Dierwaardig (2026)

09/02/2026

👇Gezondheid: Eigen regie — keuzevrijheid voor dieren!

Een onderwerp waarvoor ik me hard maak bij dieren omdat het vaak een onderschat deel is bij gezondheid van dieren.

Traditioneel ligt de focus vaak op lichamelijke gezondheid: vrij van ziekte. Maar dieren kunnen fysiek gezond zijn, maar psychisch niet. Wat uiteindelijk ook effect heeft op de fysieke gezondheid.

In de wereld van mensen wordt het al lang erkend: autonomie en zelfregie zijn cruciale factoren voor gezondheid en vitaliteit.

Wetenschappelijk onderzoek binnen de arbeid- en organisatiepsychologie laat zien dat wanneer mensen meer invloed hebben op hun eigen leven en werk — bijvoorbeeld door zelf keuzes te maken, een gevoel van controle te ervaren en hun eigen ritme te volgen — ze aanzienlijk minder stress ervaren. Dit effect is zelfs meetbaar op fysiologisch niveau, met lagere cortisolwaarden, een betere slaapkwaliteit en een sterker immuunsysteem als resultaat.

Dit geldt ook voor onze dieren!

🧐 Wat betekent 'eigen regie' voor een dier?

Hoewel een dier natuurlijk niet bewust keuzes maakt zoals een mens, betekent dit niet dat het geen behoefte heeft aan autonomie of zeggenschap over zijn omgeving. Integendeel. Dieren floreren als ze de kans krijgen om hun lichaam en behoeften te volgen. Denk aan:

- Zelf kunnen kiezen of ze binnen of buiten willen zijn
- Vrije toegang tot beweging of rust
- Mogelijkheid tot interactie of juist terugtrekken
- Kunnen kiezen voor snuffelen zo lang als ze willen
- Plant, gras of zand mogen eten (zoopharmacognosy)
- Links of rechts gaan
- 'Nee' mogen zeggen
- En nog veel meer......

👐Stressreductie door keuzemogelijkheid

Net zoals bij mensen is gebrek aan controle één van de grootste stressfactoren voor dieren. In gevangenschap of onder te strikte regimes (denk aan paarden of honden met weinig keuzevrijheid) bouwen dieren spanning op die zich kan uiten in fysiek ongemak, gedragsproblemen of zelfs chronische ziekten. Dit is vaak een blinde vlek bij gezondheid van dieren.

Door hen op een dierwaardige manier autonomie te bieden — binnen veilige kaders — werken we proactief aan veerkracht van het dier.

👉Hoe vertaal je dit naar dagelijkse praktijk?

Bied keuzemogelijkheden aan. Denk niet dat jij als mens beter weet wat het dier nodig heeft.

We moeten immers beseffen dat wij geen hond of paard zijn en dus als mens vertalen wat goed voor hen moet zijn. Dat lukt ons niet eens voor een ander mens, laat staan voor een dier wat een compleet andere taal spreekt en hele andere behoeften heeft dan een mens. Keuzevrijheid geeft het dier de kans om in het moment te kiezen wat goed voor hem is.

Observeer zonder te sturen: Aandacht geven aan het ‘ik’ van het dier betekent ruimte geven aan zijn unieke expressie, gedrag en behoeftes, los van onze verwachtingen.

✨ Tot slot
Eigen regie en aandacht voor het ‘ik’ zijn geen luxe, maar voorwaarden voor welzijn — bij mens én dier. Door dieren die ruimte te geven, dragen we niet alleen bij aan stressreductie, maar versterken we ook hun zelfherstellend vermogen, immuniteit en levenskwaliteit. Het is een essentieel onderdeel van een leven in leefkracht.

Een mooi verkennend onderzoek hierover is
📌 Englund & Cronin (2023) – Choice, Control, and Animal Welfare
Je kunt hier de pdf downloaden: https://www.researchgate.net/publication/372853404_Choice_control_and_animal_welfare_definitions_and_essential_inquiries_to_advance_animal_welfare_science

M A R J O N

03/02/2026

🎤Food for thought | Inspiratie-items

Luistertip: Podcast Talking about horses
Aflevering 61
Patrick King - Karen Rohlf
Ook te luisteren via Spotify

Aanrader

Link in eerste reactie

02/02/2026

Spaanse mannen en het waarom van een druppende neus 🤔

Vandaag stond de behandeling van 2 knappe Spaanse mannen op het programma!

