatst: "het is zo fijn om bij jou te voelen dat ik ergens diep weg er nog wel ben". Aha, dat komt hij dus doen: even checken of hij er nog wel is om dan weer snel verder te kunnen rennen in de waan van de dag, weg van het gevoel. Daarna hebben we nog een paar intensieve sessie gehad en is Joost vol vertrouwen in zijn eigen ontwikkeling weer zijn eigen weg gegaan.

Uithouden, volhouden en vertrouwen
Je zou zo een proces met Joost kunnen beschrijven als het “volgehouden hebben”, of “uitgehouden hebben”. Maar dan doe je zowel Joost als mij tekort. Ja we hebben het volgehouden, maar we hebben zo wezenlijk veel meer gedaan dan volhouden alleen. Juist door niet hard te gaan werken, niet de schuld of oplossing bij de ander, of juist bij onszelf, te zoeken maar door vertrouwen te hebben in onszelf dat we met al ons (on-)vermogen als mens genoeg zijn. Beter gezegd door steeds meer vertrouwen te krijgen in dat we als mens genoeg zijn ontstaat er voldoende veilige ruimte voor de cliënt om te ervaren dat hij er, ergens diep weg, nog wel is èn er mag zijn. Dat maakt ruimte om zijn ontwikkeling weer ter hand te nemen. Voor mij is dat vertrouwen in mijzelf dat ik niet weet hoe verder maar uiteindelijk wel als mens genoeg voor die ander mens ben. En vertrouwen in die andere mens dat die zijn eigen gezonde richting weet te vinden. Dat voelt heel krachtig en kwetsbaar tegelijk.

Aanblijven: wel simpel maar niet makkelijk.
Dat aanblijven is altijd simpel, zodra het niet simpel is gaat het niet over aanblijven. Dat wil niet zeggen dat het ook makkelijk is: Het dragen van je eigen onvermogen, frustraties terwijl er ogenschijnlijk niets gebeurd is eigenlijk nooit makkelijk. Maar je leert wel het verschil te herkennen tussen de complexe frustraties en de onvermogens enerzijds èn rust en kwetsbaarheid van vertrouwen. Daarbij horen voor mij ook woorden als "zingeving" en "geluk".

Ik begon er al mee:
Stel je voor dat jij als mens genoeg bent, voor jezelf èn de ander.

Dat vind ik een hele spannende gedachte.

03/12/2018

VERSTA JIJ JOUW LICHAAM?
Lichaamstaal vertelt "alles" over jou, tenminste: als je jezelf nog durft te laten kennen. Als jij keurig vormelijk doet zoals het hoort en je beleeft aanpast aan situaties, zonder dat iemand aan jou kan aflezen wat die situatie met jou doet. Dan zal je zelf ook moeite hebben met ervaren wat een situatie met je doet. Je wordt dan steeds beter in het onderdrukken van de signalen die je lijf automatisch uitzenden, tot op een niveau dat je zelf die signalen ook niet meer kunt ontvangen.

CORRIGEREN WAT NIET GOED IS
We hebben allemaal een verleden waarin we regelmatig gecorrigeerd zijn in wat we niet goed deden. En passant bepaalden anderen daarbij wat goed voor ons was. Op tijd naar bed, niet te laat op school komen, huiswerk maken, groente eten. Daarmee hebben we omgangsnormen en culturele waarden ons eigengemaakt. Dusdanig eigen dat we het zelf niet eens doorhebben. Zo corrigeren we onszelf, of passen we ons aan, continu zonder het door te hebben.

CASUS JOHAN
Johan komt voor de vierde keer en maakt goed progressie met zijn hulpvraag. Vooral in zijn relatie was hij heel pleasing en kwam daarmee zelf veel te kort. Johan heeft tijdens haptotherapie geleerd om zich meer toe te vertrouwen aan zijn partner, om krachtig te blijven zonder het contact te verliezen. Nu de vijfde keer, het is begin december, begint Johan over zijn werk: Altijd tegen de kerst heeft hij het zo druk dat hij slecht gaat slapen en ook krijgt hij dan blessures bij het sporten. We zitten te praten, de sfeer is ontspannen en Johan zit relaxed achterover in zijn stoel. Ik vraag aan Johan of hij op zijn mobiel zijn werkmail wilt openen. Zodra Johan de mail leest gaat hij voorover zitten en zie ik zijn hele lijf aanspannen. Ik vraag hem zijn mobiel weer weg te leggen en mij te vertellen wat voor een mail het is die hij las. Het zal wel een belangrijk bericht zijn, denk ik. "Ach niets bijzonders eigenlijk, een medewerker die een stomme vraag stelt. " Waarop Johan zich realiseert wat hij met zijn lijf, met zichzelf, doet. Hij schiet vol: "S**t, ik doe dat zelf!"

ERVAREN HOE JE HET DOET EN HOE HET ANDERS KAN
Een les die Johan niet meer zal vergeten. Als je het zo duidelijk gevoeld heb in je lijf, zal je zo een les altijd herinneren. Net als fietsen verleer je dat nooit meer. Als je maar bewust bent van je lijf. Hoe vaak gaan we niet voorbij aan wat ons lijf ons te melden heeft? Soms omdat we er geen raad mee weten, omdat we van huis uit geleerd hebben dat je "niet mag zeuren". Soms omdat je niet weet hoe je het anders kunt doen: Als er een heleboel werk ligt, moet je hard werken om het af te krijgen. "Kiezen op elkaar", "Even doorbijten", "Door de zure appel heen bijten". Terwijl onderzoek keer op keer aantoont dat je veel productiever bent als je ontspannen werkt, het leuk houdt, pauze neemt en in contact met je omgeving, je collega's, blijft.

DOUCHEPUTJES EN ROESTIGE SCHROEVEN
Ga voor je zelf maar eens na hoe jouw lijf voelt als je iets "onhandigs" aan het doen bent. Of misschien maar alleen wat je met je gezicht doet. Bijvoorbeeld als je een roestige moer van je fiets los draait, of als je dat smerige do**he putje schoon maakt. De kramp of afschuw op je gezicht staat model voor de kramp en gevoelloosheid in je hele lijf of het terughouden van je hele lijf bij dat gore do**heputje. En als je door de regen loopt, hoe doe jij dat? Met een chagrijnig gezicht en opgetrokken schouders? Je wordt er heus niet natter van als je niet chagrijnig bent of niet je schouders optrekt. Terwijl het wel heel anders voelt.
Makkelijker gaat het niet worden, wel leuker!
Voelen wat je lijf je te vertellen heeft is geen hogere wetenschap. Kenmerkend voor voelen is dat het eenvoudig is. Ook rust hoort bij voelen, terwijl onrust gaat over "niet willen/durven voelen". Dus zodra het ingewikkeld wordt, gaat het niet meer over voelen, maar over verliezen in gedachtes of emoties. Daarmee wil ik niet zeggen dat het makkelijk is om te gaan voelen wat een situatie met jou doet, maar je leven wordt wel meer jouw leven. En het is voor jou zo veel zinvoller en leuker als je jouw leven lijdt.

24/01/2018

Irvin Yalom

Selfexposure

In de loop van zijn lange professionele leven als psychiater/therapeut wordt Yalom steeds meer overtuigd van de waarde van "selfexposure". Selfexposure van de therapeut tijdens therapeutische sessies, vooral als deze vast dreigen te lopen. Yalom zegt hierover dat juist door de cliënt persoonlijke informatie toe te vertrouwen, deze in zijn kracht gezet wordt. Dat de cliënt zich als medemens gewaardeerd en gezien voelt, er ook toe doet.