🐴Rampante is een echte gentleman en neemt zijn tijd tijdens een behandeling. Hij geniet enorm en laat dat ook duidelijk zien!
Op het filmpje zie je dat hij zijn lip laat hangen en diep zucht.

🦄 Rio (de schimmel) is een aanwezige hengst. Er komt echt iets aan als hij naar je toe komt. Hij heeft altijd even tijd nodig om te 'landen', daarom begonnen we met essentiële oliën.

Bij Rio begon zijn neus te druppen nadat ik Maag 36 en Milt 6 behandelde. Wat betekent dat nu?

In termen van de Chinese Geneeskunde betekent dit dat het lichaam 'damp' loslaat. Je kunt 'damp' ongeveer vertalen naar afvalstoffen. Maag 36 en Milt 6 stimuleren de afvoer van 'damp'.

De Milt transporteert vocht, en via de verbinding met de Long wordt Damp via de neus uitgescheiden: de neus gaat druppelen.

🌀 Druppels uit de neus zijn een teken dat:

- Qi in beweging is gekomen
- Vocht/Slijm (Damp) zich oplost en via de neus wordt afgevoerd
- Het systeem reageert actief: het lichaam wordt aangezet tot zelfregulatie

🌦️ Aan het einde van de winter - richting het voorjaar - kan de 'damp' in een paard oplopen. Dat kan komen door:
- De weersomstandigheden (letterlijk meer vocht in de natuur - externe damp)
- In de winter zijn veel paarden wat minder actief. Met als gevolg wat meer stagnatie in het lichaam, wat minder beweging van Qi
- Ook emotionele aspecten kunnen de Qi-stroom blokkeren die nodig is om 'damp' af te voeren
- Voeding en een verminderde werking van de Milt Qi kan ook een rol spelen.

Acupressuur is een hele zachte behandelmanier; het effect is vaak verrassend krachtig!

M A R J O N

28/01/2026

👉“Connection before concept"
Eerst relatie, dan pas leerstof

= een uitspraak van Warwick Schiller, een horsemanship trainer

Ik weet niet of hij het zelf heeft bedacht, maar dit simpele zinnetje is essentieel!

We willen vaak zo graag iets doen met een dier: trainen, verbeteren, oplossen, bijsturen. Ze moeten volgens ons iets worden, iets dat wij in ons hoofd hebben gevormd.

Maar daarmee slaan we tig stappen over. We werken zo hard aan het einddoel, dat we de eerste stap vergeten.

Vóór een paard iets van je kan leren, moet het zich eerst veilig, gezien en begrepen voelen. Hij moet het gevoel hebben dat jij een veilige plek bent, dat hij mag leren en fouten mag maken. Dat er ruimte is om te ontdekken wat de goede weg is.

Daar is overigens voor nodig dat ook jij je veilig voelt.

Uit alle onderzoeken blijkt: onder stress kun je niet leren. En bij chronische stress krijg je een leerblokkade. Denk bijvoorbeeld aan een paard dat compleet niet meer van zijn plek komt bij het trailer laden (freeze) of gaat staken (freeze/fight) of er vandoor gaat (flight).

Dat is niet omdat een paard niet wíl leren. Maar omdat het paard zich onveilig voelt. Pas als er rust is, ontstaat ruimte voor ontwikkeling.

Ik ben ervan overtuigd dat een paard dat zich in veiligheid mag ontwikkelen in relatie met de ruiter/verzorger, uiteindelijk een makkelijker, maar ook een veel beter paard wordt. Want als je meer ruimte krijgt, ga je ook met meer ruimte bewegen of springen: dat moet de sportruiters aanspreken 😉

M A R J O N

Op de foto: het bronzen sculptuur 'The Young Man and the Horse', van de Zwitserse beeldhouwer Heinz Schwarz dat aan de oever van Lac Léman (het Meer van Genève) in Genève (Zwitserland) staat.

26/01/2026

😴Liggend slapen van levensbelang voor paarden: geluid aan!

Als het over gezondheid gaat, dan gaat het altijd over voeding en beweging. De rol van slaap bij gezondheid wordt vaak onderschat, al helemaal bij paarden. Maar als je met mensen spreekt die níet of heel slecht slapen, dan weet je hoe enorm ondermijnend dat is voor je gezondheid.

Ik merk vaak dat zelfs mensen die al jarenlang met paarden omgaan niet weten dat een paard liggend móet slapen om goed te kunnen slapen. Op veel stallen gaan paarden ook alleen in de nacht liggen omdat er dan pas rust is, dus dan zien mensen het vaak ook niet.

Ja, een paard kan ook staand slapen. Daarvoor heeft het lichaam een speciaal mechanisch systeem: het sta-apparaat. Dit zorgt ervoor dat gewrichten en pezen als het ware vergrendelen, waardoor het paard kan rusten zonder om te vallen. Het lichaam ontspant deels, maar blijft voldoende stabiel om in balans te blijven.

Maar om een lichaam volledig te ontspannen moet een paard gaan liggen. Alleen dan komt een paard in de oh zo benodigde REM slaap; de diepste vorm van slaap. Een paard heeft daarvoor geen uren nodig zoals een mens, denk eerder aan een half uur.

Een paard dat niet vaak genoeg of te kort gaat liggen kan een slaaptekort ontwikkelen.

👉Manieren van slapen

- Staand (ogen beetje half open, benen op rust, je merkt dat ze niet helemaal aanwezig zijn en kunnen ook schrikken als ze je niet hebben aan zien komen); ongeveer 3 - 5 uur op een dag, dat is niet aaneengesloten, maar verdeeld over de dag.
- Borstligging: benen onder het lichaam, maar hoofd omhoog: de paarden zijn dan nog half alert; ongeveer 30 minuten - 90 minuten per dag.
- Zij-ligging: pas dan kan er sprake zijn van de REM slaap: de spieren zijn dan volledig ontspannen: 10 - 30 minuten per dag

👉Symptomen van slaaptekort

- Vermoeidheid
- Slechter herstel na werk
- Minder focus bij training
- Meer prikkelbaar
- Afwezig zijn
- Onvoorspelbaar schrikgedrag
- 'uit staan', vlakke emoties
tot overduidelijker
- Echt even wegdommelen en dan bijna vallen
- Knieën die doorknikken

Maar uiteindelijk zie je ook lichamelijke klachten als een slechtere weerstand, maag-darmklachten, sneller spierproblemen, moeilijker op gewicht blijven of andere vage klachten.

Zonder liggende REM-slaap:
-Geen emotionele ontspanning
-Geen echte spierontspanning
-Onvoldoende herstel

👉Waarom gaat een paard niet liggen?

-Omgevingsfactoren: te harde / natte / vieze bodem, te weinig strooisel, te drukke stal, onrustige kudde, geen veilige ligplek.

-Lichaamsfactoren: pijn (gewrichten, maag/darmen), luchtwegproblemen.

-Psychische factoren: onveilig gevoel, laag in rang, trauma, verhuizing, paard durft niet 'los te laten'.

👉 Het oudere paard

Bij oudere paarden is de kans op slaapproblemen groter. Dat vergt dus extra aandacht.

Als je paard onvoldoende slaap neemt, dan vergt dat van jou als eigenaar dat je kijkt naar welke aanpassingen je kunt doen. Een van mijn paarden, een 27 jarige merrie, heeft ook moeite met voldoende slaap. Ze heeft last van haar gewrichten en is niet 100% stabiel (Equine Sidewinder). Ze staan hier 24/7 buiten in een stabiele rustige kudde van 4. Maar regelmatig gaat ze een nachtje op stal. Dan neemt ze meestal wel de rust om te gaan liggen. Ook ligt er altijd meer dan genoeg strooisel in de stal voor een zacht bed.