Therapie als geschenk

In zijn boek "Therapie als geschenk" verteld Yalom over een cliënt die vol boosheid, angst en onzekerheid bij hem kwam, waarmee hij enkele sessies lang geen werkelijke voortgang mee boekte. Het bleef hard werken, voor de cliënt en voor Yalom. Als de cliënt hem verteld dat zij hem altijd als de man met alle antwoorden en wijsheden ziet. Een projectie van de client waar je als therapeut niet niets mee kunt, je wilt immers dat de client zichzelf wijs gaat vinden. Op dat moment doet Yalom iets gewaagds, in zijn woorden "ik waagde de sprong". Hij verteld zijn cliënt zijn niet helpende projectie: dat zij hem doet denken aan de vrouw van een goede vriend waar hij jarenlang veel moeite mee gehad heeft. Tegelijkertijd daarbij aangevend dat hij ook haarzelf, haar leven en haar lijden en haar angsten ziet, en dat hij graag ervoor haar wilt zijn. Juist door zichzelf in te brengen plaatst hij zichzelf op gelijk niveau als de client. Met tranen in de ogen bedankte de cliënt Yalom voor "dit geschenk".

Samen zoeken ipv weten

Door samen te zoeken naar hoe het voor de client anders kan, in plaats van als therapeut te weten hoe het anders moet, komt de client verder. Regelmatig weet ik heel zeker dat ik niet weet wat helpend is voor de cliënt. Als haptotherapeut praat ik mt clienten, doen we samen oefeningen en raak ik cliënten ook aan op de behandelbank. Dat doe ik niet omdat het zo goed is voor de cliënt om te praten, oefeningen te doen of aangeraakt te worden. Dat doen we om te ervaren wat we tegenkomen. Ervaren waar de client minder vrij wordt en hoe die daar mee omgaat. Om vervolgens te zoeken naar hoe de client weer vrijer kan worden.

Als je vastloopt in je leven, ben je immers onvrij. Je voelt je klem zitten en weet niet hoe verder. Dat kan binnen een relatie zijn, of zelfs in je hele leven. Hoe je dan weer opnieuw je vrijheid, kracht en creativiteit terug kunt vinden, dat is interessant. En dan moet de therapeut je niet vertellen hoe je dat moet doen, dat is als een schriftelijke cursus fietsen. Dt werkt niet. Juist het samen zoeken en samen "zoeken naar" en "ervaren van" wat iets met je doet is helpend.

Dat is wat ik Yalom ook keer op keer zie doen: Afstappen van de troon waar je als therapeut zo vaak op gezet wordt en ondertussen als mens wel verdomd goed in je vak zijn.

13/08/2017

Kracht en Vitaliteit

“De boot leidde een eigen leven”

Vertrouwen op je kracht

Zomervakantie 2017: Een weekje wildwaterkanoen. Wij ouders hadden vroeger al wel wat wildwater ervaring opgedaan, maar voor onze kinderen was het voor het eerst. Dus ingeschreven voor een beginnersweek. Zodra ik in zo een klein wiebelig bootje stapte wist ik zeker dat ik blij was met de beginnerscursus. 25 jaar geleden zat ik altijd met een basisangst in de boot. De boot leidde een eigen leven en ik kreeg daar maar beperkte invloed op, hoe hard ik ook werkte. Nu was het gevoel anders. Zolang de stroming en de golven van de rivier zich er niet te veel mee bemoeiden voelde het veel beter, veel meer één.
Zachtjes aan

En vooral voeling houden met je omgeving. De boot en het water.

Maar als de stroming en de golven zich wel met mijn boot gaan bemoeien dan raak ik dat goede gevoel snel kwijt. Mijn eerste neiging is dan op kracht te gaan. Een flinke peddelslag en ik lig weer recht, puur vertrouwen op mijn kracht. Door de cursusweek heen lukt het me steeds beter om één te worden met de boot en het water, steeds minder puur op mijn kracht te vertrouwen. Paradoxaal is dat aan het einde van de dag als ik moe wordt, ik de neiging heb op mijn spierkracht te gaan vertrouwen in plaats van op mijn gevoel. Met als direct resultaat dat ik angstiger in de boot zit, bang naar de golven om me heen kijk. Met kracht probeer ik dan mijn evenwicht probeer waar ik nog veel vermoeider van wordt. Het spelen gaat er uit, het wordt ploegen. Ik wil gewoon naar beneden, naar het einde, ik ben moe.
De trainer had het begrepen

Vertrouwen op jezelf, je eigen kracht, in het volle contact met je omgeving, houdt en maakt je brij en vitaal, zelfs na een hele dag kanoën.