Maar het begint dus bij monitoren of je paard vaak genoeg gaat liggen om in een REM slaap te kunnen komen.

Weet jij van je paard of hij gaat liggen slapen?

Hieronder een filmpje van een aantal jaren geleden. Doe je geluid aan, dan hoor je hoe ze om de b***t snurken 😴 😁

M A R J O N

09/01/2026

Communicatie ≠ taal

Ik merk dat communicatie vaak meteen over woorden gaat.
Over uitleg, de juiste formulering. Maar communicatie begint al lang voordat we maar 1 woord hebben kunnen uitspreken.

Communicatie verloopt namelijk niet primair via woorden maar onder andere via
* Intentie
* Lichaamshouding
* Emotionele betrouwbaarheid
* Voorspelbaarheid
* Hartslag

Bij paarden spreken gesproken woorden geen rol. Je kunt niks uitleggen of goedpraten. Alles wat niet klopt tussen wat je doet en wat je voelt, wordt meteen zichtbaar voor een paard.

Paarden vinden veel dingen die mensen belangrijk vinden ook helemaal niet belangrijk.

👇

En dan zal ik je nu een klein beetje paardentaal leren:

Er is 1 vraag die elk paard (elk dier) zonder woorden aan jou stelt, soms elke dag opnieuw:

IS HET VEILIG OM BIJ JOU TE ZIJN?

En dat kun je je paard wel vertellen in woorden, maar daar heeft hij niet zoveel boodschap aan: hij wil het voelen via jouw intentie, lichaamshouding, betrouwbaarheid, voorspelbaarheid, hartslag!

M A R J O N

*
Dierwaardig is maar een deel van mijn werkzame leven. Ik ben ook nog communicatieadviseur bij een organisatie voor mensen met een verstandelijke beperking. Communicatie interesseert me dus; niet alleen met mensen, maar ook met dieren. Daarom ook regelmatig een artikel met deze insteek.

03/01/2026

Van slang 🪱naar paard 🐴- van hout 🪵naar vuur 🔥!
+ Aanbieding

Volgens de Chinese dierenriem is 2026 het Jaar van het Paard. Dat geldt overigens pas vanaf 17 februari, want dan is het Chinese Nieuwjaar. Tot die tijd zitten we nog in het Jaar van de Slang.

In de Chinese astrologie combineert elk dierteken zich ook met één van de vijf elementen (Hout, Vuur, Aarde, Metaal, Water). Voor 2025 was dat Hout, voor 2026 is dat Vuur, wat het dus het Jaar van het Vuurpaard maakt — een zeldzame combinatie die maar eens in de 60 jaar voorkomt.

Het Jaar van het Paard wordt traditioneel geassocieerd met energie, moed, actie, vrijheid en verandering, dit jaar versterkt door het vurige element.

Die energie is krachtig, maar vraagt om richting: beweging zonder bedding leidt zelden tot balans. Soms gaat de impuls sneller dan het lichaam kan bijbenen.

Dat maakt dit jaar bij uitstek geschikt om aandacht te hebben voor energieverbruik, herstel en zelfregulatie bij dieren.

Ik nodig je uit om de komende tijd eens bewust te observeren:
- Gaat je dier sneller over zijn grenzen heen?
- Is er meer onrust, prikkelbaarheid of juist plotselinge vermoeidheid?
- Worden bestaande klachten sneller zichtbaar bij stress of inspanning?

In tijden van vuur en beweging ligt de sleutel zelden in méér doen.
Juist regulatie, aarding en herstel worden dan essentieel.

Acupressuur kan hierbij helpen, niet om het dier te activeren, maar om het zelfherstellend vermogen te ondersteunen. Door spanning te laten zakken, het zenuwstelsel tot rust te brengen en het lichaam weer ruimte te geven.

Tot en met 17 februari (het Chinese Nieuwjaar) heb ik daarom een aanbieding voor de paarden:
-Een eerste behandeling kost dan € 60 (normaal € 85)
-Een vervolgbehandeling kost dan € 50 (normaal € 70)

Op www.dierwaardig.nl vind je mijn contactgegevens!

Ik wens iedereen een mooi Vuurpaard jaar toe!

M A R J O N

30/12/2025

💥Vuurwerkangst: wat kun je doen? 💥

Ik wilde dat ik je een wondermiddel tegen vuurwerkangst kon geven. Maar helaas..... De hond (of kat of paard) helpen bij vuurwerkangst kent vele aspecten. Ik zet er een paar voor je op een rij. Wellicht ook een aantal waar je nog niet over na hebt gedacht.

Vuurwerkangst is heel vervelend. Want het knallen begint vaak al ver voor oud op nieuw.

🐾 Wat kun je doen?
➡️Je mag je dier troosten: overdrijf alleen niet door maar te zeggen hoe erg het allemaal is. Maar gedraag je als stabiele factor in de ‘roedel’ die uitstraalt dat je ervoor zorgt dat de hond veilig is. Als de hond steun zoekt: geeft de hond steun! Laat hem bijvoorbeeld lekker tegen je aan liggen als hij dat wil.
➡️ Let op dat je irritatie over het vuurwerk dat steeds wordt afgestoken niet laat blijken aan de hond. Word niet boos op de vuurwerkafstekers. Een dier snapt niet op wie je boos bent en wordt alleen nog maar onzekerder.
➡️ Laat je hond of kat niet alleen!
➡️ Houd katten binnen!
➡️ Laat het dier een plek zoeken die veilig voelt. Soms is dat op een plek die jij niet zo graag wilt, maar laat het voor deze dagen gewoon zo.
➡️ Laat je hond (zeker op 31 december) niet uit in het dorp of stad, maar ga, als dat mogelijk is, met je hond naar een rustige plek, waar zeker geen vuurwerk wordt afgestoken. Als die mogelijkheid er niet is, zoek dan de meest rustige uren op om je hond uit te laten. Kijk of je de hond zoveel mogelijk kunt laten snuffelen. Zorg dat je hond niet kan ontsnappen, ook niet als er paniek is! En geloof me: in paniek kan een hond bijna uit elke ‘gewone’ halsband of tuig.
➡️ Zorg dat een hond niet per ongeluk in paniek door een deur naar buiten kan rennen. Maak hierover afspraken met het hele gezin en ook eventuele bezoekers. Let bijvoorbeeld op als iedereen rond middernacht het vuurwerk wil gaan kijken en in de deuropening gaat staan.
➡️ Het werkt niet om de hond juist aan veel vuurwerk bloot te stellen. Dus ga niet, ik herhaal, ga NIET met een bange hond het vuurwerk opzoeken omdat je denkt dat hij daarmee wel van de angst af komt. Je hebt geen enkele controle over wat er op straat geb***t, dus je kunt daarmee je dier juist nog veel angstiger maken.
➡️ Zorg dat het dier zo min mogelijk mee krijgt van het vuurwerk: dus blokker zoveel mogelijk het geluid en licht van het vuurwerk. Zet de tv aan of zet een muziekje op en doe de gordijnen dicht. Ook voor paarden helpt het om lichtflitsen en geluid zoveel mogelijk te dempen.
➡️ Op sommige plekken is het vuurwerk zo heftig en zwaar, dat het lastig is om er aan te ontsnappen. Kijk dan of je bij familie of vrienden terecht kunt waar het minder erg is of huur een huisje op een rustige plek. Ook voor paarden die op een plek staan waar veel vuurwerk wordt afgestoken is het misschien slim om even een nachtje een rustige stal te zoeken. Het is eigenlijk te gek voor woorden dat dit moet, maar het is dan even niet anders.

🐾 Hulpmiddelen?
Er zijn steeds meer hulpmiddelen op de markt. Het is echt per hond kijken of er iets tussen zit dat werkt. Er zijn bijvoorbeeld een soort shawls die je om de oren kunt doen: volgens mij zijn ze vooral te koop onder de naam ‘ear-buddy’. Heb je dat niet in huis, dan kun je ook een oude sok (teenstuk eraf knippen) gebruiken. Let op dat het niet te strak om de oren zit!!! Houd steeds in de gaten hoe comfortabel een hond nog is met het hulpmiddel!