Heerlijk om iemand tegen te komen die begrijpt waar het over gaat in het leven, zelfs bij wildwaterkanoen. Aan het einde van de dag als ik vermoeid en houterig met kracht mijn vege lijf probeer te redden, gaat hij geen technische aanwijzing geven, zegt hij niet “kom op, nog even doorzetten”. Maar weet hij mij te verleiden tot spelletjes in de stroming te gaan doen. Zonder kracht te zetten: rustige peddelslag, geen kracht zetten en sturen met je heupen, met de boot, voel het water. Heerlijk om te ervaren, die keren dat het me wel lukt word ik daar direct weer blij en vitaal van. Ook al was ik het moment daarvoor nog moe en chagrijnig. Vooral op zulke momenten, als ik vermoeid ben, kan ik heel zuiver aanvoelen dat zodra ik kracht ga zetten om de boel te redden ik direct het contact met de boot en het water kwijtraak. Dan ga ik angstig naar de golven kijken en raak ik mijn vitale gevoel kwijt.
Kwaliteiten en valkuilen

En zo maken jij en ik in het dagelijks leven natuurlijk ook van je kwaliteit vanzelf een valkuil. Denken wordt dan piekeren. Zorgzaam zijn wordt jezelf voorbij lopen. Gevoelig zijn wordt dan zeikerig. Energiek zijn wordt een burnout.

Het goede nieuws? Dat is er zeker wel. Alle valkuilen die jij van jezelf kent, daar gaat een grote kwaliteit van jou achter schuil waar je heel goed op kunt vertrouwen, waar je veel plezier aan kunt beleven, die anderen zullen waarderen, mits je voeling houdt met je omgeving. En juist als je het zwaar hebt, als het je moeilijk af gaat in je leven, juist dan kun je heel zuiver aanvoelen wat je aan het doen bent. Wanneer je op alleen je eigen kracht inzet en wanneer je voeling met je omgeving houdt. Of je nu aan topsport doet, een organisatie door woelige tijden probeert te managen of een lastige periode in je eigen leven hebt: dit geldt voor iedereen.

06/02/2017

Kinderen worden wijs van spelen! Het mooie is dat je maar weinig hoeft te doen om kinderen weer te laten spelen. Dat weten ze bij Warchild en ook bij

En eerlijk gezegd: Volwassenen ontwikkelen zich ook het snelst in vrijheid. Bijvoorbeeld de vrijheid van het spel.

http://www.welingelichtekringen.nl/samenleving/658430/iq-van-tiener-kan-nog-twintig-punten-stijgen-door-te-spelen.html

“IQ van tiener kan nog twintig punten stijgen door te spelen”

31/01/2017

Een heerlijk filpmje! Het gaat over discriminatie, wat mij betreft gaat het over hoe mooi mensen worden als ze zich durven laten zien.

https://youtu.be/jD8tjhVO1Tc

The English version.

28/01/2017

Familie bezoeken, een praatje met de buurvrouw. Vanzelfsprekend? Niet voor mensen met een ernstige meervoudige beperking (EMB). Zij zijn volledig afhankelijk...