🐾 Supplementen?
Ook hier geldt dat er vele supplementen of kruiden op de markt zijn die kunnen helpen bij onrust: Denk aan: Rescue Druppels van Bach Bloesem, een standaard combinatie van Bach Bloesem of een mix afgestemd op jouw hond. Of aan Relax Compositum van de Groene Os. Maar zo zijn er nog veel meer. Meestal moet je deze supplementen al weken ervoor gaan geven. Ben je nog niet begonnen? Probeer het gewoon toch nog.

🐾 Essentiele oliën
Etherische oliën/aromatherapie kunnen ook heel helpend zijn. Begin er nu al mee. Allereerst: Maak je in huis graag gebruik van diffusers of aromabranders (verdampers), zorg dan dat een dier er altijd van weg kan (in een andere kamer kan gaan liggen). Met katten is daarbij extra voorzichtigheid geboden, omdat zij de aroma’s in het lichaam minder goed kunnen afbreken en daar ziek van kunnen worden. Essentiele oliën werken ook voor paarden heel goed.

Enkele oliën die je kunt inzetten bij deze angst zijn bijvoorbeeld Roomse Kamille, Wierook (Frankincense), Hennep olie (is niet hetzelfde als CBD olie, maar een essentiele olie van Hennep), Jasmijn, Lavendel, Sandelhout, Valeriaan, Vanille, Viooltjesblad (Violet Leaf), Roos. Overigens zijn hydrolaten ook heel mooi om bij honden te gebruiken. Bijvoorbeeld Rozenwater en Korenbloemwater (doe wat op je hand en laat de hond ruiken, deze willen ze soms ook oppikken en dat mag).
Laat je hond aan het flesje snuffelen en observeer of hij de geur lekker vindt. Een hond kan prima zelf kiezen. Wrijf geen olie op het lijf tenzij de hond dat zelf heel duidelijk aangeeft. Kies eerder voor een washandje waarop je wat olie druppelt en leg deze in de kamer. Geef de hond de keuze of hij er dicht bij wil gaan liggen of niet.

🐾 Medicatie?
Ik ben er geen voorstander van, maar als je kalmeringsmedicatie bij de dierenarts haalt, weet dan wat je geeft. Weet wat bijwerkingen kunnen zijn. Google even op het middel en besluit aan de hand van de informatie of je het middel wilt geven. Geef nooit meer dan wordt voorgeschreven! En laat een dier dat je medicatie toedient om te kalmeren nooit alleen!

➡️ Angst door verkeerde ‘leefstijl’ ⬅️

En dan nog iets belangrijks. Eigenlijk had ik hier mee moeten beginnen, want dat is eigenlijk het belangrijkste: Angst kan voortkomen uit een trauma (verkeerde ervaring met vuurwerk) maar ook door een verkeerde ‘leefstijl’ en daarmee bedoel ik vooral de factoren: voeding, beweging, stress. Als jouw lichaam en geest (of dat van je dier) alles krijgt wat het nodig heeft om goed te kunnen functioneren, je stress beter kunt laten afvloeien, ben je veerkrachtiger en beter in staat om om te kunnen gaan met de omstandigheden die op je pad komen; dus ook vuurwerk. Leefstijl wordt dan Leefkracht!
Gedragstherapie bij angst heeft vaak alleen zin als voldaan is aan bovenstaande. Als het emmertje al over loopt met allerlei stressfactoren, dan is dat vuurwerk de druppel. De hond kan zijn stress dan niet meer reguleren en schiet in de paniek of verstard juist (fight, flight, freeze).

💡Angst voor vuurwerk is eigenlijk heel normaal
Ook goed om te beseffen: Angst voor vuurwerk is heel reëel. Het is geen probleemgedrag, want natuurlijk moet je als dier eigenlijk bang zijn voor dergelijke geluiden of licht. Wat je wilt is dat je dier beter met de angst kan omgaan en niet in volledige paniek raakt.