19/01/2017

Vanavond weer een gratis proefles mindfulness! Om 19.30 uur bij Happy Yogi Apeldoorn. Nieuwsgierig? Welkom!... http://fb.me/8s3oSSf0J

28/06/2016

5 daagse masterclass Ted Troost, heerlijk bezielend, jammer dat het voorbij is. Wat ik uit deze dagen haal is is de combinatie van de bezieling van Ted, de kwaliteit van zijn waarnemen en aanraken en de laagdrempeligheid waarmee hij je uitnodigt om zichtbaar te worden als collega.
Ted heeft geen zin om de goeroe te zijn, dat maakt hem onvrij (denk ik). Hij wil kunnen genieten van de kwaliteiten van zijn collega's en daaraan zijn kwaliteit kunnen toevoegen.
Ted lijkt te werken zonder enige vorm van kader, methode, onderbouwing of theorie. En, hoe kan het ook anders, dat lijkt hem vrij te maken, maar als hij moe wordt, dan lijkt daar ook zijn beperking te liggen. Dan lijkt hij net iets minder ruimte te hebben voor de ander, lijkt hij zichzelf iets op afstand van de ander te plaatsen en dan komt het op mij net iets over als de goeroe met zijn volgelingen. Gelukkig weet Ted, ondanks zijn bijna tachtig jaar, heel zuiver met zijn energie om te springen en komen zulke momenten weinig voor.
Ik heb het als een weldaad ervaren die mij (nog) vrijer in mijn werk (en prive) heeft gemaakt...

19/05/2016

Goed contact wezenlijk voor (langer) leven
Diverse onderzoeken tonen aan dat het hebben van goed contact met je naasten een wezenlijk onderdeel zijn voor een langer en gelukkig leven. Nu is dat niet zo verwonderlijk, eigenlijk een open deur. Maar wel goed om je te realiseren wat de waarde van af en toe goed contact met andere mensen te hebben

Contact brengt je in beweging

Twee voorbeelden uit ieders dagelijks leven:

Je kent allemaal wel een saai moment in je leven. Dat kan bij een vergadering zijn als die collega weer breedsprakig…etc. of als je net even geen zin hebt in de volgende taak die op je ligt te wachten en je eigenlijk je tijd wat aan het verdoen bent. Woorden die daar voor mij bij horen zijn saai en duf, het is alsof ik een grijs sluier voor mijn ogen heb. Haast doods.

Als je over straat loopt en je komt iemand tegen. Als je dan contact maakt met diegene, in de ogen kijkt, dan gebeurd er gelijk van alles in je eigen lijf. Ook springen er diverse gedachten op. Dan ontstaat er een heleboel leven, vanuit zo een kort contact moment met een wildvreemd mens.

Goed contact maakt je vrij, mij ook!

In mijn praktijk merk ik telkens weer bij een cliënt die, jammer genoeg, bijna klaar is bij mij, dat het contact tijdens de therapie de cliënt vrij maakt en mij als therapeut ook vrij maakt. Het gaat ons dan makkelijk af, tijd om te stoppen met therapie.

Maar ook bij een cliënt die voor het eerst bij een haptotherapeut komt, heb ik die ervaring. Als ik mij dan open stel voor contact en betrouwbaar aanwezig blijf (haptonomisch gezegd: present blijf) en probeer zo vrij mogelijk mij af te stemmen op de cliënt, dat dan meestal de cliënt ook vrij wordt. Die vrijheid maakt dat de cliënt meer zichzelf kan zijn en dus ook beter contact kan maken. Die vrijheid en dat contact werkt dan weer voedend, op de cliënt en ook op mij.

Zo kom ik meestal energiek en vaak ook geïnspireerd door mijn cliënten thuis.

Als ik per ongeluk wat mat en uitgeblust thuis kom weet ik dat ik mijn cliënten te kort heb gedaan, en mijzelf ook.

http://www.nu.nl/gezondheid/4264068/tweelingen-leven-mogelijk-langer-speciale-band.html

14/05/2016

PTSS, wat moet je er mee?

Het lijkt haast een modeverschijnsel een Post Traumatische Stress Stoornis (PTTS), iedereen lijkt het ineens te hebben. Politieagenten, soldaten die uitgezonden zijn geweest naar oorlogsgebieden, maar zeker ook “gewone” mensen die een nare gebeurtenis hebben meegemaakt. Uit onderzoekt blijkt dat ruim 5% van de mensen in Nederland PTSS hebben.