Ik wens iedereen, alle dieren en mensen, een mooie, stressloze, jaarwisseling toe! Hopelijk volgend jaar minder vuurwerk 🙏

Marjon Minten, Dierwaardig

21/12/2025

Ik vroeg onze dieren om in een sneeuwbol te poseren 😉. Zij en wij wensen alle dieren en mensen een mooie eindejaars-tijd toe!

Dat 2026 maar een jaar mag worden dat iedereen goed doet!

17/12/2025

Zou Lucky een duif opgegeten hebben? 🤔

🙂

01/12/2025

⚡️Het draait allemaal om energie!

Ziekte, klachten of blessures ontstaan vaak plotseling.....denken we. Maar ze zijn vaak het resultaat van een langer verstoord evenwicht, van een verstoorde energie-balans.

Het lichaam heeft 100% energie te verdelen. En maakt voortdurend keuzes in hoe het zijn energie verdeelt over duizenden processen, bijvoorbeeld:

➡️Celopbouw & herstel
➡️Detoxificatie
➡️Spijsvertering
➡️Immuunbewaking
➡️Hormoonproductie
➡️Beweging en gedrag
➡️Temperatuurregulatie
➡️Hersenen & zenuwstelsel

Een gezond lichaam verdeelt zijn energie slim — en bouwt bij stress of overbelasting op korte termijn compensaties in: het verschuift prioriteiten.

Bijvoorbeeld:
👉 De spijsvertering wordt onderdrukt bij chronische stress om energie naar spieren of hersenen te sturen.
👉 Bij onvoldoende bouwstoffen (eiwitten, vetten, koolhydraten) of vitaminen en mineralen, worden vitale functies (hart, zenuwen) voorgetrokken ten kosten van andere functies.
👉 Bij een lage energiebeschikbaarheid kiest het lichaam voor temperatuurregulatie boven vruchtbaarheid.

Hartslag en ademhaling gaan altijd voor. Ook de primaire hersenfuncties, ademhaling, temperatuur, bloeddruk, krijgen prioriteit. Anders ga je dood. Het lichaam heeft een diep verankerd biologisch principe: Het voortbestaan van het individu en daarna het voortbestaan van de soort (mens, paard, hond, enz).

❗️Maar het lichaam kan kortdurend prioriteiten stellen ten koste van andere belangrijke functies. Als de compensaties te lang aanhouden, dan ontstaan er klachten.

😫 En als ik dan de allerbelangrijkste energieverstoorder eruit moet pikken dan is dat STRESS. Met kortdurende stress kan het lichaam prima omgaan, maar we zijn evolutionair niet gemaakt voor langdurige stress. Ons lichaam gaat dan echt van de rit. Dat geldt ook voor paarden en honden!

Andere oorzaken van energieverstoorders zijn bijvoorbeeld:
➡️Chronisch tekort aan voedingsstoffen
➡️Slechte vertering
➡️Toxische belasting (voeding, medicatie, omgeving)
➡️Overtraining | Tekort aan herstelmomenten (rust, slaap)

Het lichaam compenseert, tot het dat niet meer kan.
Dat moment herken je aan de klachten:
🔹 'Plots' chronische vermoeidheid
🔹 Onverklaarbare huidproblemen
🔹 Darmklachten
🔹 Spier- of peesproblemen
🔹 Gedragsverandering
🔹 Vertraagd herstel
🔹 Hormonale disbalans

🧬 Ziekte is niet het begin, maar het eindpunt van langdurige energieverstoring.

❗️En de vraag moet dan zijn: Waardoor verloor dit lichaam zijn veerkracht?

M A R J O N

30/11/2025

🌳 De Berk, die we uitgraafden om te verplaatsen, bleek een smakelijk tussendoortje 🙂.

Bied je paard (en hond) ook eens wat anders aan. Ze kunnen de afwisseling waarderen.

Weet je niet of je iets wel of niet mag geven, stel hieronder dan de vraag!

M A R J O N

Dierwaardig

09/02/2026

03/02/2026

02/02/2026

28/01/2026

26/01/2026

09/01/2026

03/01/2026

30/12/2025

21/12/2025

17/12/2025

01/12/2025

30/11/2025

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share