Het ontstaan van PTSS

Als je iets heel bedreigends hebt meegemaakt dan grijpt dat zo diep in je systeem in, dat je zelf niet gemakkelijk los van je stress komt. Daar heb je tijd en meestal ook andere mensen voor nodig, vrienden of familie die er werkelijk voor je kunnen zijn. Waarbij je werkelijk veilig voelt, waarbij je weer kunt ontspannen, die je kunnen helpen afleiden of juist naar je verhaal kunnen luisteren. Als de bedreiging voortduurt kom je niet uit die stress-stand, niet uit de fight, flight of freeze stand. En in deze fight, flight of freeze stand is rustig een kopje koffie drinken of gezellig met je partner kletsen, niet te doen. Juist zulke momenten waar je normaal energie van krijgt, waar je blij van wordt, die kun jij met PTSS, met continue stress, niet meer beleven. Er is geen ontspanning meer. je komt er niet meer uit.

De eerste maand

Na een traumatische gebeurtenis mag je best goed van de kaart zijn. Als je voldoende steun hebt aan je omgeving zal je met een maand “er van af” zijn, dan zijn de scherpste kantjes van je herinnering er wel af. Allicht zul zo een ingrijpende gebeurtenis de rest van je leven herinneren, maar zonder daar te veel last van te hebben. Waarschijnlijk kom je er als persoon dan zelfs sterker uit. Je weet je dat je het aan kunt en dat je hulp weet te vragen aan èn te krijgen van van mensen uit je omgeving. Dat voelt goed.

Anders wordt het als je er niet mee terecht kunt bij je omgeving. Misschien omdat jij je teveel schaamt over wat er gebeurt is. Dat komt regelmatig voor bij seksueel misbruik bij vrouwen en zeker ook bij mannen. Of omdat je juist schaamt omdat je er last van hebt terwijl het "part of the job" is als soldaat of politieagent, dat je er niet over moet zeuren. Mogelijk staat je omgeving er niet voor open, of is de omgeving mede oorzaak van de bedreiging. Dan ga je een soort standaard stressstand ontwikkelen. Zo een stressstand kun je een tijdje gebruiken om heel hard te werken of te sporten. Sommige mensen gaan hun omgeving controleren. Allemaal om niet te hoeven voelen wat er gebeurd is, eigenlijk om helemaal niet meer te hoeven voelen. Dit hou je echter geen jaren vol, daar ga je langzaam aan kapot.

Weer veilig voelen

Dus zul je vroeg of laat aan je trauma moeten gaan werken. De manier waarop is interessant:

“Als je je trauma verwerkt hebt, kun je je weer veilig gaan voelen” en
“als je je weer veilig voelt kun je je trauma gaan verwerken”.
Het is allebei waar en geeft gelijk de moeilijkheid aan van het aanpakken van PTSS. In het Psychologie Magazine pleit de Amerikaans-Nederlands psychiater Bessel van der Kolk in een artikel voor het eerst creëren van je fysieke veilig voelen. Een, wat mij betreft, heel welkom geluid naast alle pillen, EMDR en CGT therapieën. Zeker bij kinderen werkt zo een fysieke aanpak vaak heel goed, Daarnaast pleit Bessel ervoor om zeker ook een therapie als EMDR in te zetten. Deze kan op een snelle wijze heel veel lading van het trauma afhalen. Voor het echt weer veilig gaan voelen, het weer kunnen gaan genieten van het leven is de nadruk op fysieke veiligheid essentieel. Daar kan ik het als haptotherapeut alleen maar mee eens zijn.

Diverse aspecten van verwerken van seksueel misbruik heb ik uitgewerkt op mijn site

http://www.haptotaal.nl/haptotherapie/seksueel-misbruik/

Voor iedereen die seksueel misbruikt is, geldt dat hij of zij* geschoffeerd is als mens. Hij is misbruikt alsof hij minderwaardig was, een soort van verbruiksartikel. Zoiets doet veel met je, je raakt je zelfvertrouwen kwijt, je vertrouwen in je medemens en veelal schaam je je er voor. Vaak geef je…